Σεχραζάντ
“Χίλιες και μια νύχτες”
Γεννιέται το σύγχρονο μυθιστόρημα
Τιτούμπα
Οι γυναίκες των θεών
Προφητείες
Φωνές της νύχτας
Η τηλεόραση
Το ντουέτο
Κάποια που δεν ξεχνά
Ένα σχέδιο στον τοίχο
Ο κόσμος μικραίνει
Η γυναίκα που διέσχισε τρεις αιώνες
Παγκόσμια Ημέρα των Αυτοχθόνων
Φλόρενς
Λουίζ
Επικίνδυνο να δημοσιεύεις
Δεν μπόρεσαν να το γιορτάσουν
Χύνοντας δάκρυα
Οι μητέρες της Πλατείας Μαΐου
Ύμνος στη φιλία
Κάποιες γυναίκες εμποδίζουν την ομαλή τέλεση των αχράντων μυστηρίων
Μάρμαρο με πνοή
Σάρλοτ
Ουράκα
Αγία Τερέζα
Η γιαγιά
Μαρία του Σταυρού
Εβίτα
Αλφονσίνα
Σουκάινα
Κονθεπθιόν
Ιερόσυλες
Ούτε η Σούζαν πλήρωσε
Οι πρωταθλήτριες
Η Ταμάρα πετάει δυο φορές
Θαλάσσια ταξίδια
Η πρώτη γυναίκα ναύαρχος
Χατσεπσούτ
Αμαζόνες
Αϊσά
Η πολεμόχαρη αγία
Ηρωίδες της Βραζιλίας
Οι ηρωίδες της Μεξικανικής Επανάστασης
Χάριετ
Το δικαίωμα στο θάρρος
Η Όλγα κι εκείνος
Το διαζύγιο ως τρόπος υγιεινής ζωής
Προσοχή: Ποδήλατα!
Ντόρια
Αλίσια Μορό
Κάποτε
Οι γυναίκες της Κομμούνας
Ματίλντε
Το παπούτσι
Η θεά
Οι Μεξικάνες
Μαρία Παντίλια
Ίσις
Κλεοπάτρα
Θεοδώρα
Η ανάσταση της Μαρίας
Ασπασία
Τρότουλα
Απαγορεύεται το τραγούδι
Μπέσι
Αλεξάνδρα
Πέντε γυναίκες
Ο λαός της Αργεντινής, έρημος χωρίς εκείνη
Οι γυναίκες είναι άτομα
Μανουέλες
Βικτόρια
Ο κληρονόμος
Απαγορευμένα πουλιά
Η ανθοκόμος
Προσαρμογή στην πραγματικότητα
Το καρναβάλι ανοίγει φτερά
Απαγορεύεται η ευχαρίστηση
Η τέχνη της ζωής
Μαρί
Η μητέρα των δημοσιογράφων
Οι ηλικίες της Άντα
Γεννήθηκε μια ταραχοποιός
Μια ακόμη εξόριστη
Η νύχτα των Κούνα
Δίχως αποχαιρετισμούς
Χρονικό της Μπογκοτά
Χωρίς ψυχή
Φρίντα
Ισιδώρα
Σάρα
Κάρμεν Μιράντα
Οι ηλικίες της Ζοζεφίν
Μια επικίνδυνη γυναίκα
Η ακροβάτισσα
Η ιστορία του κροκόδειλου
Διαβολικά έργα
Η γυναίκα
Έρως ερώτων
Οι μάγισσες
Μια γυναίκα που δεν καίγεται
Η γυναίκα που φεύγει
Εξομολόγηση καλλιτέχνη
Τα λουλούδια
Η νύχτα
Περί κατασκοπείας
Κλέβω και με κλέβουν
Οι Εβραίες
Υπατία
Ηρωίδες Μάγια
Ολυμπία
Η γκιλοτίνα
Η εγγονή
Δελμίρα
Οι ηλικίες της Ρόζας Μαρίας
Μαριάνα
Μαριανέλα
Μέθοδος κατά της ανυπακοής
Η Καμίγ ανασταίνεται
Έμιλι
Δεν είναι εκείνοι, αλλά εκείνες
Απαγορεύεται να είσαι γυναίκα
Οι ηλικίες της Ιωάννας της Τρελής
Η ατίμωση
Ημέρα αφιερωμένη στον Θηλασμό
Η φυγή
Δομιτίλα
Πώς να καλλιεργείς τον τρόμο
Μητέρα του εκπολιτισμού
Κέρινες κούκλες
Ρίτα
Μέριλιν
Αφροδίτη
Ένα επικίνδυνο όπλο
Απεργία με κλειστά πόδια
Οι Ρωμαίες
Οι ηλικίες της Άννας
Μια γυναίκα αφηγείται
Σκυμμένη πάνω από τα συντρίμμια, μια γυναίκα ψάχνει
Η πορνεία είναι…
Όταν η Λέλια δουλεύει…
Η πείνα
Παγκόσμια Ημέρα της Οικιακής Εργασίας
Γυναικεία καμώματα
Ο Διάβολος είναι γυναίκα
Περί αφιερωμάτων
Παγκόσμια Ημέρα κατά της ενδοοικογενειακης βίας
Ο τροχός της ζωής
Οι αόρατοι
Ο δαίμονας της Τασμανίας
Και άλλα κλεμμένα παιδιά
Το Σχέδιο Κόνδωρ
Μνήμη του μέλλοντος
Εκτός τόπου
Οι αόρατες
Ηχώ
Σαπφώ
Μαρίες
Χουάνα
Δεν μου αρέσει να μου λένε ψέματα
Νύχτες στο χαρέμι
Μια παρείσακτη
Αποχαιρετισμός.

τρελός ιδού ο άνθρωπος με τις συσπάσεις των κρυστάλλων
με τη φήμη της άμμου με της κούκλας τον παρατατικό
με ένα κούφιο διάβημα στο κρεβάτι της οδύνης
παρών μολαταύτα στα περάσματα της άνοιξης
ο άνθρωπος που περνάει αν σταματήσει γίνεται τοίχος
τοίχος με ώμους ασήκωτους
και να που το φως είναι μαύρο
ο ήλιος αλάτι
το νερό δεν ξεδιψάει πια των παιδιών τα βλέμματα
τα λόγια τους είναι από ξύλο
η φωνή δεν αναγνωρίζεται στα μισάνοιχτα παλλόμενα λαρύγγια του ουρανού
και όπως η δικαιοσύνη στον πάτο του πηγαδιού αντανακλάται η αληθοφάνεια
σκύλοι που ουρλιάζετε υπέρμετρα κενά
σκύλοι που βγάζετε τη γλώσσα
που τραβάτε το σχοινί μέχρι να πνιγεί η βροχερή σας όψη
σε μάτια από κάνναβη
χαμένοι χαμένοι μέσα σε γούνα
σκύλοι που ξεγελάτε τη νύχτα
μέσα στα πηγάδια της δικαιοσύνης βέρο σφυρήλατο νερό
και παραβλέπετε το σίδερο στις αστραφτερές πέτρες του τοίχου
σαν να μην το αντίκρισε ποτέ κανείς
φρίκες απεχθείς πρόσωπα περασμένα ξεπερασμένα πεθαμένα
από χώμα από ποτάσσα από κάπνα υαλώδη
λάσπη λάσπη στον ορίζοντα
τίποτα μόνο λάσπη εκεί που δένουμε
και νησιά χλοερών ιλίγγων
τα λιθόστρωτα είναι έρημα και οι έρωτες αδύναμοι
γιατί αγαπά κανείς μόνο την απληστία
και παντού το κενό η γελοία διαφάνεια του γκρεμού
άνθρωπος μεταξύ ανθρώπων και το χαντάκι μπροστά
ο άνεμος από κάτω και από κάθε πλευρά σιωπή
εισήλθες ζωντανός στην κατοικία της νεκρής τρυφερότητας
και σε κάθε βήμα αναγνώριζες τον εαυτό σου σαν μια απάντηση ελκυστική
ο κόσμος δεν ξέγινε από στάχτες για χατήρι σου
ούτε ανέβηκε στο σταυρό η αγωνία
πάνω κάτω αυτό είναι πάντα το βάρος που αντέχουν τα τζάμια
καθώς πιέζεις το σκοτεινό σου μέτωπο
αλλά γίνεσαι διαυγής αυτές τις ώρες που σου μοιάζουν
περπατώντας ανάμεσα από βήματα που ισορροπούν
τα έναστρα χρόνια πάνω στο δέντρο του πόνου
αποκλεισμένος στον ορίζοντα των φωνών
δεν υπάρχει τοίχος που να αντέχει τη ζεστή σου μνήμη
αντιμέτωπος με σπασμένη φωνή
οι αρουραίοι μπορούν να τρέχουν ανάμεσα στα πόδια σου
το λεπτό χορτάρι προσπαθεί ακόμα να ξεφύγει από το κάλεσμά σου
με έναν αόρατο θόρυβο στο στόμα και στα δάχτυλα
βγήκες ζωντανός

*Μετάφραση: Ευγενία Βάγια.

Άνθρωποι τρέχουν στους δρόμους,
πανικόβλητοι.
Σμήνη πουλιών κρώζουν
στον μαύρο ουρανό.
Λύκοι περικυκλώσανε
τους λόφους και αναμένουν.
Αγριογουρουνα εισβάλανε
στην πόλη γα τροφή.
Βάρκες στον κάμπο
που ξαφνικά
έγιναν λίμνες.
Ο κόσμος κλείτηκε
στα σπίτια του για να γλιτώσει·
όμως εκεί τους βρήκε
μεγαλύτερο κακό.
Άλλοι ανέβηκαν στις στέγες
έτοιμοι πια για να να πετάξουν.
Επέρχεται μεγάλη κατιγίδα.
Σαν αστραπή
η μια ακολουθεί την άλλη.
Έτσι κι αλλιώς
είτε από τον έναν τον λοιμό
είτε από τον άλλο τον λιμό
κανένας δεν γλιτώνει.
Όσοι γλιτώνουν
ληστεύονται,
φονεύονται, βιάζονται.
Μένουν μόνο
οι λίγοι προύχοντες,
περιχαρείς να ευδαιμονούν.

ΜΥΡΜΗΓΚΟΦΩΛΙΑ

Τι κρύβει μέσα της
μια μυρμηγκοφωλιά;
Τι ζει και πώς
στο πολυδαίδαλο σκοτάδι;

Μικρός,
ανασκαφέας σάρωνα
με τη χούφτα το ανάχωμα
κι έμπηγα το κλαδί
ν’ ανοίξω λεωφόρο.
Τζίφος.
Απλή μετάθεση του σκότους
για κάποια εκατοστά.

Τώρα πια ξέρω
Υπάρχει κι άλλος τρόπος.

*

ΚΥΛΙΟΜΕΝΕΣ ΣΚΑΛΕΣ

Δαιμονισμένες οδηγούν
σ’ ανήλιαγα επίπεδα.
Τσάντες, σακούλες, χαρτοφύλακες, παιδιά
ισορροπούν στην ένταση.
Σαλπάροντας αγχώδεις μετα-
κυλίουν τη βιασύνη μου
σε τρόμο ναυαγίου.
Αρπάζομαι σωτήρια
από την κουπαστή.

Κυλιόμενες καταβάσεις.
Κυλιόμενα αισθήματα.

*

ΚΑΡΤΑ ΑΠΕΡΙΟΡΙΣΤΩΝ ΔΙΑΔΡΟΜΩΝ

Που δεν πληρώνω
πλήρη άγνοια
δεν έχει να κάνει
τόσο
με τις απεριόριστές μου κούφιες διαδρομές
όσο
με την εταιρική μου ανεπάρκεια
της περιορισμένης μου ευθύνης.

Και τούτο το πληρώνω
πρόστιμο εξηκονταπλάσιο.

*Από την ενότητα “προς αποβάθρες” που συμπεριλαμβάνεται στη συλλογή “Περίμετρος”, εκδ. Σμίλη, Νοέμβριος 2023.

Τινάζεται – νιώθοντας στο ξυρισμένο κεφάλι του
Το ηλεκτρικό ρεύμα να του τρυπάει το μυαλό, η σκέψη
Της καταιγίδας που πυρπολεί τα χωράφια μέσα σε ένα κατάλευκο φως
Και οι δρόμοι της πόλης του επάνω στον λόφο εμφανίζονται άξαφνα
Όπως οι ηλεκτροφόρες λάμψεις του μαρτυρίου… εν τω μεταξύ οι φρουροί –
Σαν τερατώδεις επιδέξιες κούκλες που κινούνται με νήματα,
Βιάζονται όπως συνήθως να τελειώνουν με αυτό το πράγμα,
Τα πρόσωπά τους πιο άδεια κι από ασφαλτοστρωμένες αυλές.

Άκουσαν το ουρλιαχτό από τη σάρκα του που σκίστηκε
Πιο πολύ σαν έναν αδύναμο αναστεναγμό… κι όμως έμειναν ατάραχοι,
Αυτοί που τον κοιτούσαν εκεί να λυγίζει -σαν δέντρο
Όταν οι άνεμοι το ταρακουνούν με βία αλλά η γη το κρατά γερά-
Κι η ψυχή του, που απλώθηκε σε μια λευκή αγωνία,
Έγινε ένα με τη νύχτα μέσα απ΄ το φλεγόμενο κύκλωμα.

*Από το βιβλίο “Lola Ridge, Το σώμα που πονά – Ο καθρέφτης του κόσμου”, εκδόσεις Κείμενα, Αθήνα, 2023. Μετάφραση: Ελένη Χατζή.

Κλείδωνες έξω απ’ τα δόντια σου το θάνατο
όμως εκείνος οσμιζόταν
όπως τα σκυλιά
τις γωνιές του στόματός σου
τριγύριζε με σίγουρο πόδι τα πρωινά σου βλέφαρα
οι νεαρές σου αρθρώσεις κλαίγαν για ζωή
και τα βουνά είχαν κάτι
που θύμιζε πόλεμο

Κοίταξα τ’ αστέρι σου στον ουρανό
περπατούσε όπως τα τσιγάρα των μεθυσμένων τη νύχτα

Σ’ έψαξα στα μάτια των παιδιών
και σ’ είχαν ξεχάσει

*Από τη συλλογή “Ο κόκορας των θεμελίων”, Αθήνα, 1971.

το βουητό των φαρμάκων
η αντανάκλαση του πόνου
στον πόνο των άλλων
το χέρι ως φλέβα
κι η φλέβα ως αιωνιότητα
ενός μικρού απειροελάχιστου
εαυτού, κάτι σαν τρόμος
καθώς η μέρα ξεκινά και πάλι
και γω σκέφτομαι τι είναι αυτό
που μένει πάντα πίσω

έπειτα σιωπή, ατέρμονη γλυκιά
αφόρητη σιωπή, σκόνη πάνω στο φως

Αμέριμνα νησιά. Ήταν του καραβιού η άπαρση προλάβαν το παιδί και είχε στη σχολική του τσάντα α γνώστου προορισμού εισιτήριο. Προς άλλο νησί προς την ηπειρωτική Ελλάδα – μακριά από δω – το αποκληρωμένο το που δε θα παντρευτεί δε θα προσφέρει τσιρίδες δυνατές στο σπίτι προς χαράν των παππούδων. Η μάνα καραμούζα ούρλιαζε φέρτε τον γυρίστε τον μου πίσω και να η πεθερά που θα ‘χε καταγγείλει στις αρχές έστω κι ένα βιαστικό χαστούκι και να η αποθαλασσιά στων αδελφών του τα δωμάτια. Είχε πει κάλλιο στο βένθος των νερών να τον δει πάρα πολλών γενιών λογιστών τ’ όνομα να λερώσει. Εκεί στη σκουριασμένη δέστρα κάθισε τον κώλο του εκεί τον βρήκε ο πατέρας χίλιες υποσχέσεις για παράβλεψη. Έλα γύρνα στα τυροπιτάκια της μαμάς. Δε θα σε κρίνω μόνο κανέναν μη μου φέρεις σπίτι και μόνος να θυμάσαι θα πεθάνεις.

*Από τη συλλογή “Μόνο κανέναν μη μου φέρεις σπίτι”, εκδόσεις θράκα, β΄ έκδοση, Ιανουάριος 2023.

ε!
ποιητή!
τόση ώρα σε
παρατηρώ
-κάτι τρέχει με σένα ε;-
ίσως η νύχτα;
οι μοναχικοί περίπατοι;
οι μακρινές μελωδίες;
ξεκίνα λοιπόν
πες μου λίγη απ’ την
ιστορία σου
ποιητή!
κλόουν του ανέφικτου

*

άγιοι

δε θα ξεχαστούν ποτέ τα
λερωμένα όμορφα
πρόσωπα τους
οι γεμάτες αγωνία
ματιές
τα αιωρούμενα χέρια
και οι φωνές τους
καθώς καιγόντουσαν:
«πάρτε μας γρήγορα από εδώ!
Αυτός ο κόσμος είναι
για τους πετυχημένους!»

*Από την συλλογή “αντιηρωικό”, Ιανουάριος 2016.

ΞΥΠΝΩΝΤΑΣ ΣΤΗ ΓΩΝΙΑ

Τα πουλιά έδωσαν την ημέρα
λίγο προτού χαράξει
και η είδηση ότι ξεκίνησε
να κινείται ο κόσμος,
από το σκοτάδι στο φως,
κύκλωσε το τετραγωνισμένο
πρωινό μετά τον ξένο ύπνο.
Δεν αρχίζω για να επιθυμήσω
αλλά για να διατηρήσω
με στεφάνι την επιθυμία εκείνη.
Η συνήθεια με συνδέει με τον κόσμο.
Γράφοντας σε έναν φορητό
υπολογιστή, από άλλα θρανία,
παράθυρα, τοπία,
νιώθω πως τελικά μπορώ κι εγώ
να κουβαλάω εμένα,
όταν δεν με χρειάζονται,
για να αποδώσω το πένθος
της πρώτης προσωπικής επιθυμίας.

*

ΟΙ ΦΩΝΕΣ ΕΚΕΙΝΕΣ

Όταν εκείνοι φεύγουν, τα δώρα σου
επιστρέφονται, για να διαβάσεις
ξανά τις λέξεις που τους αφιέρωσες.
Όταν οι φωνές εκείνες ξαποσταίνουν
κάπου στο μυαλό σου, στη λίμνη
με τις αγριόχηνες, θυμάσαι
τις αντιδράσεις τους, όσα δεν έρχονται
μπροστά σου με ζέση, φλόγα, όρεξη.
Εσύ είσαι τώρα το δώρο,
το απόθεμα των λέξεων και ο βήχας,
αυτό που μένει σε έναν κόσμο άδειο
από την παρουσία τους.
Πολλοί θα μεριμνήσουν για σοφίες·
μαζί τους κι εγώ πρέπει
να συμφωνήσω, όπως συνηθίζεται,
αλλά έχει πλέον αλλάξει ο τρόπος
να προκαλώ τα καλέσματα.

*Από τη συλλογή “Υδρούσα – Οφιούσα”, εκδ. Κέδρος 2021.