a muddy river leading to the grave of truth
like a promise never completed
like an insect realising it comes never out of the box
like a plastic soup opera of nothingness
like an end of human existence as we know it
like the end of music in a doomed earth
Aπό την «ποίηση της ήττας» στο «Kαβάφης ο έγκλειστος» δύο μικρές συλλογές που κυκλοφορούν εδώ και χρόνια ως αυτόνομα βιβλία
ΤΟΥ ΦΩΤΗ ΤΕΡΖΑΚΗ*
H συγκεντρωτική έκδοση των ποιητικών δοκιμίων του Bύρωνα Λεοντάρη, όσων έχουν γραφτεί από το 1971 κι εντεύθεν (εκτός από τα δύο δοκίμια για τον Kαβάφη που απαρτίζουν τον σχετικό τόμο), μας δίνει την ευκαιρία να επισκοπήσουμε το σύνολο της κριτικογραφίας του, η οποία συνοδεύει, πλαισιώνει και από πολλές πλευρές φωτίζει με ένα ερμηνευτικό φως την καθαυτό ποιητική του παραγωγή. Για λόγους πληρότητας ωστόσο, πριν συζητήσουμε το σώμα των κειμένων που περιέχει τούτη η έκδοση της Nεφέλης με τίτλο «Kείμενα για την ποίηση» (2001), θα ήταν σκόπιμο να ρίξουμε μια σύντομη ματιά στις δύο μικρές συλλογές που δεν έχουν περιληφθεί και οι οποίες, άλλωστε, κυκλοφορούν εδώ και χρόνια ως αυτόνομα βιβλία από τον «Eρασμο», με τους τίτλους «H ποίηση της ήττας» και «Kαβάφης ο έγκλειστος».
Eχουμε ξαναπεί πως η ουσιαστική ανυπαρξία θεωρητικού στοχασμού στην Eλλάδα είναι αποκαρδιωτικά εμφανής και στον χώρο της λογοτεχνικής κριτικογραφίας. Iδίως εδώ, μάλιστα, είναι που γίνεται οδυνηρό το παράδοξο, σε μια χώρα με πληθωρική πρωτογενή παραγωγή, κυρίως ποίησης και διηγηματογραφίας, να μην μπορεί να αναδειχθεί ένας αντίστοιχα σημαντικός και βαρύνων κριτικός λόγος. Kαι παραμένει διδακτικό επ’ αυτού το πολυπαρατηρημένο άλλωστε, ότι οι σημαντικότεροι κριτικογράφοι ήταν οι ίδιοι μείζονες ποιητές – παραδείγματον χάριν ο Παλαμάς, ο Σεφέρης…
XLVI
Σε δεκαεπτά
συλλαβές έχω κλειστεί.
Άνετα νιώθω.
XLVII
Κι αν με σκορπάνε,
στους στίχους συγκεντρώνω
τα κομμάτια μου.
XLVIII
Σπάει το πιάτο
που κρατάς. Έτσι μπορεί
και η καρδιά μου.
XLIX
Θα λησμονήσω
για πάντα τα φιλιά της.
Τί αυταπάτη!
L
Όλα θ’ αλλάξουν.
Κάνε γροθιά τα χέρια
κι εμπρός, ξεκίνα.
Κατευόδιο…
Το ποίημα του Βύρωνα Λεοντάρη “Ανασύνδεση”, αφιερωμένο στη Ζ(έφη) Δ(αράκη), δημοσιευμένο στο 4ο τεύχος του περιοδικού “Μαρτυρίες” (προδρομικό τωου περιοδικού “Σημειώσεις”) τον Νοέμβριο – Δεκέμβριο 1962].
Αναδημοσίευση από τον τοίχο του Γιώργου Χ. Θεοχάρη, στο facebook.
Diane Di Prima in a reading with Michael McClure
The great poet-activist-wise-woman-scholar, Diane Di Prima turned 80 years old yesterday (6 August)! –
Happy Birthday Diane!
She, in the past year, has been teaching a course (at the Bay Area Public School) – “The Dream of Pre-History”
From her catalog note: “This class explores the beginnings of what we call “human” – the fall of Neanderthal and the rise of Cro-Magnon culture – the beginnings, dominance, and eclipse of matriarchy – the double invasions of patriarchy and oligarchy – and the persistent dream of a non-hierarchical society”
“The dream of a non-hierarchical society” – a beautiful and pure dream, these past four-score years, (despite the increasing brutality of “patriarchy and oligarchy”), a dream she has unflinchingly and heroically pursued – and continues to pursue.
Her Recollections of My Life As A Woman is required reading
Her poetry, for that matter, is (also) required reading
We conclude with her elegy for fellow cultural warrior, Amiri Baraka, published in the San Francisco Chronicle, on the occasion of his passing, last February:
For Amiri Baraka
don’ matter was it
yr left foot went bad
or yr right
don’ matter yr lungs
or yr heart
don’ matter if that
mass
on yr liver was
malignant
or what’s been wrong
so long
w/yr kidneys
don’t matter
drugs
or herbs
or acupuncture
or why you didn’t
go
to those appointments
don’t matter how much you drank
or if you drank
don’t matter you did or you didn’t
take drugs
meaning meds
or take drugs
meaning drugs
what matters now
what matters &
what’s gonna matter
a hundred
a thousand years
what matters when
what we wrote
what we thought
is lost
(& don’t kid yourself,
Ginsberg
it’s all of it
gonna be lost)
what matters:
every place
you read
every line
you wrote
every dog-eared book
or pamphlet
on somebody’s shelf
every skinny hopeful kid
you grinned that grin at
while they said
they thought they could write
they thought they could fight
they knew for sure
they could change the world
every human dream
you heard
or inspired
after the book-signing
after the reading
after one more
unspeakable
faculty dinner
after that god-awful flight
& the drive to the school
what matters:
the memory
of the poem
in thousands of minds
that quantum
of energy
passed over
passed
all the way over
to the other
to thousands
of others
what matters
Revolution
what matters
Revelation
what matters
the poem
taking root in
thousands
of minds …
“Revolution/what matters/Revelation/what matters”..
Happy Birthday, Diane!
Την τελευταία του πνοή άφησε ο ποιητής της μεταπολεμικής γενιάς Βύρων Λεοντάρης.
Ο Βύρων Λεοντάρης γεννήθηκε στη Νιγρίτα Σερρών το 1932. Πέρασε τα πρώτα χρόνια της ζωής του στη Σάμο, από όπου καταγόταν, και το 1939 εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στην Αθήνα.
Αδελφός του κριτικού Μανόλη Λαμπρίδη, του ποιητή Ανδρέα Λεοντάρη, σύζυγος της ποιήτριας Ζέφης Δαράκη. Σπούδασε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών (1952-1956) και εργάστηκε ως δικηγόρος. Στο χώρο της λογοτεχνίας ασχολήθηκε με την ποίηση, ενώ δημοσίευσε επίσης κριτικά δοκίμια.
Πρωτοεμφανίστηκε το 1954 με την ποιητική συλλογή “Γενική Αίσθηση’. Συνεργάστηκε με τα περιοδικά “Κριτική”, “Εφημερίδα των Ποιητών”, “Επιθεώρηση Τέχνης”, κ.ά.
Ήταν μέλος της εκδοτικής ομάδας του περιοδικού “Σημειώσεις”.
Το ποιητικό του έργο τοποθετείται στο χώρο της μεταπολεμικής ελληνικής ποιητικής γενιάς. Έργα του μεταφράστηκαν στα γαλλικά, αγγλικά και τουρκικά.
[…]
‘Ήξεραν οι παληοί και προνοούσαν
να ‘ναι ελαφρύ το χώμα τους
φύλαγαν πάντα ένα λευκό σεντόνι στο σεντούκι
συγύριζαν το μέσα τους , στόλιζαν τις ψυχές τους
ήξεραν να μοιρολογούν
εξοικειώνονταν με τους νεκρούς τά ‘λεγαν μεταξύ τους
στ’ όνειρό τους
κ’ έπαιρναν απ’ το χέρι τους το αντίδωρο του αγνώστου
κάθε που τους ξεπροβοδίζανε στου ξύπνου το κατώφλι
Κι εμείς τώρα δεν ξέρουμε ούτε πού ‘ναι πεταμένα τα κόκκαλα
της μάνας μας…
Έχουμε αποκοπεί από τους πεθαμένους
δεν ακούγεται πια η φωνή τους μέσα στη φωνή μας
δεν ξέρουμε να κλάψουμε
πώς να φερθούμε μπρος στο θάνατο και τι να πούμε
Στα ουράνια βάραθρα γκρεμοτσακίζονται τα λόγια μας
άδεια χελωνοκαύκαλα.
*Από τη συλλογή “Εν γη αλμυρά”.
Αν έβρεχε δάκρυα
Όταν πεθαίνει μι’ αγάπη
Αν έβρεχε δάκρυα
Όταν βαραίνουν οι καρδιές
Σ’ ολόκληρη τη γη
Για ένα σαραντάμερο
Δάκρυα πικρά
Θα πνίγανε τους πύργους
Αν έβρεχε δάκρυα
Όταν πεθαίνει ένα παιδί
Αν έβρεχε δάκρυα
Όταν γελάνε οι κακοί
Σ’ ολόκληρη τη γη
Με γκρίζα κύματα και κρύα
Δάκρυα πικρά
Το παρελθόν θα τάραζαν
Αν έβρεχε δάκρυα
Όταν σκοτώνουμε τις καθαρές καρδιές
Αν έβρεχε δάκρυα
Όταν χανόμαστε κάτω απ’ τα τείχη
Σ’ ολόκληρη τη γη
Θα γίνονταν κατακλυσμός
Από τα δάκρυα τα πικρά
Των δικαστών και των ενόχων
Αν έβρεχε δάκρυα
Κάθε φορά που ο θάνατος
Κραδαίνοντας τα όπλα του
Σκίζει τα σκηνικά
Σ’ ολόκληρη τη γη
Δε θα ’μενε πια τίποτα
Παρά τα δάκρυα τα πικρά
Του πένθους και της φρίκης.
*Μετάφραση: Αντώνης Φωστιέρης-Θανάσης Νιάρχος.
Η προσωπική ιστορία του Χρήστου, γραμμένη λιτά στο αυτί του πρώτου του βιβλίου Ανεκπλήρωτοι φόβοι, μιλά σε πολύ χαμηλούς τόνους για έναν νεαρό (26χρονο μόλις) Βορειοηπειρώτη, απόφοιτο του ΕΜΠ. Χάρηκα πολύ όταν την πρωτοδιάβασα. Μου άρεσε η ταπεινοφροσύνη που τη χαρακτηρίζει. Επιπλέον, το βρήκα εξαιρετικό που το κρατικό βραβείο δόθηκε σε έναν ποιητή με τέτοιο προφίλ: το γεγονός ανανέωσε την πίστη μου στον θεσμό. Και αυτό που τη βάθυνε, στη συνέχεια, ήταν η ανάγνωση των ποιημάτων της συλλογής, διότι πράγματι άξιζε βραβείο ο Γκέζος.
Αντίθετα με την προσωπική ιστορία του ποιητή στο αυτί του βιβλίου, οι ιστορίες που ο ίδιος αφηγείται μέσα από τα ποιήματά του δεν είναι γραμμένες σε χαμηλούς τόνους. Είναι επιτακτικές, ακανθώδεις, συχνά άβολες αφηγήσεις που πραγματεύονται την παραίτηση, τη μοναξιά, την αποξένωση, τη θλίψη. Είναι μάλλον εντυπωσιακό για έναν τόσο νέο άνθρωπο να μπορεί να μιλά με τέτοιο βάθος για όλα αυτά, να τα επισκέπτεται ξανά και ξανά από τόσο διαφορετικές οπτικές γωνίες. Ο ήρωάς του – και δεν θα πω ήρωας κατ’ ευφημισμόν, αν και θα μπορούσα, το γιατί θα το εξηγήσω αμέσως παρακάτω – βιώνει τα συναισθήματα και τις καταστάσεις που αφηγείται σαν να ΄ταν ομιλών νεκρός, όπως απερίφραστα δηλώνεται σε κάθε ευκαιρία. Παραδόξως, όμως, αυτός ο οιονεί νεκρός δεν διακατέχεται από καμία διάθεση παραίτησης.
Press Release
Melbourne Subjective: An Anthology of Contemporary Melbourne Writing will be launched at the Melbourne Athenaeum Library at 5.30 pm on Thursday August 14th.
Kevin Brophy will read his stream-of-consciousness prose poem ‘Memory, Nausea, Sydney Road’
and Antoni Jach will present his innovative mixed genre fiction, ‘Film Stills from “Luminescence”: a Moving Picture.’
When the Cartridge Family, a group of emerging writers, received a grant from the City of Melbourne to publish an anthology showcasing their own writing and that of some of the best established Melbourne writers as well as other emerging writers, they were thrilled.
‘We felt the concept of collective writing about Melbourne was a good one,’ said Patricia Poppenbeek, leader of the group. ‘Melbourne is a City of Literature, after all, and there are very few anthologies of Melbourne stories. The city of Melbourne is often invisible in our literature. Plus, Melburnians are passionate about their city. And we thought the idea of having a mix of writers was a good one. But we were still stunned when we got the grant!’
«Μου λύπης»
το ‘γραψε λάθος κάποιος σ’ έναν τοίχο στην επαρχία.
«Όσο μακριά κι αν είσαι εγώ Σ’ αγαπάω»
έγραψε κάποιος άλλος δυο τετράγωνα πιο κάτω απ’ το σπίτι
και πάλι σ’ έναν τοίχο γηπέδου αυτοκτονίας.
Νυχτερίδες εντελώς
στρόου ντογκς
άπλυτα κόκκινα πιάτα
και βρόχα του Ζαμπέτα.
Αυτο δεν το ‘γραψε κανένας
εγώ το γράφω
στη μαξιλαροθήκη που ρούφηξε την τρέλα σου
ανοίγοντας τα σκέλια της νύχτας στα δύο.
Πάνω απ’ όλα υπάρχει ο Θεός
η καλύτερη δικαιολογία
που μπορεί να βρει το ανθρώπινο είδος
και για τον Έρωτα υπάρχουν τα τραγούδια
για να μαζεύουν πτώματα
που λείπουν χωρίς ύψιλον
μεταμεσονύχτιων σπρέι.
Μάλλον ξέρεις τι εννοώ
σαν το παντελόνι κατεβαίνει αργά
τα μάτια σου κοιτάνε χαμηλά
και θες μόνο να ρημάξεις μπας και ηρεμήσεις.
Γιατί ο έρωτας δεν θα είναι ποτέ όπως τον φαντάζεσαι
δεν παίζει βιολί
βρωμίζει δάχτυλο στο τασάκι
σκοτώνει ζώα σε παραθύρι
παλεύει μάτι για να δει
χύνει βρακί ιδρωμένο από κάτουρο ζεστό
κι ενώνει σάρκες παρακμής
που δεν τις νοιάζει τίποτε άλλο
παρά μονάχα το φευγιό
που λύνει αδιάφορα το σώμα
γκεμιάζοντας το επόμενο
για να πηδήξει
κάποιο άλλο.
*Ο Γιάννης Ζελιαναίος έχει εκδώσει τις ποιητικές συλλογές Καλώς ήρθες χειμώνα, γραφιά της νιότης μας (εκδόσεις Εριφύλη 2004), Άννα (εκδόσεις Εριφύλη 2005) και Ο διάβολος πάνω σε στρατσόχαρτο (εκδόσεις Ενδυμίων 2009). Zει κι εργάζεται στη Λευκωσία της Κύπρου.
To Koskino 