Κώστας Κουκούλης, Ποιήματα

ΠΟΡΕΙΑ
(αποσπάσματα)

Νυχτώνει.
Η πολιτεία στην ίδια θέση πάντα. Αμετακίνητη.
Στις φλέβες τού πληθυσμού γαλήνη.
Αργόσυρτα ένας ψίθυρος την έννοιά του αποκτάει ―
Το να υποδαυλίζεις, λέει,
μιαν επανάσταση ενάντια στη μοναξιά
ενώ δεν έχεις σπίρτα ν’ ανάψεις το τσιγάρο σου,
μοιάζει επίλογος αντί προλόγου.
(Ήσουν εσύ; Είσαι εσύ;
Πού έλειψες; Και τώρα, πώς να δείχνεις;)
Μυριάδες υποκείμενα δωροδοκούν τον ΄Υπνο.
Τα οδόσημα αχνοφαίνονται και χάνονται αμέσως.
Ανοίγω χαραμάδες. Ανοίγω χαραμάδες
στο σκοτάδι. Να περάσω.
……………………………………………….
Η Ποίηση, είπα,
δεν είναι όνειρο μέσα στον ύπνο
είναι ένα τεράστιο φορτηγό βαπόρι
που μανουβράρει μες στην αχλύ τής ανοιχτής θάλασσας
και, είναι να πάμε μακριά τόσο,
όσο μπορεί να φτάσει ένα ταξίδι.
Έπειτα καημούς κατέβασα στους δρόμους ― μα
το σκοτάδι με ξεγέλασε. Στον έρανο που έκανα
τ’ αστέρια με γέμισαν δαχτυλικά αποτυπώματα.
Απέτυχε η γιορτή.
…Είπα, μόνος και πάλι θα διαβώ τον Εύριπο των αισθημάτων.
Άλλα δυο βήματα στον χώρο. Ακόμη μια προσπάθεια.
Ποιος δρόμος;
Και τα δέντρα, ισχνά ― σύμβολα στίχων.
Στη σκοτεινή γωνία εκεί
στον εαυτό του κλεισμένος ένας μύθος
από αιώνες φώτιζε θαμπά το καφενείο.
Στους τοίχους του επάνω και στις καρέκλες του άλλοι καιροί, έδιναν
στίγμα, οστά και πρόσωπο αποκτούσαν, ρούχο ― απόμακροι καιροί,
σαν κοιμητήρια υγρά, που ’ναι βαθιά στη λήθη χωνεμένα.
Στα χνώτα των τζαμιών του σχεδίαζε το νυν η εφηβεία
και άναβε με του δικού της πόνου το κερί ένα τσιγάρο
ενώ στην άπνοια της νύχτας αργά αργά ο καπνός
ταξίδευε κατά το μέλλον το μήνυμα.
… Στην ησυχία κάποτε
θόρυβοι από γυαλιά που έσπαζαν
τη νύχτα κομματιάζοντας –δεν ξεχώριζες το σκοτάδι
απ’ το αίμα– ή και φωνές, ζητωκραυγές που έρχονταν
και έφευγαν, που ξανάρχονταν και αναιρούνταν.
Ρώτησα, ποιος είν’ εκείνος που δωροδοκεί;
Και η μνήμη, Κυνέγειρος, πάσχιζε να συγκρατήσει
κάποιες στιγμές και λάμψεις.
……………………………………………….
Σε λίγο, μια νέα θα ανθίσει μέρα
η πρωινή κυκλοφορία θα βουΐσει
θα βάλει τα καλά της η καθημερινότητα.
Εγώ, με μισόσβηστα τ’ άυπνα μάτια μου
θα εξακολουθώ να ωθούμαι προς μια νέα διέξοδο.
Η καρδιά μου στο σώμα μου θα πάλλει
ποίημα επίμονο
μέσα σ’ ένα κλονιζόμενο, παλιό λεωφορείο.

*

ΗΤΑΝΕ ΜΙΑ ΓΙΟΡΤΗ

ΗΤΑΝΕ ΜΙΑ ΓΙΟΡΤΗ τής Θλίψης ― κάτι σαν
απόηχος εμφύλιας ιαχής βγαλμένης
από τα σωθικά τού γαλάζιου
μια Στιγμή-ενοχή
κι έπεφτε (φύλλο ή λαιμητόμος)
ενώ το ρολόι τής πλατείας γινόταν πάλι
το ματωμένο μάτι ενός κύκλωπα
και καρφωνόταν επίμονα στο χτες.
Γρανάζια που καρατομούσαν
γρίλιες που σφάλιζαν έντρομα
και μόλις που προλάβαινες ν’ αφουγκραστείς
στο σβήσιμό της
του τραγουδιστή μια τελευταία ευχή.
Παράμερα, μία γριά,
που λες αποξεχάστηκε ’κει στο κατώφλι της σκυφτή,
τ’ ασύνταχτα γεωγραφικά πλάτη ερευνώντας
στου φλιτζανιού της τα τοιχώματα.
Βολιδοσκοπούσε το άπειρο. Τα μάτια της κατακόκκινα
απ’ την αφαίμαξη των άστρων
και του μέλλοντος.
Πού και πού ενόμιζε άκουγε ψιθύρους:
― Το άλλο βράδυ θα ’ρθουνε ξανά με τα σιδερικά τους.
― Εμείς, θα καρτεράμε στη γωνία.
― Θα μας συνδράμουν, ο κουλός συνταγματάρχης
ανιχνεύοντας το χάρτη, ο τυφλός επαίτης
παίζοντας ακορντεόν. Και τούτο το βεγγαλικό.
……………………………………………………………………………………..
― Αν μας χτυπήσουνε την πόρτα…
― Πιάνεις τα δυτικά. Τ’ ανατολικά εσύ, κι εγώ το μέλλον.

*”Δύο κύκλοι ποιημάτων (1972-1984), 1984”.

Δημήτρης Μιχελουδάκης, Αληθόστρωτο

Τέσσερα μέτρα σκοτάδι έχτισε η αυλή
Τρακλ, αδερφέ μου, πού βρίσκεσαι;
Σφοδρή ξενιτιά το ανείπωτο
κι ούτε ψυχή στα γλωσσάδικα –
δυο – τρία μηδενικά μονάχα
μοιάζουν με φώτα τα λεξικάγκελα
βηματίζει λένε ο χρόνος το εμβατήριο.
Μην τ’ ακούς.
Θυμάσαι που η ανάσα μας την έκανε
για τ’ άρρητο να ξεπλυθεί;
Ε, λοιπόν, αν δεν πετρώσουμε θα κατασκευάσουμε
στην αποθήκη σου με Veronal και μορφασμούς
μια ατσαλόγλωσσα για το ακροατήριο
δηλαδή τα ξερά δαφνόφυλλα.

Lawrence Ferlinghetti, Ποιητής σε πλύση εγκεφάλου

Παράτησε το μολύβι του
Και σήκωσε μία βόμβα
Και το μολύβι που έγραφε προς τα ‘πίσω
Έφτασε σε μια αιχμή
Και εξερράγη σαν να ήταν φορτωμένο
Με κάτι χειρότερο από στίχους
Και ήταν ο πρώτος ποιητής
Που άκουσε τις ριπές του μολυβιού του
Να αντηχούν μέσα στη νύχτα
Και τέτοια επιτυχία είχε
Που τον βαφτίσαν
Εθνικό Ποιητή της Πλουτοκρατίας
Εκμηδενίζοντας τη δική μας δημοκρατία.

*Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Οδός Πανός”, τχ. 128, Απρίλιος-Ιούνιος 2005. Μετάφραση: Άμυ Μιμς-Σιλβερίδη.

Χρίστος Κασσιανής, Ανύπνιο

Μαργωμένα σύννεφα σκεπάζουν τον ουρανό.
Χτες, είχε ένα λειψό φεγγάρι
που τραγουδούσε μαζί με τα πουλιά.

Ανυπομονούσα ξυπνητός να ξυπνήσω
και το πρωί με βρήκε ν’ ατενίζω
γλάρους, αλκυόνες και σμήνη αναμνήσεων.

Ένας βράχος μου’ γνεψε
και στρώθηκα στην παραλία
ν’ αγναντέψω την τρικυμιστή θάλασσα
Δεν σάλεψα καθόλου,
στο σφύριγμα της Σειρήνας.

Ανδρέας Καρακόκκινος, Τρία ποιήματα

Ο ΗΛΙΟΣ ΔΕ ΘΑ ΒΓΕΙ

Ο ήλιος δε θα βγει
κι η ανατολή θα κρυφτεί
πίσω από τα μάτια σου.
Το κλάμα των παιδιών
θα απλωθεί μες στην καρδιά σου
κι οι φωνές τους θα πνίξουν
το τελευταίο χαμόγελο
που απόμεινε να περιμένει
το φως της άνοιξης.

*

ΜΑΖΕΨΑ ΤΑ ΧΑΜΟΓΕΛΑ

Μάζεψα τα χαμόγελα
να χτίσω έναν πύργο,
μέσα να κλείσω
όλα τα χρώματα
της γης και τ’ ουρανού
της μέρας και της νύχτας.
Το κόκκινο, το κίτρινο
το μαύρο και το άσπρο
θα ‘ναι εκεί κάθε πρωί
να ντύνουνε την κάθε μέρα
με ζωγραφιές χρωματιστές,
αυτές που η ψυχή λαχταρά
να χρωματίζει το παιχνίδι
των λέξεων.

*

Μ’ ΕΝΑ ΠΟΤΗΡΙ ΚΡΑΣΙ

Μ’ ένα ποτήρι κρασί,
νομίζω ήταν κόκκινο σαν το αίμα,
ίσως να ήταν και αίμα,
έβρεξα την καρδιά μου
για να δραπετεύσω
από τα όνειρα που σβήστηκαν
στο ηλιοβασίλεμα
και τώρα απόμεινε μόνο το κουφάρι τους
να τριγυρνάει σαν πλανόδιος παλιάτσος.

*Από τη συλλογή “πνοή της άνοιξης”, Θεσσαλονίκη, 2007.

Κωστής Τριανταφύλλου, Δύο ποιήματα

το ποίημα που ζητήσατε δεν υπάρχει

λίγος φόβος μόνον χρειάζεται

μπορείτε να επιλέξετε μια από τις κατηγορίες συνδέσμων στο βασικό μενού
ή να χρησιμοποιήσετε την αναζήτηση
τοποθετώντας στο σχετικό πλαίσιο
την κατεπείγουσα λέξη
του εγκλεισμού
την φράση
του αποκλεισμού
την αίσθηση
της ψευδαίσθησης
την χρωματική απόχρωση
του ελέγχου των πάντων
την ματιά
της ελευθερίας
την αγκαλιά
την τρυφερή συμπεριφορά
την επείγουσα ανάγκη
που επιθυμείτε να βρείτε

για να τρομάξεις
να μην φοβηθείς
να συνεχίσεις να σκέφτεσαι όλους μας
για να σου σφίξω το χέρι

*

Κατάληψη

γλωσσική κατάληψη για να ξεχάσουμε τη γλώσσα μας
κατάληψη της φαντασίας μας
κατάληψη της ζωής μας
κατάληψη
της γης
της φύσης
του νερού
του αέρα

καταλαμβάνεις αγοράζοντας
για να ελέγξεις
να εξορύξεις
να θάψεις
να αυξήσεις τα κέρδη σου εξαγοράζοντας
κατάληψη με φριχτή κατάληξη

υπάρχει και κατάληψη
που δίνει ζωή στην εγκατάλειψη
κατάληψη αποκάλυψη

*Από τη συλλογή “μη άρτιος μάρτιος”, εκδ. Μανδραγόρας, 2020.

Γιώργος Δρίτσας, Οι χαμένοι μονόλογοι του Renzo Novatore (29/11/1922)

“Καλύτερα να ανέβουμε
στις φλόγες της πυράς
και να πέσουμε
με το κρανίο κομματιασμένο
από μια ριπή
ενός τυφλού
εκτελεστικού χτυπήματος
παρά να δεχθούμε
το φάντασμα
μίας ειρηνικής ζωής.”

R. N.*

Άκου Ανθρωπάκο!
-πρώτος μονόλογος

“η ψυχή μου είναι σκοτεινή
και, όπως όλα γύρω μου,
κλαίει τη νύχτα. Μαύρη.”

R. N.

«Περίμενες να μην μπεις
στον κόπο
να κατανοήσεις
και να σκεφτείς
ότι ο κόσμος
κινείται
από της λύπης
τον κλαυσίγελο
και τη δημιουργική
παραφροσύνη.

Εγώ ο μοναχικός περιπατητής,
στους άγνωστους δρόμους
και τις γειτονιές,
κρύβω μέσα μου
όλη τη σοφία των Αλχημιστών
και τη μαγεία των σκοτεινών
άστρων.

Ενώ εσύ απλά νομίζεις
ότι αναγνωρίζεις
του κόσμου τη ρυθμική.
Μέσα σου όμως δεν έχεις βρει
το νόημα της σιγής.»

-Εκεί τελείωνε το πρώτο σημείωμα

Εικονοκλάστης
-δεύτερος μονόλογος

“Πίστευα
ότι είναι ένα όνειρο
και όμως είναι
η αιμοβόρα
πραγματικότητα.”

R. N.

«Η σκέψη στο αδηφάγο κέρδος,
οι πράξεις δεσμευμένες
από τα κελεύσματα
της αποκτήνωσης
και της προσωρινής
ονείρωξης.

Αλλά ο κόσμος δεν στραγγίζεται
στα συρματοπλέγματα
της ταμειακής.

Η ουτοπία,
η απασφαλισμένη αυτή χειροβομβίδα
των πιο αμφίβολων φαντασιώσεων,
αδημονεί να ακρωτηριάσει τα χέρια μας,
κλέβοντας το συκώτι του
Bruno Filippi.»

-Εκεί τελείωνε το δεύτερο σημείωμα

*Όλα τα αποσπάσματα προέρχονται από τον τόμο με επιλεγμένα κείμενα και ποιήματα του Novatore. Ο ιππότηε τιυ μηδενός. Επιλεγμένα κείμενα 1917-1922, εκδ. Διάδοση, Αθήνα 2006.

Stéphen Moysan, Ποιήματα

L’essentiel est pourri
Le reste est pour eux.

La hiérarchie
C’est comme les étagères
Plus c’est haut, moins ça sert.

Ce poème ne sera jamais édité !
Mes mots sont trop brulants**
Pour le papier.

Το ουσιώδες είναι σάπιο
Τα υπόλοιπα είναι για αυτούς.

Η ιεραρχία
Είναι σαν τα ράφια
Όσο υψηλότερα βρίσκονται,
τόσο λιγότερο χρησιμεύουν.

Αυτό το ποίημα δεν θα εκδοθεί ποτέ!
Τα λόγια μου είναι πολύ πύρινα
Για το χαρτί.

*pourri / pour eux(πουρί πουρ ε): Δεν αποδίδεται στα ελληνικά αυτή η ιδιότυπη παρήχηση
**brulants: εννοεί ότι μπορούν να το κάψουν.

*

Ils font pousser
Les barbelés
Cultivons les tenailles.

Evidemment
Toutes nos luttes
Comme unique.

En manifestation –
Qui nous protège
De la police?

Μεγαλώνουν το
Αγκαθωτό σύρμα
Ας καλλιεργήσουμε τις τανάλιες

Προφανώς
Όλοι οι αγώνες μας
Ως μοναδικός.

Σε διαδήλωση –
Ποιος μας προστατεύει
Από την αστυνομία;

*

Mon ami,
Il fait du bruit ton silence,
Elle prend de la place ton absence.

N’oublie jamais
Ceux qui rêvent sans agir
Cultivent le cauchemar.

Dans le pays d’où tu viens :
Les frontières ne séparent pas deux mondes,
Il n’en existe qu’un et elles le déchirent.

Φίλε μου,
Κάνει θόρυβο η σιωπή σου,
Καταλαμβάνει χώρο η απουσία σου.

Ποτέ μην ξεχνάς
Αυτοί που ονειρεύονται χωρίς να ενεργούν
Καλλιεργούν τον εφιάλτη.

Στη χώρα απ’ όπου έρχεσαι:
Τα σύνορα δεν χωρίζουν δύο κόσμους,
Υπάρχει μόνο ένα και το σκίζουν.

*

Le contraire de la richesse
Ce n’est pas la pauvreté
C’est le partage.

Président –
Fais comme nous
Taxe tes potes.

Une crise qui dure
Plus de 40 ans
C’est un système.

Το αντίθετο του πλούτου
Δεν είναι φτώχεια
Είναι το μοίρασμα

Πρόεδρε-
Κάνε σαν εμάς
Φορολόγησε τους φίλους σου.

Μια κρίση που διαρκεί
Πάνω από 40 χρόνια
Είναι ένα σύστημα.


*
C’est un peu dingue
De vouloir être normal
Dans un monde de fou.

Il faut 47 muscles
Pour froncer les sourcils
Et seulement 13 pour sourire.

Souvent, quand on est pauvre
Ce qui nous est le plus cher
Est gratuit.

Είναι λίγο τρελό
Να θέλω να είμαι φυσιολογικός
Σε έναν κόσμο τρελό.

Χρειάζονται 47 μύες
Να συνοφρυωθείς
Και μόνο 13 για να χαμογελάσεις.

Συχνά όταν είμαστε φτωχοί
Αυτό που είναι πιο ακριβό για εμάς
Ειναι δωρεάν.

*

Le choix est vite fait
Entre changer le pansement*
Et penser le changement.

Dans un monde
Où on peut nourrir tout le monde
Chaque mort de faim est un meurtre.

Non vraiment
Ça ne sert à rien de devenir un jour
L’homme le plus riche du cimetière.

Η επιλογή είναι γρήγορη πράξη
Μεταξύ αλλαγής επιδέσμου
Και σκέψης αλλαγής.

Σε έναν κόσμο
Όπου μπορούμε να ταΐσουμε τους πάντες
Κάθε πείνα είναι δολοφονία.

Οχι πραγματικά
Δεν έχει νόημα να γίνεις μια μέρα
Ο πλουσιότερος άνθρωπος στο νεκροταφείο.

*Από τη συλλογή “Tout brûle, même la pluie” (“Όλα καίγονται, ακόμη και η βροχή”)

*Πηγή ποιημάτων και φωτογραφιών: https://www.eternels-eclairs.fr/tout-brule-meme-la-pluie-poemes-poesie-stephen-moysan.php Μετάφραση: Αλεξάνδρα Βουτσίνου.

Μαριάννα Πλιάκου: «Οι λέξεις είναι ό,τι έχουμε, το περιβάλλον και εργαλείο μας»

Συνέντευξη στον Ιωσήφ Αρνέ για το flactalart.gr

Η Μαριάννα Πλιάκου γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1976. Σπούδασε Ιστορία, Ευρωπαϊκή Λογοτεχνία και Ψυχολογία. Ζει κι εργάζεται στο Guernsey. Έχει εκδώσει τις ποιητικές συλλογές «Σιωπή» (εκδόσεις Πολύτροπον 2015), «2017» (εκδόσεις Κύφαντα 2019) και «Χ» από τις εκδόσεις Βακχικόν.

-Πώς αντιμετωπίζετε την ποίηση: ως μια ταυτότητα ή ως μια ετερότητα μέσα στη σύγχρονη ζωή;
Η ποίηση, νιώθω, λειτουργεί με δύο τρόπους, καθώς συζητά το πιθανό και μαζί το απίθανο. Έτσι, από τη μία αναπνέει (σ)την εποχή της. Γι’ αυτό, λόγου χάρη, μεταξύ άλλων, αποτελεί εργαλείο έρευνας στην ψυχολογία. Από την άλλη, ως ετερότητα, ανακατασκευάζει τον κυρίαρχο Λόγο της εκάστοτε εποχής, πατώντας συχνά με το ένα πόδι στο μέλλον (λ.χ. η ποίηση του Καβάφη).

-Ο ποιητής είναι μια περσόνα γύρω από τις λέξεις ή λειτουργεί με έναν ενστικτώδη ορμεμφυτισμό;
Συντάσσομαι με την άποψη ότι οι λέξεις είναι ό,τι έχουμε, το περιβάλλον και εργαλείο μας, επομένως και το πιο ανατρεπτικό ποιητικό ένστικτο τελικά καλείται να λειτουργήσει κάτω και γύρω από αυτές. Το στοίχημα είναι κανείς να τις κάνει δημιουργικά μέρος της δικής του αφήγησης.

-Μπορεί η τέχνη να κλείσει τις πληγές των ανθρώπων μέσα σε μια ενδότερη υπαρξιακή διαλεκτική;
Ο θεραπευτικός ρόλος της ποίησης και της τέχνης έχει τεκμηριωθεί. Η τέχνη μπορεί να αναπτύξει την ενσυναίσθηση και να βοηθήσει στην αντιμετώπιση της κατάθλιψης. Επίσης, πολύ ενδιαφέρον έχει ο ρόλος της ηθικής ομορφιάς στην τέχνη (έργα σχετικά με την αυταπάρνηση και τις πράξεις αγάπης, δικαίου και ελέους), καθώς εμπνέει το άτομο να υπερβεί τα στενά όρια του εαυτού του, λειτουργώντας ανακουφιστικά στην ανθρώπινη ψυχή.

-Πιστεύετε ότι ακολουθείτε το δρόμο άλλων ποιητών ή ακολουθείτε μια μοναχική πορεία μέσα στη γραφή σας;
Και βέβαια επηρεάζομαι από το λόγο των άλλων δημιουργών. Διακειμενικότητα υπάρχει με έναν τρόπο σε όλα τα έργα και όλα τα έργα, έτσι, τελικά συνομιλούν. Ωστόσο, προσπαθώ συνειδητά να αναπτύξω μία όσο το δυνατόν πιο προσωπική αισθητική και φόρμα.

-Ποιές εικόνες κρατάτε μέσα σας από τη ζωή σας; Ποιές εικόνες με άλλα λόγια εφορμούν στη γραφή σας;
Τα πρόσωπα που αγαπώ βρίσκουν συχνά το δρόμο τους στα ποιήματά μου. Μαζί, φωτογραφίες «αποφασιστικών στιγμών» που έχουν να κάνουν με συναισθήματα, ανησυχίες, αναζητήσεις. Το τελευταίο βιβλίο, το «Χ», φέρνει μαζί εικόνες του Guernsey, ως νησί-εργαλείο, για την επικοινωνία και ανάδειξη του ποθητού «εμείς», που πατά στην ανθρωπιά που όλοι κατοικούμε.

-Ποια ερωτήματα καλείται να απαντήσει ο ποιητής διαχρονικά αλλά και στο παρόν που ζούμε;

Οποιοδήποτε ερώτημα (μπορεί να) έχει αξία. Προσωπικά, ιδιαίτερα στο παρόν που ζούμε, και για να ξαναγυρίσω στο θέμα της ηθικής ομορφιάς στην ποίηση, έχω αδυναμία και σεβασμό σε κοινωνικά ευαίσθητες και ανήσυχες δημιουργίες (και δημιουργούς).

-Ποιο το νόημα της λέξης στην ποίηση; Μια απλή μορφή έκφρασης ή ένα ψυχικό αποτύπωμα;
Νομίζω το ίδιο πράγμα είναι, θέλω να πω η έννοια της μορφής έκφρασης και του ψυχικού αποτυπώματος εδώ. Αυτό που φαίνεται να αλλάζει στα δύο είναι η ένταση. Και την ένταση την ορίζει ο αναγνώστης, καθώς βρίσκει (περισσότερο ή λιγότερο) κάτι από τη δική του πραγματικότητα στις λέξεις που διαβάζει.

-Είναι η ποίηση το καταφύγιο του ανθρώπου;
Επιστρέφουμε στη συζήτηση για το θεραπευτικό ρόλο της ποίησης, επομένως ένα μεγάλο ναι.

-Μπορεί ο κόσμος να ζήσει ποιητικά;
Αν με τον όρο ποιητικά εννοούμε να κατανοείς το πραγματικό και το πιθανό, και μαζί να μπορείς να φανταστείς και να ελπίσεις το απίθανο, τότε και μπορεί και πρέπει.