Τι μέρα ! σκοτεινή
ο ήλιος δύει
η σελήνη ανατέλλει
φως έρχεται σκοτάδι
η πόλη μυστικά στα σκοτεινά
ετοιμάζει μαύρο γάλα
τρέφει αυγά φιδιού
και ξεβράζει μαύρα κοράκια
σε όμορφες λέξεις με αντίθετη έννοια
χρυσή αλλά όχι λαμπερή
αυγή αλλά όχι ευοίωνη αρχή
σκοτεινή λαίλαπα
χτύπησε ξαφνικά τη χαραυγή
Άδειο το σπίτι.
Ξημέρωσε Χειμώνας
κατακαλόκαιρα

Θεσσαλονίκη 27/7/2016

*Στις φωτογραφίες η εκκένωση και οι μικροί κάτοικοι της Hurriya πριν…

Ξυπνώντας από τον εαρινό ύπνο είδα τις πληγές

Terashima Tadashi, 86 ετών, Φουκουσίμα

Terashima: «Η δίχως προηγούμενο φυσική καταστροφή δεν έφερε στο προσκήνιο μόνο τη μανία της φύσης και το πόσο ανίσχυρος είναι ο άνθρωπος μπροστά της, αλλά και την ανικανότητα της κυβέρνησης, όπως και προβλήματα σχετικά με τη γραφειοκρατία και τη βιομηχανία. Ποιος θα θεράπευε τη θλίψη των απλών ανθρώπων που είχα\ χάσει τα πάντα;»

Παραδοσιακό, η φράση «εαρινός/ανοιξιάτικος ύπνος» λέγεται αλληγορικά για οτιδήποτε εύθραυστο και φευγαλέο, αντανακλώντας ουσιαστικά τη βουδιστική δοξασία για το εφήμερο της ζωής.

***

Μέρες μακρές στο καταφύγιο η εγγονή τραγουδά

Yokota Kiichi, 83 ετών, Φουκουσίμα

Yokota: «Μια μέρα, λίγο καιρό μετά την εκκένωση, η εγγονή μου σιγοτραγουδοΰσε ένα τραγούδι ενόσω μαγείρευε το μεσημεριανό. Χωρίς λόγο, η καρδιά μου γαλήνεψε».

Με την έλευση της άνοιξης, οι μέρες γίνονται αισθητά μεγαλύτερες. Υπαινίσσεται δηλαδή ο στίχος την ανακούφιση και τη χαλάρωση που φέρνει μαζί της η άνοιξη.

***

Τα πουλιά πετάνε ανάστατα ανοιξιάτικος σεισμός

Konno Tomoko, 74 ετών, Τοτσίγκι

Κοnnο: «Ήμουν σε μια ομάδα χαϊκού στο Τόκυο όταν συνέβη η καταστροφή. Μας είπαν να βγούμε από το κτίριο και βγαίνοντας, είδα πουλιά να πετούν γύρω-γύρω στον ουρανό. Στον μεγάλο σεισμό τα πουλιά αναστατώθηκαν τόσο όσο και οι άνθρωποι, και πετούσαν μπρος-πίσω. Αναρωτήθηκα πότε θα μπορούσα να επιστρέφω στο σπίτι μου στο Νάσου».

*Από το βιβλίο “Τσουνάμι – 29 χαϊκού από επιζήσαντες της φυσικής καταστροφής στην Ιαπωνία το 2011”, Εκδόσεις “Μανδραγόρας”, 2016.

LA BOHEME

Αααα! οι ωραίοι καιροί…
Ήμασταν νέοι ήμασταν τρελλοί
εξαντλημένοι, συνεπαρμένοι…
Μποέμικη ζωή, αχ μποέμικη ζωή!
Εμένανε η κοιλιά μου άδεια
κι εσύ μου πόζαρες γυμνή
Τι ευτυχισμένοι που ’μασταν
Τρώγαμε κάθε δεύτερη τρίτη μέρα
Κι οι πασχαλιές του Λόφου ανθισμένες
μας μεθούσαν…
Μποέμικη ζωή, αχ μποέμικη ζωή.’
Ήμασταν νέοι ήμασταν τρελλοί
(κι είμαστε ακόμα!)
Αλλά… μαάς περιμένει ή δόξα στη γωνία!

(λίγο αυθαίρετη αλλά πετυχημένη
πιστεύουμε απόδοση της μεγάλης επιτυχίας
του CHARLES AZNAVOUR)

***

ΤΟ ΓΡΑΦΕΙΟ

Είναι ωσάν το ιερό των χριστιανικών ναών, αυτό το
οποίον ίσως λίγο ξιπασμένα αποκαλώ γραφείο: ένα απλό
σπαστό τραπέζι δηλ. και μια καρέκλα.
Στο τραπέζι απάνω, το μαχαίρι μου.
Σπουδαίο μαχαίρι!
Μ’ αυτό πιάνω καί κόβω ευλαβικά τό καρβέλι και το
σαλάμι, για να γευματίσω.
Μ’ αυτό, το ίδιο, τώρα δα κόβω τις σελίδες του βιβλίου μου.

*λεπτομέρεια:
Το βιβλίο είναι: Νίκος Καρούζος Τά ποιήματα, τόμος Β’ εκδόσεις Ίκαρος

***

13 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ

Κι απόψε, κρύο.
Λέω
έννοια σου θάρθουν και χειρότερες μέρες
Δεν ανάβω την κουκουνάρα
Οικονομία
Στο κρεββάτι, με τα ρούχα φυσικά, απ’ τις 9
Όπως τον παλιό καλό καιρό
(βλ. Μονμάρτρη, κρύες σοφίτες κ.ά. ένδοξες σελίδες
της ιστορίας της τέχνης)
Λέω
μ’ αρέσει η Κρίση
Πρόκειται να γίνουν σπουδαία πράγματα, λίαν συντόμως,
περίμενέ τα
—-
(Τώρα κοιμάμαι).

*Από τη συλλογή “Αγγούρια και μαργαρίτες”, στη Σειρά Άπαντα Τ. 1/2015

ΝΥΧΤΕΣ ΑΛΛΟΤΡΙΩΣΗΣ

Στο κομοδίνο η παρόρμηση μειδιά
διακριτικός εορτασμός για τη σάρωση της τάξης
Το βιολογικό ρολόι λιωμένο
κατά τα δεόντα καλλιτεχνικά πρότυπα
κι η αποκομιδή φτωχή, αδιάφορη.
Αναιτιολόγητη η απόκλιση,
κλεπτομανής με εξειδίκευση στα σπίρτα
Και η ικανοποίηση;
Γέννημα θρέμμα της ανομίας.

***

Ol ΘΝΗΤΟΙ ΕΡΩΤΕΣ

Πειρατές σαρώσανε
τις νύχτες που ντυθήκαμε όνειρα
λεηλατημένη ύπαρξη
το έσω στέρνο σου
οι μνήμες από τα χάδια μου
νύχια που χαρακώνουν
βαθύτερα απ’ τη σάρκα.
Θυμάσαι ακόμα το ηλιοβασίλεμα
που πλήρωνε
τις κόρες των ματιών σου
εύγευστο αύριο;
Θυμάσαι τη μουσική
των φευγαλέων σ’ αγαπώ
που δεν ψελλίσαμε ποτέ μας;
Ας είναι…
Καταταγήκαμε στο τάγμα
των ανέλπιδων
ένας ακόμη θνητός έρωτας
στη χαίτη του λέοντα χρόνου.

***

ΔΙΑΘΗΚΗ

Τα πλούτη μου
μόχθου συνάθροιση
απώλεσα
σε δρόμους με απαγορεύσεις
σ’ ένα ταξίδι ψηλάφησης
των δερμαχογλυφών της ψυχής.
Ό,τι απέμεινε
το αφήνω αδιαίρετο
σ’ όσους μύρισαν
κάτι από την αλήθεια μου.
Στεγνωμένα μελανοδοχεία
λογχίσματα της μοίρας.
Σκουριασμένες κλειδωνιές
μαθήματα ανθεκτικότητας
κι αποτύπωση επιθυμιών
σ’ εκτεθειμένα φιλμ.
Όλα δικά σας
Μήπως και κορεσθεί
η λαιμαργία σας
να με καταλάβετε.

*Από τη συλλογή “Βερντάντι”, Εκδόσεις “Μανδραγόρας”, 2013.

ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΤΗΣ ΝΤΡΟΠΗΣ

Κόκκινος τάπητας μπροστά στη Μητρόπολη
Για να περάσουν οι επίσημοι
Από τα πρόσωπα έλειπε τελείως 
Το χρώμα της ντροπής
Γι αυτό έπρεπε κάπου να υπάρχει.

24 ΙΟΥΛΙΟΥ 1979

Γιορτές λοιπόν και φέτος
Στο προεδρικό το μέγαρο δεξίωση
Μα ο λαός πάντα μπροστά στο κάγκελο
Με το γλυφιτζούρι της αποκατάστασης
Και τα μπατιρόσπορα της κάθαρσης
Γλύφει το χτες και σκέφτεται
μασάει το σήμερα και φτύνει. 

ΦΩΣΤΗΡΑΣ

Είναι πραγματικά
Παράξενος ο άνθρωπος
Ενώ του διδάκουν
Γιά χρόνια την αλήθεια
Αυτός γίνεται
Φωστήρας στο ψέμα
Χωρίς μια ώρα μάθημα.

ΟΔΗΓΙΕΣ

Μην ομιλείτε
Στον οδηγό
Ξέρει αυτός 
Που θα σας πάει
Για να τον χρειάζεστε
Πάει να πει
Πως αισθάνεστε
Θαυμάσια
Μες στο κοπάδι.

ΕΝΘΡΟΝΙΣΗ

Ο Δεσπότης
Όταν ανέβηκε 
Στο χρυσό θρόνο
Κρατώντας στο χέρι
Τη χρυσή του ράβδο
θυμήθηκε το γαϊδούρι
Του Χριστού
Και το ξύλινο αποκούμπι του
Δεν ντράπηκε καθόλου
Γι αυτό και δεν αισθάνθηκε
Την ανάγκη να κατέβει
Απ’ το θρόνο.

ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΕΣ

Δώστε ψωμί
Στους πεινασμένους
Φωνάζουν οι ανθρωπιστές
Και γυρίζουν
Απ’ τήν άλλη μεριά
Για την κακοψημένη
Μπριζόλα.

SERVIS

Ποιός τό ‘πε πως η εκκλησία
Έμεινε πίσω στις εξελίξεις
Λίγα ξωκκλήσια έχτισε
Πάνω στα πεζοδρόμια ;
Μόνο οι τράπεζες
Θα έχουν υποκαταστήματα ;
Αν τώρα βάλει
Κι αυτόματους
Δίπλα στις εικόνες
Όπου μ’ ένα τάληρο
Μες σε μπουκάλι πλαστικό
Αγιασμός θα βγαίνει
Θα έχουμε ένα servis
Πραγματικά υπέροχο.

ΑΠΟΡΙΑ

Απορώ
Γιατί δεν απαντάει
Ο υπουργός
Τα χαρτιά μου τα υπέβαλα
Όλα και κανονικά
Ο φάκελος είναι εντάξει
Καλά τα χαρτιά
Υπέβαλες όμως
Χαρτάκι και φακελάκι.

ΤΩΡΑ

Τώρα που φοράτε τα γιορτινά σας
Τώρα που περνάτε έξω
Απ’ τό ορφανοτροφείο
Τρελλοκομείο
Γηροκομείο
Νοσοκομείο
Κεμάστε την αγάπη σας
Σαν το σαλάμι αέρος
Πάνω στα κάγκελα
Κι ύστερα πάτε στο σπίτι σας
Φάτε το βραδινό σας
Και μη ξεχάστε προπαντός
Να κάντε το σταυρό σας.

Futures: Poetry of the Greek Crisis, Theodoros Chiotis (editor), (Penned in the Margins, UK 2015)
*Mετάφραση από τα αγγλικά: Ορφέας Απέργης

Ιδού δέκα διακριτά χαρακτηριστικά των νέων συγγραφέων που περιλαμβάνονται στην έξοχη, άρτι αφιχθείσα ανθολογία Futures: Poetry of the Greek Crisis [2015 – Μέλλοντα (ή και Συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης): Ποίηση της ελληνικής κρίσης], σε επιμέλεια και μετάφραση του Θοδωρή Χιώτη:

Μια αγγλόφωνη ποίηση. Ανεξαρτήτως του αν γράφεται στα ελληνικά ή στα αγγλικά, πρόκειται για μια ποίηση που συνομιλεί με (κυρίως) την αγγλόφωνη λογοτεχνία και σκέψη, και άρα μιλάει (κυρίως) αγγλικά. Είναι γραμμένη με τρόπο που την κάνει να ηχεί ήδη υπό μετάφραση.

Μια υπεργλωσσική και διαγλωσσική (translingual) ποίηση. Αντλεί από πολλά ιδιώματα και κώδικες, από το γκράφιτι ώς τη ραπ, από τη διαφήμιση ώς το τουιτάρισμα (tweeting). Αντηχεί ταυτοχρόνως σε πολλά υφολογικά επίπεδα (registers). Τα ελληνικά της είναι παγκόσμια, η μετάδοσή της πολυδιάστατη. Εκπέμπεται, δεν «απαγγέλλεται».

Μια διαμεσολαβητική ή διαμεσολαβούσα (intermedial) ποίηση. Αλληλεπιδρά με όλες τις άλλες τέχνες, ιδίως τις πλαστικές-εικονιστικές, αλλά και με τις ακουστικές, απτικές, αρχιτεκτονικές και εικονικές τέχνες. Διατρέχει και γεφυρώνει έτσι τις πνευματικές περιοχές και κυκλοφορεί ανάμεσα σε διαφορετικά μέσα, θέτοντας υπό αμφισβήτηση κανονιστικές αντιλήψεις περί λογοτεχνικότητας.

Μια επιτελεστική (performative) ποίηση. Σωματοποιείται και θεατροποιείται (acted up), είναι αντικείμενο και υποκείμενο μίμησης, «αποκλίνει» ως προς το φύλο ή, άλλως πώς, παραμορφώνεται και δραματοποιείται. Εμφανίζεται σε συνέχειες ή σειρές, σε φεστιβάλ, εγκαταστάσεις, τοποθεσίες και χάπενινγκ. Αντί να παραθέτει, απο-θέτει (de-cites) και (επ)αναλειτουργεί (refunctions) τις πηγές της.

Μια επισφαλής (precarious) ποίηση. Διακινδυνεύοντας ως προς τη μορφή, εκφεύγει της καλλιτεχνικής ολοκλήρωσης ή ενοποίησης και της αισθητικής ακεραιότητας. Οι τροχιές των κειμένων της είναι αβέβαιες, η πορεία της ακατάληκτη, ο προορισμός της επισφαλής. Το όποιο αποτέλεσμα εξαρτάται από την ενεργό συνέργεια του κοινού.

Μια λειτουργούσα, δραστική (operative) ποίηση. Πρόκειται για επανενεργοποιητική λειτουργία που επιδιώκει να καταστήσει την τεχνο-λογική (techno-discursive) επικοινωνία ανενεργό, ανθιστάμενη στην αφαίρεση και στην αυτοματοποίηση και αναζωογονώντας την αισθησιακή λειτουργία της γλώσσας εντός του κοινωνικού σώματος.

Μια ανακύπτουσα, επειγόμενη (emergent) ποίηση. Οι στίχοι της ωθούνται από διαδοχικά επείγοντα και παραμένουν μετέωροι σε μια συνεχή κατάσταση εξαίρεσης. Ούτε συστατική-συνθετική ούτε καταστρεπτική-αποσυνθετική, πάλλεται με την απογυμνωτική, αντι-καταστατική (destituent) δύναμη του προσωρινού και του μεταιχμιακού (liminal) «εν φυγή».

Μια μελαγχολική ποίηση. Ραψωδεί τραγουδώντας τη μετα-χειραφετημένη αριστερή μελαγχολία υπό συνθήκες νεο-αποικιοκρατίας. Δεν είναι μια ποίηση ήττας και απελπισίας αλλά απόσχισης (diremption) και αποστέρησης, ποίηση μιας επαναστατικής ενδόρρηξης (implosion) και της εξέγερσης που δεν μπορεί να κατοικηθεί ή να καταληφθεί (un-Occupiable revolt).

Μια μοριακή (molecular) ποίηση. Συναθροίζει και συναρμολογεί λεκτικές αυτότητες (haecceities) σε ριζωματικούς σχηματισμούς (rhizomatic formations)· διεξάγει εξελιγμένη έρευνα· αναλαμβάνει και εμπλέκεται σε συστηματικό κριτικό λόγο· επεκτείνεται και αναπτύσσεται σε αλληλεπικαλυπτόμενους πνευματικούς κύκλους· συντελεί και πραγματοποιεί παραδειγματικά «Παρεμβάσεις», όπως στην ομώνυμη σειρά βιβλίων της ομάδας Semiotext(e).

Μια κοινοτική (communal) ποίηση. Είναι ένα ψαλμωδικό άσμα των κοινών και ένα τραγούδι φίλων. Στη διάρκεια μιας βαριάς και πολλαπλής κρίσης, σε πείσμα όλων των πιθανοτήτων, επιζητεί να χτίσει αγωνιστική αλληλεγγύη και να θεμελιώσει μια κοινή καλή ζωή πάνω στα ερείπια της προέλευσης (εθνική παράδοση) και του πεπρωμένου (μεσσιανική νεωτερικότητα). να θεμελιώσει μια κοινή καλή ζωή πάνω στα ερείπια της προέλευσης (εθνική παράδοση) και του πεπρωμένου (μεσσιανική νεωτερικότητα).

Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο poetrypiano.wordpress.com, το προσωπικό blog του Βασίλη Λαμπρόπουλου στις 15 Νοεμβρίου 2015.

*Ο Βασίλης Λαμπρόπουλος είναι καθηγητής Συγκριτικής Λογοτεχνίας και Κλασσικών Σπουδών (Comparative Literature and Classical Studies, C. P. Cavafy Professor of Modern Greek) στο Πανεπιστήμιο Μίτσιγκαν
**Αναδημοσίευση από το https://frmk.gr/2016/06/17/valamprop-leftmelanpoetry/