Ω! Μοναξιά, μοναδική συντρόφισσα

Ω! μοναξιά, μοναδική συντρόφισσα,
Ω! Μούσα εσύ του θαύματος που έδωσες
στη φωνή μου λόγο που εγώ δεν σου ζήτησα,
με ποιον μιλώ; Απάντησέ μου.
Μακριά από της γιορτής τη μασκαράτα,
τη θλίψη μου διασκεδάζω μόνος, χωρίς φίλο,
μαζί σου, αφέντρα με το καλυμμένο πρόσωπο,
πάντα κρυμμένη σαν μιλάς μαζί μου.
Σήμερα σκέφτομαι: αυτός που είμαι θα είμαι·
το βαρύ μου αίνιγμα δεν είναι αυτό το πρόσωπο
που μου παρουσιάζει ο καθρέφτης,
μα το μυστήριο της φωνής σου αγαπημένης.
Αποκάλυψέ μου το πρόσωπό σου για να δω
αν με ατενίζουνε τα διαμαντένια μάτια σου.

***

Ο θάνατος του λαβωμένου παιδιού

Ξανά η νύχτα… Είναι το σφυρί
του πυρετού στα επιδεμένα μελίγγια
του παιδιού. -Μάνα το κίτρινο πουλί!
Οι μαύρες και οι μενεξεδένιες πεταλούδες!
-Κοιμήσου, γιε μου. Και το χεράκι σφίγγει
τη μάνα του στο στήθος—, Ω! άνθος της φωτιάς!
Ποιος θα σε δροσίσει, ανθέ του αιμάτου, πες μου;
Μυρίζει λεβάντα το φτωχικό δωμάτιο.
Έξω λευκάζει η αυτάρεσκη σελήνη
το θόλο και τον πύργο της μαύρης πολιτείας.
Ένα αθέατο αεροπλάνο ζουζουνίζει.
—Κοιμάσαι, ω! γλυκέ ανθέ του αίματός μου;
Και η τζαμόπορτα του μπαλκονιού αντιλαλεί.
Ω, γλυκέ ανθέ μου κρύε, κρύε, κρύε, κρύε!

*Από το βιβλίο “Antonio Machado, Ποιήματα”, σε μετάφραση Ρήγα Καππάτου, Εκδόσεις Εκάτη, Αθήνα 2009.

Αύριο δε θ’ απομείνει τίποτα πια
Τό δέρμα των χεριών θα ξαναγίνει κονιορτός
Την άνοιξη δε θα υπάρχουν πλέον αστέρια
Ρητινωμένο αίμα θα κυλάει στις φλέβες μας
Θ’ ανοίγει κανείς τη γη όπως αυτές τις πόρτες που δε θα ξανακλείσουμε ποτέ
Όλη η γη αυτή τη χρονιά θα είναι σαν πληγή
Δεν θα χρειαζόμαστε πλέον πυξίδες
Δεν θα υπάρχει πια μέλλον ούτε τόλμη ούτε αστέρια
Κανένας να περάσει
Κανένα κεφάλι τόσο ψηλό που να πρέπει να σκύψει
Οι χειρονομίες δε θα έχουν νόημα
Όλες οι πλευρές του ζαριού θά ’ναι ϊδιες
Η έρημος ίδια με τους πάγους

Ω κόμη νήσος ευτυχισμένη ενός αντικατοπτρισμού!

Δέν έχω πια αινίγματα για κανέναν
Κατέσφαξα τα πάντα
Ό,τι αγαπήθηκε με βία και σωρεύτηκε στη ζωή μου
Το πήρε το ρεύμα κοιμάμαι σε υγρό κρεβάτι
Έναν ύπνο γεμάτο θορύβους
Σέ νύχτα ατελείωτη

(Παρίσι 1938 – Μεκνές 1939)

*Από το βιβλίο Νικόλαος Κάλας, “Δεκαέξι γαλλικά ποιήματα και Αλληλογραφία με τον Ουίλλιαμ Κάρλος Ουίλλιαμς”, σε μετάφραση Σπήλιου Αργυρόπουλου-Βασιλικής Κολοκοτρώνη, εκδόσεις Ύψιλον/Βιβλία, 2002.

Στην πράσινη όχθη του ποταμού
ηλικία κοντά στα εξήντα
αρχίζω
να ξαναθυμάμαι
τον παππού μου Desir
στα νησιά της Παρθένου
Την τελευταία φορά που τον είδα
ζούσε σε μιαν απόμερη ακτή
του Αγίου Θωμά
σε μια μικρή καλύβα
κάτω απ’ τους φοίνικες
Ογδόντα χρόνων
ευθυτενής σαν Βίκιγκ
(εκεί που κάποτε οι Δανοί αποβιβάστηκαν)
στεκόταν αγναντεύοντας
πάνω απ’ την ακύμαντη θάλασσα
μάτια γαλάζια ή γκρίζα
με τη θάλασσα μέσα τους
αλάτι στα ματόκλαδα
Ανέκαθεν
υπήρξαμε θαλασσοπόροι
Τώρα
δεν έχει αλάτι εδώ
δίπλα στο μεγάλο ποτάμι
στην ορεινή άγονη έκταση
Παλιοί ναυτικοί
έριξαν στα ρηχά
το ατσάλινο καμάκι
— χωρίς αυτό ήσαν χαμένοι —
πήδηξαν έξω και πεθάνανε

*Από τη συλλογή «Βορειοδυτικός οικολόγος» (1978). Πάρθηκε από το βιβλίο “Ferlinghetti Ποιήματα”, σε μετάφραση Ρούμπη Θεοφανοπούλου, εκδόσεις Πρόσπερος 1989.

ΑΡΙΑΔΝΗ

Δεν έχουμε πια που να πάμε-
τα πράγματα επαναστατούν,
δεν μας αναγνωρίζουν το δικαίωμα
να κυριαρχούμε πάνω τους
τα σπίτια που χτίσαμε γίναν φυλακές,
οι πολιτείες που ρυμοτομήσαμε γίναν λαβύρινθοι.
Ώ Αριάδνη, Αριάδνη…
κάποτε προφέραμε τ’ όνομά σου,
κάποτε τραγουδούσαμε τ’ όνομά σου
και βρίσκαμε την έξοδο.
Τώρα, η μουσική δεν υπακούει πια στά δάχτυλά μας·
απέβη εις πένθος μας η κιθάρα
και ο ψαλμός μας εις κλαυθμόν ημίν
και μένουμ’ εδώ, ακίνητοι στη μέση των πραγμάτων
που μεγαλώνουν γύρω μας
σαν δέντρα άγρια και σκοτεινά,
στενεύοντας αδιάκοπα τη σκέψη,
στενεύοντας αδιάκοπα τον ουρανό.

ταξίδι που τόσα χρόνια λογαριάζαμε
δεν θα γίνει ποτέ, Αριάδνη.
Τα πλοία φύγαν μόνα τους απ’ το λιμάνι,
κι η θάλασσα,
τόσο πικρή η θάλασσα για την ψυχή μας
που ν’ αποστρέφουμε το πρόσωπο στη θέα της.

Όχι, δεν έχουμε πια πού να παμε.

***

ΔΙΑΣΠΟΡΑ

Στο δρόμο, πάλι στο δρόμο,
με τις αποσκευές μας που λιγόστεψαν
σαν το κουράγιο,
με τα κορμιά μας που πορνεύτηκαν
ώς τον εξαγνισμό
και τις ψυχές μας που δεν έχουν πια αξία-
πληθωρικά νομίσματα
μια μέρα ύστερα απ’ την έκδοσή τους.
Στο δρόμο, πάλι στο δρόμο,
διατηρημένοι από την άρμη
των δακρύων και του ιδρώτα μας,
όρθιοι μέσα σέ βαγόνια τραίνων
ή σ’ αμπάρια καραβιών κι αμίλητοι
σαν λειτουργοί φριχτού μυστήριου.
Και να μην είμαστε ούτε καν νεκροί,
γιατί ακόμα κι οι νεκροί έχουνε ρίζες και ριζώνουν
και δένουνε καμιά φορά καρπούς
και ζουν συχνά μες στα όνειρά μας.
Στο δρόμο, πάλι στο δρόμο,
κουβαλώντας μέσα μας το δρόμο,
οδοιπόροι και πορείες,
διανύοντας τον εαυτό μας,
χαμένοι μες στον εαυτό μας.

*Από τη συλλογή “Σχήματα απουσίας” (1973) που περιλαμβάνεται στον συγκεντρωτικό τόμο “Η φωνή της σιωπής – Ποιήματα 1966-2000”, εκδοσεις Νεφέλη, 2006.

η εξουσία έχει άσχημα καμώματα
σε λειώνει σε βρώμικα κράσπεδα
σε θυσιάζει σε βωμούς αμφιβολίας
σε ρίχνει σε βάραθρα
σε πνίγει σε ρέματα
σε κοιμίζει με εμβατήρια
σε νανουρίζει με θούρια
σε γυροφέρνει σε χορούς ασήμαντους
σε κάνει να οικτίρεσαι
σε κρύβει από τον εαυτό σου
σε φρουρεί
σε θωπεύει
σε κάνει να σκέπτεσαι αλαζονικά
σε φτηνές ενοράσεις

*Ο Joan Brossa (1919–1998) ήταν Καταλανός ποιητής, θεατρικός συγγραφέας, σχεδιαστής και καλλιτέχνης που ασχολήθηκε με την οπτικότητα. Ήταν ένας από τους ιδρυτές της ομάδας και της έκδοσης Dau-al-Set (το 1948) καθώς και μια από τις προδρομικές φυσιογνωμίες της οπτικής ποίησης στην καταλάνικη λογοτεχνία.