DIMITRI TROADITIS

It is known 2013 has been declared by the Greek Ministry of Culture Cavafy Year on the occasion of the 150th anniversary of his birth (1863).

In my opinion, Constantine Cavafy is the pre-eminent poet of the Greek Diaspora. His poetry seems unchanged by the time. His work, though small compared to that of other fellow artists, is huge in terms of importance and the development it launched in Hellenic poetic events. His poetry was an explosion that precipitated the old poetry, released his tongue and pushed the psyche of the new times -that is his times- introducing a new era in Greek poetry.

Continue reading →

Δε θα μείνει στη νύχτα ούτ’ ένα αστέρι.
Δε θα μείνει η νύχτα.
Θα πεθάνω και μαζί μου όλο τ’ ανυπόφορο σύμπαν.
Θα σβήσω τις πυραμίδες, τα μετάλλια,
τις ηπείρους και τα πρόσωπα.
Θα σβήσω το θησαύρισμα του παρελθόντος.
Θα κάνω σκόνη την ιστορία, σκόνη τη σκόνη.
Κοιτάζω τώρα το στερνό ηλιοβασίλεμα.
Ακούω το στερνό πουλί.
Κληροδοτώ το τίποτα σε κανέναν.

*Μετάφραση: Αργύρης Χιόνης

Κόρδοβα.
Μακρινή και μόνη.

Άλογο μαύρο, φεγγάρι μεγάλο
κι ελιές στο δισάκι μου.
Αν και ξέρω τους δρόμους,
ποτέ δεν θα φτάσω στην Κόρδοβα.

Μέσ’ απ’ τον κάμπο, μέσ’ απ’ τον αέρα
άλογο μαύρο, φεγγάρι κόκκινο.
Ο θάνατος με κοιτάζει
απ’ τους πύργους της Κόρδοβα.

Αχ, τι δρόμος μακρύς!
Αχ, γενναίο άλογό μου!
Αχ, και με περιμένει ο θάνατος,
πριν φτάσω στην Κόρδοβα!

Κόρδοβα.
Μακρινή και μόνη.

*Μετάφραση: Μόσχος Λαγκουβάρδος

«Κανένας ίσως έλληνας ποιητής δεν υπήρξε τόσο καλός κριτικός αναγνώστης του έργου του όσο ο Καβάφης. Η φράση «ο Καβάφης είναι ποιητής του μέλλοντος», την οποία διοχέτευε εντέχνως στο ευρύτερο κοινό μέσω του στενού περιβάλλοντος των θαυμαστών του, υπαγορευόταν ­ είναι φανερό ­ λιγότερο από ματαιοδοξία και περισσότερο από την επίγνωση ότι θα ερχόταν μια εποχή που η ασύμβατη με τα ποιητικά δεδομένα του καιρού του ποίησή του θα επιβαλλόταν ως μεγάλη ποίηση, όχι μόνο μέσα στο περιορισμένο νεοελληνικό πλαίσιο.

Ο Καβάφης γνώριζε ότι ο ποιητικός του λόγος, που με τόσο κόπο και με τόση τέχνη είχε διαπλάσει μέσα από την αναχώνευση ποικίλων στοιχείων των ποιητικών τεχνοτροπιών του 19ου αιώνα και της αρχαίας ελληνικής εποχής, θα γινόταν, παρά την ιδιοτυπία του, όχι μόνο δεκτός στον ποιητικό κανόνα αλλά και θα διαμόρφωνε τον κανόνα περισσότερο απ’ όσο συνήθως τον διαμορφώνει ένα έργο που έρχεται να προστεθεί σ’ αυτόν. Αυτά σκέφτεται κανείς όταν παρατηρεί το μέγεθος της διεθνούς απήχησης του Καβάφη σήμερα. Βιβλία για την ποίησή του τυπώνονται σε διάφορες γλώσσες· διεθνή συνέδρια διοργανώνονται σε διάφορες χώρες· μελέτες με τίτλους όπως «Ωντεν και Καβάφης», «Ουνγκαρέττι και Καβάφης», «Πλάτεν και Καβάφης» δημοσιεύονται σε διεθνή περιοδικά· τα ποιήματά του παρέχουν το θεματικό υλικό σε έργα μειζόνων ζωγράφων και μουσουργών· διδάσκονται σε τμήματα όχι μόνο νεοελληνικών σπουδών αλλά και συγκριτικής φιλολογίας των ξένων πανεπιστημίων.

Continue reading →

ΤΟΥ ΘΕΟΧΑΡΗ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ

Πάντα μας ευχαριστεί μια ποιητική συλλογή, που είναι κάπως διαφορετική από τις συνηθισμένες. Πόσο μάλλον όταν πρόκειται για ποιητική απόπειρα, που προέρχεται από γυναίκα. Οι συνηθισμένες περιπτώσεις γυναικείας ποίησης κινούνται γύρω από το ερωτικό στοιχείο, όμως, έχει παρέλθει πια ο καιρός, που η γυναίκα ήταν κλεισμένη μέσα στο σπίτι και οι όποιες ποιητικές προσπάθειες κινούνταν σε έναν ερωτικό μελοδραματισμό. Δυστυχώς, ενώ οι καιροί αλλάξανε, η γυναικεία ποίηση παρέμεινε ως επί το πλείστον ίδια, αδυνατώντας να ξεφύγει και να δημιουργήσει κάτι διαφορετικό, πλην ορισμένων εξαιρέσεων.

Μια από τις εξαιρέσεις αυτές, είχαμε την ευκαιρία να μελετήσουμε. Πρόκειται για την ποιητική συλλογή της Κάκιας Παυλίδου: «Θηλυκές οι θηλιές του κόσμου», όπου οι υπαρξιακές αγωνίες και τα κοινωνικά αδιέξοδα κυριαρχούν, ενώ, όταν η ποιήτρια θέλει να εκφράσει τα ερωτικά της συναισθήματα, τότε έχουμε σύγχρονη ερωτική ποίηση εναρμονισμένη με την εποχή μας.

Στη συγκεκριμένη ποιητική συλλογή της Κάκιας Παυλίδου συναντάμε αρκετά ποιήματα με γερές δόσεις σουρεαλισμού, που μπορεί να μην τα κατανοήσουμε με την πρώτη ματιά, όχι γιατί είναι τόσο δυσνόητα, αλλά γιατί δεν τα έχουμε προσέξει αρκετά. «Διάβαζε αργά, εστιασμένα και με αφοσίωση. / Το κείμενο έχει κάτι να σου πει», γράφει η Κάκια Παυλίδου, υπενθυμίζοντάς μας ότι υπάρχουν περιπτώσεις, που θα πρέπει να ξέρουμε να διαβάζουμε πίσω από τις λέξεις.

Σε αρκετά ποιήματα της ποιητικής συλλογής της Κάκιας Παυλίδου «Θηλυκές οι θηλιές του κόσμου», συναντάμε αναφορές σε σύγχρονα υπαρξιακά και κοινωνικά προβλήματα, όπως το χάσιμο της παιδικής αθωότητας και την διάψευση των ονείρων: «Ξύπνα, κοριτσάκι μου… / σου κλέψανε το όνειρο… / Μεγάλωσες…» και αλλού: «Χαράζω μια λέξη στον εύπλαστο τοίχο μου / με νύχια βρεφικής αθωότητας: / «Κοιμάμαι» / Ίσως το πιστέψουν τα όνειρα / κι επιστρέψουν…»
Σε άλλα σημεία της συγκεκριμένης ποιητικής συλλογής, η ποιήτρια χτυπάει την ξιπασιά, την αυτοπροβολή και τη φιλαυτία και προτρέπει προς τον αυτοσαρκασμό. «Να τσαλακώνεσαι, μάτια μου», γράφει η Κάκια Παυλίδου, που ενώ χρησιμοποιεί δεύτερο ενικό πρόσωπο, απευθύνεται στον εαυτό της, σα να βρίσκεται μπροστά σε ένα μεγάλο κοινωνικό καθρέφτη. Σε αυτόν τον καθρέφτη θα σταθεί και θα βροντοφωνάξει: «Αρνούμαι Εαυτό, όταν μου μοιάζει λίγος».

Όπως αναφέραμε και πιο πάνω, από την ποιητική συλλογή της Κάκιας Παυλίδου: Θηλυκές οι θηλιές του κόσμου» δεν απουσιάζει το ερωτικό στοιχείο. Υπάρχουν σύγχρονα ερωτικά ποιήματα, που μας εντυπωσιάζουν ευχάριστα όπως το «Γεύση και άρωμα», όπου παραθέτουμε ένα μικρό απόσπασμα: «Άφησα την πρώτη συλλαβή / ατελή, τρεμάμενη, διχασμένη / μέσα στην παλάμη σου. / Άνθισε ποίημα.»

Ένα ακόμα σημείο, που πρέπει να σταθούμε στην συγκεκριμένη ποιητική συλλογή είναι ότι η Κάκια Παυλίδου βλέπει τον ποιητή ως έναν κοινωνικό επαναστάτη: «Εμείς γεννηθήκαμε αλήτες… επαναστάτες, / ακόμη κι αν κάπου στα μισά το είχαμε ξεχάσει στην απόπειρα προσαρμογής στον ευπρεπισμό που ήθελαν να μας επιβάλουν.»

Κλείνοντας αυτό το μικρό μας ταξίδι στην ποιητική συλλογή της Κάκιας Παυλίδου «Θηλυκές οι θηλιές του κόσμου» οφείλουμε να συγχαρούμε την ποιήτρια περιμένοντας να μας οδηγήσει σε νέους ποιητικούς προορισμούς.

Όταν ο ήλιος τεμπελιάζει
οι άνθρωποι κρυώνουν
σκοτεινιάζουν παράξενα

όταν πιάνουν να διαπεράσουν
τα σύννεφα
κατρακυλούν
σε σκοτεινά λαγούμια
ανισόπεδες διαβάσεις
κι ανέμους άγευστους

όταν τα δέντρα διαμαρτύρονται
για τα σφαγμένα τους όνειρα
οι άνθρωποι αισθάνονται ανίσχυροι
στα πορνεία
των εθνικών οδών

μην τις επαναπροσδιορίσεις
για σένα για μένα
σαν από ράμφος πέσαν
στων άσιτων τα πινάκια
λέξεις λυμένες
της χρήσης της συναδέλφωσης
οι ομιλίες κρατήθηκαν από όσα κρατάμε
όσα πετάμε
λέξεις λυμένες α
ν θα τις αναπροσδιορίσεις ας τις λύσεις
ξανά
και ξανά
και ας τις ρίξεις
στα πινάκια πιο νέων πιο άσιτων

*Από την ποιητική συλλογή της «Κρυπτογραφίες».

(για τον Μύθο)

Ευτυχισμένοι που μας ευλόγησε δοξάζουμε την υπόστασή του
λατρεύοντας τον απλόχερα
στα μεγαλοπρεποφανή του θυσιαστήρια
γλύφοντας κόκαλα και χορταίνοντας φαντασμαγορία
σε φωταγωγημένες τελετές
Κραδαίνουμε τα ξίφη της αφοσιώσεως και του μένους μας
του ακατεύθυντου
ουρλιάζοντας ιαχές θαυμασμού
μεθυσμένοι από τη θελκτική οσμή ανθέων που αναδίδουν
τα μυρωδάτα κόπρανα της εστίας
και γεμάτοι συγκίνηση
ανάμεσα στις φλόγες των πανηγυρισμών
θυσιαζόμαστε στον “Εν τούτω νίκα” βωμό…
Δε μας ζητείται καν.
Δεν έχουμε δικαίωμα επιλογής.
Η θυσία είναι αυτονόητη.

…το μόνο που θα μας ζητηθεί είναι να συντομεύουμε,
διότι έπονται οι θυσίες όσων αδημονούν λίγο πιο πίσω
και των παραπλανημένων δικών μας
που πρώτοι σπρώχνουν τον Πελία τους,
για να ικανοποιήσουν περήφανα το κάλεσμα
του λαίμαργου τούτου βωμού
που κατάπιε πλήθη πιστών,
κοινωνίες ολόκληρες αδύναμες ν’ αποδεχτούν τις αλήθειές τους,
χάνοντας έτσι το νόημα της ύπαρξης τους και πότε-πότε
την ίδια τους την ύπαρξη…

*Από το κεφάλαιο «Μύθοι» του βιβλίου «Δίδυμοι Πύργοι – Ήμουν κι εγώ εκεί!»
**Για επικοινωνία με τον ποιητή γράψτε στο viglapublications@yahoo.gr

1.

Αδάμ
Έφαγε το μήλο,
το χώνεψε,
τό ‘ χεσε.
Αιώνες τώρα,
πασχίζει να πλάσει,
με τα σκατά του,
ένα’ άλλο μήλο,
να το βάλει
στη θέση του παλιού,
να επανορθώσει.

XVII

Όταν σου αναγγείλουνε τον θάνατό μου,
κάνε ό,τι θά ‘κανες αν σου χάριζαν
έν’ άδειο βάζο.
Θα το γέμιζες λουλούδια
έτσι δεν είναι;”

*Από τη συλλογή “Ο Ακίνητος Δρομέας”, εκδ. Νεφέλη 1996.