Σαν το σκορπιό είσαι, αδερφέ μου,
σαν το σκορπιό,
μέσα σε μια μεγάλη νύχτα τρόμου.
Σαν το σπουργίτι είσαι, αδερφέ μου,
σαν το σπουργίτι
μέσα στις μικροσκοπικές σκοτούρες του.
Εχ, σαν το στρείδι είσαι, αδερφέ μου,
σαν το στρείδι
το σφαλιγμένο και ήσυχο.
Τι τρομερός πούσαι, αδερφέ μου,
σα στόμιο σβησμένου ηφαιστείου.
Κ’ ένας δεν είσαι, αλλοίμονο,
δεν είσαι πέντε
δεν είσαι μήτε και μιλιούνια.
Σαν πρόβατο είσαι, ω αδερφέ μου.
Όταν ο μπόγιας, το τομάρι σου ντυμένος,
όταν σηκώνει το ραβδί του ο μπόγιας,
βιάζεσαι να χωθείς μες το κοπάδι
και τρέχοντας τραβάς για το σφαγείο,
τρέχοντας, κι από πάνου με καμάρι.
Είσαι το πιο παράδοξο πλάσμα του κόσμου,
πιότερο ακόμα κι απ’ το ψάρι
που ζει μέσα στη θάλασσα χωρίς ναν τη γνωρίζει.
Κι αν είναι δω στη γης τόση μιζέρια
είναι από σένανε, αδερφέ μου,
Αν είμαστε έτσι πεινασμένοι κ’ έτσι τσακισμένοι
Αν είμαστε γδαρμένοι ως το μεδούλι
και πατημένοι σαν τσαμπιά να δώσουμε όλο το κρασί μας,
Τάχα θα πω πως είναι από δικό σου φταίξιμο; – όχι,
Όμως και συ, αδερφέ μου, φταις καμπόσο.

[1948]

*Από το «Ποιήματα», σε απόδοση του Γ.Ρίτσου, εκδ. «κέδρος»

Εκείνο τον καιρό ήμουνα 20 χρονών
κι ήμουνα τρελός.
Είχα χάσει μια χώρα
μα είχα κερδίσει ένα όνειρο.
Κι αν είχα αυτό το όνειρο
τα υπόλοιπα δεν με ένοιαζαν.
Ούτε να δουλέψω, ούτε να προσευχηθώ,
ούτε να μελετάω το ξημέρωμα
μαζί με τα ρομαντικά σκυλιά.
Και το όνειρο ζούσε στο κενό του πνεύματός μου.
Ένα δωμάτιο από ξύλο,
στο ημίφως,
σ’ έναν από τους πνεύμονες των τροπικών.
Και φορές γύριζα μέσα μου
κι επισκεπτόμουν το όνειρο: άγαλμα αιώνιο
σε σκέψεις ρευστές,
ένα λευκό σκουλήκι συστρεφόμενο
στον έρωτα.
Ένας έρωτας αφηνιασμένος.
Ένα όνειρο μέσα σε άλλο όνειρο.
Και ο εφιάλτης μου έλεγε: θα μεγαλώσεις.
Θα αφήσεις πίσω τις εκόνες του πόνου και του
λαβυρίνθου και θα ξεχάσεις.
Μα εκείνη την εποχή το να μεγαλώνεις είχε γίνει έγκλημα.
Βρίσκομαι εδώ, είπα, με τα ρομαντικά σκυλιά
κι εδώ θα μείνω.

Στους πανηγυρισμούς ζητωκραύγαζε έξαλλα.
Κάποια στιγμή που σού ‘γνεψε,
μόλις που μπόρεσες να πιάσεις σκόρπιες φράσεις
– κάτι για τη σπουδαία νίκη που κερδίσανε,
για την πλειοψηφία που μπορέσαν να πετύχουν –
κι εσύ να προσποιήσε πως δεν άκουγες
παράμερα με τους πολλούς να στέκεις
πλειοψηφία όντας κι εσύ των μόνιμα χαμένων.

Δεν ξέρω

Νομίζω πως ο τρόπος σου να γελάς
είναι πιο γλυκός απ’ τον ήλιο
πάνω σ’ αυτό το βάζο με τα λουλούδια
που ήδη έχουν λιγάκι
μαραθεί –

νομίζω πως ίσως είναι καλά
να πέφτουν στα διάβα μου
όλα τα δέντρα –

να είμαι μια λευκή έρημη πλατεία
για τη φωνή σου – που ίσως
σχεδιάζει μονοπάτια
για έναν καινούργιο κήπο.

Ντροπαλότητα

Αν κάποια από τις φτωχές μου λέξεις
σ’ αρέσει
και μου το πεις
ακόμη και με τα μάτια μόνο
αφήνομαι
σ’ ένα μακάριο γέλιο
αλλά και τρέμω
σαν μια νεαρή μανούλα
που ακόμη κοκκινίζει
αν ένας περαστικός τής πει
πως το μωρό της είναι όμορφο.

*Μετάφραση: Άννα Γρίβα
**Αναδημοσίευση από το περιοδικό “Ένεκεν”.

Η πρώτη ήταν εκείνο το λεπτό, κοκαλιάρικο κορίτσι…
Μου φαίνεται πως τώρα είναι παντρεμένη με κάποιον έμπορο.
Αναρωτιέμαι αν πάχυνε καθόλου.
Ακόμη καίγομαι για να την ξαναδώ.
Δεν είναι εύκολο πράγμα η πρώτη αγάπη.
……………………… ανεβαίνει
……………………. στεκόμαστε στη μέση του δρόμου
……………………. ακόμη κι αν
……….. γεμίσαμε τους τοίχους με τα ονόματά μας,
……………………… στη φωτιά.
Η Τρίτη ήταν η Δις Μουνεβέρ,
μεγαλύτερη από μένα.
Της έγραφα και πέταγα
τα γράμματα στον κήπο της.
Τα διάβαζε και έσκαγε απ’ τα γέλια.
Τα θυμάμαι ακόμη
και ντρέπομαι, σαν να ’ταν τώρα.
Η τέταρτη ήταν άγρια.
Μου έλεγε προστυχιές.
Μια μέρα γδύθηκε μπροστά μου.
Τα χρόνια πέρασαν,
μα δεν μπορώ να την ξεχάσω.
Κατοίκησε πολύ βαθιά τα όνειρά μου.
Ας προσπεράσουμε την Πέμπτη
κι ας έρθουμε στην έκτη.
την έλεγαν Νουρουνίσσα.
Όμορφη,
μελαχρινή μου,
αγάπη μου, λατρεία μου,
Νουρουνίσσα!
Η έβδομη ήταν η Αλιγέ, αστή από καταγωγή,
μα δεν την εκτιμούσα.
Όπως όλες οι αστές,
ασχολιόταν συνεχώς με γούνες και σκουλαρίκια.
Η όγδοη ήταν πάνω κάτω τα ίδια σκατά.
Εμπιστεύεσαι τη γυναίκα ενός άλλου,
μα όταν θελήσεις να φτάσεις ως το τέλος,
αρχίζουνε τα ψέματα και οι καυγάδες.
Το ψέμα είχε γίνει δεύτερη φύση της.
Την ένατη την έλεγαν Αίτέν.
Χόρευε το χορό της κοιλιάς σε κάποιο μπαρ.
Όσο εργαζόταν ήταν σκλάβα του καθένα,
μα μόλις τέλειωνε, μπορούσε
να κοιμηθεί με όποιον της άρεσε.
Η δέκατη φάνηκε έξυπνη
και με παράτησε.
Δεν έκανε άσχημα.
Ο έρωτας είναι δουλειά για πλούσιους,
τεμπέληδες κι ανέργους.
Αν δυο καρδιές αγαπηθούν
ο κόσμος μοιάζει ωραίος κι αληθινός.
Αλλά δυο σώματα γυμνά
ανήκουν στην μπανιέρα.
Η δωδέκατη έκανε καριέρα.
Τι άλλο να έκανε;
Ήταν φτιαγμένη για άντρα σαδιστή.
Την έλεγαν Λωξάντρα.
Τα βράδια ερχόταν στο δωμάτιό μου
κι έμενε μέχρι το πρωί.
Έπινε κονιάκ και μεθούσε.
Ξυπνούσε απ’ τ’ άγρια χαράματα
κι έφευγε για τη δουλειά.
Ας έρθουμε τώρα στην τελευταία.
Έπεσα πάνω της
σαν να μην είχα αγαπήσει άλλη γυναίκα.
Δεν ήταν μόνο θηλυκό. Ήταν προσωπικότητα.
Τέρμα οι βλακείες με τις ευγένειες,
το επίπεδο ζωής, την απληστία
και τα διαμαντικά.
«Αν είμαστε ελεύθεροι» μου είπε.
«Αν είμαστε το ίδιο» της είπα.
Ήξερε ν’ αγαπάει
και ήξερε να ζει.

Νεκρική σιγή
περισυλλογή
χαρακωμένες παλάμες
αποχαύνωση
σε βιβλιοθήκες
με βιβλία άσοφα
αντικείμενα στέκονται
προσοχή
μολυβένια στρατιωτάκια
το μαβί αίμα ψάχνει
γι’ αγάπη
σ΄ εγκυκλοπαίδειες
πλαστικά δέντρα
μεταμοντέρνοι άνεμοι
απόπειρες επιστολών
ανορθόγραφων
αμνησία
ένα φύλλο
δήθεν χρυσοπράσινο
κυριαρχεί στη σκέψη

ΟΝΕΙΡΟ ΤΟΥ ΚΑΚΟΥ
(Πρώτο σχεδίασμα)

Μια σκούρα χρυσή καμπάνα αντηχεί –
ένας εραστής σε σκοτεινό δωμάτιο ξυπνάει·
το μάγουλο στις φλόγες· φως, τρεμοπαίζοντας, στο τζάμι χτυπάει.
Λάμπουν στο ποτάμι: κατάρτι, σκοινιά, πανί.

Ένας μοναχός, μια έγκυος γυναίκα μες στο συνωστισμό.
Κιθάρες παίζουν και αστράφτουν κόκκινες ποδιές.
Ατμόσφαιρα αποπνικτική· μες σε λάμψη χρυσή ξεραίνονται οι καστανιές.
Μαύρη υψώνεται η εκκλησία προκαλώντας θαυμασμό.

Από μάσκα χλωμή το Πνεύμα του Κακού κοιτάζει.
Μία πλατεία σκοτεινιάζει μακάβρια και φρικτή·
Ψίθυροι, το βράδυ, στα νησιά κινούνται.

Ασαφή οιωνό το πέταγμα των πουλιών διαβάζει
ο λεπρός, που ίσως πεθάνει και σαπίσει ως την αυγή.
Στο πάρκο τ’ αδέλφια, τρέμοντας, κοιτιούνται.

ΕΚ ΒΑΘΕΩΝ

Είναι ένας αγρός θερισμένος που πάνω του πέφτει μια μαύρη βροχή.
Είναι ένα σκούρο δέντρο, που στέκει ερημικό.
Είναι ένας άνεμος που σφυρίζει γύρω από άδειες καλύβες.
Πόσο θλιμμένο το βράδυ αυτό!

Στο κτήμα μπροστά
η ήρεμη ορφανή μαζεύει ακόμη αραιά στάχυα.
Στρογγυλά και χρυσά τα μάτια της πλανιούνται στο λυκόφως
κι η αγκαλιά της προσμένει τον ουράνιο μνηστήρα.

Στο γυρισμό
βρήκαν οι βοσκοί σαπισμένο
το γλυκό σώμα στην βάτο.

Είμαι ένας ίσκιος μακριά από σκοτεινά χωριά.
Τη σιωπή του Θεού την ήπια από
την πηγή του δάσους.

Στο μέτωπό μου κρύο μέταλλο κυλά.
Αράχνες ψάχνουν για την καρδιά μου.
Είναι ένα φως που σβήνει στο στόμα μου.

*Από τη συλλογή “Ποιήματα” (1913), μετάφραση: Μιχάλης Παπαντωνόπουλος
Περισσότερα στο http://mixalispapantonopoulos.blogspot.com.au/search/label/%CE%A4%CE%A1%CE%91%CE%9A%CE%9B%20%CE%93%CE%9A%CE%88%CE%9F%CE%A1%CE%93%CE%9A

Στον Dean

Ο Πλάτωνας λέει ότι δεν είμαστε κάτι περισσότερο από φευγαλέες αποχρώσεις
σε ταραχώδη ή σιωπηλά σπήλαια αν και ποτέ δεν συναντήθηκε μαζί σου
στη λεωφόρο West Coast*, στο Mount Cook** ή στη ζούγκλα
όπου η μυρωδιά του αγριόμελου αναβλύζει από τα δέντρα

ποτέ δεν σε συνάντησε στην παραλία ή στο δρόμο
όπου χέρια συνεπαρμένα κι ατρόμητα, ελίσσονται
στην ακτινοβολία του μωβ φυλλώματος της φτέρης***, του χρυσού Karaka****.

Σταματάμε για να ξεκουράσουμε τα μάτια μας και να δειπνήσουμε
μια ανάσα ανέμου έρχεται από τη θάλασσα
αναστενάζοντας στις ανοιχτές αγκάλες του Kauri*****
μιλώντας στο φως του φεγγαριού στη φωνή του Morepork******

Σημειώσεις
*West Coast Road, λεωφόρος στο Canterbury της Νέας Ζηλανδίας.
**Mount Cook, βουνό της Νέας Ζηλανδίας.
*** Στο πρωτότυπο αναφέρεται ως Frond, δηλαδή ως μεγάλο φύλλο φτέρης, σύμφωνα με μερικούς βοτανολόγους. Άλλοι βοτανολόγοι το αναφέρουν ως φύλλο των cycads και των φοινίκων.
****Karaka, ιθαγενές δέντρο της Νέας Ζηλανδίας.
*****Kauri, είδος φυλλοβόλου δέντρου της Νέας Ζηλανδίας.
******Morepork, είδος μικρής καφετιάς κουκουβάγιας που ζει στην Νέα Ζηλανδία, την Αυστραλία, το Τιμόρ, τη Γουινέα και τα γειτονικά νησιά.

Ο Ron Riddell είναι ποιητής, πεζογράφος, ζωγράφος και αγωνιστής της ειρήνης από τη Νέα Ζηλανδία. Πολυγραφότατος, πολυδημοσιευμένος, πολυμεταφρασμένος και πολυταξιδεμένος. Περισσότερα μπορείτε να βρείτε στην ιστοσελίδα του στη διεύθυνση http://www.ronriddell.com

Ελληνική μετάφραση: Δημήτρης Τρωαδίτης

ΤΟ ΜΑΧΑΙΡΙ

Όπως αργεί τ’ ατσάλι να γίνει κοφτερό και χρήσιμο μαχαίρι έτσι αργούν κι οι λέξεις
ν’ ακονιστούν σε λόγο.

Στο μεταξύ
όσο δουλεύεις στον τροχό
πρόσεχε μην παρασυρθείς
μην ξιπαστείς
απ’ τη λαμπρή αλληλουχία των σπινθήρων.
Σκοπός σου εσένα το μαχαίρι.

ΓΥΜΝΑΣΜΑ

Δοκίμαζε, συνέχιζε τα γυμνάσματά σου.
Κοίτα που κ’ η θάλασσα ανακατεύει συνεχώς
ουρανό και φύκια
πασχίζοντας να βρει το σωστό της χρώμα.