Εδώ ας σταθώ. Κι ας δω κι εγώ την φύσι λίγο
Θάλασσας του πρωιού κι ανέφελου ουρανού
λαμπρά μαβιά, και κίτρινη όχθη, όλα
ωραία και μεγάλα φωτισμένα.

Εδώ ας σταθώ. Κι ας γελαστώ πως βλέπω αυτά
(τα είδ’ αλήθεια μια στιγμή σαν πρωτοτοστάθηκα)
κι όχι κ’ εδώ τες φαντασίες μου,
τες αναμνήσεις μου, τα ινδάλματα της ηδονής.

Ω, Μητέρα Γη/γέρνουμε πάνω σου κάθε νύχτα/
κι απ’ τα σφαλιστά μας βλέφαρα/ δραπετεύουν τα
όνειρά μας./ Σκιές μέσα στο φεγγαρόφωτο/
περπατάνε οι ψυχές μας./ Εσύ μας κρατάς στο
σύντομο ύπνο του θανάτου/ κι εσύ μας ξαναδέχεσαι
στη Ζωή.
(Cherokee)

Όλη η καταγεγραμμένη ιστορία των Ινδιάνων βρίσκεται μέσα στους ψαλμούς, στις προσευχές και στα τραγούδια τους. Τα πάντα για τον Ινδιάνο μεταφράζονται σε ήχο, η μουσικότητα είναι συνδεδεμένη άμεσα με την ύπαρξή τους. Ακόμα και τα ονόματά τους φανερώνουν αυτή τη σύνδεση της ψυχής με τον ήχο, την ανάγκη του ψυχισμού για ρυθμό κι αρμονία. Το Γελαστό Νερό, το Τραγούδι του Ανέμου, το Μάτι του Γερακιού, το Σιγανό Ποτάμι, είναι αντηχήσεις από τον εσωτερικό δικό τους ρυθμό, που αντανακλά τη ροή της ζωής.

Παιδιά της φύσης οι αυτόχθονες αμερικάνοι, έζησαν και έγραψαν τη δική τους ποίηση. Ποίηση «τρόπο ζωής», μια και η κίνηση, ο ήχος και η δράση, είναι ιδιότητες της ινδιάνικης ιδιοσυγκρασίας. Το θρόισμα των φύλλων, ο ήχος της βροχής, η βροντή της αστραπής, το κελάηδημα των πουλιών, το κελάρυσμα του ποταμού, είναι οι νότες της δικής τους μουσικής, αλλά και τα λόγια οι μουσικές λέξεις της ποίησής τους. Πάνω στο τύμπανο με δέρμα από ελάφι δονούνται και έπειτα εκρήγνυνται τα σπλάχνα της γης.

Οι αυτόχθονες αμερικάνοι γράφουν τη δική τους ιστορία με το δικό τους τρόπο. Στο βιβλίο της ζωής τους δε θα βρεις ονόματα φυλάρχων, ιστορικές νίκες και ήττες, θα βρεις όμως την ανθρώπινη ανωτερότητα, το σεβασμό της έμφυτης ανάγκης για ειρήνη, τη συναίσθηση της ομαδικής προσπάθειας για την επίτευξη κάθε ανθρώπινου στόχου. Θα βρεις το αίσθημα εξάρτησης απο τις θείες δυνάμεις, καθώς και τον ασίγαστο πόθο της επιστροφής, την αναμμένη ιερή φλόγα της θύμησης για την πατρίδα των προγόνων, τις Πλειάδες των ουρανών. Ξεφυλλίζεις νοερά αυτό το βιβλίο όχι για να βρεις στρατιωτικές νίκες και κατακτήσεις, αλλά για να ακούσεις το ξεχασμένο τραγούδι της φύσης. Γυρίζεις σελίδα σελίδα κι αποστηθίζεις την αρμονία και το ρυθμό που κρύβει μέσα της η ανθρώπινη ψυχή.

Για τον Ινδιάνο τα γεγονότα είναι αδιαχώριστα δεμένα μεταξύ τους, ζωή και θάνατος, χαρά και λύπη, ουρανός και γη, νύχτα και μέρα, γίνονται τραγούδι, τα αιώνια συναισθήματα γίνονται ποίηση. Η συμπάθεια, η αγάπη, η χαρά της νίκης, η γλυκιά θλίψη για κάτι που έφυγε, ο πόνος της απουσίας, όπως και η ανάγκη για ειρήνη κι ευτυχία, γίνονται αφορμή για τούτο το σιγανό ψέλλισμα στα χείλη του, που άλλοτε μοιάζει μοιρολόι κι άλλοτε ύμνος γεμάτος ευχαριστίες: με την ψυχή του ανοιγμένη στο θρίαμβο της ύπαρξης γύρω απο το φως της φωτιάς, με τα άστρα μετέωρα στον ουρανό, τις παρυφές των ιερών βουνών φωτισμένες από το πορτοκαλί φεγγάρι και με τη νύχτα να αντηχεί από θρύλους, μύθους και παραδόσεις.

Η ινδιάνικη ποίηση παραβιάζει με τον πιο ανώδυνο τρόπο, άτεχνο σχεδόν, με αστόλιστες απλές κι επαναλαμβανόμενες εκφράσεις το χώρο του αισθητού, για να μας πάει εκεί όπου οι λέξεις αφήνονται από την ουσία και μόνο της αλήθειας να οδηγηθούν. Η μαγεία του ινδιάνικου στίχου είναι η αλήθεια του. Ειλικρίνεια, που προβάλλει σαν ακατέργαστος πολύτιμος λίθος από τα έγκατα της γης, για να μας θαμπώσει από τη λιτή μεγαλοπρέπειά του. Όταν η απλότητα και η δύναμη συνυπάρχουν, όταν η ομορφιά εκφράζει τη φιλοσοφία, όταν το πάθος ενώνεται με τη γαλήνη της αποδοχής, τότε γεννιέται ο ινδιάνικος στίχος.

Η ποίηση των Ινδιάνων παρ’ όλο που δεν έφτασε ολόκληρη και πλήρης ως εμάς, από την έκταση της λευκής καταστροφής και την αδιαφορία του κατακτητή για οποιοδήποτε στοιχείο των κατακτημένων, ερευνήθηκε και ψάχτηκε από τους εραστές της ποίησης αλλά και τους εραστές της ζωής, σαν κοίτη ενός ποταμού γεμάτη ψήγματα χρυσού. Για ν’ αφήσει στον καθένα ξεχωριστά τούτο το πολύτιμο πετράδι, «τη ζωντανή λέξη» της ψυχής, την καθαρότητα, την απλότητα και τη δύναμη ενός κόσμου ξεχωριστού, συγκινώντας πάντοτε.

Η ινδιάνικη ποίηση – το μονοπάτι του Ωραίου – είναι ακόμη ένας δρόμος προς την ελευθερία του πνεύματος. Τα παιδιά του Ήλιου, τα παιδιά των αστεριών, οι έφηβοι Ήρωες, το γνώριζαν και το περπατούσαν. Ακολουθώντας τα ίχνη του ανέμου, με τα μάτια στραμμένα στο πέταγμα του Αετού…

Το φεγγάρι και ο χρόνος/ταξιδεύουν
ταξιδεύουν και φεύγουν:
το ίδιο κι η μέρα
το ίδιο και ο άνεμος.
Έτσι και η σάρκα φεύγει
στον τόπο της γαλήνης της 
(Maya).

Δημήτρης Α. Δημητριάδης

*Από το Στίγμα Λόγου στο http://stigmalogou.blogspot.com.au/2016/01/blog-post_20.html?utm_source=feedburner&utm_medium=email&utm_campaign=Feed:+blogspot/JkQng+(%CF%83%CF%84%CE%AF%CE%B3%CE%BC%CE%B1%CE%9B%CF%8C%CE%B3%CE%BF%CF%85)

ΣΤΟ ΠΑΡΟΝ

Χαμηλό, εκτεταμένο τώρα το παρόν
βαρομετρικά το μέτωπο σαρώνει.
Κινείται με σφοδρότητα
προς του σώματος το ιστορικό κέντρο,
προς μια συστάδα ονείρων
φυτρωμένων αμέριμνα.

Τι χέρια πλένεις και ξεπλένεις ασαπούνιστα
δίχως συγχώρεσης την αφρίζουσα σκόνη.
Κειμήλιο οικογενειακό να περισώσεις
τα ύστατα -προ αναξιοπρέπειας- χαίρε,
τρέξε σε δεινών εκβραχισμό
σε κόσμου υπερκαινοφανούς διάνοιξη.

Γιατί πριόνι νηστικό ο καιρός. Ηλικιωμένες
πανεύκολα αποταμιεύσεις ξαπλώνει.
και τ’ απομεινάρια μαις σχέσης δρύινης
άφυλλης κι αδέκαρης τελείως πια
υπερημερίας τόκους -πριονίδια- φορτώνει.

Εμπρός, και πάλι εμπρός. Ξυλευθείτε
ελεύθερα ως άντρες ενεστωτικοί.
Πάνω στο σώμα του πεσμένου μέλλοντα
ασελγήστε.

***

ΦΩΤΑ ΠΟΡΕΙΑΣ

Κράτησα τις αποστάσεις
από της προσδοκίας τα λύτρα.
Όχι από ένστικτο, μήτε από γενναιότητα μάταιη.
Δασκάλα ηλικιωμένη η αγάπη κατέρρευσε
μαθητές εγκαταλείποντας όρθιους
στο προαύλιο στοιχημένους.
Ένα φεγγάρι βρήκε. Πήγε τους παρέδωσε.

Κράτησα αποστάσεις
απ’ τα προπορευόμενα κόκκαλα.
Πυκνώνει ο καιρός επικίνδυνα
όταν τον συλλογιέσαι.
να σε χωρέσει τού ζητάς κι όλο αναβάλλει.

Και τι διαδίδεις τότε, τι υπεροπτικά υπαινίσσεσαι
ότι από το καθρεφτάκι οδηγού (των εξελίξεων τάχα)
στην άσφαλτο το σκαντζόχοιρο βλέμμα σου
ξεκοιλιασμένες σταθερές αυτονομημένο σαρκάζει!

Μόνο από μένα αποστάσεις δεν κράτησα
κι απελπισμένα τώρα στην κλειστή στροφή
ενώ του ειδώλου μου αμολήθηκαν τα ζώα
φρενάρω μην ξεπέσω πάνω μου, στα λάδια
της χυμένης ζωής φρεναρω

*Από τη συλλογή “Ο Σκιέρ των Σκιών”, εκδόσεις Οροπέδιο, 2008 (σελ. 28 και 34).

Πληγωμένο ζαρκάδι

Όπως ανεξιχνίαστη
κι απροσπέλαστη με προσπερνάς
ένα πληγωμένο ζαρκάδι σπαράζει

μέσα μου.

***

Δείξε μου

Ο πόνος βαθύς.
Καημός πορφυρός που ξεγυμνώνεται.
Με πυξίδα
της καρδιάς σου τη μαρμαρυγή
σαν μελωδία φυσαρμόνικας
έλα.

Τα μυστικά του μυχού σου
δείξε μου.

***

Μπλε

Ανεμίζεις
στην άκρη της προβλήτας
σημάδια αγναντεύοντας στο βάθος του πελάγους.
Στον ήλιο χίλιες λευκές φωνές
κι οι συλλαβές σου σκορπίσματα στην όστρια.
Ταξιδεύεις στο μπλε

με τη μνήμη κουπαστή
πλώρη
κατάρτι.

Rene Magritte, The double secret

Άνυδρο τοπίο

Στις άδειες κάμαρες
το σκοτάδι έρχεται να σκεπάσει
τους κόκκινους ήχους της ανάσας σου.

Γυρίζοντας στις ρίζες του μύθου
ακίνητος
πυροβολείς.

***

Μνήμη

Στον Rene Magritte*

Τα άσπρα σεντόνια
νωχελικές αναμνήσεις
βουτώ στην πηγή
και πίνω ξανά
το γλυκόπικρο
της μνήμης νερό
σκουριασμένο ποτήρι
που θα γίνει χρυσό
σαν μαζέψει το αίμα
ξυραφιά στο μελίγγι
στάζει μέλι πικρό
και το γλείφουνε σφήκες.

*Rene Magritte (1898-1967). Σουρεαλιστής καλλιτέχνης με επιρροές από το ντανταϊστικό κίνημα.

***

Ένας λύκος παρατηρεί το φεγγάρι

Από τότε που θυμάμαι τα χρώματα
ο λύκος ουρλιάζει στο φεγγάρι.
Στο λευκό φωτεινό του περίβλημα,
αποτύπωμα μπότας καμικάζι.

Αν πεθάνω, μου είπε ένα απόγευμα,
θα είναι που έχασα την οφθαλμαπάτη.

Αγαπώ τα παιδιά που γεράσανε
μα ακόμα μου κλείνουν το μάτι.

*Από τη συλλογή “Αγχέμαχες λέξεις”, Εκδόσεις Άγκυρα, 2015 (σελ. 10, 13 και 30).

ΤΑΞΙΔΙ ΔΙΧΩΣ ΟΝΟΜΑ

Εγώ θα γράψω για την Ανθή
που έσβησε σαν το πουλάκι
όταν τη σήκωσε ο πατέρας τρεις φορές
μπροστά στο εικόνισμα της Παναγιάς
για να μην ταξιδέψει δίχως όνομα.

Που την πήρε το σκοτάδι πριν
τον βίο της να ξεδιπλώσει
και δεν πρόλαβε να σχηματίσει χαρακτήρα.
Αυτός ο τάφος,
που μέσα τώρα κατοικεί
δεν τής ανήκει.
τον πήραν άλλοι.

Τον καταπάτησαν, όπως συχνά συμβαίνει,
ξένοι ή συγγενείς δεν έχει σημασία
και κανείς δεν ξέρει πια
ότι κι αυτή είναι εδώ βαθειά στο χώμα.

Και πώς να το ξέρει,
αφού κανένα μάρμαρο δεν γράφει τ’ όνομά της
κι από καιρό πάνω στη γη όλα έχουν αλλάξει;

***

ΟΙ ΑΛΛΟΙ

Άκου παιδάκι μου,
να γράψεις
καλά και για τους άλλους.
Ήταν κι αυτοί καλοί.

Όχι μονάχα για τους δικούς μας…

Καλά να γράψεις.
Και για τους άλλους.

***

ΒΡΑΔΥ ΣΤΗ ΓΩΝΙΑ

Πέφτει το σούρουπο αργά
και με πλακώνει.
Οι ίσκιοι μεγαλώνουν,
σκαρφαλώνουν
πιάνουν ταβάνι.

Καθόμαστε στο παραγκώνι
και μού μιλά,
εικόνες και ήχοι απλώνονται μπροστά μου
κι ο ύπνος, με παίρνει με τα λόγια του.

*Από τη συλλογή “Κλίνη Σπόρου, Καλή”, εκδόσεις Οροπέδιο, 2010 (σελ. 33, 37 και 41).

Όσοι μιλάτε τώρα εκ του ασφαλούς,
πρέπει μικροί να φάγατε
πολύ παντεσπάνι.
Αφού δεν μπορώ να διασχίσω
το σώμα της μάνας μου,
διασχίζω το σώμα της πόλης μου.
Κάπως έτσι δεν το ‘λεγε ο Πεντζίκης;
Κάστρα, Πανεπιστήμια, Καμάρα
Ναυαρίνου, Θερμαϊκός…
Και κάπου ενδιάμεσα, παλιά
χριστιανικά νεκροταφεία.
Κι άλλα πολλά που μόνο τα φαντάζεσαι.
Έχεις την πολυτέλεια ακόμη να φαντάζεσαι…
Θα πρέπει να ‘φαγες
πολύ παντεσπάνι!

Sam Haskins, November Girl (1967)

Ο έρωτας που με κατοικεί
ανθίζει μυστικά
Μόλις ασφάλιζε το όνειρο και λόγους ιερούς
γύρω μου έσπειρε
γκρεμός για να φυτρώσει∙ και σαν
ασπίδα του θεού στο μένος των ανθρώπων –
Εκεί μου είπε ν’ αναπαύεσαι
δροσιά από φύλλα και νερά
θα σου παρασταθούν
βράχοι γωνίες και στιλπνή – η επιφάνεια.

*Από τη συλλογή “Μαύρη Θάλασσα”, 2000. Από το http://www.poema.gr/dokimio.php?id=26&pid=13

Ποιητική τέχνη

Να λευτερώσω τη γλώσσα, έτσι ώστε να μην εμποδίζει
το προϊόν
που ξεχύνεται από μέσα, υποκινημένο
από μια εσωτερική δύναμη
και το επιτήδειο παιχνίδι του νεφρού και του διαφράγματος,
να επιμείνω πιέζοντας τους μυς
σαν να απέβαλα
ένα άλογο ή έναν κύκλωπα,
να επαναλάβω τη διαδικασία
προκαλώντας την ακόμα και με τα δάχτυλα
ή με κάποιο τραχύ υλικό,
ώσπου ν’ απομείνω άδειος, ισχνό δέρμα μοναχά,
ασκί για κρέμασμα από το πρώτο δέντρο,
καταβεβλημένη μήτρα αυτού που πετά, ίσως του φωτός.

***

Μόλις για λίγο περισσότερο φως

Για πολύ καιρό υπήρξαμε δεσμώτες των εννοιών.
Αρκετοί έχουν πεθάνει για μια λέξη
ή λιγότερο, για τη σκιά γης,
για να εξακολουθήσουν να το κάνουν.

Ας είμαστε πιο ειλικρινείς: παλεύουμε, ναι,
αλλά μόλις για λίγο περισσότερο φως,
για την αξιοπρέπεια να το έχουμε επιχειρήσει.

***

Ένα άλογο τραγουδά πάνω στη γη

Δεν είναι απαραίτητο να δεθεί σε ένα δέντρο.
Πρέπει να ανοίξει τα αφτιά, να προετοιμάσει το βλέμμα,
να εισπνεύσει τον αχνό που ανέρχεται από την άβυσσο.
Τότε προβάλλει κάτω η κυανή νύχτα,
δοκιμάζει την κοψιά του κόντρα στ’ αστέρια
και καρφώνει το τραγούδι στη σάρκα μας
που ματώνει υπάκουα προςμτο σκοτάδι.
Μια φορά σε κάθε άνθρωπο δίδεται αυτό το θαύμα.

*Τα ποιήματα περιλαμβάνονται στην ποιητικη ενότητα “Τραχύ υλικό” που περιλαμβάνεται στο βιβλίο “Οι γάτοι της Ακρόπολης και άλλα ποιήματα”, Εκδόσεις των Συναδέλφων, Αθήνα 2012. Μετάφραση από τα Ισπανικά: Χαράλαμπος Δήμου. (Σελ. 13, 17 και 21).