VIA DOLOROSA
ΕΚΔΟΣΕΙΣ “VAKXIKON.GR”

ΤΟΥ ΘΕΟΧΑΡΗ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ

Πριν από λίγο καιρό κυκλοφόρησε η συλλογή διηγημάτων “Via Dolorosa”, ολοκληρώνοντας την «Τριλογία της Κρίσης», από τις εκδόσεις: “Vakxikon.gr”.

Σε αυτή τη συλλογή διηγημάτων συμμετέχουν οι: Αντιόπη Αθανασιάδου, Αγγέλα Γαβρίλη, Νίκος Ερηνάκης, Μαρία Α. Ιωάννου, Μαρία Κατσοπούλου, Δάφνη Μανούσου, Κυριάκος Μαργαρίτης, Διονύσης Μαρίνος, Νίκος Ξένιος, Γιάννης Παπαγιάννης και Ηλίας Σεφερλής.

Το πρώτο, που πρέπει να τονίσουμε είναι το λογοπαίγνιο του τίτλου, καθώς via dolorosa σημαίνει ο δρόμος του μαρτυρίου και τα διηγήματα, που περιλαμβάνει η συλλογή αναφέρονται στη βία και άρα το νήμα, που συνδέει όλες αυτές τις ιστορίες είναι σαν ένας δρόμος μαρτυρίου, που καλούνται να μας περιγράψουν οι συγγραφείς.

Στα έντεκα διηγήματα, που περιλαμβάνει η συλλογή θίγονται διάφορες μορφές βίας όπως: Η φτώχεια, ο ρατσισμός, τα ναρκωτικά, η ενδο-οικογενειακή βία, ο κοινωνικός δαρβινισμός, η κρατική καταστολή και ο ψυχολογικός εκβιασμός. Χαρακτηριστική μορφή βίας είναι ο ψυχολογικός εκβιασμός, που ασκείται από την υπερπροστατευτική μάνα προς το γιο της, που δεν έχει ακόμα συνειδητοποιήσει πως το παιδί της μεγάλωσε.

Μια μεγάλη αρετή του βιβλίου είναι ότι κανένα διήγημα δεν εξυπηρετεί τη θεωρία των δύο άκρων. Επίσης, ορισμένα από τα διηγήματα αναγνωρίζουν τη φτώχεια και την εξαθλίωση ως μορφές κοινωνικής βίας.

Μένουν ατιμώρητες οι πράξεις βίας; Όχι απαραίτητα. Ο ρατσιστής θα σκοτώσει εν βρασμώ ψυχής τη μοναδική γυναίκα, που του στάθηκε και ο άντρας, που αποζητά την πληρωμένη ικανοποίηση χωρίς τις απαραίτητες προφυλάξεις, θα προσβληθεί από aids.

Κλείνοντας, δεν έχουμε παρά να συγχαρούμε τις εκδόσεις: “Vakxikon.gr” για την έκδοση του συγκεκριμένου έργου, γιατί, όπως πολύ σωστά αναφέρουν οι Αγγέλα Γαβρίλη και Μαρία Κατσοπούλου στον πρόλογο του βιβλίου: «Η λογοτεχνία οφείλει να μιλήσει για εκείνο που όλοι αρνούνται ή κάνουν ότι δεν βλέπουν».

απόπειρα δέκατη έκτη

ξεμακραίνεις φτύνοντας
στις καταιγίδες που φτάνουν
στ’ απογεύματα που φεύγουν
στις φοβισμένες αναπνοές
στα δημόσια προσκυνήματα
λατρεύεις
απροσδόκητα φεγγάρια
και καθώς αιωρείσαι
μέσα σε ανεπαίσθητα
θραύσματα χρόνου
είναι σαν να τριγυρνάς
μέσα στην ακινησία
των πραγμάτων

απόπειρα δέκατη έβδομη

η οντότητά σου
ενδότερα αρχαίου ναού
μυστικό ρυάκι
σε σκοτεινές πεδιάδες
με καταβόθρες πικρές
αλάτι και χάλκινη σκουριά
αγάπη σε ακάνθινες αψίδες
των πεπιεσμένων στιγμών
της ζωής σου

απόπειρα δέκατη όγδοη

γραμμές αναφαίνονται
τα μονοπάτια της γαλήνης
σαν αγέλη σκύλων
που εμποδίζει τον ύπνο
αλυχτώντας τη νύχτα
σε τοπία που βρέχονται
από ραδιενεργούς αφρούς
ξεραμένα φύλλα
αιώνιων φθινοπώρων
φωνές σε άλλες όχθες
τυφώνες που δεν
κατέστρεψαν

*Από τη συλλογή “υπολήψεις – απόπειρες”. Για να διαβάσετε ή κατεβάσετε τη συλλογή αυτή πηγαίνετε εδώ: http://www.apostaktirio.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=2738:test&catid=57:e-books&Itemid=66

Ο νους και τα αισθήματα
μέσα στα τετράδια,
πέφτουν στα κύματα!

Αφανίζονται τα λόγια,
τα κουρέλια – ψεύτικα κουνέλια
ροκανισμένα κόκαλα.

Οι έννοιες ξεντυμένες
γλιστράνε στα νερά,
σαν κορμιά το καλοκαίρι,
λυγερά.

Μπήκα σ’ ένα κατάστημα

Μπήκα σ’ ένα κατάστημα δίσκων και ζήτησα
τη Nathalie
ποιάναι η κυρία δεν την ξέρω ψιθύρισε
η μια στην άλλη πωλήτρια και χαχάνισε
σταχτί σκούρο χάχανο από βαρύ τσιγάρο και
σκληρό ποτό σε δωμάτιο σκυλάδικου τα
ξημερώματα Posters διασήμων ποδοσφαιριστών
τη Nathalie
με τον Ζιλμπέρ Μπεκό συνέχισα μη δίνοντας
σημασία με περιεργάστηκαν όπως προϊστορικό
τέρας αργοκύλησαν οι στιγμές σαν γεωλογικοί
αιώνες κάτι έχω ακουστά ψέλλισε η άλλη
τις έφερα σε δύσκολη θέση σκέφτηκα
ζήτησα συγγνώμη χιόνιζε ακόμα la place
rouge etait blance a cote de moi pleurait Nathalie
γερασμένη
ακουμπώντας στο άγαλμα του Μαγιακόβσκι
σακατεμένη από νόρμες και πεντάχρονα σχέδια.

Continue reading →

Paperweight
by Claire Gaskin

Hunter Publishers, 2014

In Paperweight, her third full-length collection, Claire Gaskin shows her talent for observing fluctuations in the state of things – personal, political and environmental. Within this, she does not turn from the darker corners of the human psyche. ‘Just do the best you can’ opens with a frank acknowledgement of mortality: ‘your death keeps growing/or your life keeps contracting’. Themes of loss surface elsewhere in the collection. In ‘to construct is to omit’ she writes, ‘I grieve the self that lived here / the graves my shoes are / by the door that doesn’t open’. There are also moments of violence, such as the accident in ‘ensoul’: ‘hell loses colour in the constant rain / no emergency vehicle was called’. These poems permit the world and all its wildness, and yet remain grounded. The notion that a witness has an ethical position is significant in Gaskin’s writing. The trauma of these poems is often gendered. In ‘(after Greer)’ a woman leaves the house ‘with his handprint on her face’. In ‘Just do the best you can’, the speaker writes: ‘and yet I dreamt I was raped / wearing my sister’s wedding dress’. These are feminist poems. Some, such as ‘(after Greer), are direct critiques; in other poems resistance lies in the disquiet of Gaskin’s lucid account of dispossession, rather than an outright call for struggle.

The ability to witness events and emotional states without getting caught up in them is often associated with meditation practices. Gaskin’s poems are meditative in the sense that they are accretions of the world, gathered through calm attention. In the yoga class that I attend, meditation is called sitting, which to me suggests an open, chance-based practice. Gaskin’s poems sit with the world. Yoga could be another analogue for the poems’ attention to the presence and experience of the body. One poem, ‘dreaming of the dreamer’, suggests ‘drawing a line around your body and living within it’. More frequently, though, Gaskin’s poems blur the boundaries of the body and its surrounds. There is rain that ‘fills the pelvis bone / a bird bath’ (‘a liberty of flowers’). In her poem ‘the breeze’, the architecture of the body and the built environment mingle: ‘the breeze flattens to include / spinal staircase to a balcony brow’. Her poem ‘hippocampus’ has the body not as a temple but, pragmatically, a rental property:

I am rent free
I have been living in the house of my body
all the windows and doors open
curtains wet with rain billow and whip

Continue reading →

Πήγαινα στο λιβάδι με τις παπαρούνες
Τη στιγμή μιας καταιγίδας
Πολλά χρόνια πριν
Κι ήταν το φουστάνι μου
Από ύφασμα κόκκινο και φαρδύ πολύ
Σαν τσακισμένη παπαρούνα από μετάξινο μαλλί
Κι άνοιξα μια ουρά σαν παγωνιού
Να προστατέψω το λιβάδι από τους κινδύνους
Και κάλεσα ως μάρτυρα εμένα
Από κόσμους υψηλούς
Που με παρέδωσαν σε τούτο το λιβάδι
Ατέλειωτα χρόνια πριν δώρο σ’ αυτή τη μέρα.

Μετάφραση: Ιωάννα Αβραμίδου.

Είμασταν στη στιγμή ακριβώς της ύστατης διάκρισης.
Τότε χρειάστηκε να επαναπατρισθεί το μαχαίρι.
Και η αναλογούσα σε αυτό ένσαρκη πορφύρα.
Λίγοι θα έχουν μάθει να κοιτούν τη γη όπου ζούσαν και να της
απευθύνονται στον ενικό με το βλέμμα τους χαμηλωμένο.
Γη της λήθης, γη αμέσως προσεχής, δίπλα μας, που μας εξήψες
την παραφορά και σ’ ερωτευθήκαμε έμπλεοι δέους.
Το δε δέος παρήλθε…
Στον καθένα τώρα η κλεψαμμία του για να τελειώσει με την
κλεψαμμία μαζί.
Να συνεχίσει να κυλάει μέσα στην τύφλωση.
Αλλά όποιος παραδώσει το μήνυμα θα στερείται δια παντός
ταυτότητος.
Δεν θα βαίνει πλέον ασθμαίνων.
Υποδειγματίζω δε στο πλαίσιο της Αποκαλύψεως δεν είναι άραγε
και ό,τι κάνουμε τις νύχτες σε κάποιαν όψη που τό ’χει βάλει
πείσμα να πεθάνει;
Και το εργαλείο, του οποίου το χέρι μας, απεκδεδυμένο μνήμης,
θα ανακάλυπτε ανά πάσα στιγμή την ευεργεσία, δεν θα γέρναγε
ποτέ, θα διατηρούσε άθικτο το χέρι, ανέπαφο.
Κι έτσι χαθήκαν μέσα στην ομίχλη οι άνθρωποι με κρεμασμένα
στον ώμο τα σακκίδιά τους.

*Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής. Από το Αλωνάκι της Ποίησης στο http://alonakitispoiisis.blogspot.com

Even in the Dark
by Rose Lucas

UWA Publishing, 2013

Rose Lucas is a name often found in anthologies, awards and shortlists, so it is no misnomer to call this first collection of poems long-awaited. Time calibrates the scale in Even In The Dark, which span detail in lives from pre-conception and birth to the discovery of a cremated woman’s body 40,000 years in the earth.

The word ‘Even’ from the title gives notice to the grace with which each subject, word and sensation are dealt. With ‘In the dark’ Lucas shows us, with a shortened visual depth of field, a space of shifting equanimity. There is no excess, no jostling assertions and we are not displaced. Rather, with a rare and fascinating steadiness of poetic crafting, a strange familiarity of closeness coheres wild reverence for the elemental and is sustained. Lucas’s ‘dark’ is a listening place and it is not opaque. In these poems the focus is sharp and meticulously directed, Lucas has deftly supplanted our watchfulness with her own. From ‘Weekender’:

and of the moths
caught indoors,
still making their mad dashes at any little patch of light
(p 22)

Continue reading →

ΤΟΥ ΑΝΤΩΝΗ Θ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ

Πολλοί είναι αυτοί, που στα εφηβικά τους χρόνια νοιώθουν την ανάγκη να διαχύσουν τα συναισθήματά τους στα καλούπια των στίχων. Μεγαλώνοντας, η σκληρή πραγματικότητα πνίγει ή επικαλύπτει τα συναισθήματα, στίχοι δεν γράφονται πια και οι τελευταίοι που γράφτηκαν, κιτρινίζουν σε κάποιο συρτάρι, άλλοτε ξεχασμένοι και άλλοτε σαν μυστικά φυλαγμένο αποδεικτικό στοιχείο «νεανικού αμαρτήματος».

Είναι και κάποιες στιγμές, που απεγνωσμένα γυρεύουμε διαφυγή από τη διακεκαυμένη ζώνη της καθημερινής ρουτίνας και της πεζής πραγματικότητας. Λίγες είναι οι στιγμές αυτές και γίνονται, όσο περνάει ο καιρός, ολοένα και λιγότερες, αφού, τελικά η αφομοιωτική ικανότητα της σκληρής και πεζής αυτής πραγματικότητας μας μεταβάλλει αργά ή γρήγορα, ανάλογα με την ικανότητα αντίστασης του καθένα μας, -ευελιξία την αποκαλούμε κατ’ ευφημισμόν- σε τυποποιημένα νευρόσπαστα, έτοιμα να εκτελέσουν με ακρίβεια κάθε τι, που αυτή επιτάσσει.

Continue reading →

Το παραδομένο παιδί
που νιώθει το βυθισμένο φύλο στα σπλάχνα του
να φτερουγίζει όπως το ράμφος
από ένα ζαλισμένο κολιμπρί
ή όπως ολάκερο το κορμί
ενός νεαρού κι εκστατικού ερπετού

είναι το κέντρο του κόσμου σ’ αυτή την παραλία
απομακρυσμένη απ’ τον κόσμο
αν το δέρμα του επιχριστεί με άμμο
καθώς βράζουν κυριευμένα τα σπλάχνα του
και τα μάτια του δεν βλέπουν
περισσότερο από ένα αμάλγαμα της θάλασσας και της επιθυμίας.

Εγώ είμαι ένα τίποτα, αυτό είναι τα πάντα
αυτό στη στιγμή αυτή, αυτό που παραδίδεται
στους χίλιους σπασμούς
του οποίου η άσπλαχνη μετάφραση είναι πως ο χρόνος του είναι άλλος,
ένα λουλούδι σχεδιασμένο
χωρίς ορατά περιγράμματα, μια πηγή στο κέντρο του κορμιού του.

Κάνοντάς το να στριφογυρνά
μέχρι, εξαντλημένο, να νομίσει πως χόρεψε
σε οποιαδήποτε φανταστική στάση,
να συλλογιστεί τη φθορά του σαν μια υποταγή, σαν μια παράδοση,
δεν είναι περισσότερο από το πενιχρό βραβείο
γι’ αυτόν που φύλαξε τις πύλες της Εδέμ.

*Από την Ανθολογία Σύγχρονης Ισπανικής Ποίησης. Μετάφραση: Άτη Σολέρτη. Εκδόσεις Βακχικόν., Το ιστολόγιο του ποιητή είναι εδώ http://rafaeljosediaz.blogspot.com