Στην κοινότητα των προσφυγικών,
φοράνε ακόμη το ίδιο δάκρυ
σαν εκείνο το παλιό του εικοσιδυό.
Πότισε άραγε στους τοίχους
το παλιό μοιρολόι,
για τις αγύριστες πατρίδες
και φύτρωσε αυτή η αλλιώτικη αποδοχή;
Κρατούν αγώνα να σταθούν.
Άνισο, μα αναγκαίο.
Ο Χρόνος μας κλωτσάει διαρκώς σε μια δίνη.
Κάθε στάση μετράει για πλευρά.
Η Ιστορία ήταν, είναι και θα είναι,
η δικιά μας πράξη ή απραξία
απέναντι στα γεγονότα.
Δεν γίνεται να σιωπώ ή να μην τα αναφέρω.
Όπως την άνοιξη γλαφυρά περιγράφω,
έτσι μαζί με τον αγώνα οι άνθρωποι
να βρουν μια στέγη τάσσομαι.
Να γλυτώσουμε μην σβήσει η φλόγα του κόσμου
όσο είναι ακόμη καιρός.
Ένας αγώνας άνισος, μα αναγκαίος.
Δεν γίνεται να σιωπώ,
όσο κάποιοι πεινούν μαρτυρικά για το δίκιο.
Δεν γίνεται να κοιτώ αλλού
παρά στον παλμό αυτής της φλόγας
για μια επιστροφή σε μια Γή
που ακόμη δεν έχουμε κατοικήσει.

S.J.Welton*

Με το Dada, η σύγχρονη ποιητική αίσθηση φτάνει στο αποκορύφωμά της. Όπως έχω ήδη πει μάλλον χαριτολογώντας, το Dada, συνίσταται στο να καταγράφεις πράγματα που δεν μπορούν να σταθούν στα δικά τους πόδια. Το Dada δημιουργεί μια ισχυρή αρνητική λογική. Αντιστρέφει ριζικά την κατεύθυνση της νοημοσύνης. Το Dada δεν έχει τίποτα κοινό με οτιδήποτε μπορεί να σκεφτείτε γι’ αυτό, καθώς με το Dada δεν μπορεί να σκεφτεί κανείς. Μην το υποτιμάτε. Η ίδια η δύναμη της άρνησής του δίνει στο σκάνδαλο του Dada μια πολύ βαθιά σημασία. Προφανώς, είναι ένα κίνημα που δημιουργήθηκε από παγκόσμιες διάνοιες. Σήμερα ο Pic de la Mirandole θα ήταν πιθανώς Dada. Το Dada δεν είναι ένα φαινόμενο. Απαντά στις φιλοσοφικές απαιτήσεις της εποχής. Προσπαθεί να αγνοήσει την αντικειμενική πραγματικότητα προκειμένου να βυθιστεί στα υπερρεαλιστικά βάθη του ασυνείδητου. Όσο αρνητικό και αν φαίνεται το κίνημα του Dada, έχει σίγουρα γεννηθεί από υπερβατικές διερευνήσεις του ανθρώπινου νου.
Αρκεί να θυμηθούμε τον μαθηματικό Henri Poincare, του οποίου η φημισμένη θεωρία της ευκολίας προβλημάτισε τον επιστημονικό κόσμο. Σύμφωνα με τον Henri Poincare, αυτό που φαίνεται στον ανθρώπινο νου ως το πιο ουσιαστικά αληθινό είναι αυτό που αναμένεται κατά κύριο λόγο.
Έτσι, τα μαθηματικά και ιδιαίτερα η Ευκλείδεια Γεωμετρία δεν μπορούν να έχουν νόημα από απόλυτη άποψη.
Οι πιο αυστηρά ακριβείς αντιλήψεις μας είναι στην πραγματικότητα προσεγγιστικές. Η συντομότερη διαδρομή από το ένα σημείο στο άλλο δεν είναι, αν την εξετάσουμε προσεκτικά, η ευθεία γραμμή. Ομοίως, είναι αμφισβητήσιμο αν η Γη είναι ένα πολύεδρο που περιστρέφεται γύρω από τον Ήλιο. Σίγουρα είναι το πιο λογικό πράγμα που μπορούν να φανταστούν οι αισθήσεις μας, αλλά είναι πιθανό να είμαστε ακίνητοι, ενώ η αντικειμενική πραγματικότητα κινείται γύρω μας. Προφανώς, τείνουμε να επιλέγουμε την αρχή που αντιστοιχεί καλύτερα στη λεπτή διάθεση των οργάνων μας, και όλες οι σκέψεις μας βασίζονται αναπόφευκτα στην παράλογη αντίληψή μας για το χώρο.
Ομοίως, η φιλοσοφία του Bergson συνδέεται με την κριτική της έννοιας του χρόνου. Το Dada είναι αποτέλεσμα της διαισθητικής φιλοσοφίας. Ο Bergson παρουσιάζει τη νοημοσύνη ως αυστηρά προσαρμοσμένη στην ύλη και, ως εκ τούτου, ανίκανη να αντιληφθεί τη διάρκεια και την έκταση ως καθαρή ποιότητα.
Μόνο η διαίσθηση είναι ικανή να επιλύσει αυτά τα παράδοξα, αγνοώντας τη νοημοσύνη και προτιμώντας το ένστικτο.
Καθώς ο εγκέφαλος δεν μπορεί να οραματιστεί τον χρόνο και τον χώρο εκτός των ορίων της ύλης, είναι απαραίτητο να μην υποκύψουμε στα δεδομένα του απτού κόσμου, αλλά να βασιστούμε σε αυτό που ο Bergson αποκαλεί «τα άμεσα δεδομένα της συνείδησης». Είναι, υπακούοντας σε αυτή τη βαθιά ριζωμένη παρόρμηση, που μπορούμε να ξεφύγουμε από τις χονδροειδείς έννοιες της ανθρώπινης λογικής. Αντί να αρκούμαστε στην κοινή αντίληψη του κόσμου, θα πρέπει να προχωρήσουμε σε μια εξερεύνηση του ανοργάνωτου κόσμου όπου τα πάντα βρίσκονται σε συνεχή δημιουργία.
Σύμφωνα με τη φιλοσοφία του Bergson, το άτομο είναι ο «μεταβλητός συνδυασμός του παρελθόντος». Η αρχή της ταυτότητας πρέπει να υποχωρήσει μπροστά στη «ζωτική ώθηση», η οποία αντανακλά τη διαρκή μεταβολή του σύμπαντος και αψηφά κάθε προσπάθεια να περιοριστεί.
Εν συντομία, αυτή είναι η φιλοσοφία μπροστά στην οποία τόσα πολλά προηγούμενα συστήματα χάνουν το μεγαλύτερο μέρος του νοήματός τους.
Έτσι, το Dada δεν είναι παρά αυτή η προσπάθεια να απελευθερωθεί κανείς από τις σχετικές έννοιες της ανθρώπινης λογικής. Σκοπός του είναι να καταργήσει τις κατηγορίες. Γι’ αυτό το Dada δεν επιδιώκει να ξεκαθαρίσει τίποτα. Το μόνο που θέλει είναι περιστασιακές αναλαμπές των μακρινών λάμψεων του απόλυτου μέσα στα κινούμενα συντρίμμια που άφησε η ώθηση της ζωής.
Ακόμα πιο πρόσφατα, οι θεωρίες του Αϊνστάιν έδωσαν το τελικό χτύπημα στη φιλοσοφία των γεγονότων.
Ο Αϊνστάιν ταυτίζει τις παλιές οντότητες του χώρου και του χρόνου σε μια τετραδιάστατη αντίληψη του σύμπαντος, δηλαδή ο χρόνος είναι μόνο μια τέταρτη διάσταση του χώρου.
Η μελέτη των φωτεινών ακτινοβολιών του πρότεινε απροσδόκητα αποτελέσματα. Η ιδέα του άπειρου, που έχει βασανίσει την ανθρώπινη λογική σε όλη την αιωνιότητα, για πρώτη φορά ίσως φαίνεται να υποχωρεί στο αξίωμα του Αϊνστάιν: «Τίποτα δεν είναι ταχύτερο από το φως». Η ύπαρξη μιας απόλυτης ταχύτητας δεν ξεπερνά την κατανόησή μας.
Η μαθηματική έρευνα του Αϊνστάιν προσφέρει στην επιστήμη βάσεις που είναι λιγότερο προσεγγιστικές από την ευθύγραμμη γεωμετρία. Η ευθεία γραμμή δεν υπάρχει. Το λάθος μας έγκειται στο ότι την εκλαμβάνουμε ως γεωδαιτική (geodesic) γραμμή. Το φως δεν διαδίδεται σε ευθεία γραμμή. Πρέπει να προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε το σύμπαν ως μια καμπύλη «που είναι άπειρη, αλλά όχι χωρίς όρια».
Είμαστε συνηθισμένοι να οραματιζόμαστε μόνο περιορισμένο χώρο. Με τον ίδιο τρόπο, ο χρόνος που μπορούμε να φανταστούμε είναι μια τοπική ώρα. «Η πάροδος του χρόνου», είπε ο Αϊνστάιν, «δεν είναι πάντα η ίδια». Η ταχύτητα του φωτός είναι μια απόλυτη ταχύτητα, δηλαδή ανεξάρτητη από το χρόνο, και οι υπολογισμοί του Αϊνστάιν οδηγούν στο συμπέρασμα ότι, αν ο άνθρωπος μπορούσε να φτάσει την ταχύτητα του φωτός, δεν θα γερνούσε.
«Καταγράφουμε», λέει πάλι ο Αϊνστάιν, «μόνο διακυμάνσεις». Η πραγματικότητα μας κρύβεται από την παρέμβαση των αισθήσεών μας. Μπορούμε να κρίνουμε την κίνηση μόνο σε σχέση με ένα σημείο που υποθέτουμε ότι είναι σταθερό. Έτσι, κάθε κίνηση είναι σχετική.
Ο Αϊνστάιν καταλήγει στο συμπέρασμα ότι υπάρχει ένα πεδίο βαρύτητας όπου τίποτα δεν διαδίδεται στο κενό, αλλά όπου τα πάντα υπάρχουν μέσω αμοιβαίων αντιστοιχιών. Αναγάγει όλα τα φαινόμενα σε ηλεκτρομαγνητικούς νόμους.
Η αρχική ύλη είναι πανομοιότυπη· τα σώματα διαφέρουν ανάλογα με τη θέση που καταλαμβάνουν τα άλλα σώματα στο σύμπαν. Επομένως, κάθε ενέργεια περιέχει ένα άθροισμα αδράνειας, και ο αιθέρας, ο οποίος για τον σύγχρονο φιλόσοφο αντιπροσωπεύει ένα άυλο περιβάλλον που υποδηλώνει πλήρη απουσία κίνησης, αποτελεί για τον Αϊνστάιν ένα αξίωμα που έχει καταργηθεί.
Αλλά ας επιστρέψουμε στη λογοτεχνία.
Το Dada αναμφίβολα δεν συγκαταλέγει μεταξύ των προδρόμων του τον Alfred Jarry. Ο δημιουργός του Pere Ubu επιδεικνύει μια ριζοσπαστική αδιαλλαξία απέναντι στις κοινές αντιλήψεις. Εφηύρε την πεταφυσική (petaphysics), την επιστήμη του συγκεκριμένου. Στόχος του, όπως έλεγε, ήταν «να μελετήσει τους νόμους που διέπουν τις εξαιρέσεις».
Παρακάμπτοντας τα ακραία όρια της φαντασίας, ο Alfred Jarry ξεπέρασε τις πιο διαυγείς προτάσεις της αφηρημένης φιλοσοφίας. Στο μυθιστόρημα, θα θυμόμασταν το πρώιμο ύφος του Andre Gide. Οι χαρακτήρες των φιλοσοφικών διηγημάτων, όπως το «Paludes», προετοιμάζουν με μοναδικό τρόπο τη νοοτροπία που αρμόζει στο Dada.
Στο «Paludes» ο ΑAndre Gide απεικονίζει τη ζωή ως ένα έλος όπου εξαντλούμαστε σε μάταιες προσπάθειες χωρίς να είμαστε ικανοί για μια εντελώς ανεξάρτητη δράση.
Κατανοεί τη ματαιότητα κάθε κατασκευής και, για να παρακάμψει την υπερβολή των ανθρώπινων εμφανίσεων, διαφεύγει στο παράλογο και αποφασίζει να πάρει από κάθε δράση μας μόνο το σκοτεινό μέρος της ασυνείδητης που μας αποκαλύπτει.
Αυτή η «απουσία χαμόγελου», τόσο χαρακτηριστική του Andre Gide, η οποία όμως δημιουργεί την ανησυχητική αίσθηση της κωμωδίας, συναντάται στο Dada όπως και η ουδέτερη ατμόσφαιρα όπου η σκέψη εξελίσσεται σαν ένα πουλί χρωματισμένο από το χρόνο.
Τέλος, στην ποίηση, εκτός από τον Mallarme, ο οποίος ήταν ο πρώτος που προσπάθησε να επιτύχει την ελευθερία των λέξεων, θα έπρεπε να αναφερθούμε στον επαναστάτη Ρεμπώ; Και πιο κοντά μας, το έργο του Guillaume Appolinaire, ο οποίος, με την προσδοκία του προς μια άυλη πραγματικότητα, είναι ο υποκινητής της χειρότερης λογοτεχνικής αυθάδειας. Όλες οι μορφές του Dada μπορούν να διεκδικήσουν συγγένεια με τον Απολλιναίρ, ιδιαίτερα το φωνητικό Dada, του οποίου τις βάσεις έθεσε στα τελευταία ποιήματα των «Καλλιγραμμάτων» (Calligrammes), με τίτλο «Νίκη».
Ω, ο άνθρωπος αναζητά μια νέα γλώσσα
Όπου ο γραμματικός οποιασδήποτε γλώσσας δεν θα έχει τίποτα να πει
Και αυτές οι παλιές γλώσσες είναι τόσο κοντά στο θάνατο
Που μόνο από συνήθεια και έλλειψη τόλμης
Συνεχίζουμε να τις χρησιμοποιούμε στην ποίηση
Θέλουμε νέους ήχους, νέους ήχους, νέους ήχους
Θέλουμε σύμφωνα χωρίς φωνήεντα
Σύμφωνα που κλάνουν δυνατά

Μιμηθείτε τον ήχο της σβούρας
Αφήστε έναν συνεχή ρινικό ήχο να τρίζει
Χτυπήστε τη γλώσσα σας
Χρησιμοποιήστε τον ήχο του μασήματος του αγενή τρώγοντα
Ο συριγμός του φτυσίματος θα έβγαζε ωραίο ήχο
Οι διαφορετικές χειλικές κλανιές θα διαλαλούσαν τις ομιλίες σας
Συνηθίστε να ρευτείτε κατά βούληση
Μιλήστε με τα χέρια σας, χτυπήστε τα δάχτυλά σας
Χτυπήστε το μάγουλό σας σαν να ήταν τύμπανο
Η λέξη είναι ξαφνική και είναι ένας τρεμάμενος Θεός
Προχωρήστε και αντέξτε μαζί μου
Λυπάμαι για τα χέρια εκείνων που τα έτειναν και με λάτρευαν μαζί
Τι όαση χεριών θα με καλωσορίσει αύριο
Γνωρίζετε τη χαρά του να βλέπεις νέα πράγματα.
Επιπλέον, οι φοβερές αναταραχές των τελευταίων ετών μας έχουν διαφωτίσει επαρκώς σχετικά με την ανυπολόγιστη τρέλα που γεννούν τα μυαλά των λογικών ανθρώπων. Και αν αυτοί οι άνθρωποι θεωρούν ότι η προσπάθεια να ανατρέψουμε το νόημα των πραγμάτων είναι τρέλα, το Dada μπορεί να τους απαντήσει: «Πιάστε την άκρη της μύτης σας».

Πρώτος πρέπει να αναφερθεί ο Tristan Tzara από την ομάδα του Dada, ένα κίνημα που έχει αποκτήσει διεθνή διάσταση. Το Dada δεν επιδιώκει καμία μορφή τέχνης. Το Dada διεκδικεί την καθαρή ανοησία. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι οι ντανταϊστές αφαίρεσαν από τις λέξεις τον συνηθισμένο τους χαρακτήρα, και ως εκ τούτου δεν μπορούσαν να έχουν υποτιμητικό νόημα. Αυτό σημαίνει ότι το Dada δεν ακολουθεί τα συνηθισμένα μονοπάτια της λογικής. Το Dada είναι ένας ριζικός αποπροσανατολισμός της κοινής λογικής. Από αυτή την άποψη, οι ντανταϊστές επιδεικνύουν μια πραγματική ευρηματικότητα στο να είναι ηλίθιοι.
Αποφεύγουν προσεκτικά οτιδήποτε δεν είναι άμεσα το αντίθετο αυτού που συνηθίζουμε να θεωρούμε ηθικά ως αξίες. Το να απαλλαγούμε από κάθε πνευματική απόκτηση, ώστε να μην είμαστε πλέον θύματα του εαυτού μας, είναι ο στόχος που επιδιώκει το Dada. Για να ανατρέψουν τον τρόπο που βλέπουμε, οι ντανταϊστές τροποποιούν τον τρόπο που μιλάμε. Θέλουν να αποσπάσουν τις λέξεις που έχουν συγκολληθεί από τη συνήθεια και οι οποίες έλκονται μεταξύ τους όπως τα ρινίσματα προσκολλώνται σε έναν μαγνήτη.
Ο Tristan Tzara προτείνει να ανακατέψουμε όλες τις λέξεις του λεξιλογίου σε ένα καπέλο και να τις επιλέξουμε τυχαία. Σε αυτή τη διαδικασία, οι λέξεις θα έχουν αποκτήσει μια εγγενή αξία. Θα έχουν δημιουργηθεί νέες σχέσεις μεταξύ τους. Θα έχετε δημιουργήσει το κενό και θα βρείτε πιο εύκολα το τμήμα του ασυνείδητου που καθορίζει τις πράξεις σας. Όλοι οι συγγραφείς που ήθελαν να αναδημιουργήσουν για τον εαυτό τους ένα λεξιλόγιο που να αντιστοιχεί στην προσωπική τους οπτική για τον κόσμο έχουν ασκηθεί νοητικά σε αυτή τη διαδικασία.
Όμως το Dada έχει μια πιο γενική έννοια. Δεν υπάρχει τομέας στον οποίο να μην εκτείνεται η αρνητική του επιρροή. Στην πραγματικότητα, το Dada είναι μια παράλογη νοοτροπία από την οποία κανείς δεν ξεφεύγει. «Οι αληθινοί ντανταϊστές είναι εναντίον του Dada», και μάλιστα ποιος δεν χοροπηδάει πάνω στο δικό του Dada – το ξύλινο αλογάκι του – αυτή τη στιγμή;
Η γαλλοφιλία, η γερμανοφιλία είναι απλώς παραλλαγές του Dada σε θετική κατάσταση. Το Dada έχει δοκιμάσει τα πάντα και τίποτα δεν κατάφερε να ικανοποιήσει την ανάγκη του για ποικιλία.
Το Dada είναι ένας παρθένος μικροοργανισμός
Το Dada είναι ενάντια στο υψηλό κόστος ζωής
Dada
Ανώνυμη εταιρεία εκμετάλλευσης ιδεών
Το Dada έχει 391 διαφορετικές στάσεις και χρώματα ανάλογα με
το φύλο του προέδρου.
Αλλάζει – επιβεβαιώνει – λέει το αντίθετο ταυτόχρονα – δεν έχει σημασία – φωνάζει – πηγαίνει για ψάρεμα. Το Dada είναι το χαμαιλέοντα της γρήγορης και εγωιστικής αλλαγής.
Το Dada είναι ενάντια στο μέλλον. Το Dada είναι νεκρό. Το Dada είναι ηλίθιο.
Ζήτω το Dada. Το Dada δεν είναι ένα λογοτεχνικό σχολικό σύνθημα.
Tristan Tzara
Η καθαρή βλακεία είναι η πανάκεια για όλα. Οι λογικές πράξεις δεν μπορούν παρά να φέρουν μειονεκτήματα. Αυτό είναι που επιτρέπει στον Tristan Tzara να καταλήξει στο συμπέρασμα: «Γίνετε μέλος του Dada, η μόνη επένδυση που δεν αποφέρει τίποτα».

*

Ο Andre Breton είναι ένας άλλος θεωρητικός του Dada. Για τον ίδιο, το Dada ανταποκρίνεται σε μια ανάγκη για ελευθερία. Επαναστατεί ενάντια σε κάθε μορφή παραίτησης. Κάθε πεποίθησή του φαινόταν ως μια μορφή αποκήρυξης. Εξερευνώντας το ασυνείδητο, κατέληξε στα πιο ανησυχητικά συμπεράσματα. Λέει: «Η αθωότητα γίνεται ανεκτή μόνο στην παθητική της μορφή». Και, πράγματι, η αθωότητα, που είναι αρετή σε μια παρθένα, είναι έγκλημα στον δολοφόνο. Ο Andre Breton δεν μπορεί πλέον να καταλάβει. Και αισθάνεται άνετα μόνο στην ατμόσφαιρα ακύρωσης που δημιουργεί το Dada. «Τι είναι όμορφο, άσχημο, μεγάλο, δυνατό, αδύναμο, δεν ξέρω, δεν ξέρω. Τι είναι ο Carpentier, ο Renan, ο Foch, δεν ξέρω, δεν ξέρω».
Το «Magnetic Fields», γραμμένο σε συνεργασία με τον Philippe Soupalt, είναι από αυτή την άποψη ένα παράξενο βιβλίο. Παρά τη ριζική έλλειψη συντονισμού στις ιδέες, το «Magnetic Fields» αφήνει μια γενική εντύπωση που δεν μπορεί να αμφισβητηθεί. Ο Andre Breton δεν αισθάνεται πλέον έλξη για τίποτα. Οι λέξεις έχουν σκουριάσει και τα πράγματα έχουν χάσει κάθε δύναμη έλξης για αυτόν. Απεικονίζει τον κόσμο ως «ερημωμένη γη». Δεν διψάει πλέον για τα «σάπια γλυκά» που του προσφέρει η ζωή. Η συνήθεια έχει παλιώσει. Έχει κουραστεί να εξετάζει το σύμπαν σύμφωνα με κατηγορίες που ψεύδονται, και καταφεύγει στο παράλογο.

*

Ο Philippe Soupalt προσπαθεί να απελευθερωθεί από τις τρεις ενότητες του αριθμού, του χώρου και του χρόνου, αλλά αισθάνεται φυλακισμένος μέσα στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα.
Ονομάζει το βιβλίο του «Rose des Vents» (Πυξίδα). Στοχεύει στη λυρική πανταχού παρουσία προς την οποία τείνει ο ορφισμός του Apollinaire.
Ο Philippe Souplalt γυρίζει τον δίσκο της πυξίδας γύρω από τον άξονά της. Περιφρονεί την αντίληψη του σύμπαντος που του επιβάλλει η φαιά ουσία του εγκεφάλου του. Για να επιλύσει κάθε αντίθεση στρέφεται προς το Dada.
Οι ιδέες μου σαν μικρόβια
χορεύουν κατά μήκος των μηνίγγων μου
στο ρυθμό του εξοργιστικού εκκρεμούς ένας πυροβολισμός από περίστροφο θα ήταν μια γλυκιά μελωδία.
Θέλει να ξεφύγει από τον εαυτό του. Να απελευθερωθεί από τον ντετερμινισμό. Σκαρφαλώνει σε ορίζοντες. «Έχω σπάσει τις στατικές μου ιδέες», λέει. Οι σύγχρονες ανακαλύψεις του δίνουν μια γεύση από μεταφυσικές πιθανότητες. Ο Πύργος του Άιφελ εκτοξεύει τις ακτίνες του στις τέσσερις γωνιές του κόσμου. Η ιδέα του χώρου είναι μια ψευδαίσθηση που επιβάλλεται στις αισθήσεις μας από την ύλη. Όλα κινούνται στο ίδιο επίπεδο. Πείθει τον εαυτό του ότι το Gaurisanker βρίσκεται δίπλα στη Νοτρ Νταμ. Είναι ταυτόχρονα ανοιχτός σε όλες τις αισθήσεις.
ΜΕΤΑΚΟΜΙΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΧΩΡΕΣ
Έτσι, νομίζω, πρέπει να γίνει κατανοητό το αστείο του Dada.

*

Ο Louis Aragon δεν έχει αποκηρύξει κάθε καλλιτεχνική ευσυνειδησία. Μερικές φορές μάλιστα φαίνεται να παραμένει προσκολλημένος στις παλιές προσωδιακές μορφές. Ωστόσο, ο Louis Aragon βρήκε τη σωτηρία του στο Dada. Ονομάζει το βιβλίο του «Φωτιά». Είναι μια πυρά στην οποία θυσιάζει όλες τις μάταιες αποκτήσεις του νου του για μια νέα τάξη πραγμάτων που θα αναδυθεί από τις παράλογες υποδείξεις της συνείδησης. Ένα ουδέτερο χρώμα –πίσσα ή ρεσέδα– δεν είναι το αγαπημένο του Aragon. Βρίσκουμε μάλιστα και φωτεινά χρώματα που οι ντανταϊστές γενικά δεν συμπαθούσαν.
Σε ένα κείμενο με τίτλο «Jolt», ο Αραγκόν μας δείχνει πώς επέρχεται μια ξαφνική αλλαγή στον προσανατολισμό της σκέψης του:
BROUF
Πάντα μακριά από την πικρία
Οι υπέροχοι ιπτάμενοι λειμώνες, φρεσκοβαμμένοι, στρέφονται
Σκοντάφτοντας χωράφια
Ακινησία
Το κεφάλι μου βουίζει και τόσα πολλά κροταλίζουν
Η καρδιά μου είναι κομμάτια, το τοπίο καταρρακωμένο
Ο ποιητής θυμάται την εφηβεία του, τα χρόνια που τον βασάνιζαν τα Λατινικά και η Άλγεβρα, και συνοψίζει τη νεότητά του σε ένα ποίημα, «Η ζωή του Ζαν Μπατίστ Α.»
Ρόζα το τριαντάφυλλο και εκείνη η σταγόνα μελάνι, ω νεότητά μου
Υπολόγισε το Cos. & σε συνάρτηση με tg. a/2
Η παιδική μου ηλικία στο Apero, που μόλις που διακρίθηκε
Από τα παράθυρα ενός καφέ γεμάτα μύγες
Η νεότητα και εγώ δεν φιλήσαμε κάθε στόμα
Ο πρώτος που έφτασε στο τέλος του διαδρόμου
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ΝΕΚΡΟΣ
Μια σκιά κοιμάται στη μέση του ήλιου, είναι το μάτι σου
Αλλά τώρα που ο ποιητής έχει απαλλαγεί από τις στενές ανθρώπινες συμβάσεις, μια ελπίδα φλέγεται στο στήθος του. Στο φως αυτής της φωτιάς διακρίνει νέες κατασκευές, ευεργετικές μεταμορφώσεις.
Τότε θα σηκωθούν τα πόνυ
Νέοι
Σε ομάδες χέρι-χέρι στην πόλη
Ο Louis Aragon είναι ο μόνος ντανταϊστής που φαίνεται να προετοιμάζει ένα πεδίο συμφιλίωσης μεταξύ των υποδείξεων της συνείδησης και των απαιτήσεων της λογικής.

*

Ο Paul Eluard επιδιώκει μια πλήρη μεταμόρφωση της γλώσσας. «Ας προσπαθήσουμε», λέει, «είναι δύσκολο να παραμείνουμε απολύτως αγνοί». Η γλώσσα, όπως μας φτάνει μέσω της χρήσης, δεν έχει πλέον κανένα νόημα. Είναι φλυαρία που, σύμφωνα με τον Πολ Ελουάρ, δεν έχει πλέον κανένα λόγο ύπαρξης, και θέλει να καθιερώσει, στην ποίηση, την πιο στοιχειώδη απλότητα.
Στο «Ζώα και οι Άνθρωποί τους» προσπαθεί να ανανεώσει την οπτική του για τον κόσμο με απλοποιημένες εικόνες και αρχικές αναλογίες: Το ψάρι στον αέρα και ο άνθρωπος στο νερό. Το χορτάρι μπροστά από την αγελάδα, το παιδί μπροστά από το γάλα.
Ο Paul Eluard θέλει να μην κρατήσει τίποτα από τα πράγματα παρά μόνο τις ουσιώδεις σχέσεις, προκειμένου να επιτύχει μια απόλυτη αγνότητα του συναισθήματος. Ακολουθεί ένα παράδειγμα αυτής της στοιχειώδους ποίησης:
ΥΓΡΟ
Η πέτρα γλιστρά πάνω στο νερό
Ο καπνός δεν εισχωρεί.
Το νερό, σαν δέρμα
Που δεν μπορεί να πληγωθεί
Χαϊδεύεται
Από τον άνθρωπο και από το ψάρι
Που σπάει σαν χορδή τόξου,
Το ψάρι, όταν το πιάσει ο άνθρωπος,
Πεθαίνει, καθώς δεν μπορεί να καταπιεί
Αυτόν τον πλανήτη από αέρα και φως
Και ο άνθρωπος βυθίζεται στον πάτο του νερού
Για το ψάρι
Ή για την πικρή μοναξιά Του εύπλαστου, πάντα κλειστού νερού.
Αυτό που σοκάρει εξαιρετικά την αποφασισμένη απλότητα του Paul Eluard είναι η «διακεκριμένη γοητεία». Σύμφωνα με αυτόν, η ποίηση πρέπει να είναι κάτι «αφελές σαν καθρέφτης». Σχεδιάζει μια ποίηση όπου «ο χρόνος δεν περνά». Είναι δύσκολο, καθώς ο άνθρωπος κινείται σε μια πυκνή ατμόσφαιρα. Στα Παραδείγματα του, λέει:
«ο άνθρωπος, ο αεροδύτης». Ωστόσο, έχει μια συγκεχυμένη εικόνα μιας παγκόσμιας ενότητας που τον κάνει να λέει: «Έχω διασχίσει τη ζωή με μία κίνηση».

*

Ο Francis Picabia δεν ενδιαφέρεται για τις πρακτικές εφαρμογές. Χρησιμοποιεί μια συστηματική λακωνικότητα για να καταστρέψει τα πάντα. Θα ήταν δύσκολο να βρει κανείς αλλού μια πιο ολοκληρωτική απουσία ηθικής.
Είναι μέσα στην ταραγμένη κατάσταση που ακολουθεί τον έρωτα που ο Francis Picabia προσπαθεί να διαμορφώσει για τον εαυτό του μια αντίληψη για τον άνθρωπο, απογυμνωμένη από κάθε ψευδαίσθηση.

Διάβασε το μικρό μου βιβλίο
αφού κάνεις έρωτα
μπροστά από το ελαστικό τζάκι

Ονομάζει αυτό το μικρό βιβλίο «Σκέψεις χωρίς γλώσσα». Καθώς δεν θέλει να παρασυρθεί από τις λέξεις.
Δεν διακρίνει πλέον αξίες. Έρωτας, τέχνη, θρησκεία:
χημικές αντιδράσεις. Είναι ένα σχεδόν ψυχολογικό Dada. Η καρδιά είναι σαν τον προστάτη, η κοιλιά σαν τον εγκέφαλο.

Και ο Francis Picabia λέει:
Τα γεγονότα της ζωής μου
Διαδραματίζονται στη σάλτσα
Των καρδιακών παλμών μου.

Στο «Το κορίτσι που γεννήθηκε χωρίς μητέρα», ποιήματα που συνοδεύονται από σχέδια, αφοσιώνεται στο να παρατηρεί τον ερωτικό μηχανισμό να λειτουργεί. Θεωρεί την επιθυμία ως τη μόνη πραγματικότητα, και δεν υπάρχει σχεδόν τίποτα άλλο στο οποίο πιστεύει εκτός από το σπερματικό υγρό.
Η ζωή, σύμφωνα με τον Picabia, δεν είναι «κρέμα γάλακτος»· είναι ένα «παλιό μουσικό κουτί» που παίζει ξανά και ξανά την ίδια μελωδία. Όσο για την αξία που αποδίδει στην ανθρώπινη γνώση; «Οι άνδρες σκέφτονται», λέει, «σαν ελεύθεροι Κινέζοι».
Ο Francis Picabia βιώνει μια αθώα ευχαρίστηση ρίχνοντας βρωμοβόμβες σε σχολεία και ακαδημίες. Η μυρωδιά του κακοδυλικού νατρίου δεν τον αποθαρρύνει.
Στο «Jesus Christ Rastaquouere» η απογοητευμένη φιλοσοφία του Picabia φαίνεται για μια στιγμή σαν να προσπαθεί να ξεφύγει από την ασυνέπειά της. Αλλά αν ο Picabia εκφράζεται λίγο πιο καθαρά από το συνηθισμένο, είναι για να γυρίσει την κοινή λογική από μέσα προς τα έξω σαν γάντι. Το σκόπιμα αποπροσανατολισμένο μυαλό του απολαμβάνει να ανατρέπει την κλίμακα των αξιών. «Είναι λέξεις που δεν υπάρχουν», λέει. «Ό,τι δεν έχει όνομα, δεν υπάρχει.» Και από κάποιο είδος μεταφυσικής κακίας χρησιμοποιεί την ικανότητα ενός ταχυδακτυλουργού για να κάνει ζογκλερικά με τις παραδοσιακές εκφράσεις.
Μπορώ να δώσω τον λόγο της τιμής μου μόνο αν λέω ψέματα. Κλέψε, αλλά μην το κρύβεις. Κλέψε για να χάσεις, ποτέ για να κερδίσεις, γιατί ο νικητής χάνει τον εαυτό του, κ.λπ.
Και αυτός συνοψίζει την άποψή του για τη ζωή σε ένα διήγημα: Η ιστορία ενός άντρα που μασούσε ένα περίστροφο!
«Αυτός ο άνδρας ήταν ήδη γέρος, και όλη του τη ζωή είχε αφιερωθεί σε αυτό το παράξενο μάσημα· στην πραγματικότητα, το εξαιρετικό του όπλο θα τον σκότωνε αν σταματούσε για μια στιγμή· ωστόσο, είχε προειδοποιηθεί ότι, σε κάθε περίπτωση, μια μέρα αναπόφευκτα το περίστροφο θα πυροβολούσε και θα τον σκότωνε· ωστόσο, χωρίς κανένα σημάδι κόπωσης, συνέχισε να μασάει…»
Ο Francis Picabia, όσο παράξενος και αν φαίνεται, είναι ένας τραγικός ποιητής.

*

Ο Clement Pansears είναι ο μοναδικός εκπρόσωπος του Dada στο Βέλγιο και είναι εξαιρετικά απίθανο να τον ευχαριστήσει κανείς εδώ γι’ αυτό. Ωστόσο, κανείς δεν μπορεί να αφήσει το μυαλό του να περιπλανηθεί στα όρια του κόσμου της λογικής, στις ελάχιστα προσβάσιμες περιοχές του παραλόγου, τόσο εύκολα όσο ο Πανσέρ.
Το «Pan-pan au cul du nu negre» είναι η πρώτη απόπειρα του Clement Pansears. Αυτός ο τίτλος μπορεί να σημαίνει το «nu negre» ακολουθούμενο από το «pan-pan», αλλά νομίζω ότι με το pan-pan ο Clement Pansears εννοεί ένα ρεβόλβερ. Έτσι, τότε θα ήταν διαφορετικό. Ο Clement Pansears ακούει όλους τους δυσαρμονικούς θορύβους που μας περιβάλλουν σήμερα. Φαίνεται να έχει εξετάσει όλες τις ιδέες, όπως μπορούμε να δούμε από ορισμένα πράγματα που λέει («Une museliere au rheteur de la surbrute», κ.λπ.) και στο τέλος δίνει την εντύπωση ενός ακατάστατου γραμμοφώνου που αρχίζει να ηχεί το σήμα ασφαλείας όταν φτάνει στο τέλος του δίσκου. Ο Clement Pansears κάνει κατάχρηση της επιστημονικής ορολογίας. Πού και πού, κάποιος σκέφτεται τον λόγιο του Rabelais’ Limousin Λιμουζίν, αλλά ο ίδιος δικαιολογείται λέγοντας: «Ένας άχρηστος χημικός είναι τόσο καλός όσο ένας φιλόσοφος – ο οποίος ανακαλύπτει αρχές εξατμίζοντας λέξεις».
Στο «Bar Nicanor» ο Clement Pansears ακολουθεί την ίδια τάση, αλλά σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό. Ο Clement Pansears παρασύρεται σε μεθυστικές απολαύσεις. Στο κομμάτι με τίτλο «Aero» ανατρέπει τα βασικά σημεία. Οδηγεί στο κενό, εκτελεί «στροφές τραπεζίου». Τα αυτιά του τσούζουν από το «ψάξιμο ακατέργαστων θορύβων σε διαπλανητικές κλίμακες». Εξαντλεί τον κινητήρα του για να αποσπάσει όσο το δυνατόν περισσότερα από αυτόν.
Το να μεθάει του προκαλεί τα ίδια ασυμβίβαστα συναισθήματα. Βάζει τα χείλη του σε κάθε ποτό και εξετάζει τη μισή μέθη του για να αποκαλύψει το στίγμα της αφηρημάδας που πάλλεται μέσα του. Εγκωμιάζει την εξαιρετικά κοσμοπολίτικη φύση των μεθυσμένων οργίων. Η επίλυση της ύπαρξης, σύμφωνα με αυτόν, είναι να πιεις ένα καλό ποτό μέχρι τα τοιχώματα να χτυπήσουν το ένα πάνω στο άλλο, ενώ η αρχή του είναι να επιδιώκει την «ετερόκλητη πορεία προς την καθαρή ποιότητα, τον άπειρο παρονομαστή που οδηγεί στο μηδέν pan-O».
Διεστραμμένα συναισθήματα διατρέχουν τις ερωτογενείς ζώνες. Καταστρέφει τη γυναίκα όπως ένα παιδί θα κατέστρεφε ένα παιχνίδι, ενοχλημένος που δεν παίρνει κάτι πιο υπέροχο. Ο Clement Pansears θυμίζει έναν Des Esseintes που αντιστοιχεί στην πιο άγρια τόλμη του νέου ανθρώπου. Στο «Η υπεράσπιση της τεμπελιάς» μια νοσηρή διαταραχή φαίνεται να προκύπτει από τη συνεχή προσπάθεια πνευματικής αντιστροφής. Ξαφνικά κτυπήματα σαν ηλεκτρικά κουδούνια κροταλίζουν στο κεφάλι του. Ο Clement Pansears υπήρξε, το ένα μετά το άλλο, «εξημερωτής τριβάδων», «παρίας κατεδαφίσεων», «βιαστής της ανθρώπινης ταυτότητας».
Οι άνδρες του φαίνονται άφυλοι. Με μια ερασμική αδιαφορία, δημιουργεί ένα προπύργιο τεμπελιάς. Τι είναι ο κυνισμός, αν όχι τεμπελιά; Τεμπελιά στην κυρίαρχη κατάσταση της ανθρώπινης λογικής.
Είναι ενοχλητικό
Ο εγκέφαλός μου είναι εκτός τόνου.
Αδύνατο να συντονίσω την αντίληψή μου με το διαπαγώνιο των μοντέρνων κοσμικών διακυμάνσεων.
Αποδέχεται να παραδοθεί στην τεμπελιά:
Σε εξοργίζω;
Κάθε εξέγερση αποτυγχάνει.
Ποιο το νόημα της εξέγερσης; Ας κάνουμε όπως κάνουν οι άλλοι. Αντί να δημιουργούμε επαναστάσεις, ας κάνουμε γενική απεργία. Όλα είναι εκεί. Σε κάθε περίπτωση η τεμπελιά εκτείνεται στα πρώτα γήινα στοιχεία.

Σπασμωδική νοσηρότητα
Θάλασσα και ξηρά
Διεισδύουν η μία στην άλλη
και η αναταραχή είναι κωματώδης.

«Να είσαι τεμπέλης», λέει στον εαυτό του ο Clement Pansears, κυριευμένος από μια οργιαστική κούραση. Ο Clement Pansears είναι ένας σύγχρονος άνθρωπος με την πιο ακραία έννοια της έκφρασης.

*

Αυτοί είναι οι άνθρωποι που αποτελούν την Πλειάδα του Dada. Ωστόσο, είναι δύσκολο να βγάλει κανείς οριστικά συμπεράσματα όσον αφορά το Dada, καθώς το Dada αποτελεί επιστροφή στην ανοργάνωτη ζωή, μέσω ενός τρόπου έκφρασης απαλλαγμένου από κάθε λεκτική συνήθεια. Το Dada χλευάζει την ονοματοποιία.
Στην αρχαιότητα έλεγαν ότι όσοι είχαν σηκώσει το πέπλο των φυσικών φαινομένων είχαν δει τον μεγάλο θεό Πάνα. Οι αναταραχές της εποχής μας, που αποκάλυψαν μια ρήξη στη συνέχεια της εξέλιξης της ανθρωπότητας, έχουν δώσει αφορμή για μια λογοτεχνία πανικού. Το Dada είναι χωρίς αμφιβολία ένα κίνημα απαισιόδοξο. Όμως ο απαισιόδοξός του χαρακτήρας βασίζεται στον κίνδυνο των ανθρώπινων φιλοδοξιών. Στον ντε λα Ροσφουκόλντ και στον Σοπενχάουερ πρέπει να αναζητήσουμε τα προκαταρκτικά στοιχεία μιας διεθνούς συμφωνίας. Το Dada είναι ο μόνος δυνατός σύνδεσμος μεταξύ των ανθρώπων, αφού η θεμελιώδης αρχή του συνίσταται στο να έχει δίκιο για τίποτα. Το να μην γνωρίζεις το Νταδά σημαίνει να μην γνωρίζεις την εποχή μας. Σε έναν αιώνα όπου ο Λένιν πέφτει μετά τον Γουίλσον, το Dada δεν έχει τίποτα που να μπορεί να μας εκπλήξει. Οι νταντάδες είναι σκόπιμα εκτός των δυνατοτήτων τους. Αλλά αν είναι ανόητοι, δεν είναι ηλίθιοι. Δεν λένε τίποτα για να γελάσουν και δεν παίρνουν τίποτα στα σοβαρά.
Το Dada είναι μια φιλοσοφία. Το Dada είναι ένα ηθικό δίδαγμα. Το Dada είναι μια τέχνη, η τέχνη του να είσαι συμπαθής σε μια εποχή που κάθε αίσθηση ανωτερότητας έχει γίνει αφόρητη και που κάθε ανθρώπινη μεγαλοπρέπεια μοιάζει με αστείο. Το Dada είναι το λουλούδι των ερειπίων, όχι το μικρό μπλε λουλούδι του αισιοδοξισμού που οι ποιητές θέλουν να μαζέψουν ανάμεσα στα συντρίμμια ενός πολιτισμού, αλλά μια αζαλέα, μια άνυδρη αζαλέα, η οποία δεν ικετεύει για μια βροχή αίματος, αλλά μάλλον επιδιώκει να ξεδιψάσει στην ξηρασία.

*Δημοσιεύτηκε εδώ: https://www.spunk.org/texts/art/sp000400.html Μετάφραση: Δημήτρης Τρωαδίτης.

Βγάλτε τίς κλειδαριές από τίς πόρτες!
Βγάλτε τίς πόρτες απ’ τούς μεντεσέδες!

Γιά τον Κάρλ Σόλομον

Ι

Είδα τά καλύτερα μυαλά τής γενιάς μου χαλασμένα απ’ την
    τρέλα, λιμασμένα υστερικά γυμνά,
νά σέρνονται μέσ’ απ’ τούς νέγρικους δρόμους τήν αυγή γυ-
    ρεύοντας μιά φλογισμένη δόση,
χίπστερς αγγελοκέφαλοι πού καίγονταν γιά τόν αρχαίο επου-
    ράνιο δεσμό μέ τό αστρικό δυναμό στή μηχανή τής νύχτας,
φτωχοί καί κουρελήδες μέ βαθουλωμένα μάτια, πού φτιαγμέ-
    νοι ξενυχτούσαν καπνίζοντας στό υπερφυσικό σκοτάδι πα-
    γωμένων διαμερισμάτων, αρμενίζοντας πάνω από τίς κορ-
    φές τών πόλεων αφοσιωμένοι στήν τζάζ,
πού άνοιγαν τό μυαλό τους στά Ουράνια κάτω απ’ τόν εναέριο
    σιδηρόδρομο καί βλέπανε αγγέλους μουσουλμάνους τρεκλί-
    ζοντας φωτισμένοι σέ ταράτσες λαϊκών πολυκατοικίων,
πού πέρασαν απ’ τά πανεπιστήμια μέ μάτια ανοιχτά κι αχτι-
    νοβόλα μέ παραισθήσεις τού Άρκανσω κι οράματα δραμα-
    τικά λουσμένα στό φώς τού Μπλέηκ ανάμεσα στούς μανδα-
    ρίνους τού πολέμου,
πού αποβλήθηκαν απ’ τίς ακαδημίες γιατ’ ήσαν λέει τρελοί κι
    εξέδιδαν άσεμνες ωδές στά παράθυρα τής νεκροκεφαλής,
πού τρέμανε σ’ αξύριστα δωμάτια μέ εσώρουχα, καίγοντας
    τά λεφτά τους σέ καλάθια αχρήστων καί στήνοντας τ’ αυτί
    στόν Τρόμο μεσ’ απ’ τόν τοίχο,
πού πιάστηκαν από τίς ηβικές γενειάδες τους γυρίζοντας
    φτιαγμένοι μέ μαριχουάνα από Λαρέντο γιά Νέα Υόρκη,
πού καταπίνανε φωτιά στούς τεκέδες ή πίναν νέφτι στό Πα-
    ράνταϊς Άλλεϋ, θάνατος, ή τυραννούσαν τά κορμιά τους
    κάθε νυχτα
μέ όνειρα, μέ ναρκωτικά, μ’ εφιάλτες στόν ξύπνο, βακχείες
    καί οχείες κι ατέλειωτα όργια,
ασύγκριτα αδιέξοδα φρικιαστικού σύννεφου κι αστραπής στό
    μυαλό πού πηδούσε σέ κολόνες τού Καναδά καί τού Πάτερ-
    σον, καταυγάζοντας τόν ασάλευτο κόσμο τού Χρόνου,

Πεγιότ συμπάγειες τώμ θαλάμων, χαράματα περιβόλων πρά-
    σινων δέντρων κοιμητηρίων, κρασομεθύσια στίς στέγες, αύ-
    τοκινητάδες τής πλάκας καί τής μαστούρας καί απέραντες
    σειρές βιτρίνες καί βλεφαρισμοί τών φώτων τής τροχαίας,
    ηλιακές καί σεληνιακές καί δενδρικές δονήσεις στά βρυχώ-
    μενα χειμωνιάτικα δειλινά τού Μπρούκλιν, τενεκεδοπαρα-
    ληρήματα κι ευγενικό βασιλικό φώς τού νού,
πού στρωθήκαν στό μετρό γιά τήν ατέρμονη βόλτα απ’ τό
    Μπάττερυ στό άγιο Μπρόνξ μέ μπενζεντρίν ωσότου τών
    τροχών καί τών παιδιών ο θόρυβος τούς έριξε τρέμοντας
    σύγκορμοι μέ στραβό τό στόμα τσακισμένοι ξεστραγγισμέ-
    νοι από κάθε σκέψη στό θλιβερό φώς τού Ζωολογικού Κήπου,
πού βουλιάξαν όλη νύχτα στό υποβρύχιο φώς τού Μπίκφορντ
    καί ξενερίσανε καί βγάλαν τό απόγευμα μέ ξεθυμασμένη
    μπίρα στήν  ερημιά τού Φουγκάτσι, ακούγοντας τόν Ερχομό
    τής Κρίσης στό τζουκμπόξ τού υδρογόνου,
πού μιλούσαν ακατάπαυστα εβδομήντα ώρες απ’ τό πάρκο στό
    σπίτι στό μπάρ στό Μπέλβιου στό μουσείο στή Γέφυρα τού
    Μπρούκλιν,
ένα χαμένο τάγμα πλατωνικών συζητητών πού πηδούσαν απ’
    τίς βεράντες απ’ τίς εξόδους πυρκαγιάς απ’ τά παράθυρα απ’
    τό Εμπάιερ Στέητ απ’ τήν σελήνη,
μπουρδολογώντας ουρλιάζοντας ξερνοβολώντας ψιθυρίζοντας
    γεγονότα καί μνήμες κι ανέκδοτα καί πλάκες πού σπάσανε
    καί σόκ νοσοκομείων καί φυλακών καί πολέμων,
ολόκληρες διάνοιες πού ξεράστηκαν αναπολώντας μέ απόλυτη
    ακρίβεια εφτά μέρες καί νύχτες μέ μάτια πού άστραφταν,
    κρέας γιά τή Συναγωγή πεταμένο στό πεζοδρόμιο,
πού χάθηκαν στό πούπετα Ζέν Νιού Τζέρσυ αφήνοντας στό πέ-
    ρασμά τους διφορούμενα κάρτ-ποστάλ τού Ατλάντικ Σίτυ
    Χώλ,
υποφέροντας από ιδρώτες τής Ανατολής καί οστεόλυση τής
    Ταγγέρης καί κινεζικές ημικρανίες σέ περίοδο αποτοξινώ-
    σεως στό γυμνό καί θλιβερό δωμάτιο στο Νιούαρκ,
πού γυρόφερναν τά μεσάνυχτα στό μηχανοστάσιο τών τρένων
    κι αναρωτιόνταν πού νά πάνε, καί πήγαν, χωρίς ν΄αφήσουν
    κανένα μέ παράπονο,
πού ανάβανε τσιγάρα στά βαγόνια βαγόνια βαγόνια πού κρο-
    τάλιζαν τραβώντας μεσ’ απ’ τό χιόνι γιά τίς ερήμικες φάρ-
    μες στήν παππούδικη νύχτα,
πού μελετούσανε Πλωτίνο Πόου Άγιο Ιωάννη τού Σταυρού
    τηλεπάθεια καί μπόπ καμπάλλα γιατί ο κόσμος εδονείτο
    ενστικτωδώς κάτω απ’ τά πόδια τους στό Κάνσας,
πού τριγυρνούσαν μόνοι στούς δρόμους τού Αϊντάχο ψάχνον-
    τας γιά φανταστικούς ινδιάνους αγγέλους πού ήσαν φαντα-
    στικοί ινδιάνοι άγγελοι,
πού σκέφτηκαν πώς απλώς ήσαν τρελοί όταν η Βαλτιμόρη
    άστραψε σέ υπερφυσική έκσταση,
πού σάλταραν σέ λιμουζίνες μέ τόν Κινέζο τής Οκλαχόμα
    όταν τούς κέντρισε η χειμωνιάτικη τού φαναριού τού δρόμου
    μεσονύχτια επαρχιώτικη βροχή,
πού σουλατσάρανε πεινασμένοι κι έρημοι στό Χιούστον ψά-
    χνοντας γιά τζάζ ή σέξ ή πράγμα, καί πήραν στό κατόπι τόν
    αετονύχη τόν Σπανιόλο νά συζητήσουν γιά τήν Αμερική καί
    τήν Αιωνιότητα, ανέλπιδη προσπάθεια, κι έτσι μπαρκάραν
    γιά τήν Αφρική,
πού εξαφανίστηκαν στά ηφαίστεια τού Μεξικού αφήνοντας
    πίσω τους τίποτ’ άλλο πέρα από τή σκιά τών μπλουτζήνς
    καί τή λάβα καί τή στάχτη τής ποιήσης σκορπισμένη στό
    τζάκι Σικάγο,
πού ξαναφάνηκαν στη Δυτική Ακτή  ερευνώντας τό  F.B.I  μέ
    γενειάδες καί σόρτς μέ μεγάλα πασιφιστικά μάτια σέξυ
    καί λιοκαμένοι μοιράζοντας ακατανόητα φυλλάδια,
πού έκαναν τρύπες από τσιγάρο στά μπράτσα τους διαμαρτυ-

    ρόμενοι γιά τή ναρκωτική καταχνιά τού ταμπάκου τού Κα-
    πιταλισμού,
πού μοιράσανε Υπερκομμουνιστικά φυλλάδια στή Γιούνιον
    Σκουαίαρ κλαίγοντας καί βγάζοντας τά ρούχα τους ενώ οι
    σειρήνες τού Λός Άλαμος τούς κυνηγούσαν στριγκλίζοντας,
    τήν Ουώλ Στρήτ κατεβαίνοντας στριγκλίζοντας , κι ενώ τό
    φέρρυ γιά τό Στάτεν στρίγκλιζε επίσης,
πού έσπασαν κλαίγοντας σέ λευκά γυμναστήρια γυμνοί καί
    τρέμοντας μπροστά στίς μηχανές άλλων σκελετών
πού δάγκωσαν ντέτεκτιβς στό σβέρκο καί τσίριζαν καταγοη-
    τευμένοι σέ αστυνομικά εκατό μιά καί κανένα έγκλημα δέν
    είχαν διαπράξει παρά μονάχα τή δική τους άγρια παιδερα-
    στία καί μέθη,
πού ούρλιαζαν πεσμένοι στά γόνατα στόν υπόγειο καί σύρθη-
    καν έξω από τήν οροφή ανεμίζοντας χειρόγραφα καί γεννη-
    τικά όργανα,
πού αφέθηκαν νά γαμηθούν από πίσω από άγιους μοτοσυκλε-
    τιστές κι αλάλαζαν από χαρά,
πού κάνανε τσιμπουκι μ’ αυτά τ’ ανθρώπινα σεραφείμ, τούς
    ναύτες, χάδια τού Ατλαντικού κι αγάπες τής Καραϊβικής,
πού ξεφάντωναν πρωί καί βράδυ στούς ροδόκηπους καί στό
    γρασίδι τών δημοσίων πάρκων καί κοιμητηρίων σκορπίζον-
    τας μ’ απλοχεριά τό σπέρμα τους σ’ όποιον κι άν ήθελε,
πού είχαν αδιάκοπο λόξιγκα θέλοντας νά χαχανίσουν καί τέ-
    λειωσαν μ’ ένα λυγμό πίσω από ένα χώρισμα σ’ ένα χαμάμ
    όταν ο ξανθός καί γυμνός άγγελος ήρθε νά τούς καρφώσει
    μ’ ένα ξίφος,
πού χάσανε τ’ αγόρια τους στίς τρείς γριές στίγκλες τής
    μοίρας τή μονόφθαλμη τή στρίγκλα τού ετεροφυλόφιλου δο-
    λάριου τή μονόφθαλμη τή στρίγκλα πού κλείνει τό μάτι έξω
    απ’ τή μήτρα καί τή μονόφθαλμη τή στρίγκλα πού δέν κάνει
    τίποτ’ άλλο απ’ τό νά κάθεται στόν πισινό της καί νά ψαλι-
    δίζει τίς χρυσές κλωστές τής διανόησης στόν αργαλειό τού
    τεχνίτη,
πού ζευγαρώθηκαν εκστατικοί κι ακόρεστοι μ’ ένα μπουκάλι
    μπίρα μιά αγαπούλα ένα πακέτο τσιγάρα ένα κερί καί πέ-
    σαν κάτω απ’ τό κρεβάτι καί συνεχίσανε στό πάτωμα καί
    έξω στό διάδρομο καί τέλειωσαν λιγοθυμώντας μέ τό όραμα
    τού απόλυτου μουνιού καί σπέρμα πού ξέφυγε από τό τε-
    λευταίο παίξιμο τής συνείδησης,
πού γλύκαναν τό πράμα εκατομμυρίων κοριτσιών τρέμοντας
    στό δειλινό καί είχαν μάτια κόκκινα τό πρωί, πρόθυμοι
    όμως νά γλυκάνουν τό πράμα τής ανατολής, αστράφτοντας
    οπίσθια στούς σιτοβολώνες καί γυμνοί στή λίμνη,
πού σάρωσαν τό Κολοράντο πορνοκοπώντας μέ μυριάδες κλεμ-
    μένα  αυτοκίνητα τής νύχτας, Νήλ Κάσσαντυ, κρυφός ήρως
    αυτών τών ποιημάτων, ψωλαράς καί Άδωνις τού Ντένβερ –
    χαρά στ’ αμέτρητα γαμήσια του μέ κορίτσια σέ χορταρια-
    σμένα οικόπεδα κι αυλές, σέ ξεχαρβαλωμένες πολυθρόνες
    κινηματογράφων, σέ βουνοκορφές σέ σπήλαια, μέ χτικιάρες
    γκαρσόνες στ’ ανασηκωμένα μεσοφούστανα τών κρασπέδων
    τών εθνικών οδών, κυρίως δέ σέ μυστικούς σολιψισμούς ου-
    ρητηρίων βενζινάδικων, καί σέ σοκάκια επίσης,
πού σβήσαν σάν εικόνες σέ απέραντες βρομερές ταινίες, μετα-
    κινήθηκαν στό όνειρο, ξύπνησαν σ’ένα απροσδόκητο Μαν-
    χάτταν, σύρθηκαν έξω απ’ τά υπόγεια μέ πονοκέφαλο απ’τό
    άσπλαχνο Τοκαίυ καί τούς τρόμους τών σιδηρών ονείρων τής
    Τρίτης Λεωφόρου  καί τράβηξαν παραπατώντας γιά τό γρα-
    φείο ανεργίας,
πού περπατήσανε όλη νύχτα μέ τά παπούτσια τους γεμάτα
    αίμα στίς χιονισμένες αποβάθρες παραμονευόντας μιά πόρ-
    τα τού Ήστ Ρίβερ νά ανοίξει σ’ ένα δωμάτιο γεμάτο όπιο
    καί αχνούς,
πού δημιούργησαν μεγάλα αυτοκτονικά δράματα στίς πολυκα-
    τοικιούμενες απόκρημνες όχθες τού Χάντσον κάτω από τόν
    γαλάζιο αντιαεροπορικό προβολέα τής σελήνης, καί τά κε-
    φάλια τους στεφανωθούν μέ δάφνη εις αιωνίαν λήθην,
πού φάγανε τό αρνάκι ραγού τής φαντασίας ή χωνέψανε τόν κά-
    βουρα στόν λασπώδη πυθμένα τών ποταμών τού Μπάουερυ, 
πού κλάψανε γιά τό ρομάντσο τών δρόμων μέ τό κάρο τους
    γεμάτο κρεμμύδια καί κακή μουσική,
πού κάθισαν σέ παράγκες ανασαίνοντας στό σκοτάδι κάτω απ’
    τή γέφυρα καί σηκωθήκαν γιά νά στήσουν κλαβεσέν στίς
    σοφίτες τους,
πού βήχανε στόν έκτο όροφο τού Χάρλεμ στεφανωμένοι μέ
    φλόγα κάτω από τόν φυματικό ουρανό πλαισιωμένοι από κα-
    φάσια θεολογίας,
πού ορνιθοσκαλίζανε όλη νύχτα ροκεντρολάροντας ανυπέρβλη-
    τες επωδές πού στό κίτρινο πρωινό ήσαν στροφές ασυναρ-
    τησιών,
πού μαγειρέψαν σάπια ζώα πλεμόνια καρδιές πόδια ουρές
    μπόρστ καί τορτίγιες κάνοντας όνειρα γιά τό αγνό βασίλειο
    τών φυτών,
πού χωθήκανε κάτω από φορτηγά-ψυγεία κρεάτων ψάχνοντας
    γιά ένα αυγό,
πού πέταξαν τά ρολόγια τους απ’ τήν ταράτσα γιά νά ρίξουν τήν
    ψήφο τους υπέρ τής Αιωνιότητας έξω απ’ τό Χρόνο, καί ξυ-
    πνητήρια πέφταν κάθε μέρα στά κεφάλια τους καθ’ όλη τήν
    επόμενη δεκαετία,
πού κόψανε τίς φλέβες τους τρείς φορές συνέχεια ανεπιτυχώς,
    τό πήρανε απόφαση κι αναγκάστηκαν ν’ ανοίξουν μαγαζιά
    μέ αντίκες όπου νιώθαν πώς γερνούν, καί κλαίγανε,
πού κάηκαν ζωντανοί μέ τά αθώα φανελένια τους κουστούμια
    στή Λεωφόρο Μάντισον ανάμεσα σ’ εκρήξεις μολυβένιου
    στίχου καί φουλαρισμένοι σαματά τώμ σιδηρών συνταγμά-
    των τής μόδας καί νιτρογλυκερινικών κραυγών τών νεράι-
    δων τής διαφημίσης καί μουσταρδικού αερίου τών απαισίων
    διανοουμένων εκδοτών, ή πατηθήκανε από τά μεθυσμένα
    ταξί τής Απολύτου Πραγματικότητος,
πού πήδηξαν από τή γέφυρα τού Μπρούκλιν αυτό πράγματι
    συνέβη καί χαθήκανε άγνωστοι καί ξεχασμένοι στή φασμα-
    τική ζάλη τών παρόδων τής Τσάιναταουν, κι ούτε τούς κέ-
    ρασαν μιά μπίρα,
πού τραγουδούσαν απ’ τά ανοιχτά παράθυρα τους απελπισμέ-
    νοι, έπεσαν από τό παράθυρο τού μετρό στό βρόμικο Πασ-
    σάικ, ρίχτηκαν σέ νέγρους, κλαίγανε στούς δρόμους, χόρε-
    ψαν ξυπόλητοι πάνω σέ κρασοπότηρα σπασμένα πίτα στό
    μεθύσι δίσκους γραμμοφώνου νοσταλγικής γερμανικής τζάζ
    τού ’30, τέλειωσαν τό ουίσκυ καί ξέρασαν μέ ρόχθο στή
    ματωμένη τουαλέτα, μέ βογκητά στ’ αυτιά τους καί συριγ-
    μούς κολοσσιαίων σειρήνων,
πού κουτρουβάλησαν στίς λεωφόρους τού παρελθόντος ταξι-
    δευόντας ο ένας στού άλλου τόν Γολγοθά τής αγρύπνιας καί
    τής μοναξιάς ή στήν ενσάρκωση τής τζάζ τού Μπίρμινχαμ,
πού διασχίσανε τή χώρα απ’ τό ‘να άκρο στ’ άλλο σ’ εβδομην-
    ταδύο ώρες γιά νά δούν άν εγώ είχα ένα όραμα ή εσύ είχες
    ένα όραμα ή αυτός είχε ένα όραμα, γιά νά βρούν τήν Αιω-
    νιότητα,
πού ταξίδεψαν στό Ντένβερ, πού πέθαναν στό Ντένβερ, πού
    ξαναγύρισαν στό Ντένβερ καί περίμεναν ματαίως, πού α-
    γνάτευαν στό Ντένβερ καί στοχάζονταν καί μονάζανε στό
    Ντένβερ καί τελικά εφύγανε γιά ν’ ανακαλύψουν τό Χρόνο,
    καί τό Ντένβερ νοσταλγεί τώρα τούς ήρωες του,
πού πέσανε στά γόνατα σ’ απελπισμένες εκκλησιές καί προσ-
    ευχήθηκαν ο ένας γιά τού άλλου τή σωτηρία καί τή φώτιση
    καί τίς καρδιές, ώσπου η ψυχή φώτισε τά μαλλιά της μιά
    στιγμή,
πού σπάσαν τό κεφάλι τους στίς φυλακές καρτερώντας απίθα-
    νους εγκληματίες μέ χρυσά κεφάλια καί τή γοητεία τής
    πραγματικότητας στίς καρδιές πού τραγουδούσαν γλυκά
    μπλούζ στό Αλκατράζ,
πού αποσύρθηκαν στό Μεξικό γιά νά καλλιεργήσουν μιά συν-
    ήθεια, ή στά Βραχώδη Όρη στόν τρυφερό Βούδα ή στήν
    Ταγγέρη στ’ αγόρια ή στό Νότιο Ειρηνικό στή μαύρη λοκο-
    μοτίβα ή στό Χάρβαρντ στόν Νάρκισσο στό Γούντλων στή
    γιρλάντα από μαργαρίτες ή στόν τάφο,
πού αξίωσαν δίκες πνευματικής υγείας κατηγορώντας τό ρα-
    διόφωνο γιά υπνωτισμό καί απόμειναν μέ τή δική τους τρέ-
    λα καί τά χέρια τους κι ένα δίβουλο δικαστήριο,
πού πέταξαν κλούβια αυγά στούς ομιλητές περί Ντανταϊσμού
    στό Κολέγιο τής Νέας Υόρκης καί μετά παρουσιάστηκαν
    στά γρανιτένια σκαλοπάτια τού τρελοκομείου μέ ξυρισμένα
    κεφάλια γλωσσοκοπανώντας αυτοκτονίες καί απαιτώντας
    άμεσο λοβοτομία,
 καί πού τούς δόθηκε αντί γι’ αυτό τό συμπαγές κενό της ιν-
    σουλίνης τού μετρασόλ τού ηλεκτροσόκ τής υδροθεραπείας
    ψυχοθεραπείας εργασιοθεραπείας πίνγκ πόνγκ καί αμνη-
    σίας,
πού αναποδογύρισαν ένα μονάχα συμβολικό τραπέζι τού πίνγκ
    πόνγκ, κακόγουστη διαμαρτυρία, καί ξεκουράστηκαν γιά
    λίγο στην κατατονία,
καί γύρισαν μετά από χρόνια στ’ αλήθεια φαλακροί αλλά μέ
    μιά ματωμένη περούκα, καί τά δάκρυα καί τά δάχτυλα, στήν
    ολοφάνερη καταδίκη τής τρέλας τών θαλάμων τών τρελο-
    πόλεων τών Ανατολικών Πολιτειών,
στά δυσώδη δωμάτια τού Πίλγκριμ καί τού Ρόκλαντ καί τού
    Γκρέυστοουν, λογομαχώντας μέ τούς αντίλαλους τής ψυχής,
    χορεύοντας ρόκ στίς μεσονύχτιες παντέρημες εκτάσεις τής
    αγάπης, ένα όνειρο ζωής ένας βραχνάς, σώματα πού γινήκαν
    πέτρα βαριά σάν τό φεγγάρι,
μέ τή μάνα τελικά……. καί τό τελευταίο φανταστικό βιβλίο
    πεταμένο έξω απ’ τό παράθυρο, καί τήν τελευταία πόρτα
    πού έκλεισε στίς 4 τό πρωί καί τό τελευταίο τηλέφωνο πού 
    βρόντηξε στόν τοίχο αντί απαντήσεως καί τό τελευταίο ε-
    πιπλωμένο δωμάτιο πού άδειασε μέχρι τό τελευταίο κομ-
    μάτι πνευματικής επίπλωσης, κι ένα κίτρινο χάρτινο τριαν-
    τάφυλλο καρφωμένο στήν κρεμάστρα στήν ντουλάπα, φαν-
    ταστικό κι αυτό ακόμη, τίποτα πέρα από ένα ελπιδοφόρο
    κομματάκι παραισθήσεως –
Ώ Κάρλ, όσο δέν είσαι ασφαλής δέν είμαι άσφαλής, καί τώρα
    είσαι στ’ αλήθεια μέσα στήν απόλυτη μπουγιαμπέσα τού
    χρόνου –
καί πού γι’ αυτό ετρέχανε στούς παγωμένους δρόμους δαιμο-
    νισμένοι από μιά ξαφνική αστραπή τής αλχημείας τής χρή-
    σης τής έλλειψης τού καταλόγου τού μεταβλητού μέτρου καί
    τού παλμικού επιπέδου,
πού ονειρεύονταν καί επιχειρούσαν ένσαρκα χάσματα στό Χώ-
    ρο καί τό Χρόνο μέσ’ άπό άντικριστές εικόνες, καί παγί-
    δευαν τον αρχάγγελο τής ψυχής ανάμεσα σέ 2 οπτικές ει-
    κόνες καί δένανε τά στοιχειώδη ρήματα καί βάζανε μαζί τό
    ούσιαστικό καί τήν παύλα τής συνείδησης πηδώντας μέ τήν 
    αίσθηση τού Pater Omnipotens Aetema Deus
 γιά ν’ άναγεννήσει τή σύνταξη καί τό μέτρο τού φτωχού άνθρώ-
    πινου πεζού λόγου καί νά σταθεί μπροστά σας αμίλητος καί
    νοήμων καί τρέμοντας από ντροπή, απορριμμένος κι όμως
    ανοίγοντας τήν ψυχή γιά νά ομονοήσει μέ τό ρυθμό τής
    σκέψης μές στό γυμνό κι απέραντο κεφάλι,
ό τρελός τό ρεμάλι κι άγγελος μπήτ στό Χρόνο, άγνωστος, κι
    όμως καταγράφοντας εδώ αυτά πού θ’ απομείνουν γιά νά
    ειπωθούν σέ καιρούς μετά τό θάνατο, γι’ αύτούς
πού υψώθηκαν μετενσαρκωμένοι στά φασματικά ρούχα τής
    τζαζ στή χρυσοκέρατη σκιά τής μπάντας καί τραγούδησαν
    το βάσανο γι’ αγάπη τού γυμνού αμερικάνικου μυαλού μέ
    μιά ηλί ηλί λαμά σαβαχθανί σαξοφωνική κραυγή πού ανα-
    τρίχιασε τίς πόλεις μέχρι τό τελευταίο ραδιόφωνο
μέ τήν απόλυτη καρδιά τού ποιήματος τής ζωής σφαγμένη καί 
    πετάμενη έξω απ’τά κορμιά τους καλή γιά φάγωμα γιά 
    χίλια χρόνια.
 
II

Ποιά σφίγγα τσιμέντου καί αλουμίνιου έσπασε τά κρανία τους 
    καί καταβρόχθισε τά μυαλά καί τή φαντασία τους;
Μολώχ ! Μοναξιά ! Βρομιά ! ’Ασχήμια ! Σκουπιδοτενεκέδες 
    κι απρόσιτα δολάρια ! Παιδιά πού τσιρίζουν κάτω άπ’ τίς 
    σκάλες ! ’Αγόρια πού κλαΐνε μ’ αναφιλητά στούς στρατούς ! 
    Γέροι πού κλαψουρίζουν στα πάρκα !
Μολώχ ! Μολώχ ! Εφιάλτης τού Μολώχ ! Μολώχ ό χωρίς 
    αγάπη καμιά ! Μολώχ τού μυαλού ! Μολώχ ό στυγνός κρι-
    τής τών άνθρώπων !
Μολώχ η ακατανόητη φυλακή ! Μολώχ τό νεκροκέφαλο άψυχο 
    κάτεργο καί  Κογκρέσο τών θλίψεων ! Μολώχ τών κτιρίων 
    τής κρίσεως ! Μολώχ ό θεόρατος λίθος τού πολέμου ! Μο-
    λώχ οί αποσβολωμένες κυβερνήσεις !
Μολώχ μέ τ’ ατόφιο μυαλό μηχανής ! Μολώχ πού στίς φλέβες 
    σου τρέχει ρευστό ! Μολώχ μέ τά δάχτυλα δέκα στρατιών. 
    Μολώχ μέ άνθρωποφάγο στήθος δυναμό ! Μολώχ μέ τ’ αύτι 
    πού καπνίζει σαν τάφος !
Μολώχ μέ τά μάτια χιλιάδων παραθύρων τυφλών! Μολώχ τών 
    ουρανοξυστών στή σειρά καθισμένων στούς απέραντους δρό-
    μους σάν ’Ιεχωβάδες ! Μολώχ έργοστασίων πού κρώζουν 
    στό πούσι κι ονειρεύονται ! Μολώχ καμινάδων κι άντένων 
    πού στέφουν τις πόλεις !
Μολώχ μέ αγάπη απέραντη πετρελαίου καί πέτρας ! Μολώχ 
    μέ ψυχη τραπεζών κι ηλεκτρικής ένεργείας ! Μολώχ πού ή 
    φτώχεια σου είναι τό φάσμα τής μεγαλοφυίας ! Μολώχ πού 
    ή μοίρα σου είναι ένα σύννεφο αφύλου υδρογόνου ! Μολώχ 
    πού τ’ όνομά σου είναι Νούς !
Μολώχ πού μέσα σου νιώθω μονάχος ! Μολώχ πού μέσα σου 
    ονειρεύομαι αγγέλους ! Τρελός στόν Μολώχ ! Πούστης στόν 
    Μολώχ ! Χωρίς αγάπη, χωρίς φίλο στόν Μολώχ !
Μολώχ πού μπήκες στήν ψυχή μου νωρίς ! Μολώχ πού μέσα 
    σου είμαι χωρίς σώμα συνείδηση ! Μολώχ πού μέ τρόμα-
    ξες πάνω στή φυσική μου έκσταση ! Μολώχ πού σ’ εγκα-
    ταλείπω ! Ξυπνώ στον Μολώχ ! Φώς κατεβαίνει άπο τον 
    ουρανό !
Μολώχ ! Μολώχ ! Ρομπότ διαμερίσματα ! αόρατα προάστια ! 
    σκελετώδη θησαυροφυλάκια ! τυφλές πρωτεύουσες ! δαιμο-
    νικές βιομηχανίες ! φασματικά έθνη ! αήττητα τρελοκομεία ! 
    γρανιτώδες ψωλές ! τερατώδεις μπόμπες !
Σπάσαν τις ράχες τους σηκώνοντας τόν Μολώχ στόν Ούρανό ! 
    Πεζοδρόμια, δέντρα, ραδιόφωνα, τόνοι ! την πόλη σηκώνον-
    τας στόν Ούρανο πού υπάρχει παντού τριγύρω μας !
Οράματα ! οιωνοί ! παραισθήσεις ! θαύματα ! εκστάσεις ! τά 
    πήρε τ’ αμερικάνικο ποτάμι !
Ονειρα ! λατρείες ! φωτοχυσίες ! θρησκείες ! ολόκληρη η μαού-
    να φορτωμένη εύαίσθητο σκατό !
Ρήξεις ! πάνω άπ’ τό ποτάμι ! υστερίες καί σταυρώσεις ! κάτω 
    μέ τό ρέμα ! Εύφορίες ! Θεοφάνειες ! ’Απελπισίες ! Δέκα 
    χρόνια ζωώδεις κραυγές κι αυτοκτονίες ! Μυαλά ! Αγάπες 
    νέες ! Παλαβή γενιά ! κάτω στά βράχια του Χρόνου!
Αληθινό άγιο γέλιο στό ποτάμι ! Τά είδαν όλα ! τ’ άγρια μά-
    τια ! τ’ άγια άλυχτήματα ! Είπαν αντίο ! Πήδηξαν άπ’ τή 
    στέγη ! στή μοναξιά! κουνώντας τα χέρια ! κρατώντας λου-
    λούδια ! Κάτω στό ποτάμι! κάτω στό δρόμο!
 
III

Κάρλ Σόλομον ! Είμαι μαζί σου στο Ρόκλαντ 
    όπου πιο τρελός είσαι από μένα 
Είμαι μαζί σου στό Ρόκλαντ
    όπου πρέπει νά νιώθεις πολύ παράξενα 
Είμαι μαζί σου στό Ρόκλαντ
    όπου μιμείσαι τή σκιά της μάνας μου 
Είμαι μαζί σου στό Ρόκλαντ
    όπου σκότωσες τίς δώδεκα γραμματείς σου 
Είμαι μαζί σου στό Ρόκλαντ
    όπου γελάς μέ τοΰτο τ’ άόρατο χιούμορ 
Είμαι μαζί σου στό Ρόκλαντ
    όπου είμαστε μεγάλοι συγγραφείς στήν ίδια φοβερή γραφο-
    μηχανή
Είμαι μαζί σου στό Ρόκλαντ
    όπου ή κατάστασή σου είναι σοβαρή καί τή λέν στό ραδιό-
    φωνο
Είμαι μαζί σου στό Ρόκλαντ
    όπου οι κρανιακές λειτουργίες δ΄ρν δέχονται πιά τά σκουλή-
    κια τών αισθήσεων 
Είμαι μαζί σου στό Ρόκλαντ
    όπου πίνεις τό τσάι απ’τά στήθια των γεροντοκόρων τής 
    Γιούτικα 
Είμαι μαζί σου στό Ρόκλαντ
    όπου λογοπαικτείς πάνω στά σώματα τών νοσοκόμων σου 
    τίς στρίγκλες τού Μπρόνξ 
Είμαι μαζί σου στό Ρόκλαντ
    όπου ούρλιάζεις μές στό ζουρλομανδύα πώς χάνεις τό παι-
    χνίδι στό πραγματικό πίνγκ πόνγκ τής αβύσσου 
Είμαι μαζί σου στό Ρόκλαντ
    όπου βροντάς στο κατατονικό πιάνο πώς ή ψυχή είναι αθώα 
    καί άθάνατη ποτέ δέν πρέπει νά πεθαίνει βάναυσα σ’ ένα 
    στρατοκρατούμενο τρελάδικο 
Είμαι μαζί σου στό Ρόκλαντ
    όπου πενήντα άκόμη σόκ κι ή ψυχή σου δέν θά ξαναγυρίσει 
    στό σώμα της απ’τό προσκύνημά της σ’ένα σταυρό στό 
    κενό
Είμαι μαζί σου στό Ρόκλαντ
    όπου κατηγορείς τούς γιατρούς σου για φρενοβλάβεια καί 
    καταστρώνεις τήν εβραϊκή σοσιαλιστική επανάσταση ενάν-
    τια στόν φασιστικό εθνικό γολγοθά 
Είμαι μαζί σου στό Ρόκλαντ
    όπου θά σχίσεις στά δυό τόν ουρανό τής Λόνγκ Άιλαντ καί
    θ’αναστήσεις τόν ζωντανό σου ανθρώπινο Ιησοϋ απ’τόν 
    υπερανθρώπινο τάφο 
Είμαι μαζί σου στό Ρόκλαντ 
    όπου υπάρχουν είκοσιπέντε χιλιάδες τρελοί σύντροφοι όλοι 
    μαζί τραγουδώντας τίς τελευταίες στροφές τής Διεθνούς 
Είμαι μαζί σου στό Ρόκλαντ
    όπου σφιχταγκαλιάζουμε καί φιλούμε κάτω απ’ τά σεντόνια 
    τίς Ηνωμένες Πολιτείες τίς Ηνωμένες Πολιτείες πού βή-
    χουν όλη νύχτα καί δέν θά μάς αφήσουνε να κοιμηθούμε 
Είμαι μαζί σου στό Ρόκλαντ
    όπου ξυπνάμε από τό κώμα ηλεκτρισμένοι απ’ τά αεροπλά-
    να τών ψυχών μας πού σουρίζουν πάνω άπ’ τή στέγη ήρθαν 
    νά ρίξουν τίς αγγελικές τους μπόμπες τό νοσοκομείο κα-
    ταυγάζεται στό φώς φανταστικοί τοίχοι γκρεμίζονται Ώ
    κοκαλιάρες λεγεώνες ορμάτε έξω  Ώ αστερόεσσα καταπλη-
    ξία τού ελέους ό αιώνιος πόλεμος είναι εδώ  Ώ νίκη ξέχασε 
    τά εσώρουχά σου είμαστε ελεύθεροι 
Είμαι μαζί σου στό Ρόκλαντ
    στά ονειρά μου περπατάς στάζοντας από θαλάσσιο ταξίδι 
    πέρα για πέρα στήν εθνική οδό πού ζώνει τήν ’Αμερική μέ 
    δάκρυα ώς τήν πόρτα τού σπιτιού μου στή Δυτική νύχτα

                                                           Σάν Φρανσίσκο, 1955-56

*Μετάφραση: Άρης Μπερλής.

ΠΑΝΤΑ ΓΙΑ ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ

Πάντα για πρώτη φορά
Μετά βίας σε γνωρίζω εξ όψεως
Επιστρέφεις εκείνη την ώρα της νύχτας σε ένα σπίτι
πλάγια απ’ το παράθυρό μου
Σπίτι ολάκερα φανταστικό
Είναι εκεί που από δευτερόλεπτο σε δευτερόλεπτο
Μέσα στο απαράβατο σκοτάδι
Περιμένω να συμβεί μία φορά ακόμα το συναρπαστικό ρήγμα
Το ρήγμα το μοναδικό
Στην πρόσοψη και στην καρδιά μου
Όσο πιο κοντά σου έρχομαι
Στην πραγματικότητα
Όσο περισσότερο το κλειδί τραγουδά στην πόρτα του άγνωστου δωματίου
Όπου μου φανερώνεσαι μονάχη
Στην αρχή ενώνεσαι ακέραιη με τη φωτεινή
Τη φευγαλέα γωνία μιας κουρτίνας
Είναι χωράφι γιασεμιών που ατένισα χαράματα
σε ένα δρόμο στα περίχωρα της Grasse
Με το διαγώνιο ράπισμα των κοριτσιών ενώ συλλέγουν
Πίσω τους τα σκοτεινά να πέφτουνε φτερά των γυμνωμένων φυτών
Μπροστά τους η πλατεία εκτυφλωτικού φωτός
Η αυλαία αόρατα ανεβασμένη
Σ’ έναν παροξυσμό τα άνθη συρρέουν όλα μέσα
Είσαι εσύ σε πάλη ενάντια στην ώρα εκείνη την τόσο μακριά ποτέ
αρκετά θολή μέχρι τον ύπνο
Εσύ σαν να μπορούσες να ‘σαι
Η ίδια παρά τ’ ότι εγώ δε θα σε συναντήσω ίσως
ποτέ
Κάνεις να φαίνεται σα να μην ξέρεις πως σε παρακολουθώ
Με τρόπο θαυμαστό δεν είμαι πλέον σίγουρος ότι το ξέρεις
Η απραξία σου μου φέρνει δάκρυα στα μάτια
Ένα σμήνος ερμηνείες περιβάλλει την κάθε σου χειρονομία
Είναι ετούτο ένα κυνήγι του μελιού
Είναι καρέκλες κουνιστές του καταστρώματος είναι κλαδιά
που κινδυνεύεις να σε γδάρουν μες στο δάσος
Είναι σε μια βιτρίνα της οδού Notre-Dame-de-Lorette
Δυο σταυρωμένες γάμπες όμορφες πιασμένες με ψηλές κάλτσες
Που ξεχειλώνουν στην καρδιά ενός μεγάλου άσπρου τριφυλλιού
Είναι μια μεταξένια σκάλα που ξεδιπλώνεται πάνω από τον κισσό
Είναι
Τι άλλο από την κλίση μου πάνω από τον γκρεμό και από την δική σου απουσία
Βρήκα το μυστικό κλειδί
Του να σε αγαπώ
Πάντα για πρώτη φορά

*

ΤΑ ΓΡΑΠΤΑ ΦΕΥΓΟΥΝ

 
Το ατλάζι των φύλλων που γυρίζει κανείς στα βιβλία σχηματίζει
μια γυναίκα τόσο ωραία
που όταν δεν διαβάζει κανείς την ατενίζει με λύπη
χωρίς να τολμά να της μιλήσει χωρίς να τολμά να της πει πως
είναι τόσο ωραία
που αυτό που πρόκειται να μάθουμε δεν έχει τιμή
Αυτή η γυναίκα περνά ανεπαισθήτως μέσα σε θρόισμα λουλουδιών
καμιά φορά στρέφεται μέσα στις τυπωμένες εποχές
και ζητά την ώρα ή καμώνεται πως κοιτάζει τα κοσμήματα
κατάματα
όπως δεν κάνουν τ’ αληθινά πλάσματα
Και ο κόσμος πεθαίνει ένα ρήγμα δημιουργείται στα δακτυλίδια
του αέρος
ένα σχίσμα στην θέση της καρδιάς
Οι πρωινές εφημερίδες φέρνουν αοιδούς των οποίων η φωνή έχει
το χρώμα της άμμου πάνω σε ακτές απαλές και κινδυνώδεις
και καμιά φορά οι βραδινές αφήνουν να περάσουν κάτι πολύ νέα
κοριτσάκια που οδηγούν θηρία αλυσοδεμένα
Μα το πιο ωραίο είναι στα ενδιάμεσα διαστήματα ορισμένων
γραμμάτων
όπου χέρια πιο λευκά από το κέρας των αστεριών το μεσημέρι
αφανίζουν μια φωλιά λευκών χελιδονιών
για να βρέχει πάντοτε

Τόσο χαμηλά τόσο χαμηλά που τα φτερά δεν μπορούνε πια να
σμίξουν
Χέρια απ’ όπου ανεβαίνει κανείς σε μπράτσα τόσο ελαφρά που η άχνα
των λιβαδιών στα χαριτωμένα της κυματιστά περιπλέγματα πάνω
από τις λίμνες είναι ο ατελής τους καθρέφτης
μπράτσα που δεν εναρθρώνονται με τίποτε άλλο παρά με τον
εξαιρετικό κίνδυνο ενός σώματος καμωμένου νια τον έρωτα
του οποίου η κοιλιά καλεί τους στεναγμούς που ξέφυγαν από
θάμνους γιομάτους πέπλους
και που δεν έχει τίποτε το εγκόσμιο εκτός από την αχανή παγωμένη
αλήθεια των ελκήθρων των βλεμμάτων επί της κατάλευκης
εκτάσεως
αυτού που δεν θα ξαναδώ πια
εξαιτίας ενός θαυμαστού ματόδεσμου
που φορώ στο παιχνίδι της τυφλόμυγας των τραυμάτων

*Μετάφραση: Ανδρέας Εμπειρίκος (1901-1975).

Μόνος μου περπατώ
Ο δρόμος
διαγράφεται  μπροστά μου απέραντος
χωρίς να διακρίνεται πουθενά
κάποιο τέλος
Είμαι όμως σίγουρος
πως κάποτε τελειώνει

Οι άνθρωποι είναι μακριά
Είναι κηλίδες
που έρχονται και φεύγουν
Κάποιες φορές βέβαια
πλησιάζουν
μεγαλώνουν
Τότε καταλαβαίνω
πως είναι άνθρωποι
Σύντομα πάντως
γίνονται ξανά κηλίδες
που έρχονται και φεύγουν

Κάποτε
είναι αλήθεια
ήρθες κοντά μου
μείναμε για λίγο μαζί
συζητήσαμε
μάλλον ενδιαφέροντα πράγματα
Κρίμα που δεν τα συγκράτησα
Κάναμε και έρωτα
στη μέση του δρόμου
ενώπιον πάντων

Κανείς εντούτοις
δεν μας πρόσεξε
ή κι αν πρόσεξε
σημασία δεν έδωσε καμιά
Εξάλλου όλοι απλώς
κοιτούσαν ίσια μπροστά
στον δρόμο τους
και όλοι τους ήταν
στην ουσία
πάντα μόνοι τους

Ύστερα έφυγες
και οι άνθρωποι
όπως κι εσύ
εξακολουθούν να είναι κηλίδες
που έρχονται
για λίγο μεγαλώνουν
και τελικά χάνονται
στο βάθος του ορίζοντα

Κι εγώ
μαζί με όλους
εξακολουθώ μόνος μου να περπατώ

την ποίησιν ή την δόξα;
την ποίηση
το βαλάντιο ή την ζωή;
τη ζωή
Χριστόν ή Βαραββάν;
Χριστόν
την Γαλάτειαν ή μιαν καλύβην;
την Γαλάτεια
την Τέχνη ή τον θάνατο;
την Τέχνη
τον πόλεμο ή την ειρήνη;
την ειρήνη

την Ηρώ ή τον Λέανδρο;
την Ηρώ
την σάρκα ή τα οστά;
την σάρκα
τη γυναίκα ή τον άνδρα;
τη γυναίκα
το σχέδιον ή το χρώμα;
το χρώμα
την αγάπη ή την αδιαφορία;
την αγάπη
το μίσος ή την αδιαφορία;
το μίσος
τον πόλεμο ή την ειρήνη;
τον πόλεμο

νυν ή αεί;
αεί
αυτόν ή άλλον;
αυτόν
εσένα ή άλλον;
εσένα
το άλφα ή το ω μέγα;
το άλφα
την εκκίνηση ή την άφιξη;
την εκκίνηση
την χαράν ή την λύπην;
την χαρά
την λύπην ή την ανίαν;
την λύπη
τον άνθρωπο ή τον πόθο;
τον πόθο
τον πόλεμο ή την ειρήνη;
την ειρήνη

ν΄ αγαπιέσαι ή ν΄ αγαπάς;
ν΄ αγαπώ

*Από τη συλλογή “Έλευσις” (1948)

Καλαμαράς στον Κήπο της Εδέμ

Ένα τσόλι, τρελά ερωτευμένο με τη μάνα του
της γράφει παραισθήσεις και της στέλνει επιταγές
από τη χάλκινη εξοχή της Λεμεσού – και της λέει:
«Μανούλα μου, εδώ που μ’ έστειλες
σ’ αυτό το παρακλάδι της πατρίδας μας — λείπει το φως
έχει τόσο πολύ το φως που δεν βλέπεις καθόλου
και τόση αγάπη που σε πνίγει στην αγκάλη απελπισμένα.
Βρίσκομαι, τώρα που σου γράφω, μες στον κήπο της Ελδύκ
και φτύνω μέσα στον καφέ που λίγο ύστερα
θα πιει ο ταγματάρχης.
Βρίσκομαι, τώρα που σου γράφω,
μες στον κήπο του Θεάτρου Λεμεσού
και κλαίει ο πούστης — νά, ένας πούστης κλαίει
σαν μου παίρνει τον πούτσο στο στόμα για τσιμπούκι.
Έτσι είναι εδώ. Πολλή υγρασία. Δάκρυα σάλιο χύματα.
Στη Λευκωσία το κλίμα είναι λιγάκι πιο ξηρό
αλλά είν’ οι Τούρκοι δίπλα μάνα μου και εγώ φοβάμαι.
Γιατί δεν πας στην Άγκυρα να βρεις τουρκάλες μάνες
να φιλέψετε, να λύσουμε κι εμείς τις διαφορές;
Καλά… καλά… αστείο το ’πα, μη θυμώνεις.
Αν τύχει όμως και πας — και γαμηθείς με Τούρκας γιο
στο λέω καθαρά για να το ξέρεις — θα σε σφάξω.
Μανούλα μου, εγώ σ’ αγαπάω
κι όλα αυτά στα λέω αδιάκριτα
και είμαι ωραίος σαν Έλληνας — και είμαι βίαιος
μαζί και τρυφερός.
Λοιπόν, είμαι καλά (νομίζω) στην υγεία
και προχτές, άκου το αυτό,
πήγα σε χωριό και χόρεψα
κι ήπια πολύ μαύρο χωριάτικο κρασί.
Η νύφη σού ’μοιάζε. Και ο γαμπρός το ίδιο.
Κι εγώ μπερδεύτηκα – και κλαίγανε κι οι δυο τους
απ’ τη χαρά τους τη μεγάλη – λέγανε.
 
Ήταν εκεί, μαζί και μόνος, ένας νέος ποιητής.
Δεν ήταν συγγενής – καθόταν μ’ ένα νεαρό
μέσα στην πίστα του χορού – κι εγώ ο πούστης ζήλεψα
δεν κατάλαβα με ποιον από τους δύο. Μου φάνηκαν
για μια μόνο στιγμή, αρμονικοί και τέλειοι
για μια μόνο στιγμή, δεν είχαν τίποτα να πουν με μας
που ετοιμαζόμασταν – μέσα στο γλέντι του χορού
για πόλεμο.
Μανούλα μου, σου υπόσχομαι, πριν αρχινήσει ντουφεκίδι
πριν αρχινήσει το κακό και σκοτωθώ – θα πάρω
δίκυκλη αγωνιστική — και θα μπω σαν άγριο τσόλι
σε δρόμους χωματένιους – και θα φωνάξω τ’ όνομά σου
ΜΑΝΑ μου – και θα περάσω και την Πράσινη Γραμμή
και με το αίμα μου θα βγαίνει και η φωνή
με τ’ όνομά σου.
Μ’ αυτή μου την υπόσχεση — της αγάπης μου
ή πιο τρανή απόδειξη, σ’ αφήνω, μάνα μου γλυκιά
και σε φιλώ με σεβασμό – ο διχασμένος γιος σου.

 
Υ.Γ. Η επιταγή είν’ απ’ τον πούστη που ’κλαιγε
σαν έγινα εγώ ένα δερμάτινο μεγάλο μπιμπερό.
Υ.Υ.Γ. Το θέατρο στη Λεμεσό δεν έχει κήπο
ψέματα το ’πα.

*

Ερωτικό Ημερολόγιο

Στον Δήμο που φεύγει

Αφήνω σε
στα φιλιά μου, φίλε μου
σ’ ένα στρώμα διπλό
στα φιλιά μου φίλε μου
— για να ρίξω τα μαλλιά μου
στην άκρη του κόσμου.
Για να ρίξω τα μαλλιά μου στην άκρη του κόσμου
κοιτάζω σταθερά
τον γαλανό αφαλό, του κορμιού σου
Για να ρίξω τα μαλλιά μου στην άκρη του κόσμου
ακολουθείς, μορφασμούς ηδονής
στου λαιμού μου την κίνηση.
Για να ρίξω τα μαλλιά μου στην άκρη του κόσμου
σκεπάζει το καυλωμένο σου βυζί
το ξυρισμένο μου μάγουλο.
Έτσι πλασμένοι
κι οι δυο σκεπασμένοι
τέλεια ίδιοι – πάντα αντίθετοι
μες σ’ τούντην ασφάλεια
αφήνω σε φίλε μου
για να ρίξω τα μαλλιά μου στο σήμερα.
Για να ρίξω τα μαλλιά μου στο σήμερα
γλείφω πολλά — αναπνέω απαλά
στα ανοιχτά σου τα βλέφαρα.
Για να ρίξω τα μαλλιά μου στο σήμερα
γεμώνεις μου τα δάχτυλα χύματα.
Για να ρίξω τα μαλλιά μου στο σήμερα
πίνεις τα δικά μου
Στου αφαλού μου το κύπελο.
Για να ρίξω τα μαλλιά μου
στην άκρη του κόσμου
επιστρέφω
για να ρίξω τα μαλλιά μου στο σώμα σου
στη στρογγυλή άκρη του κόσμου
στο επάπειρο σήμερα

*

Ξανά βάρκα λάμπουσα
 
Δεν έχω χρόνο να γινώ ούτε και ν’ αγαπήσω
άλλα φωνάζουν αιώνια άλλα στιγμές σπασμένες
κι εγώ κοιτάζω τη μορφή που μ’ έχει παγιδέψει
και τη μορφή που ετρύπωσε στο αίμα μου σκληρή.
Δεν εχω χάδι δεν μπορώ ν’ ανοίξω τα φιλιά μου
ανήδονα τα όργανα και η νύχτα με πονεί
αλλάζω σχήμα δαίμονας και το πρωί πλυμένος
σκεπάζω την καρναβαλιά μες στα κουφά σεντόνια
κραυγές σκουπίζω ολημερίς μες στο χρηματιστήριο
μια δούλα είμαι κι απορώ γιατί δεν βάλλω πόμπες
να πάει και το παλιάμπελο να σκάσουν οι αθώοι
που νύχτα μέρα ακολουθούν χωρίς να διαδηλώνουν
σεντόνια που έστρωσαν κουφά γεμάτο μαξιλάρι
και δεν μπορώ να κινηθώ βαρύτητα της γης μου
το σάπιο μήλο δέσποινα και το βυζί αγγούρι
ανώριμο το μέλλον μου όψιμο το κενό μου
η γη κρατά τα μύρια δάχτυλα που έμπηξαν
το θράσος μες στους θησαυρούς σκέψη χωματερής
το χώμα ξανασκέφτεται και λέει θα τους κλάσω
άλογα δηλητήρια που μ’ έχουν κατεβάσει
στη ράβδο της υπαπαντής νεκρό παιδί βαφτίζω
δίχως ελπίδα να σταθώ αγάπη να γαμήσω
μπαίνω σαν ταύρος άγριος πολύχρωμα τσαντίρια
έξω απ’ τον οίκο του πατρός τον κήπο της μητρός μου
να πάτε στην ακρογιαλιά άγονα να θωρείτε
τον άι γιαλό που εμούχλιασε μες στη μεγάλη λύπη
ούτε καράβι έρχεται ούτε τρελή Αφροδίτη
και φρένο βάζω και χτυπώ και βλέπω το κορμί μου
να πέφτει στην οικοδομή να κτίζεται στο δώμα
να μένουν όλα ατέλειωτα σε παιδικό κουτί
και καρτερώ σε ανύπαρκτα να παίξουμε το ψέμα
που δεν μπορεί να πάει ψηλά αν δεν στερεωθεί
και λαχταρώ να σε βαστώ σαν άνοιξη που λιώνει
τον παγωμένο θάνατο να στάξει στο χαρτί
και με σφραγίδα ορκωτή να σε ξαναγαπήσω.

*

Οικογενειακές υποχρεώσεις ― Προσευχή

Φίλα με πατέρα με τα πολύγλωσσα σου χείλη
Χαΐδεψε τα νύχια του νεκρού
που φωλιάζω στον λαιμό.
Πάρε με στο υψωμένο σου κρεβάτι
για να γευτώ τη σοφία σου.
Σκύψε πάνω στο τρυπημένο μου κορμί
για να τραφεί με το σάλιο σου.
Γλείψε τα γραμμένα μου δάχτυλα
να ισορροπήσει το βλέμμα μου.
Άφησέ με να σε αντικρίσω
κλείνοντάς σου το μάτι.
Φίλα με πατέρα. Φίλα με με τα σαραντάνοιχτα χείλη σου
Στάθου πατέρα ― στάθου πάνω στην ερπετή μου τη γλώσσα
ύστερα χόρεψε -― στην αλαφράδα του καπνού.
Άστραψε τη λέξη μου μέσα σου
ύστερα χόρεψε — στην αλαφραδα του καπνού.
Δεξου πατέρα το νιώθω μου
μάθε με ώς το τελευταίο κινούμενο κόκαλο
είμαι ο σπόρος σου, η σκέψη σου
μεγαλώνω και φεύγω σου 
σαν το αίμα που φεύγει από την πέτρα.
 
*

Γενέθλια

Είμαι σιωπηλός εγώ σαν την γη.
Οι λέξεις έν’ όπλα φονικά λέω τες, να φύουσιν.
Είμαι μούρμουρος εγώ σαν το νερό.
Οι λέξεις έν’ ζώνες ζωντανές
ό,τι λέω τυλίομαι το.   

 Ό,τι λέω γίνομαι.
Οι λέξεις έν’ μείγμα μαγικό
περνούν, βρίσκουν την σκέψη σου, χτίζουν
μες στον αέρα.  
Ό,τι λέω σιωπά.
Οι λέξεις — μια συνεχής ανάληψη
μαύρες αχτίνες, να δώκουν το φως στον ήλιο.

Ποίηση, τέχνη, πολιτική: ο ποιητής-εικαστικός Κωστής Τριανταφύλλου ανασυστήνει, εκ θέσεως αποσπασματικά, την διαδρομή του (και η συνομιλία με την Τιτίκα Δημητρούλια ήταν απλώς η αφορμή)

Εν αρχή ην η ποίηση και δη η πολιτική ποίηση; Μίλησέ μας για τα πρώτα σου βήματα στον χώρο της ποίησης, για την εποχή, για την ατμόσφαιρα, για τις παρέες σου, για τον τρόπο με τον οποίο σκεφτόσουν τότε. Αν κάνουμε αναφορά, για άλλη μια φορά στις ποιητικές γενιές, τοποθετείς τον εαυτό σου στη γενιά του ’70;
Οπτική ποίηση, ηχητική ποίηση, συγκεκριμένη ποίηση, ηλεκτρονική ποίηση: πώς καθόρισαν τη διακαλλιτεχνική, διαμεσική διαδρομή σου, πώς δέθηκε η ποίηση με τις εικαστικές τέχνες στο έργο σου; Πώς δομείται αυτή η συνάντηση, ιεραρχικά, με τον τρόπο της ώσμωσης;
Ποιοι-ες είναι οι συνομιλητές-ήτριές σου στη διαδρομή αυτή, εντός και εκτός Ελλάδας; Υπήρξε μια συντεταγμένη κίνηση στην Ελλάδα, αν υπήρξε συνεχίζεται; Ή αισθάνεσαι μοναχικός καβαλάρης;
Έργα για τη γη, έργα του κεραυνού: μπορείς να μας πεις για τη συλλογιστική πίσω από τα έργα σου; Για τις φιλοσοφικές σου αφορμήσεις; Φιλοσοφία, τέχνη και πολιτική: Πώς συνδυάζονται μεταξύ τους και με την τεχνολογία; Ποια τα διακυβεύματα της χρήσης της τεχνολογίας στην τέχνη, ειδικά σήμερα;
Μοντερνισμός, ύστερος μοντερνισμός, μεταμοντερνισμός: ποια η στάση σου;
Η μορφή στην τέχνη.

Γεννήθηκα το 1950 στην Αθήνα. Κάποια φορά που ήμουν άρρωστος και δεν είχα πάει στο σχολείο, μου έφερε η μητέρα μου να διαβάσω ένα καλλιτεχνικό περιοδικό –ήταν το Πάλι του Νάνου Βαλαωρίτη! Δεν είχα ξαναδιαβάσει τόσο έντονα κείμενα. Έτσι ξεκίνησα να διαβάζω, πολύ, και πήγαινα στο Μοναστηράκι κι έκανα ένα μικροεμπόριο με ρολόγια για να αγοράζω βιβλία ποίησης και κοινωνικά. Κάποια στιγμή αποφασίζω και στέλνω στον Γρηγόριο Ξενόπουλο ένα ποίημα για την «Διάπλαση των Παίδων» – και το δημοσιεύει με ένα εγκωμιαστικό σχόλιο. Ντράπηκα με το σχόλιο και δεν ξανάστειλα!

Στα δεκαοχτώ μου, το 1968, οργανώνω την ομάδα του περιοδικού «Λωτός» και το «Χαγιάτι», το στέκι του, και το πρώτο εβδομαδιαίο φεστιβάλ ξένης ποίησης – όπου παρουσιάστηκε ποίηση από πολλές χώρες, μεταξύ άλλων από την Αμερική, την Ιαπωνία, την Ινδία, τη Γερμανία. Κάθε εβδομάδα γίνονταν δύο παρουσιάσεις ποιητών στο στέκι του περιοδικού, αλλά και διαλέξεις στο Πειραματικό Θέατρο της Μαριέτας Ριάλδη… Οι συνομιλητές μου δεν βρίσκονταν μόνον στον χώρο της ποίησης αλλά και της πολιτικής παρανομίας − δικτατορία γαρ! Η πάλη μας ήταν συνολικά αντισυστημική, δίναμε τη μάχη ενάντια στην υπάρχουσα, τότε, κατάσταση, τη χούντα, αλλά και ενάντια στο σύστημα που την είχε δημιουργήσει και την είχε θρέψει και ενάντια στην φοβισμένη σιωπηλή πλειοψηφία! Στις ποιητικές παρέες μας, στο Κολωνάκι, στο «Μπραζίλιαν», στην πλατεία Εξαρχείων, η ερωτική και ανατρεπτική διάθεση περίσσευε, ειδικά τα βράδια.

Δημοσίευσα το ποίημα-ντοκουμέντο «Η τρέλα», αφιερωμένο στις φυλακισμένες γυναίκες, με το ψευδώνυμο Κ. Φωτεινός. Η επιλογή του ψευδωνύμου ανήκει στον συγγραφέα Άρη Φακίνο που είχε την ευθύνη τόσο των εκδόσεων «Έξοδος» όσο και του ομώνυμου περιοδικού, που κυκλοφορούσε παράνομα στην Ελλάδα. Το ποίημα «Η Τρέλα», το οποίο ανήκει στην ανέκδοτη συλλογή μου «Ποιήματα-Προκηρύξεις», το συμπεριέλαβε ο Φακίνος στην πρώτη Αντιστασιακή Ανθολογία Ποίησης, με τον τίτλο «Κραυγές» Η ανθολογία εκδόθηκε στο Παρίσι και κυκλοφόρησε παράνομα στην Ελλάδα, με τον τίτλο «Κραυγές» και υπότιτλο: «Σελίδες από την αδούλωτη Ελληνική Λογοτεχνία», 1971.

Το 1972 από τις εκδόσεις «Πράξη» πάει για τύπωμα το ποίημα «ἡ Βαρβάρα γιά μι θορυβοποιώ μονοτονία». Το περιοδικό «Πράξις» κυκλοφόρησε πολυγραφημένο παράνομα κι εγώ αναγκάστηκα να φύγω από την Ελλάδα. Έτσι, η «Βαρβάρα» διακινήθηκε εντέλει στις παρέες των φίλων.

Το 1974 οργανώνω την ομάδα ΚΡΑΚ. Νοικιάζω σπίτι στην οδό Βαλσαμώνος και εκεί δημιουργείται η πρώτη αυτόνομη ομάδα, οι δράσεις της οποίας περιλάμβαναν συζητήσεις, παρεμβάσεις έως και δρώμενα δρόμου. Από τον Φεβρουάριο του 1974, που κυκλοφορεί στην Αθήνα το ποιητικό βιβλίο μου «Αποσπάσματα του Κωστή, 1967-1973» από τον Λ. Γιοβάνη (επανέκδοση από τις εκδόσεις Εξάρχεια) έως και σήμερα πολλές φορές χρειάστηκα/χρησιμοποίησα την αισθητική προσέγγιση που χαρακτήρισα σαν +ολική πρόταση. Ήταν ένα βιβλίο με μια εννοιολογική πρόταση παρουσίασης, που αργότερα συνοδεύτηκε από ένα κείμενο ορισμού της εξέλιξης της ανάγνωσης, με τίτλο +ολική αίσθηση.

Η ποίησή μου εκδίδεται έτσι για πρώτη φορά στις αρχές του ’70. Μετά από το βιβλίο με τα αποσπάσματα 1967-1973 και με έξη ανέκδοτα βιβλία στο συρτάρι αρνούμαι για ένα χρονικό διάστημα το βιβλίο, την αυτοτελή έκδοση. Προτιμώ την εφήμερη φόρμα των ποιητικών και πολιτικο-κοινωνικών περιοδικών.

Φυσικά, τότε, η επιλογή μου αυτή δεν έγινε κατανοητή από τους νέους ποιητές μια μεγάλη μερίδα νέων ποιητών και ποιητριών, που η πολιτική και κοινωνική στάση τους, παρ’ όλο που ερχόντουσαν από αυτό που ονομάστηκε αμφισβήτηση, υπολειπόταν εξέγερσης κι ανατροπής και οι οποίοι κινούνταν στις παρυφές μιας συντηρητικής βαρετής επανάληψης, έχοντας πολύ μικρή σχέση με τον Μάη του ’68 και με άλλες πολιτιστικές και κοινωνικές ανατρεπτικές στιγμές της εποχής.

Για να επανέλθω στο βιβλίο μου, το συγκεκριμένο βιβλίο ήταν δείγμα μιας +ολικής ποιητικής σε εξέλιξη στις σελίδες ενός βιβλίου. Αυτή η προσέγγιση, που διευρυμένη και σαφής χαρακτήριζε τις ατομικές εκθέσεις Mediassemblages, Ρευστότητα στερεοποιημένη και τα περιβάλλοντά μου Λαβύρινθος ή το κενό μνημείο και Ηλεκτρικό πεδίο, ξεκίνησε τόσο ως πρόταση παρουσίασης και σύνθεσης ενός έργου όσο και ως +ολική προσέγγιση/πρόταση ζωής. Ως ένα +ολικό έργο τέχνης. Για πρώτη φορά δηλαδή οργανώνω αυτή την προσέγγιση επανανάγνωσης των μορφών που με βοηθάνε εκφραστικά μέσα από την ιστορία στο πρώτο μου ποιητικό βιβλίο, το οποίο περιλαμβάνει αποσπάσματα από δικά μου ανέκδοτα βιβλία, αλλά και επιγραφές του δρόμου και παραινέσεις/σκέψεις για τον αναγνώστη και για την ίδια την πράξη της έκδοσης, και αποσπάσματα ακόμη άλλων συγγραφέων, με μια διαίτερη παρέμβαση. Είναι η ποίηση που βγαίνει στη ζωή και η ζωή που μπαίνει στην ποίηση. Δεν φοβάμαι το καινούριο στην ποιητική αίσθηση αλλά το παλιό κι υτούς που βολεύονται γύρω του, το καθιερωμένο, το σίγουρο. Η πεπατημένη σήμερα είναι πια μια λεωφόρος ταχείας διέλευσης: προσοχή μη σας συνθλίψουν οι βιαστικοί οδηγοί! Από πάνω κι από κάτω, γύρω και πέρα, από κάθε σκηνή του παρελθόντος υπάρχει πάντα χώρος για νέα μηνύματα και καινούριες προσεγγίσεις –και ναι, ένα τέτοιο καινούργιο στοιχείο είναι και η δική μου +ολική προσέγγιση. Είναι μια προσέγγιση που με απασχόλησε και με προβλημάτισε και επεδίωκε να καταστήσει ουσιαστικό τον αποσπασματικό λόγο. Οι εικαστικές τέχνες οικειοποιούνται τόσο την ποίηση όσο και την πραγματικότητα κάνοντάς τις τέχνη. Γιατί η ποίηση να μην οικειοποιηθεί, για να παρέμβει, την καθημερινότητα, για να την ποιητικοποιήσει με τα ίδια τα δικά της υλικά, μιας και παντού υπάρχει ο λόγος και οι έννοιες των οποίων είναι φορέας;

Ο Νάνος Βαλαωρίτης στο ανέκδοτο κείμενό του Περί Ποιήσεως, του 2004, γράφει: «…η ποίηση είναι κι αυτή όπως ο έρωτας ένα δαιμονικό στοιχείο που συνδέει το θείο και ακατάληπτο μυστήριο του κόσμου με την καθημερινότητα των ανθρώπων και μόνο εκείνη είναι ικανή να την αποκαλύψει στην πληρότητά της. Κι εδώ δεν μιλάμε μόνο για την ποίηση με την στενή έννοια ενός είδους λογοτεχνικού με τις μορφές που υποδύθηκε στους αιώνες και άλλαξαν με τον χρόνο, αλλά με το ευρύτερο πνεύμα της που μπορούμε να το ονομάσουμε «ποιητικότητα» και «ποιητικοποίηση» και για το πώς η ποίηση λειτουργεί σε όλα τα εκφραστικά είδη, των εικαστικών τεχνών, της μουσικής, του θεάτρου, της γραφής και της αρχιτεκτονικής. Θα έλεγα μάλιστα και μέσα στη ζωή την ίδια όπως την διαμορφώνουμε».

Έτσι, στο μαρμάρινο γλυπτό μου «Το ερωτηματικό της Γης», τα κεφάλια ξεπηδάνε από το έδαφος με μια αδρή γλυπτική γραφή, συνεχίζουν με πιο ρεαλιστικές προσεγγίσεις, φτάνουν έως τον φωτορεαλισμό και διαλύονται τελικά σε αφαιρετικές φόρμες – από τον άγριο εξπρεσιονισμό, στον ρεαλισμό στην αφαίρεση, όλα σε ένα γλυπτό, με στόχο το γλυπτό αυτό να δικαιολογήσει τον τίτλο του. Στη σειρά Mediassemblages (πρώτη παρουσίαση το 1983), χρησιμοποίησα πολλούς τύπους εικόνων μέσα στη +ολική παρουσία αυτής της σειράς. Η Ελλάδα είχε μόλις αρχίσει να κατακλύζεται από τα πολύχρωμα έντυπα, τυπωμένα μέσα μαζικής ενημέρωσης, τα οποία σταδιακά θα κυριαρχούσαν και είχα, ήταν ανάγκη να δημιουργήσω ένα σχόλιο γι’ αυτά τα υλικά. Έτσι τα περιοδικά και οι έγχρωμοι κατάλογοι αποτέλεσαν το πρωταρχικό υλικό και κατεύθυναν τις συνθέσεις της σειράς – πάντα βέβαια μέσα από τη δική μου επιλεκτική, παρεμβατική, κριτική, σαρκαστική ματιά. Υπήρχαν διαφορετικά στυλ και μορφικές προσεγγίσεις του κολάζ και του assemblage, τα οποία συσσωματώνονταν εννοιολογικά στη βάση της κριτικής έννοιας της υπαλλαγής, της δεικτικής χρήσης κάποιων ιπολύχρωμων θεμάτων και της +ολικής πρόθεσης απέναντι στα πολύχρωμα μέσα εκείνης της εποχής. Στις μεγάλες εγκαταστάσεις- +ολικές προτάσεις Λαβύρινθος ή το ακενό μνημείο, το σημαντικό ήταν ο επισκέπτης-θεατής να περιηγηθεί σε περάσματα με διαφανείς καθρέφτες, να αντικαθρεφτιστεί στους καθρέφτες αυτούς αλλά να συναντήσει, χάρη στη διαφάνειά τους, και τον θεατή της άλλης πλευράς, άλλοτε, διαβάζοντας το κείμενο του Καστοριάδη που συμμετείχε σε ένα κοινό έργο μας κι, άλλοτε, παρατηρώντας κάποια περίεργα δικά μου έργα, έως και ένα πανό διαδήλωσης με σπασμένα κεφάλια από ελαφρύ υλικό που συνέθεταν ένα σύνθημα – και όλα αυτά μαζί για να γιορτάσουμε τα 200 χρόνια της Γαλλικής Επανάστασης μέσα και έξω από το Γαλλικό Ινστιτούτο της Αθήνας.

Ετερόκλιτα στοιχεία σε μια διαδρομή αναγνώρισης του ουσιαστικού στοιχείου της επικοινωνίας, αυτό ήταν το σχέδιο που αναπτύχθηκε σε τρεις μεγάλες ατομικές μου εκθέσεις με αποκορύφωμα το Τελετουργία του 20ού αιώνα. Στα Ενεργειακά πεδία λόγου χάρη, +ολικές προτάσεις συμπαρουσίασης Τέχνης-Τεχνολογίας, απόλυτη προτεραιότητα για την κατασκευή ενός έργου ήτανε το κατά πόσο θα επιτρέπει να εμφανίζεται σωστά στα μάτια του θεατή ο κεραυνός. Όλα τα άλλα δεν με απασχολούσαν καθόλου. Έτσι, τα έργα στα Ενεργειακά πεδία δημιουργούσαν όλα μαζί το τελικό ενορχηστρωμένο, οπτικό/ηχητικό περιβάλλον όπου ο κεραυνός αποκτούσε τη μεγαλύτερη ελευθερία και η οντότητα και η παρουσία του τη μεγαλύτερη δημιουργικότητά τους. Αισθητικά λοιπόν, ενώ ένα-ένα ξεχωριστά τα έργα είναι αναγνωρίσιμα με αναφορά στον δημιουργό τους, το καθένα από αυτά έχει διαφορετικές αισθητικές καταβολές/αναφορές αλλά και παρουσιάζεται διαφορετικά, άλλα είναι επίτοιχα, άλλα κατασκευές, άλλα περιβάλλοντα – με κύριο πάντα μέλημα όμως τον μεταξύ τους διάλογο και με μοναδικό και ύψιστο στόχο οι κεραυνοί να λάμψουν στα μάτια των θεατών. Αυτό ακριβώς σημαίνει απελευθέρωση από τις κλειστές φόρμες, έτσι εκφράζεται και υλοποιείται η στόχευση εύρεσης ή επανεννοιοποίησης της ουσίας.

Στο τέλος του ποιητικού μου βιβλίου υπάρχει ένα κείμενο που αναφέρεται στην έκδοση. Έτσι και στο μαρμάρινο γλυπτό και στις εγκαταστάσεις μου, ένα κείμενο συνοδεύει πάντα την πράξη, δρώντας παράλληλα κι αυτόνομα. Το κείμενο αυτό λοιπόν, ο τρόπος και το αποτέλεσμά του έχουν σημασία και παρεμβαίνουν, για παράδειγμα, στο ερώτημα τι είναι βιβλίο, όπως και τι είναι μια έκθεση, όπως και το ποια είναι η αφηγηματική εκείνη προσέγγιση που προσδίδει στα αποσπάσματα μια άλλη ανάγνωση. Με τον τρόπο αυτό, απαντάει στην αφήγηση και παρεμβαίνει και εννοιοποιεί τα αποσπάσματά της, τα οποία δεν νοούνται ως τυχαία θραύσματα αλλά ως μέρη ενός όλου που δημιουργούν μια άλλη συνολική επανανάγνωση. Αυτή η +ολική παρουσία της ποίησης μπορεί να υπάρξει, όποτε ο ποιητής τη χρειάζεται, σε έναν τόπο, ένα βιβλίο, ένα δρώμενο, ένα βιντεοποίημα και φυσικά σε VJ’s: έτσι ο ποιητής γνωρίζει και επανοικειοποιείται τις ιστορικές καταβολές που κάθε φορά διαλέγει κι εκφράζεται ελεύθερα σε οποιαδήποτε ιστορική φόρμα επιλέγει. Με τον τρόπο αυτόν, η φόρμα δεν διαιωνίζεται με τρόπο που να λειτουργεί εγκλωβιστικά, αλλά επιτελεί το καθήκον της, που είναι να καταφέρει να εκφράσει την πλέον δυνατή παρουσία της.

Αυτή η συγκατοίκηση που προτείνω, σε έναν τόπο, ένα βιβλίο, ένα γλυπτό ή στο διαδίκτυο, σε μια χώρα, στο ανθρώπινο κορμί, στις πέντε γλώσσες σε ένα βιβλίο και στις πέντε αισθήσεις σε ένα κορμί και στις πέντε ηπείρους, μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά δημιουργικά μόνον μέσα από την απελευθέρωση από τα κλειστά αισθητικά δόγματα· μόνον μέσα από την δυνατότητα να γεννηθούν καινούριες προσεγγίσεις με βάση την γνώση που έχουμε για την παγκόσμια ιστορία της ποίησης. Αυτό σημαίνει για μένα το προσωπικό ύφος παρουσίασης κι εγγραφής του κάθε ποιήματος ή της ποιητικής πρακτικής. Αυτή είναι η εννοιολογική μου κατεύθυνση σε έναν επιλεγμένο δι-αισθητικό διάλογο.

Την εντοπίζω σαν ένα συνεχές δημιουργικό ζητούμενο του μοντερνισμού, που αντλεί από τις πηγές των αισθητικών ρευμάτων και στο οποίο το δημιουργικό πρόταγμα έχει την ελευθερία να είναι +ολικά ανθρώπινο. Ως εκ τούτου, δεν τοποθετείται πέρα από τα αισθητικά προτάγματα ή στυλ, αλλά αντίθετα κάθε φορά τιμά, ορίζει, επαναπροσδιορίζει διαφορετικά αισθητικά χαρακτηριστικά και θεωρεί την +ολική έκφραση μια προσπάθεια συνέχισης κι εκφραστικής έρευνας των επιλεγμένων αυτών μορφών που βρίσκονται σε διαρκή εξέλιξη. Έτσι, καινούριες εκφραστικές αλληλουχίες ορίζουν μια αισθητική σύμπλεξη/συμπόρευση σε δρόμους απελευθερωμένους, δρόμους ελευθερίας. Όλα δεν συνταιριάζονται με όλα, το σημερινό ανακάτεμα δεν είναι απελευθερωμένο. Αντίθετα, πίσω του κρύβεται την ιδεολογία του μεταμοντέρνου σχετικισμού και ως εκ τούτου δεν ορίζει μια ιδεολογική και αισθητική προσέγγιση – μια ποιητική πρόταση με τέτοιο εννοιολογικό καθορισμό που το παιχνίδι να γίνεται η δουλειά των ποιητών!

Η ιστορία των κοινωνιών σημαίνει τις αλλαγές της, που καταγράφονται. Μπορούμε να σκεφτούμε την ποίηση χωρίς ιστορία – δηλαδή χωρίς αλλαγές; Σήμερα, με τους γρήγορους ρυθμούς εναλλαγών και ρυθμών ζωής, η ποίηση βρίσκεται πλέον σε μια διαδικασία γοργής ενσωμάτωσης, μετάλλαξης, προκειμένου να εκφράσει ένα όχημα που κινείται εικονικά, που διαδρά στιγμιαία με τον χρήστη/αναγνώστη, που βρίσκεται στην άλλη πλευρά του πλανήτη. Κι ο χώρος αυτός, όπου λαμβάνει χώρα όλο αυτό το ψηφιακό γεγονός, είναι άυλος. Υπάρχουν κάποιοι περίοδοι που εμφανίζονται ανανεωτές, πρωτοπόροι ποιητές, αλλιώς τι ιστορία θα υπήρχε; Ιστορία της επανάληψης, της ομοιότητας ή της θεματικής μόνον προσέγγισης και της υφολογικής ομοιογένειας; Θα ήτανε λογικό αυτοί οι πρωτοπόροι να είναι αυτοί που μένουν στην Ιστορία μιας που χαράζουν μονοπάτια. Σήμερα στην Ελλάδα γίνεται το ανάποδο, ξεχνάμε αυτούς που η ποιητική τους διαδρομή σφραγίστηκε από μια ανανεωτική αίσθηση ανατροπής.
Αν δεν είχαν προϋπάρξει αυτοί οι ποιητές που μας πέρασαν στην απέναντι όχθη της ποίησης, δεν θα είχε σήμερα νόημα να προσπαθούμε να μιλήσουμε σε βάθος για την ποιητική έρευνα και την εκάστοτε πρωτοπορία, για να φτάσουμε μάλιστα σήμερα να αναζητούμε το μετά. Με αυτό το πνεύμα πρέπει να μελετήσουμε την διεθνή και τοπική πρωτοποριακή ποίηση και τα σημαντικά βήματα που έχουν γίνει στον χώρο αυτόν. Πρέπει να μελετήσουμε τους ποιητές και την ποιητική τους.

Η ποιητική επικοινωνία ψάχνει πάντοτε απάτητα μονοπάτια. Στόχο έχει τον ορίζοντα μιας νέας, πολυδιάστατης σύνταξης/αίσθησης, μιας πολυποιητικής σύνταξης, μιας έκφρασης που χρησιμοποιεί ό,τι και το ανθρώπινο κορμί: τον ήχο, την εικόνα, την ανάγνωση, την κατανόηση, τις μυστικές αισθήσεις, όλα αυτά μαζί. Η αναζήτηση του άγνωστου Χ στην ποίηση και στην τέχνη, που επιδιώκει να δημιουργήσει ένα +ολικό έργο, με βοήθησε να αποσαφηνίσω αυτή την πολυεπίπεδη προσέγγιση απέναντι στην αφήγηση, μου πρόσφερε αισθητικές επιλογές αλλά και περιορισμούς προκειμένου να ερευνήσω τις εκφραστικές/ποιητικές/ πλαστικές ανησυχίες μου.

Ένας κόσμος ποίησης. Ένας κόσμος τέχνης. Μια γειτονιά που επικοινωνεί και παίζει και δημιουργεί – διαφορετικοί άνθρωποι με ετερόκλιτες διαδρομές που συγκροτούν έναν κόσμο με μια συνολική ματιά συγγενικότητας. Πολύ θα ήθελα όλα να οδηγούν στην +ολική παρουσία του ατόμου/καλλιτέχνη/πολίτη. Αυτή η ολοκλήρωση είναι το ζητούμενο στις μεγάλες επαναστατικές γιορτές/περιόδους, το ξέρουν όσοι το έχουν ζήσει, το έχουν αισθανθεί. Είναι η συνέχεια του στην βράση κολλάει το σίδερο αλλά η δική μου ευχή για ένα μέλλον με +ολικό πανανθρώπινο όραμα.

*Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό “Τα Ποιητικά”, τεύχος 58.

The children of desire
Cut the tongue of reason with glowing knives
Suck blood from each others veins
Celebrate the ceremony of desire
Insanity laughs to the tune of machine guns
The children of darkness
Crawl into each others bodies
Taste the sweet fruit of decay
Kiss the firm breasts before time changed
Them into udders of old age
Exhausted arms around thin necks
Sleep on each others nakedness
The branches of death rot
They are forgotten for one hour
They are forgotten for one sweet hour
They are imprisoned in one hour of desire…

Τα παιδιά της επιθυμίας
Κόβουν τη γλώσσα της λογικής με λαμπερά μαχαίρια
Ρουφάνε αίμα από τις φλέβες του άλλου
Γιορτάζουν την τελετή της επιθυμίας
Η τρέλα γελάει στον ρυθμό των πολυβόλων
Τα παιδιά του σκότους
Σέρνονται μέσα στα σώματα των άλλων
Γεύονται τον γλυκό καρπό της αποσύνθεσης
Φιλούν τα σφιχτά στήθη πριν ο χρόνος τα μεταμορφώσει
Σε μαστούς γηρατειών
Εξαντλημένα χέρια γύρω από λεπτούς λαιμούς
Κοιμούνται πάνω στη γυμνότητα του άλλου
Τα κλαδιά του θανάτου σαπίζουν
Είναι ξεχασμένοι για μια ώρα
Είναι ξεχασμένοι για μια γλυκιά ώρα
Είναι φυλακισμένοι σε μια ώρα επιθυμίας…

*Απόδοση: Δημήτρης Τρωαδίτης