Πίνακας: Γιάννης Κολιός

Όταν πρωτοάρχισα να καταστρώνω ποιήματα –γιατί και πώς και κάτω από ποιες συνθήκες κανείς δεν γνωρίζει, κι αυτό είναι το ωραίο–, ο καβαφικός Θεόκριτος ενσάρκωνε τον πόθο μου να συναντήσω τον ιδανικό δάσκαλο. Ήθελα κάποιον να μου πει αν λοξοδρόμησα, αν έπρεπε να συνεχίσω στην ίδια τροχιά ή να του στρίψω.

«… Κι αν είσαι στο σκαλί το πρώτο, πρέπει

να ’σαι υπερήφανος κ’ ευτυχισμένος.

Εδώ που έφτασες, λίγο δεν είναι·

τόσο που έκαμες, μεγάλη δόξα.

Κι αυτό ακόμα το σκαλί το πρώτο

πολύ από τον κοινό τον κόσμο απέχει.

Εις το σκαλί για να πατήσεις τούτο

πρέπει με το δικαίωμά σου να ’σαι

πολίτης εις των ιδεών την πόλι …»

Αυτά μου είπε. Τόσα πρέπει μόνο σε ένα καβαφικό —κυρίως ψευδοϊστορικό— ποίημα χωράνε και πουθενά αλλού. Γι’ αυτό μάλλον τον αγαπούσαμε τον Καβάφη στο σχολείο και τον ακούγαμε, παρότι ήταν κι εκείνος δάσκαλος που μιλούσε για…

Οι μέρες μας στη θάλασσα,
ευθείες αναφορές μιας
ακυβέρνητης απελπισίας/
κι όλα αυτά τα επικρεμάμενα σύννεφα,
ήδη σκάφη,
ήδη δάση κυνηγών,
που ερωτεύτηκαν τα ελάφια εν καιρώ πολέμου,
εν τέλει αποχρωματίζονται,
-κι ας καρπίζουν ακόμη μουσώνες
με την οσμή των αλατισμένων τζόγων-
τυφλοί ψυχοπομποί,
προς το κενοτάφιο του ανέστιου  χρόνου.
Εκεί εναποτίθεμαι,
σαν ένα έμβρυο,
ενθύμιο οργασμών,
κάθε νύχτα που επαναλαμβάνεται το έργο,
με την ελπίδα εναλλακτικού φινάλε.

photo: Harvey Stein (American, born 1941)
The Hug: Closed Eyes and Smile
1982
Digital, inkjet archival print
-33 x 48.3 cm
Collection of the artist
© Harvey Stein, 2011

Όσες παρομοιώσεις, όσες μεταφορές κι αν

χρησιμοποιήσεις, η φύση, ο κόσμος,

αυτό που βλέπεις θα σε ξεπεράσει

Η γιαγιά μου, γυναίκα της Κυριακής στην

εκκλησία, έριχνε, θυμάμαι, μαχαίρι στο χαλάζι,

να το κόψει· μαχαίρι στο θεό. Σ’ ένα θεό που

αυτοκτονεί τις Κυριακές, ενώ εσύ ανασταίνεσαι

μαζί του πριν απ’ το μεσημεριανό και αφού

σε πάρει ο ύπνος στην καρέκλα.

Νέα γλώσσα. Μαθαίνω. Ολοκληρώνω

τις απώλειες.

Ο καιρός δε φτάνει. Χάνεται ο ήλιος. Νυχτώνει,

και είμαι ακόμα ξαπλωμένος. Κάνω το σταυρό

μου. Τον παίρνω πίσω. Εκείνο το αγκάθινο στεφάνι

μού είναι μικρό.

Δε θα θυσιαστώ αυτόν το μήνα.

Χρωστάω νοίκια.

Διαφέρω από τους άλλους

όσο δεν τους χαλώ τον ύπνο.

this
………is my
………pure redundancy
there’s no
……………..order
in the burning of it

……………..i’m a bag
of bones & chemistry

walking

& nothing
is new.i’ve fallen
through
…………..the
………………..years
………………..& i’m
here
for the closing
……………..a ready time
to search
……………..for a green
……………..place

& here’s………a bauble
…………………a rattle
of knuckles
…………& bright
…………………stones.is music

…………for an exit

a broken
…………………body
in the wind

..

From my book, skins, written for the refugees and published by Hesterglock Press. All profits for the refugees through the organisation, CalAid.
https://hesterglockpress.wordpress.com/reuben-woolley-skins/

Cover image by Sonja Benskin Mesher

Κατερίνα Γώγου (1940-1993)

φωτο ©Γιώργος Κορδελλάς

Θέλω να κουβεντιάσω σ’ ένα καφενείο
που να ‘χει πόρτα ανοιχτή
και να μην έχει θάλασσα
μονάχα άντρες άνεργους
σκόνη με ήλιο και σιωπή
να μπαίνει ο ήλιος στο κονιάκ
κ’ η σκόνη μαζί με τα τσιγάρα στα πλεμόνια μας
κι ας μην πάρουμε και σήμερα βρε αδερφέ
προφύλαξη για την υγεία μας
κι ούτε να δίνεις συμβουλές
το πως το κατεβάζω έτσι
και πως σκορπιέμαι έτσι
και να αφήσεις ήσυχα στα μούτρα
τις μπογιές τις μύξες και τα κλάματα
να τρέξουνε.
Μονάχα να κοιτάζεις ήρεμα
τα νύχια τα μαλλιά μου και τα χρόνια
που ‘ναι βρώμικα
και γω
να μη δίνω φράγκο για όλα αυτά
Μόνο το κόμμα, το χριστουλάκο τους
γιατί δε φτιάχτηκε το κόμμα τόσα χρόνια
και συ να ‘σαι φίλος. Φίλος-φίλος
έτσι όπως το λέει ο Καζαντζίδης
και το κονιάκ να ‘ναι σκατά
και εργολάβος πουθενά δε φάνηκε
έχει…

Η ιστορία τότε και τώρα, εκδ. Δελφίνι, 1997

Παρουσιάζω ένα βιβλίο που κάποτε λειτούργησε ως φλασιά και ως μάθημα. Έγινε από αρκετούς λόγος για τον τρόπο ζωής της συνοικίας των μπιτ, στην θρυλική Ύδρα. Αλλά πώς στ’ αλήθεια ζούσαν τη δεκαετία του ’60 εκεί;

Η ποιήτρια και συγγραφέας, Νανά Ησαΐα, έχοντας πάθος για την ζωγραφική, γίνετε ενεργός μέλος αυτής της κοινωνίας. Μαζεύει καμβάδες και πινέλα και μετακομίζει εκεί. Παρέα με αγγλόφωνους ποιητές στην πρώτη τους απόπειρα δημιουργίας. Προφανώς τότε οι δημιουργοί λειτουργούσαν ως  ένα σώμα. Η πρώτη μεταπολεμική γενιά με πάθος για τέχνη, με απέχθεια για τον πόλεμο, με σνομπ αισθήματα για το κατεστημένο, πίστεψε στον ουμανισμό και ασπάστηκε ένα χίπικο τρόπο ζωής. Βρήκε έναν τόπο, όχι για να το νιώσει ως πατρίδα, άλλα για στεγάσει τα όνειρα και τις τζαζ ανησυχίες της.

Καλντερίμια χωρίς δημοτικό φωτισμό –αν και τότε κυκλοφορούσαν με φακούς– ένωναν το ένα σπίτι με το άλλο, το…

«Καρδούλα μου, τζιέρι μου, καρδιά μου,
πέτρα που κυλάει δε ριζώνει»,
είπες.

Μα εγώ,
που ήθελα νέο κεφάλι να φορέσω,
έκοψα το παλιό κι άρχισα να ψάχνω
αριστερά κι δεξιά.
Στο μεταξύ,
αλλάξαν οι καιροί,
άλλαξε και η γη,
κι από στρόγγυλη έγινε ευθεία,
τραμπαλίζοντας
χωρίς προειδοποίηση.
Έτσι,
πέρα-δώθε
κύλησα,
και κατρακύλησα,
και δε ρίζωσα ποτέ.

Μόνο τα λόγια σου
φυτεύτηκαν,
χάδι-στο-σβέρκο-μου:
«Καρδούλα μου, τζιέρι μου, καρδιά μου…».

Guernsey, Μάης 2016

[εικόνα]