Οι νύχτες

Οι νύχτες εδώ μου τρυπούν την καρδιά
κι εγώ εντρυφώ στο κέντρο των δινών τους.
Πότε γίνομαι ένα μαζί τους
και πότε ξαπλώνω στα υγρά τους γρασίδια
έχοντας τις ροές τους για προσκεφάλι.
Κάθε παρέκκλιση ίσως φέρει παγετώνες
που θα δολοφονήσουν τις άγριες προκλήσεις τους.
Το γυμνό μου κορμί αιωρείται
σαν λεπτεπίλεπτο εκκρεμές
σε υπόγειες διαβάσεις νυχτερινών τοπίων…
Ο ερχομός των αστεριών της αγάπης
είναι αναπόφευκτος.

* Από τη συλλογή “Γράμματα σε μια αγάπη” τα ποιήματα της οποίας γράφτηκαν στην Αθήνα στο διάστημα 1990-1992.

Bertolt Brecht, Στους ευθυγραμμιζόμενους

Για να μη χάσει το ψωμί του
Σε καιρούς αυξανόμενης καταπίεσης
Αποφασίζει κάποιος, να μην λέει πια την αλήθεια
Για τα εγκλήματα του καθεστώτος γύρω από τη διατήρηση
Της εκμετάλλευσης, αλλά
Και τα ψέματα του καθεστώτος να μη διαδίδει, δηλαδή
να μην αποκαλύπτει πραγματικά τίποτα, αλλά
Και τίποτα να μην ωραιοποιεί. Αυτός που έτσι ενεργεί
Φαίνεται μόνο να επιβεβαιώνει ξανά πως είναι αποφασισμένος
Και στους καιρούς της αυξανόμενης καταπίεσης
Να μην χάνει το κύρος του, μα στην πραγματικότητα
Είναι βέβαια αποφασισμένος μόνο
Να μην χάνει το ψωμί του. Σίγουρα, αυτή του η απόφαση
Να μην λέει καμιά αναλήθεια, τον εξυπηρετεί σε τούτο:
Από δω και πέρα να αποσιωπά την αλήθεια. Αυτό βέβαια μπορεί
Λίγο μόνο καιρό να κρατήσει. Αλλά και στον
Καιρό αυτό,
Που στη διάρκειά του περιφέρονται στα δημόσια αξιώματα και
Στων εφημερίδων τις συντάξεις
Στα επιστημονικά εργαστήρια και στων εργοστασίων τις αυλές ως
Άνθρωποι που από το στόμα τους καμιά δεν βγαίνει αναλήθεια,
Αρχίζει κιόλας η βλαβερότητά τους. Όποιου τ’ αυτί
Δεν ιδρώνει μπρος στη θέα αιματηρών εγκλημάτων, τα κάνει ακριβώς
Να έχουν την όψη του φυσικού. Χαρακτηρίζει
Το φοβερό ανοσιούργημα ως κάτι τόσο ανάξιο για να το προσέξουμε όσο η βροχή
Αλλά και τόσο μη-δυνάμενο να εμποδιστεί όσο η βροχή.
Έτσι υποστηρίζει ήδη με τη σιωπή του
Τους εγκληματίες, σε λίγο όμως
Θα παρατηρήσει πως, για να μη χάσει το ψωμί του
Πρέπει όχι μόνο την αλήθεια να αποσιωπά, αλλά
Και τα ψέματα να λέει.

Όχι δυσμενώς
Υποδέχονται οι καταπιεστές αυτόν, που είναι έτοιμος
Να μη χάσει το ψωμί του.
Αυτός δεν περιφέρεται σαν κάποιος δωροδοκημένος
Αφού κανείς τίποτα δεν του έχει δώσει, μα
Και τίποτα από κανέναν δεν έχει πάρει.
Όταν ο εγκωμιαστής,
Καθώς σηκώνεται απ’ το τραπέζι των εξουσιαστών, το στόμα του ανοίγει
Και βλέπει κανείς τα υπολείμματα απ’ το γεύμα, ακούει κανείς
Τα εγκώμιά του με αμφιβολία.
Τα εγκώμια όμως εκείνου
Που χτες ακόμα τους καθύβριζε και στο επινίκιο γλέντι
δεν ήταν προσκαλεσμένος
Περισσότερη έχουν αξία. Μα αυτός
Είναι ο φίλος των καταπιεσμένων. Τον γνωρίζουν.
Ό,τι λέει, ισχύει
Κι ό,τι δεν λέει, δεν ισχύει.
Και τώρα μας λέει πως δεν υπάρχει
Καθόλου καταπίεση.
Στην καλύτερη περίπτωση στέλνει ο φονιάς
Τον αδελφό του δολοφονημένου
Που τον έχει εξαγοράσει να επιβεβαιώσει
Πως τον αδελφό του
Τον σκότωσε ένα κεραμίδι που έπεσε από τη σκεπή.
Το απλό ψέμα
Προφανώς δεν βοηθάει πλέον άλλο αυτόν που θέλει
Να μη χάσει το ψωμί του. Τώρα υπάρχουνε πολλοί
Στο είδος του. Γρήγορα
Ανακατώνεται στον ανηλεή ανταγωνισμό όλων όσων
Θέλουν να μη χάσουν το ψωμί τους: δεν αρκεί πια
η θέληση να ψεύδεται.
Η ικανότητα είναι αναγκαία και η εμπάθεια γίνεται ισχυρή.
Η επιθυμία, να μη χάσει το ψωμί του αναμιγνύεται
Με την επιθυμία, μέσω ιδιαίτερης τέχνης στις πιο ασυνάρτητες
αερολογίες
Να προσδίνει νόημα, το ανέκφραστο
Να μπορεί να το λέγει.
Συμβαίνει τότε, αυτός στους καταπιεστές
Να χρειάζεται να απευθύνει περισσότερα υμνολόγια από κάθε άλλον, Γιατί σκιάζεται από την υποψία ότι κάποτε παλιότερα
Την καταπίεση είχε καταγγείλει. Έτσι
Οι γνώστες της αλήθειας γίνονται οι πιο άγριοι ψεύτες.
Και όλα τούτα ισχύουν μόνο
Μέχρι να περάσει κάποιος και να τους ζητήσει να λογοδοτήσουν
Για την προηγούμενη τιμιότητά τους, για την αλλοτινή τους αξιοπρέπεια
και τότε
Χάνουν το ψωμί τους.

* Μετάφραση Δημήτρη Τζωρτζόπουλου

Πόσα ηλιοβασιλέματα…

Πόσα ηλιοβασιλέματα πρέπει να μετρήσω
για να σ’ έχω κοντά μου;
Πόσα αγναντέματα απέραντων πελάγων
πρέπει να μετρήσω
για να χαϊδέψω ξανά τα μαλλιά σου;
Πόσα βλέμματα σ’ όλους τους ορίζοντες
πρέπει να μετρήσω
για να φτιάξω και πάλι εικόνες
στα ρόδινα χείλη σου,
για να ζητήσω και πάλι τον αέναο
χρυσοπόρφυρο έρωτα
στις χίλιες υποστάσεις του;

* Από τη συλλογή “Γράμματα σε μια αγάπη” τα ποιήματα της οποίας γράφτηκαν στην Αθήνα στο διάστημα 1990-1992.

Αντιγόνη Κεφαλά, The Island / L’ile / Το Νησί (Owl Publishing)

Του Δημήτρη Τρωαδίτη

Η νουβέλα αυτή γράφτηκε αρχικά στην αγγλική γλώσσα από την Αντιγόνη Κεφαλά και μεταφράστηκε στη γαλλική από την Marie Caulis και στην ελληνική γλώσσα από την Ελένη Νίκα. Εκδόθηκε στη Μελβούρνη από το Owl Publishing, εκδοτικό το οποίο διευθύνεται από την Ελένη Νίκα και έχει δώσει μέχρι στιγμής σοβαρά και σημαντικά έργα Ελλήνων και Ελληνοαυστραλών ποιητών και λογοτεχνών τόσο στην αγγλική όσο και στην ελληνική γλώσσα. Ωστόσο, το εν λόγω βιβλίο αποτελεί πρωτοτυπία γιατί έχει εκδοθεί και στις τρεις γλώσσες (αγγλικά, γαλλική και ελληνική).

Continue reading

Ο Αντόνιο Ματσάδο για τον Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα

Το φονικό έγινε στη Γρανάδα

I

Το φονικό

Τον είδαν, προχωρώντας ανάμεσα στα τουφέκια,
από ένα δρόμο μακρύ,
να βγαίνει στο κρύο χωράφι,
της έναστρης, ακόμη, αυγής.
Σκότωσαν το Φεδερίκο
με το γλυκοχάραμα.
Το απόσπασμα των φονιάδων
δεν τόλμησε να τον κοιτάξει καταπρόσωπο.
Όλοι κλείσαν τα μάτια τους·
προσεύχονταν: μήτε ο Θεός σε γλιτώνει!
Ο Φεδερίκο σωριάστηκε νεκρός.
-αίμα στο μέτωπο και μολύβι στα σπλάχνα-
… όταν έγινε το φονικό στη Γρανάδα
ξέρετε- καημένη Γρανάδα! -στη Γρανάδα του…

ΙΙ

Ο ποιητής και ο θάνατος

Τον είδαν να προχωρεί μόνο μ’ Εκείνον
χωρίς να σκιάζεται απ’ το δρεπάνι του.
Κιόλας ο ήλιος από πύργο σε πύργο· τα σφυριά
πάνω στ’ αμόνι -αμόνια κι αμόνια μες στα σιδεράδικα.
Μιλούσε ο Φεδερίκο,
και χαριεντίζονταν με το θάνατο. Εκείνος πρόσεχε.
“Σύντροφε, επειδή χτες μέσα στο στίχο μου
ακούστηκε ο χτύπος της ξερής σου παλάμης,
κι έδωσες την παγωνιά στο τραγούδι μου, και την κόψη
του ασημένιου σου δρεπανιού στην τραγωδία μου,
θα σου τραγουδήσω τη σάρκα που δεν έχεις,
τα μάτια που σου λείπουν,
τα μαλλιά σου που τα ‘παιζε ο άνεμος,
τα κόκκινα χείλη που σ’ τα φίλησαν…
Σήμερα όπως χτες, γύφτε μου, θάνατε,
τι όμορφα να ήμασταν μαζί,
σ’ αυτούς τους αγέρηδες της Γρανάδας, της Γρανάδας μου”.

ΙΙΙ

Τον είδαν να προχωρεί…

Φτιάξετε, φίλοι,
από πέτρα και όνειρο, στην Αλάμπρα,
ένα τύμβο για τον ποιητή,
πάνω από μια βρύση που θρηνεί το νερό,
κι αδιάκοπα λέει:
το φονικό έγινε στη Γρανάδα, στη Γρανάδα του!

* Μετάφραση Κλείτος Κύρου. Από το βιβλίο “Ξένες Φωνές” εκδ. Κέδρος, 1978

Θα είμαι εκεί…

Πλάι στο κύμα,
πλάι στον ήλιο,
πλάι στην καυτή άμμο
έμαθα να φτιάχνω όνειρα.
Πλάι στα γάργαρα ποτάμια,
στη σερενάτα των πουλιών
έμαθα να βιώνω τη μοναξιά μου.
Ωστόσο, μέσα απ’ όλα αυτά
έμαθα και να βλέπω τη μορφή της.
Κι αν ακόμα η φύση στερέψει
θα είμαι εκεί και θα την αγαπώ.

* Από τη συλλογή “Γράμματα σε μια αγάπη” τα ποιήματα της οποίας γράφτηκαν στην Αθήνα στο διάστημα 1990-1992.

Μαρία Σερβάκη, Άτιτλο

Ω, λύσε με, αγάπη, λύσε με
Σ’ αυτό το φως
Σ’ αυτό τον άνεμο
Στα περιβόλια…
Χώμα ή φως, ποτάμια, άνεμος, πιο
Κι από τα δειλινά
Σκορπώντας τώρα βαθυκύανο χρυσάφι
Αναστατώνοντας από τις ρίζες τις ελιές
Χωρίς
Τραγούδι
Τραγουδώντας μες
Στο αίμα μου
Στο αίμα του
Με το πανάρχαιο που πάει κ’ έρχεται φεγγάρι
Τώρα και
Καλεί.
Σημαίνει πίσω απ’ τα κοράκια σπάλαθρο, βροχή.
Μια ημέρα αλλιώτικη που όλο γκρεμίζει.
Κ’ εγώ εδώ με τ’ άνθος, με το σίδερο
Γερτή στις πικροδάφνες απ’ τον ύπνο
Το υγρό πεφτάστερο να κλέβω.
Τρίζουν τ’ αηδόνια από ξημέρωμα
Κ’ εγώ να σε κρατάω και να μαντεύω.

Φερνάντο Πεσσόα, Ο φύλακας των κοπαδιών

Είμ ‘ ένας φύλακας κοπαδιών.
Το κοπάδι είν’ οι σκέψεις μου
κι οι σκέψεις μου είν’ όλες αισθήσεις.
Σκέφτομαι με τα μάτια και τ’ αυτιά
και με τα χέρια και τα πόδια
και με τη μύτη και το στόμα.
Να σκέφτεσαι ένα λουλούδι σημαίνει να το βλέπεις
και να το μυρίζεις.
Να τρως ένα φρούτο σημαίνει να γνωρίζεις
την αίσθησή του.

Γι αυτό, σαν μια μέρα όλο ζέστη
νιώθω θλιμμένος που την απολαμβάνω τόσο
κι απλώνομαι παράμερα και πάνω στα χορτάρια
και κλείνω τα μάτια ολόζεστα,
νιώθω το κορμί μου ολάκερο να ‘χει αναποδογυρίσει
στην πραγματικότητα,
ξέρω την αλήθεια κι είμ’ ευτυχισμένος.

Μετάφραση: Φ. Δ. Δρακονταειδής

Primo Levi, 25 Φλεβάρη 1944

Θα ήθελα να πιστεύω σε κάτι
Κάτι πέρα από το θάνατο που δεν σε χάλασε
Θα ήθελα να περιγράψω την ένταση
Με την οποία, ήδη κατακλυστήκαμε
Λαχταρήσαμε αυτές τις μέρες να μπορέσουμε
Να περπατήσουμε μαζί ξανά
Ελεύθεροι κάτω από τον ήλιο.

9 Γενάρη 1946

* Μετάφραση Δημήτρης Τρωαδίτης από το Primo Levi, Collected Poems