Ο Μίλτος Σαχτούρης για τον Dylan Thomas

Να ένας ποιητής καθαρός, που δεν πρέπει να ανοίγεις λεξικό, σαν τον Έλιοτ, για να αποκρυπτογραφήσεις τα ονόματα. Με συνέρπασε που αυτός, ένα χωριατόπαιδο από την Ουαλία, κατέβηκε στο Λονδίνο και διέλυσε όλους αυτούς τους πανεπιστημιακούς με τα συνέδριά τους: τον Όντεν, τον Μακ Νις. Αυτοί ταξινομήθηκαν σε επιτομές και πανεπιστήμια, ενώ ο Ντίλαν Τόμας είναι από τους τελευταίους μεγάλους λυρικούς του αιώνα μας. Μεταφράζοντάς τον κατάλαβα την αξία του, την ποιότητα και τον λυρισμό του, την οικονομία του λόγου του.

Η Μαρία Πολυδούρη των συνθετών

Μετά από τον Καρυωτάκη, σειρά έχει σήμερα – δικαιωματικά και αυτονόητα – η ποιήτρια Μαρία Πολυδούρη και η αναφορά μας σε μερικές μόνο από τις μελοποιήσεις της στην ελληνική δισκογραφία των τελευταίων χρόνων. Σε πολλές από τις δισκογραφικές εκδόσεις που περιείχαν ποιήματα του Καρυωτάκη, θα βρείτε και ποιήματα της γυναίκας που σημάδεψε τη ζωή του. Έτσι, στην “Ανθολογία Β” (1968) του Γιάννη Σπανού η Πόπη Αστεριάδη τραγούδησε το “Ω χαμηλώστε αυτό το φως”, στα “Τραγούδια για τους μήνες” ο Δημήτρης Παπαδημητρίου μελοποίησε και η Ελευθερία Αρβανιτάκη ηχογράφησε το “Δεν τραγουδώ παρά γιατί μ’ αγάπησες” και στη “Δεύτερη ακρόαση” της “Μικρής Άρκτου” το ποίημα της Πολυδούρη “Ποιος ξέρει”, μελοποιημένο από το Μίλτο Σελητσανιώτη, τραγούδησαν μαζί η Νατάσσα Μποφίλιου και η Ελεονώρα Ζουγανέλη.

Τη Μαρία Πολυδούρη τη βρίσκουμε και στις “Κυριακές μες στο χειμώνα”. Έτσι τιτλοφορείται ο κύκλος τραγουδιών του συνθέτη Δημήτρη Μαραμή σε ποίηση Κ. Γ. Καρυωτάκη, Μ. Πολυδούρη, Ν. Λαπαθιώτη, Τ. Άγρα και Μ. Παπανικολάου, που κυκλοφορεί σε cd – βιβλίο. Τα μελοποιημένα τραγούδια ερμηνεύει ο Κωνσταντίνος Κληρονόμος, με τη συνοδεία του Δημήτρη Μαραμή στο πιάνο. Δύο φορές μέσα στη δεκαετία του ’90 η Νένα Βενετσάνου “συναντήθηκε” δισκογραφικά με τη Μαρία Πολυδούρη. Την πρώτη, εν έτει 1990, στο δίσκο της “Το κουτί της Πανδώρας” και τη δεύτερη στο άλμπουμ του ’98 “Το πρόσωπο της αγάπης”, με τραγούδια της Καλλιόπης Τσουπάκη. Το ‘παμε και την προηγούμενη εβδομάδα: Όπως τον Καρυωτάκη, έτσι και την Πολυδούρη την αγάπησε μια ευρεία γκάμα ελλήνων συνθετών και τραγουδοποιών από το ’60 μέχρι τις μέρες μας – με πρώτο το Μενέλαο Παλλάντιο στα τέλη του ’30 – και σε πολλά της ποιήματα έδωσαν νότες και φωνή.

Continue reading →

Γιάννης Στίγκας, Από το “Ο δρόμος μέχρι το περίπτερο”

stigas1

Τι ειρωνεία κι αυτή Βλαδίμηρε
Εάν ερχόσουν σήμερα
Μπορεί και να μη σ’ άκουγα
Μένω σε δρόμο πολυσύχναστο
Σειρήνες, κορναρίσματα
Η ακοή μου μπάχαλο
-όχι σου λέω ψέματα –
Είναι που η μοναξιά
με βάζει από μικρό στη διαπασών
γι’ αυτό κι πιο πιστοί μου στίχοι
Το θαύμα είν’ ένα χελιδόνι απόκρημνο
            ή
 ρε Κωνσταντίνα πες μου τελικά
 πώς γίνεται
 να μην είσαι εδώ
 και να’ χει πανσέληνο
 
(κι άλλα πολλά
πιο μαύρα απ’ τα ανεκπλήρωτα)
μικροφωνίζουν μες τον ύπνο μου
κι υπνοβατώ
με την στυφάδα που’ χουν τα όνειρα
με τις σαχλές πυτζάμες μου
άχου να γκρεμιστώ σωστά
σ’ ένα σωστό ξημέρωμα
μπας και φωνάξω αληθινά κι εγώ
Αγχειβατείν – Pallasck
Τ’ αστροκαμμένο Φάντασμα
που τέλεια μ’ ενσαρκώνει

*Αναδημοσίευση από το http://moggolospolemistisvalkaniosagrotisoklonos.wordpress.com/2012/09/09/yannis-stigkas-kiosk/

Βάσσος Γεώργας, ένα ποίημα

απερίσκεπτα όπως πετάς
ένα αναμμένο τσιγάρο
μες σ΄ένα πευκοδάσος
έτσι σπείραμε
απρόσωπα ποιήματα
στον γυμνό ουρανό
και θερίσαμε κεραυνούς
και γαυμοσταυρίδια
αρχίσαμε να μιλάμε άξαφνα
άγνωστες ξένες γλώσσες
αναμεταξύ μας
και έγινε όλος ο κόσμος
ένας ατέλειωτος πύργος της βαβέλ
που τον πήρε και τον σήκωσε
ο άνεμος σαν
σημαδεμένο τραπουλόχαρτο

μετακινώ κάθε τόσο
λίγο το περσικό χαλί της μάνας μου
λίγο το φτηνό ξύλινο τραπέζι
αλλάζω θέση στις καρέκλες
και προσδοκώ να διασκεδάσω
την φανερή αδυναμία μου
να χειριστώ σωστά
τα φωνήεντα και τα σύμφωνα
της γλώσσας που κληρονόμησα

Αντώνης Θ. Παπαδόπουλος, Βοτσαλάκια Ι

paidia_me_mpalonia_0

Ι

Στο θαλερό τον κήπο
μ’ απαρνήθηκες
μαραίνοντας ελπίδες.

ΙΙ

Είπε στον άντρα:
Μένουμε φίλοι.
Κι αυτός έκλαψε.

ΙΙΙ

Δε τον λύπησε
το ηλιοβασίλεμα.
Κέρδισε στίχους.


ΙV

Μικρός ο ναύτης.
Μεγάλη η καρδιά του.
Λιμάνι θα βρεί.

V

Κλάματα όχι,
ούτε κατάρες. Σφίξε
γροθιά το χέρι.

Ζακ Πρεβέρ, Πόλεμος

1945_germany

Ξεριζώνετε
Ανόητοι
Ξεριζώνετε
Όλα τα νέα δέντρα με το παλιό τσεκούρι
Τα ξεριζώνετε
Ανόητοι
Ξεριζώνετε
Και τα γέρικα δέντρα με τις γέρικες ρίζες
Με τις γέρικες μασέλες τους
Τα προστατεύετε
Κρεμάτε και ταμπέλα
Δέντρα του Καλού και του Κακού
Δέντρα της Νίκης
Δέντρα της Ελευθερίας
Και το δάσος έρημο βρομάει ξύλο παλιό και ρημαγμένο
Και φεύγουν τα πουλιά
Κι εσείς μένετε εκεί και τραγουδάτε
Μένετε εκεί
Ανόητοι
Μες στα τραγούδια και τις παρελάσεις σας…

Federico Garcia Lorca, Πού είναι το ντουέντε;

1896846_304290839726258_7981792_n

”[…] Πού είναι το ντουέντε; Μέσα από την άδεια αψίδα υψώνεται ένας άνεμος του νου που πνέει ακατάπαυστα πάνω από τα κεφάλια των νεκρών σε μιαν ατέλειωτη αναζήτηση για καινούργια τοπία κι ανυποψίαστους τόνους. Ένας άνεμος που μυρίζει σάλιο παιδιού, φρεσκοκομμένο χορτάρι και πέπλο μέδουσας αγγέλλοντας το αιώνιο βάπτισμα των νιογέννητων πραγμάτων…”

—-
Ν τ ο υ έ ν τ ε

Κάθε σκαλί που ανεβαίνει ένας άνθρωπος, ή όπως θα ’λεγε ο Νίτσε, ένας καλλιτέχνης, στον πύργο της τελείωσής του γίνεται ύστερα από σκληρή μάχη μ’ ένα ντουέντε. Όχι μ’ έναν άγγελο όπως έχουν πει, ούτε με μια μούσα. Είναι ανάγκη να γίνει αυτό το βασικό ξεχώρισμα για να φτάσει κανείς στην καρδιά ενός έργου. […]

Για να βρούμε το ντουέντε δεν υπάρχει τίποτε να μας βοηθήσει. Ούτε χάρτης ούτε «σωστοί τρόποι». Το μόνο που ξέρουμε είναι πως καίει το αίμα σαν κοπανιστό γυαλί, πως εξαντλεί, πως σβήνει τη γλυκιά γεωμετρία που μάθαμε.[…]

Continue reading →

Δύστηνος έγκειμαι πόθω

distinos_egkimai_potho

ΔΥΣΤΗΝΟΣ ΕΓΚΕΙΜΑΙ ΠΟΘΩ
ΕΚΔΟΣΕΙΣ: VAKXIKON.GR

ΤΟΥ ΘΕΟΧΑΡΗ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ

Πριν από λίγο καιρό είχαμε την ευκαιρία να διαβάσουμε την ερωτική ποιητική ανθολογία: «Δύστηνος Έγκειμαι Πόθω», που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις: Vakxikon.gr σε μετάφραση Γιώργου Μπλάνα.

Πρόκειται για μια επιλογή ερωτικών ποιημάτων, που ξεκινά από την Αρχαία Ελλάδα για να φτάσει στο σήμερα, διαλέγοντας πάντα τους πιο αντιπροσωπευτικούς ποιητές από κάθε εποχή και από κάθε λογοτεχνικό είδος. Από τη Σαπφώ και τον Μπιλχάνα μέχρι τον Τριστάν Τζαρά και τον Μαγιακόβσκι.

Ένα στοιχείο, που παρατηρούμε είναι ότι ο κάθε ποιητής με τον τρόπο του μιλάει ερωτικά και ότι η γλώσσα του έρωτα είναι πάνω από ρεύματα και από λογοτεχνικές σχολές. Μπορεί ορισμένοι ποιητές, που συναντάμε στη συγκεκριμένη ανθολογία να έχουν χαρακτηριστεί σαν εκπρόσωποι του φουτουρισμού, του ντανταϊσμού και του σοσιαλιστικού ρεαλισμού, όμως, τα ποιήματα, που συναντάμε ξεφεύγουν από τα λογοτεχνικά είδη, που αναφέρθηκαν πιο πάνω, δείχνοντας ότι η έμπνευση, που προέρχεται από τον έρωτα ξεπερνά τα στεγανά και τους κανόνες των διαφορετικών ποιητικών ρευμάτων.

Αρκετά ενδιαφέρον είναι επίσης, ότι διαβάζοντας τη συγκεκριμένη ανθολογία, γνωρίζουμε τα έργα ορισμένων ποιητών, που μέχρι τώρα δεν έχουν μελετηθεί αρκετά, όπως, για παράδειγμα του Σαίξπηρ έχουν μελετηθεί στο έπακρο οι τραγωδίες του, όχι, όμως και τα ερωτικά του σονέτα.

Μια ακόμα από τις αρετές της ανθολογίας: Δύστηνος Έγκειμαι Πόθω, είναι και η μεταφραστική δεινότητα του Γιώργου Μπλάνα και αυτό φαίνεται περισσότερο στα ποιήματα, που είναι γραμμένα σε παραδοσιακές φόρμες, καθώς έχουν αποδοθεί με σωστό μέτρημα των στίχων και με ομοιοκαταληξία στα σημεία, που απαιτείται.

Κλείνοντας, δεν έχουμε παρά να συνυπογράψουμε την τελευταία φράση από τον πρόλογο του Γιώργου Μπλάνα στην ανθολογία: «Τα έργα τέχνης και ιδίως τα ποιήματα μας μαθαίνουν να ερωτευόμαστε.»

Έκτωρ Κακναβάτος, Αιθαλομάζα

Natalia Sergeevna Goncharova, Frost

Natalia Sergeevna Goncharova, Frost

Πέφτανε μπαμπάκια ματωμένα απ’ το φεγγάρι
Μπηγμένες μπαντερίγιες στα μηλίγγια του ο τορέρο
ανέβαινε ψηλά με τα ποδήλατα του αγέρα

Λάμπες φθορίου κατέβαζε ο Ρίο Έμπρο
οι μπαταρίες σβήνανε στο sanyo
δεν σ’ άκουα πια
που τραβούσες ανατολικά με τις ομίχλες
Παρμενίωνα γεροπεισματάρη…

έτσι κάτω απ’ τις μαρκίζες
σάπιζεν ο αύγουστος.

*Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό “Πολιτιστική”, τ. 17.