Ένα φεγγάρι ολονυχτίς ταξίδευε
πάνω στην ασημένια σου χορδή
ποτάμι σιγανό, ποτάμι
Ήσυχος ήλιος τώρα απλώνεται στη γη
ζεσταίνει το αίμα σου με φως
Ύστερα θα’ρθει το κορίτσι το αλαφρό
θα κρούσει φωτεινές παλάμες
η πέτρα του ύπνου θα κυλήσει απ’ τα μάτια σου
θα σηκωθείς στην πρασινόλευκη σιωπή
κι οι νύμφες θα τρομάξουνε
θα φύγουν στην κοιλάδα γοργοπόδαρες
και το κορίτσι τ’ άσπρο θα ‘ναι δροσερό
σε δέντρο κάτω από το φως
Πιο πέρα τα άλλα δέντρα κι οι σιωπές
θα στρίψουν θα κοιτάξουν
το δέντρο με το φόρεμα της άνοιξης
να σκύβει ατάραχο να αγγίζει το ποτάμι
την ασημένια σου χορδή
ποτάμι σιγανό
ποτάμι
Μα εσύ μιλώντας τώρα εμπρός στο Βασιλιά
και τ’ άσπρο δέντρο ακούγοντας στα δώματα
Μιλώντας με τον τρόπο που μιλούν
οι ζωντανοί θυμήσου
Στη θάλασσα οι πνιγμένοι ταξιδεύοντας
γυρεύουν την πατρίδα τους κι όλο γυρνάνε πίσω
*Από τη Συλλογή “Μεταίχμιο Β'”. Παρμέ ο από το http://boukalistithalassa.blogspot.com
O Luka Lesson (Luke Haralampou) είναι Ελληνο-Αυστραλός ποιητής και καλλιτέχνης του hip hop. Κατέχει τον τίτλο Australian Poetry Slam Champion. Είναι από τους λίγους καλλιτέχνες του spoken word παγκοσμίως. Παράλληλα γυρίζει τον κόσμο πηγαίνοντας σε σχολεία και διδάσκοντας παραστατική ποίηση.
Είσαι ποιητής και την ίδια στιγμή καλλιτέχνης του hip hop. Πώς καταφέρνεις να τα συνδιάζεις και τα δύο;
Για μένα, προέρχονται από την ίδια ρίζα. Δεν βλέπω μεγάλη διαφορά μεταξύ των δύο. Οι λέξεις μου έχουν ρυθμό, τα τραγούδια μου είναι ποιητικά. Είναι παρόμοια η διαδικασία της δημιουργίας και των δύο.
Ποιος νομίζεις είναι ο ρόλος της μουσικής στη δύσκολη εποχή που περνάει η Ελλάδα αλλά και άλλες χώρες;
Να παράγει ελπίδα, να αμφισβητεί, να κάνει αυτοκριτική, να στέλνει μηνύματα. Και ακόμα κάτι πιο ουσιώδες: να ανακουφίζει από το άγχος. Για να θυμούνται οι άνθρωποι να διασκεδάζουν ακόμα και στις πιό δύσκολες στιγμές. Τέλος για να μας θυμίζει ότι μπορούμε σε έναν ορισμένο βαθμό, να δημιουργήσουμε τη δική μας ελευθερία.
Πιστεύεις πως η μουσική και η κοινωνική δράση πρέπει πάντα να συμβαδίζουν;
Όχι, όχι πάντα, δεν πιστεύω ότι όλοι οι καλλιτέχνες πρέπει να κάνουν πράγματα που δεν έχουν την ανάγκη ή την θέληση να κάνουν. Ξέρω αρκετούς καλλιτέχνες που δεν έχουν γνώσεις για κοινωνικά θέματα και μπορεί να κάνουν περισσότερο κακό παρά καλό, σε περίπτωση που γράψουν ένα τραγούδι για αυτά. Με βάση αυτά, είναι σημαντικό να μιλάμε για πράγματα που γνωρίζουμε και στα οποία πιστεύουμε.
Ένας μουσικός-ποιητής ή ένας πολιτικός ηγέτης επηρεάζει περισσότερο τον κόσμο;
Πιστεύω και οι δύο θα μπορούσαν να επηρεάσουν ένα κοινό με βάση κυρίως το ‘‘ποιοι είναι’’, τι πιστεύουν και με τον τρόπο που μιλάνε. Παρ’ όλα αυτά, δεν πιστεύω ότι ένας μουσικός αν μιλάει υπέρ των όπλων έχει μεγαλύτερη επιρροή στο ζήτημα της οπλοχρησίας σε μία κοινωνία, απ’ ότι οι πολιτικοί που τα κάνουν διαθέσιμα ακόμα και σε περιορισμένο βαθμό. Έτσι, παρόλο που οι μουσικοί και οι ποιητές μπορούμε να προκαλέσουμε κάποια αλλαγή με τη στάση μας, δεν είμαστε σε θέση να πάρουμε τελικές αποφάσεις για νόμους. Είναι διαφορετικού τύπου επιρροή.
Είσαι Έλληνας ομογενής και τους τελευταίους μήνες ταξιδεύεις συχνά στην χώρα μας. Ποια είναι τα κοινά σημεία και οι διαφορές της ελληνικής και της αυστραλιανής κοινωνικής πραγματικότητας;
Υπάρχουν πολλές διαφορές. Στην Αυστραλία δεν υπάρχει τόσος μεγάλος διαχωρισμός μεταξύ των ρόλων και της αντιμετώπισης αντρών και γυναικών. Επίσης, παρ’ όλο που στην Αυστραλία υπάρχει μεγάλος ρατσισμός κατά των Aboriginal και των προσφύγων, νομίζω είναι κεκαλυμένη και θεσμοθετημένη καθώς έχουμε μάθει να είμαστε ‘‘πολιτικά ορθοί’’ τουλάχιστον στις εκφράσεις της ζωής μας. Από την άλλη πλευρά, στην Ελλάδα είναι περισσότερο φανερός ακόμα και σε αστεία σχετικά με ‘‘Κινέζους’’ ή ‘‘Μαύρους’’, τα οποία δεν θα ακούσεις συνήθως στην Αυστραλία εκτός αν βρεθείς ανάμεσα στους πιο ρατσιστές. Επίσης, η ‘‘Χρυσή Αυγή’’ είναι φυσικά από μόνη της τεράστια διαφορά αφού ένα τέτοιο κόμμα δεν θα επιτρεπόταν στην Αυστραλία. Οι ομοιότητες είναι η αγάπη για τη θάλασσα και το θαλασσινό φαγητό. Η αγάπη για το φαγητό σε πόλεις όπως η Μελβούρνη και το Σίδνεϊ, η χαλαρή διάθεση και η ‘‘κουλτούρα του καφέ’’. Τέλος, το γεγονός ότι η Αυστραλία έχει χτιστεί στις πλάτες των μεταναστών πολλοί από τους οποίους ήταν Έλληνες.
Πιστεύεις ότι το hip hop είναι από την γέννησή του εχθρικό προς το σύστημα;
Όχι αλλά πολύ σύντομα μετά την γέννησή του, αυτό έγινε. Έτσι, πλέον είναι κυρίως αυτό αλλά όχι ολοκληρωτικά. Οι αρχικές στιγμές του hip hop, απ’ όσο γνωρίζω, ήταν πάρτυ σε γειτονιές και στιγμές γιορτής.
Ασχολείσαι πολύ με τα παιδιά και περνάς αρκετές ώρες στα σχολεία προσπαθώντας να κάνεις τους νέους να αναπτύξουν την δύναμη της έκφρασης. Τι νομίζεις ότι μπορούμε να κάνουμε ώστε τα παιδιά να αγαπήσουν την ποίηση και να μην την θεωρούν άλλη μια βαρετή ώρα στο σχολείο;
Βασικά τα μαθαίνω ότι είναι ήδη ποιητές. Ότι όλα τα φιλικά αστεία που κάνουν, όλες οι ιστορίες από πράγματα που έχουν κάνει, όλα τα όνειρά τους, οι όρκοι τους, οι διαφωνίες τους, όλα μπορούν να γίνουν ποίημα. Και ότι το rap είναι ποίηση. Τους λέω ότι ο Shakespeare ήταν ένας επαναστάτης με την Αγγλική γλώσσα, αφού επινοούσε λέξεις και έκανε όλων των ειδών τα τρελά πράγματα. Τα παιδιά έχουν την πιο δυνατή φαντασία, περιμένουν από εμάς να τους δώσουμε κανόνες να γράψουν αφήνοντάς τα πρώτα να κάνουν ό,τι θέλουν. Μπορούμε να μάθουμε τόσο πολλά από τα παιδιά δίνοντάς τους κάποιες βάσεις και ταυτόχρονα να τα αφήσουμε να πετάξουν προς όποια κατεύθυνση θέλουν.
Από πού αντλείς έμπνευση;
Από παντού. Κάθε κομμάτι έμπνευσης προέρχεται από διαφορετικό μέρος.
Μπορεί ο κόσμος να γίνει καλύτερος; Ποιά μπορεί να είναι η επιρροή της μουσικής στην αλλαγή αυτή;
Φυσικά μπορεί. Η μουσική και γενικότερα η τέχνη μπορούν να κάνουν τα πάντα. Μπορούν να φέρουν την αλλαγή, να κάνουν ζημιά και να γιατρέψουν μια ολόκληρη γενιά.
Πες ένα όνειρό σου που έγινε πραγματικότητα και ένα που δεν έγινε.
Ένα που έγινε, νίκησα στον τελικό του διαγωνισμού ποίησης στην Αυστραλία και έγινα ο πρωταθλητής για το έτος 2011/2012. Ένα που δεν έγινε, ήθελα να γίνω βιολόγος θαλασσών όταν ήμουν παιδί. Δεν νομίζω να γίνω στο κοντινό μέλλον.
Άπειρα μολύβια στον ουρανό
Και οι ήχοι που με ακολουθούν
Όπου κι αν βρεθώ.
Στο κάστρο μου βρίσκομαι όπως πάντα.
Οι ανθρώπινες φωνές είναι βαρετές.
Το φως που με τρυπάει, που με διαπερνάει,
Καθώς διασχίζω τον Καλιφορνέζικο δρόμο,
Καθ’ οδόν προς τον Ωκεανό.
Κατηφορίζω ορμητικά με το ποδήλατό μου,
Δίπλα στα σπίτια που υψώνονται όλο χάρη.
Ομάδες απεγνωσμένων παίζουν σκάκι στο δρόμο.
Τους παρακολουθώ.
Κάθομαι στο παγκάκι του ηλίου σιωπηλός,
Σχετικά ευτυχισμένος, κοιτάζοντας μ’ εμβρίθεια
Τους άφθονους πρωινούς περιπατητές.
(Σαλαμίνα 18 Νοέμβρη 2008)
ΟΛΑ ΤΑ ΟΝΕΙΡΑ ΜΟΥ ΒΓΗΚΑΝ ΑΛΗΘΙΝΑ
Θα σας πω κάτι.
Στο Ναύπλιο-αν υπάρχει παρόμοιο μέρος
Που να ταιριάζει με το όνειρο ή τη
Μνήμη που έχω γι’ αυτό-
Σε δρόμους παλιούς, σε δρόμους σκιερούς,
Που ίσως κάποτε περπατούσα,
Χωμένος μέσα μου ίσαμε τ’ αφτιά.
Καταφέρνοντας ωστόσο ν’ αντικρίσω κι εγώ
Κάποια πράγματα, κάποιες όψεις,
Κάποιες προβολές που τρεμόπαιζαν μπροστά
Στα μάτια μου. Η μια στιγμή αλλιώτικη από την άλλη.
Κάθε στιγμή προκαλεί την εξαφάνιση της προηγούμενης.
Ξεθεμελιώνει την παροδική μου ύπαρξη,
Τοποθετεί στη θέση της το χάος κι αμέσως μετά
Μιαν άλλη, ίδια κι απαράλλαχτη.
Έτσι που να μην υπάρχει καθόλου χώρος για τύψεις.
-« Σύντροφε διαβάτη!
Αυτή εδώ είν’ η οδός Ζουκόβσκι;»
Με κοιτάζει,
σαν ένα παιδί που βλέπει έναν βρικόλακα,
τα μάτια ορθάνοιχτα,
ζητά να με αποφύγει:
-«Όχι σύντροφε, αυτή είναι η οδός Μαγιακόφσκι
χιλιάδες χρόνια τώρα.
Δεν είν’ εδώ, στο κατώφλι της αγαπημένης,
που αυτοχειριάστηκε;»
Τι έκανε λέει; Πώς;… Εγώ!… Αυτοκτόνησα;…
*Μετάφραση: Νίκος Εγγονόπουλος
…όλοι έγιναν παγόνια
με πολύχρωμα φτερά
φωνές μεταλλικές
συχνάζουν τώρα σ’ ένα τεράστιο σπίτι
δίχως πόρτες και παράθυρα
χαμόγελα ανταλλάσσουν
καλάθια με φρούτα εποχής
παίζουν κρυφτό πίσω από τοίχους
κανείς δεν τα φυλάει
κανείς δεν φαίνεται
κανείς δεν χάνει
κάποια ρωγμή στον τοίχο όμως
τους φανερώνει πού και πού
φανερώνει πούπουλα και φτερά σπασμένα
οι φίλοι μου είναι πουλιά βιαστικά
όταν αποδημούν
έρημη απομένει η φωλιά τους
μια αγκαλιά ξερόκλαδα στα χέρια μου
τα αυγά τους και η μνήμη τους
Τρία μαύρα άλογα διέσχισαν
το πλακόστρωτο του χωριού.
Το μεγάλο μπροστά, το μικρό στη μέση και το μεσαίο
να κλείνει τη σειρά,
μαύρα βελούδινα, με τις θεϊκές χαίτες να ανεμίζουν ελαφριά
πριν εξαφανιστούν οριστικά
με την φευγαλέα εικόνα του άγνωστου.
«Πρέπει να τα σκοτώσουμε», είπε ένας χωριανός.
«Θα μας πλακώσουν μια μέρα, όλο και πολλαπλασιάζονται».
Τους είπαν να διαλέξουν αν θέλουν να γίνουν βασιλιάδες ή αγγελιαφόροι βασιλιάδων.
Όπως τα παιδιά θέλησαν όλοι να γίνουν αγγελιαφόροι.
Γι’ αυτό υπάρχουν μονάχα αγγελιαφόροι, που τρέχουν ολόγυρα στον κόσμο και,
μιας που δεν υπάρχουν διόλου βασιλιάδες,
φωνάζουν ο ένας στον άλλον τα ακατανόητα μηνύματά τους.
Ευχαρίστως θα έδιναν ένα τέλος στην ελεεινή ζωή τους,
αλλά δεν το τολμούν να παραβούν τον όρκο της υποταγής τους.
*Από το http://astrofuteutis.wordpress.com/category/franz-kafka/
Ξέφυγα από την ωδή. Όπως δραπέτης που περνά τα σύνορα
Σε είδα στην Πανεπιστημίου με μια ομπρέλα να κοιτάς το μαύρο σύννεφο
Ήθελα να σου πω δυο λόγια μονάχα δυο λόγια
Είχες το στόμα σου κλειστό σαν έκλειψη της σελήνης
Κι όμως μπορώ να μιλώ με τους μουγγούς
Κι ήταν πανσέληνος με ένα μαύρο σύννεφο
Ξέφυγα από την ωδή γιατί δε θέλω να ορίσω άλλο τα πράγματα
Τα πράγματα πρέπει να αγκαλιάζονται μέσα στη σιωπή
Και ο κεραυνός είναι σιωπή
Και η βροχή είναι βρύση που μιλά
Μην ανοίγεις το στόμα σου γιατί θα μπει αέρας
Άφησε το στόμα σου κλειστό στη λάμψη του σκοταδιού
Γιατί αλλάξαμε δρόμο μουγγοί
Κι όμως εγώ θα μιλήσω
Μην ανοίξεις το στόμα σου
Τα δόντια τρομάζουν τα πουλιά στα δέντρα
Κι ύστερα προχωρήσαμε στα Εξάρχεια
Οι κλούβες ήταν φιλικές
Και τα πηλίκια ανέμιζαν στον αέρα σαν χαρταετοί
Μόνο μια λέξη θα πω
Δε θα ορίσω τίποτα
Η ποίηση είναι άγγιγμα ή φιλί
Και η πλατεία ήταν στρωμένη άμμο
Ξεβράκωτοι πια οι νεκροί
Βάζαν οινόπνευμα αντί για αντιηλιακό
Και η Στουρνάρη ήταν σύμπλεγμα νησιών
Κι έστριβαν τα υπερωκεάνεια από την Πατησίων
Και ο κεραυνός είναι σιωπή
Και η βροχή είναι σύννεφο που μιλά
Άνοιξε την ομπρέλα σου
Και μίλα
Ακουμπώντας το στόμα σου
Στη βρεγμένη άμμο
Έξω από τον Κάβουρα
Με κοκταίηλ από αίμα
Αφού ο δρόμος είναι μεγάλος
Κι αφού προσπεράσουμε τα υπερωκεάνεια
Στο πρώτο φαστφουντάδικο
Θα μοιραστούμε το ίδιο χώμα
Κι άνοιξε την ομπρέλα σου
Γιατί τώρα βρέχει
Και μου μιλάς.
To Koskino 