ΜΤΦΡ.: ΙΝΩ ΡΟΖΟΥ
ΕΠΙΜ.: ΣΠΥΡΟΣ ΤΣΟΥΓΚΟΣ «ΜΙΚΡΗ ΑΡΚΤΟΣ»

Είναι αλήθεια ότι αυτή η πρώτη, τόσο ουσιαστική βιογραφία της σαρωτικής, ποιητικής φωνής του προπερασμένου αιώνα, και όχι μόνο, που άκουγε στο όνομα Αρθούρος Ρεμπώ, γραμμένη από τον Αγγλο συγγραφέα και μελετητή της κλασικής, γαλλικής λογοτεχνίας Γκράχαμ Ρομπ (1958), μπορεί να προκαλέσει ποικίλες αντιδράσεις.

Κατ’ αρχάς, να τονίσω ότι πρόκειται για ένα εξαιρετικά διεισδυτικό, βιογραφικό δοκίμιο, έστω και αν διακινδυνεύει πολλά στην εξαγωγή αρνητικών συμπερασμάτων για το δίπτυχο ζωή/έργο εκείνης της τόσο ταραγμένης και προφητικής φυσιογνωμίας των παγκόσμιων γραμμάτων, που κυριολεκτικά ταύτισε την αισθητική του παραγωγή με το βίο του.
Οι κριτικές που ήδη έχει πάρει στο εξωτερικό το ανά χείρας βιβλίο είναι μάλλον θετικές, αν και δεν λείπουν κάποιες ενστάσεις για τη χρήση πολλών πηγών και την υπερβολική ειρωνεία του βιογράφου σε ορισμένα σημεία της μελέτης του πάνω σε όψεις ζωής και συμπεριφοράς του Ρεμπώ.

Continue reading →

Η μετάφραση του Κώστα Ριτσώνη και ένα σύντομο επίμετρο

ΑΝΑΧΩΡΗΣΗ

Είδα αρκετά. Η οπτασία αντάμωσε με όλους τους ανέμους.

Είχα αρκετά. Βοές των πόλεων, το βράδυ και στον ήλιο, για πάντα.

Γνώρισα αρκετά. Τα σταματήματα της ζωής. – Ω Βοές και Οπτασίες.

Αναχώρηση μέσα στην τρυφερότητα και στον καινούργιο θόρυβο.

ΘΑΛΑΣΣΙΝΟ

Οι άμαξες ασημένιες και χάλκινες –

Οι πλώρες ατσαλένιες κι ασημένιες –

Δέρνουν τον αφρό –

Ανασηκώνουν τα κούτσουρα απʼ τα βάτα.

Οι δρομείς του χερσότοπου,

Και τα απέραντα χνάρια της άμπωτης,

Τρέχουν κυκλικά προς τη δύση,

Προς τους στύλους του δάσους, –

Προς τις βάσεις του κυματοθραύστη,

Που η γωνιά του έχει χτυπηθεί από τους στροβίλους του φωτός.

ΙLLUMINATIONS ή ΕΚΛΑΜΨΕΙΣ ονομάστηκαν οι πρώτες πεζές ξαφνικές εμπνεύσεις του Ρεμπώ. Είναι οι ποιητικές φωταγωγίες που μας χάρισε το παιδί θαύμα της Γαλλίας πριν η σκληρή πατρίδα του “μέχρι στη φυλακή τον βάλανε γιατί δεν έκοψε εισιτήριο στο τρένο τον στείλει να ζήσει και να περπατά μακριά στην Αφρική. Ο Αρθούρος με αυτά τα ποιήματα κάνει προσπάθεια να εγκαταλείψει την ομοιοκαταληξία και εκτοξεύεται μέσα σε μια καινούργια αφηρημένη έκφραση. Βιβλίο τυχερό που γράφτηκε το 1872 και θα είχε εξαφανιστεί όπως άλλα κείμενα του Ρεμπώ αν δεν το παρουσίαζε ο φίλος του Βερλαίν, που είχε τα χειρόγραφα, το 1886. Ίσως ο άτυχος ποιητής που ζούσε στην Αιθιοπία να μην το είδε ποτέ τυπωμένο… Eκεί στην Αφρική το 1891 αρρώστησε βαριά. Γύρισε με δυσκολία στη Μασσαλία όπου του ακρωτηρίασαν το δεξί του πόδι. Σε λίγο καιρό πέθανε βασανισμένος στα χέρια της αδερφής του Ιζαμπέλ.

Πηγή: http://www.poiein.gr/archives/11915/index.html

Μτφ: X.Σ. Kρεμνιώτης

Όλα γιορτή. Κι η ζωή μου, γλέντι δίχως τελειωμό. Αν καλά τη θυμάμαι.
Οι καρδιές ήταν ορθάνοιχτες. Και κρασιά κυλάγαν παντού.
Δείλι:
Στα γόνατα μου κάθισα την ομορφιά.
…πικρή που ήταν…
Και την έφτυσα στα μούτρα!
Αρματώθηκα ενάντια στη δικαιοσύνη. Κι από εσάς
ελέη
Μάγισσες, διχόνοιες οικτιρμοί, που ‘δωσα να φυλάξετε τον θησαυρό μου
Δραπετεύω.
Έφτιαξα την ψυχή μου πόρτα
Κι από τα μέσα της φυγάδεψα, κάθε ελπίδα ανθρωπινή. Και
Χίμηξα
Με τη σιγή που κρύβουν τα θεριά πριν απ’ το θύμα.
Στο σβέρκο του χαρμόσυνου
Χίμηξα
Κάλεσα δήμιους!
Τη γκιλοτίνα , ζήτησα να μ’ άφηναν να γλύψω. Πέθαινα!
Κι αφού θα πέθαινα, τη λάμα γλύφοντας, βαθιά να ένιωθα το τέλος.
Όλων των εποχών επικαλέστηκα τις μάστιγες. Για να χανόμουνα.
Για να χαθώ. Την πνοή μου σιωπώντας.

Continue reading →

Ω, σας βαρέθηκα, ασύστατοι·
εσάς και το αναφαίρετο
δικαίωμά σας στην αλήθεια.
Έμαθε ποτέ κανείς κάτι χρήσιμο για την αλήθεια
– εκτός απ’ τον γκρεμό της·
κι απ’ αυτόν μόνον τον ίλιγγο του βάθους·
ποτέ το βάθος το ίδιο·
αν τελικά έχει καθόλου βάθος,
αν δεν είναι παρά το σκοτάδι των σπλάχνων
του άλλου· του προπορευόμενου άλλου
στην ανώνυμη πτώση που επιμένετε να λέτε ζωή;

Πάει καιρός που δεν άκουσα τον άνεμο
να λέει κάτι με κλαδιά. Πάει καιρός
που δεν άκουσα την βροχή
να ψιθυρίζει κάτι με φύλλα.
Δεν είναι καθόλου πως δεν φυσάει,
πως δεν βρέχει. Κάθε άλλο…
και μάλιστα εξοργιστικά
επίμονα μπορώ να πω: σαν να πασχίζει
να σου εξηγήσει ένας τραυλός πολιτικός
τι σημαίνει πραγματική ελευθερία λόγου.
Είναι πως η αλήθεια
που σωριάσατε εδώ, εκεί, παντού,
δεν μπορεί να προβάλει την παραμικρή
αντίσταση σε οτιδήποτε,
σαν να υπάρχει μόνο μέσα… κάπου…
Πιο μέσα: άνθρωποι στραμμένοι εντελώς
μέσα τους και μέσα τους
τίποτα ή πράγματα εντελώς ασήμαντα –
ωστόσο αληθινά,
αν σκεφτεί κανείς με πόση ευκολία
εξαπατάτε ο ένας τον άλλον
κι όλοι μαζί το ψέμα που σας κάνει
ανθρώπους. Κατά πάσα πιθανότητα η βλακεία
δεν είναι πια ελάττωμα, είναι ιδεολογία.

Θέλετε την αλήθεια; Στο τέλος μόνο η σκόνη
κι η ερημιά θ’ αποφασίσουν.

ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΛΩΤΟΥ ΚΙ Ο ΛΩΤΟΣ

Είσαι το μυστικό δέντρο
που μ’ ανάστησε
μες στον ανήλεο
Φλεβάρη.
Το δέντρο που μ’ έθρεψε
με το αθώο γάλα
των περασμένων.

Είσαι το δέντρο του Λωτού
κι εγώ είμ’ ο Λωτός
που ωριμάζει αργά
κι αφού πια ωριμάσει
πεθαίνει από αηδία.

AETATIS 23

Ο καιρός είναι νέος
κι εμείς είμαστε πολύ γέροι.

Στο παγωμένο απογευματινό
φως του Νοέμβρη
ο άνεμος σφυρίζει
κατεβαίνοντας
απ’ τα μουντά
βουνά της Αλβανίας.

Και μια βοσκοπούλα
παίζει τ’ αρχαίο σουραύλι
για τις ριγηλές ανεμώνες
και τα φίδια.

*Από τη συλλογή “Τρωτό σημείο” που γράφτηκε από τον ποιητή στα αγγλικά με τον τίτλο “Vulnerable point”. Η συλλογή αυτή γράφτηκε το 1949, αλλά ευτύχησε να δει το φως της δημοσιότητας σε έκδοση του ίδιου του ποιητή στο Μόντρεαλ του Καναδά το 1968. Η ελληνική μετάφραση έγινε από τον ποιητή Γιώργο Δανιήλ.

Έργο του Τσέχου χαράκτη Oldřich Kulhánek: Sebastian II

Η σάρκα έγινε σελίδα
το δέρμα χαρτί
το χάδι έννοια αφηρημένη
το σώμα καινούρια θεωρία του ανύπαρχτου.
Αλήθεια, πώς να περιγράψω
τη φύση όταν μ’ έχει εγκαταλείψει
και μονο στην πρεμιέρα του φθινοπώρου
θυμάται να με προσκαλέσει καμιά φορά;
Ελπίζω να βρω το θάρρος
μια τελευταία επιθυμία να εκφράσω:
γδυτό ένα ωραίο αρσενικό να δω
να θυμηθώ, σαν τελευταία εικόνα
να κουβαλώ το ανδρικό σώμα
που δεν είναι ύλη
αλλά η υπερφυσική ουσία του μέλλοντος.
Γιατί αυτό θα πει ηδονή:
ν’ αγγίζεις το φθαρτό
και να παραμερίζεις τον θάνατο.

*Ποίημα και εικόνα της ανάρτησης πάρθηκαν από τον τοίχο της Αναστασίας Τσόχα στο facebook.

ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΧΑΠΙ ΤΟΥ ORANGE

Το μεγάλο χάπι του ORANGE
είν’’ ένας ήλιος που ’’πεσε στη θάλασσα
είναι
ένας τιτάνιος δίσκος που
παλεύει να γλυτώσει απ’’ το νερό τσιρίζει και
αφρίζει αφήνοντας φωτός ένα χυμό.
Το μεγάλο χάπι του ORANGE
κυνηγημένο από πόνο και ηδονή στριφογυρίζει
ανεβο
κατεβαίνει βράζει και
σβήνει
βάφοντας το νερό πορτοκαλί.
Το μεγάλο χάπι του ORANGE
ησύχασε·
διαλύοντας
το σχήμα του που αντιστέκονταν
ησύχασε
κ’ι είναι συμφιλιωμένο πια με το νερό
με τον πνιγμό
με όλα.
Το μεγάλο χάπι του ORANGE
ταξιδεύει τώρα στις φλέβες μου και
χαίρονται
τα αγαθά των βιταμινών
όλοι
οι κάτοικοι
ως τ’’ ακρότατα σύνορα του κορμιού μου.

ΜΑΘΗΜΑ

Δέκα ενιαυτούς οι Αχαιοί
πολιορκούσανε την Τροία-
όπως πολιορκούν τα σπερματόζωα τ’’ ωάριο
όπως πολιορκούνε οι ψυχές τον Ήλιο
ή οι νυχτερίδες το Φεγγάρι- όπως
δέκα ενιαυτούς οι Αχαιοί
πολιορκούσανε την Τροία.
Κι επάνω στη χρονιά τη δέκατη
τη δίσεκτη την τόσο τυχερή
σαν πέος μπήκε το παλιάλογο ο Δούρειος
και την κατάχτησαν την Τροία οι Αχαιοί.

Λοιπόν;

Γράφει η Sylvia…

Είχα την τύχη ως φοιτήτρια να μου διδάξει λογοτεχνία και ιδιαίτερα το έργο του Καβάφη, μια υπέροχη γυναίκα, η Ιλινασκαγιά, μια γυναίκα που μετέφρασε τον ποιητή στα Ρώσικα μιας και η ίδια ήταν Ελληνορωσίδα. Είχε την ικανότητα να προσεγγίζει την ποίηση πέρα από «πρέπει», τυπικές τεχνοκρατικές αναλύσεις, σου μάθαινε να βλέπεις πίσω από τους στίχους, να μαθαίνεις την βαθύτερη ψυχολογία του δημιουργού μέσα από τους στίχους. Δεν είναι τυχαίο ότι είχε επιλέξει τον Καβάφη. Μια ποιητική σκιά, έναν άνθρωπο που περισσότερο δυστυχώς ο σύγχρονος νεοελληνικός κόσμος ασχολήθηκε με το αν και πόσο ομοφυλόφιλος ήταν παρά με την ουσία της ψυχής και του έργου του. Ένας άνθρωπος χαμηλόφωνος, που στην ουσία το έργο του εκπροσωπούσε μια οικουμενικότητα, ανάλογα και ο ίδιος λόγω των διαρκών αλλαγών στα μέρη διαμονής του, αλλά και λόγω της καταγωγής του.

Σκέφτηκα αρκετά αν θα έπρεπε να ασχοληθεί κανείς στα σοβαρά με την γελοιότατη επιλογή να κοσμήσει λεωφορεία και τρόλεϊ, αυτός ο ποιητής, σα να είναι διαφήμιση κινητού. Και το χειρότερο να επιλεγούν στίχοι από ποίημα του, παραβιάζοντας και παρερμηνεύοντας την σημασία τους, μόνο και μόνο για να επηρεάσουν, όσους δεν έτυχε να διαβάσουν το συγκεκριμένο ποίημα, ή δεν ήρθαν σε επαφή με τα γραπτά του ποιητή.

Continue reading →

Σαν ξένη να ερχόμουν απ’ αλλού.

Σ’ απαλό καΐκι
να διέσχιζα του κήπου τo φονικό νερό
που γειτνιάζει με το ψηλό γονικό σπίτι.

Ηλίανθος μητέρα
τα σκοτεινά σου μέρη ίσκιοι ζωηροί
πολύεδρο άστρο.
Σε πόσα λουλούδια τραγούδησες
βρύση θνητή.

Ο πατέρας πληκτρολογεί στο google
τ’ όνομά του
τραντάζοντας με βροντερά φτερνίσματα
τον κορσέ του ύπνου
της κοινότητας.
84 χρονών ερωτευμένος με τη φευγάτη γη.

Ανάβουν τα φώτα στο σπίτι τους.
Όμορφα τα φώτα ανάβουν το σούρουπο.

Άκου πώς βαρά το κανονάκι στα περβόλια.
Εκείνο που σίγασε πριν από χρόνια.
Αναμεταξύ των χτύπων αντηχεί
η περπατησιά του σκιάχτρου
που κοντεύει.

*Το ποίημα αναδημοσιεύεται από το ιστολόγιο της ποιήτριας Ηλιόδενδρον στη διεύθυνση http://hliodendron.blogspot.com