Bertolt Brecht, Μετανάστες

Λαθεμένο μου φαινόταν πάντα τ’ όνομα
που μας δίναν: “Μετανάστες”
Θα πει, κείνοι που αφήσαν την πατρίδα τους.
Εμείς, ωστόσο, δε φύγαμε γιατί το θέλαμε,
λεύτερα να διαλέξουμε μιάν άλλη γη.
Ούτε και σε μιάν άλλη χώρα μπήκαμε
να μείνουμε για πάντα εκεί, αν γινόταν.
Εμείς φύγαμε στα κρυφά.
Μας κυνήγησαν, μας προγράψανε.
Κι η χώρα που μας δέχτηκε, σπίτι δε θα ‘ναι,
μα εξορία.
Έτσι απομένουμε δω πέρα, ασύχαστοι,
όσο μπορούμε πιό κοντά στα σύνορα,
προσμένοντας του γυρισμού τη μέρα,
καραδοκώντας το παραμικρό σημάδι αλλαγής
στην άλλην όχθη,
πνίγοντας μ’ ερωτήσεις κάθε νεοφερμένο,
χωρίς τίποτα να ξεχνάμε, τίποτα ν’ απαρνιόμαστε,
χωρίς να συχωράμε τίποτ’ απ’ όσα έγιναν,
τίποτα δε συχωράμε.

Α, δε μας ξεγελάει τούτη η τριγύρω σιωπή!
Ακούμε ίσαμ’ εδώ τα ουρλιαχτά που αντιλαλούν
απ’ τα στρατόπεδά τους.
Εμείς οι ίδιοι μοιάζουμε των εγκλημάτων τους απόηχος,
που κατάφερε τα σύνορα να δρασκελίσει.
Ο καθένας μας, περπατώντας μες στο πλήθος
με παπούτσια ξεσκισμένα,
μαρτυράει τη ντροπή που τη χώρα μας μολεύει.
Όμως κανένας μας δε θα μείνει εδώ.
Η τελευταία λέξη δεν ειπώθηκε ακόμα.

1937 (Μετάφραση: Μάριος Πλωρίτης)
* Μπέρτολτ Μπρεχτ (1899-1956) Γερμανός ποιητής, σκηνοθέτης και θεατρικός συγγραφέας. Τα έργα του είχαν αντιμιλιταριστικό και αντιεξουσιαστικό χαρακτήρα.

Βλαντιμίρ Μαγιακόβσκι, Επίκαιροι αμίλητοι

Την ώρα που αεροκοπανάνε οι άρχοντες
περί δημοκρατικής τάξης, ανάμεσά
μας οι αμίλητοι ζούνε.
Κι όσο σαν δούλοι εμείς μένουμε σιωπηλοί,
οι ηγεμόνες δυναμώνουν,
ξεσκίζουν, βιάζουν, ληστεύουν,
των ανυπόταχτων τα μούτρα
τσαλακώνουν.
Ετούτων των αμίλητων το πετσί, περίεργα θα ’λεγες είναι
φτιαγμένο.
Τους φτύνουνε καταπρόσωπο κι αυτοί σκουπίζουνε σιωπηλά το πρόσωπο
το φτυσμένο.
Να αγριέψουνε δεν το λέει η ψυχούλα τους,
και που το παράπονό τους να πούνε;
Απ’ του μισθού τα ψίχουλα, πώς να αποχωριστούνε;
Μισή ώρα, κι αν, βαστάει το κόχλασμά τους,
μετά αρχινάνε το τρεμούλιασμά τους.
Ει! Ξυπνήστε κοιμισμένοι!
Από την κορυφή ως τα νύχια ξεσκεπάστε τους,
άλλο δε μας μένει.

* Ποίημα και εικόνα τα πήρα από το http://classwar.espiv.net/?p=1714

Γιώργος Πρεβεδουράκης, Στιγμιόγραφο (Πλανόδιον, 2011)

ΕΦΥΜΝΙΟ
— Η λύπη σου είναι ένα ποίημα του δρόμου
σε ράφι αστού λακαριστό
άκοπο ελεγείο
ένα αστείο παρακμής
σε κάποιο μπαρ ώρα αιχμής
με ξώπλατα και τατουάζ ηθοποιός-γκαρσόνα
είναι σκυλί που αλυχτά μες σε στρατώνα
—
η λύπη σου είναι ένα ποίημα του δρόμου
σταυρόλεξο σε κατάστρωμα, βιοσοφία τσέπης
σ’ ένα υγρό λιθόστρωτο αρχοντικός επαίτης
νυχτερινή περπατησιά, σύνορο της ματιάς σου
μια μαγιάτικη πηγή να ξεδιψά η χαρά σου
—
Continue reading →

Άγης Μπράτσος, Αντι-Μνημόνιο κ.ά.

Με μία λέξη
εξυψώνεις τη ζωή:
Αντιστέκομαι.

Ελπίδα αιχμής:
Δε ζουν οι λαοί χωρίς
την ουτοπία.

Αρκούν δυο λέξεις
κι όλο τον πλούτο δρέπεις:
Μην υποκύπτεις.

Αρκεί μια σκέψη
να σκοτώσει τη φτώχεια:
«Γιατί πεινάνε;».

Δε χρειάζεται
«Σωτήρες» ποτέ, καμιά
Δημοκρατία.

Κόψτε το ρεύμα
στους φτωχούς και θα λάμψει
η αδικία.

Continue reading →

Κατερίνα Γώγου, Εμένα οι φίλοι μου είναι μαύρα πουλιά

Εμένα οι φίλοι μου είναι μαύρα πουλιά
που κάνουν τραμπάλα στις ταράτσες ετοιμόρροπων σπιτιών
Εξάρχεια Πατήσια Μεταξουργείο Μέτς.
Κάνουν ότι λάχει.
Πλασιέ τσελεμεντέδων και εγκυκλοπαιδειών
φτιάχνουν δρόμους και ενώνουν έρημους
Διερμηνείς σε καμπαρέ της Ζήνωνος
επαγγελματίες επαναστάτες
παλιά τους στρίμωξαν και τα κατέβασαν
τώρα παίρνουν χάπια
και οινόπνευμα για να κοιμηθούν
αλλά βλέπουν όνειρα και δεν κοιμούνται.
Εμένα οι φίλοι μου είναι σύρματα τεντωμένα
στις ταράτσες παλιών σπιτιών
Εξάρχεια Βικτόρια Κουκάκι Γκύζη.
Πάνω τους έχετε καρφώσει εκατομμύρια σιδερένια μανταλάκια
Τις ενοχές σας αποφάσεις συνεδρίων
δανεικά φουστάνια
σημάδια από καύτρες περίεργες ημικρανίες
απειλητικές σιωπές κολπίτιδες
ερωτεύονται ομοφυλόφιλους
τριχομονάδες καθυστέρηση
το τηλέφωνο το τηλέφωνο το τηλέφωνο
σπασμένα γυαλιά το ασθενοφόρο κανείς.
Κάνουν ότι λάχει.
Όλο ταξιδεύουν οι φίλοι μου
γιατί δεν τους αφήσατε σπιθαμή για σπιθαμή
Όλοι οι φίλοι μου ζωγραφίζουνε με μαύρο χρώμα
γιατί τους ρημάξατε το κόκκινο
γράφουνε σε συνθηματική γλώσσα
γιατί η δικιά σας μόνο για γλείψιμο κάνει.
Οι φίλοι μου είναι μαύρα πουλιά και σύρματα
στα χέρια σας. Στο λαιμό σας.
Οι φίλοι μου.

Continue reading →

Λένα Τσούχλου, Εμείς οι Λίγοι

Eίμαστε εμείς οι ονειροπαρμένοι τρελλοί της γης
Με τη φλογισμένη καρδιά και τα έξαλλα μάτια.
Είμαστε οι αλύτρωτοι στοχαστές και οι τραγικοί ερωτευμένοι.
Χίλιοι ήλιοι κυλούνε μες στο αίμα μας
Κι ολλούθε μας κυνηγά το όραμα του απείρου.
Η φόρμα δεν μπορεί να μας δαμάσει.
Εμείς ερωτευτήκαμε την ουσία του είναι μας
Κι σ’ όλους με τους έρωτες αυτής αγαπούμε.
Είμαστε οι μεγάλοι ενθουσιασμένοι κι οι μεγάλοι αρνητές.
Κλείνουμε μέσα μας τον κόσμο όλο κι δεν είμάστε τίποτα απ
Αυτόν τον κόσμο
Οι μέρες μας είναι μια πυρκαγιά κι οι νύχτες μας ένα πέλαγο.
Γύρω μας αντηχεί το γέλιο των ανθρώπων.

Είμαστε οι προάγγελοι του χάους

Λένα Τσούχλου
1946

Λένα Τσούχλου
Η Τσούχλου ήταν στην παρέα του Μακρή όταν αυτός έγραψε την περίφημη προκήρυξη του «Συνδέσμου Αισθητικών Σαμποτέρ Αρχαιοτήτων», όπου μεταξύ των άλλων «έθετε ως στόχο» την ανατίναξη του Παρθενώνα «…Πρώτη καταστροφή ορίζεται η ανατίναξη και η τελεία κατεδάφιση του Παρθενωνα, που μας έχει κυριολεκτικά πνίξει…»
Αυτό το ερώτημα-πρόταση βρίσκει απάντηση στο ότι ο Παρθενώνας είχε καταλήξει ένα σύμβολο για κάθε ιδεολογική χρήση. Δεν υπήρχε πορεία αριστερών ή δεξιών που να μην είχε πανό με την εικόνα του Παρθενώνα.
Όλα αυτά συνέβαιναν στη διετία 1944-1946. Η «κίνηση των Ανεύθυνων» όπως ονομάζονταν εκείνη την εποχή μια μεγάλη παρέα από διανοούμενους, καλλιτέχνες κ.λπ. με άξονα το Κολωνάκι μεταξύ των οποίων ήταν και οι Γιώργος Μακρής, Λένα Τσούχλου, Ναταλία Μελά, Τάκης Βασιλάκης, Φώφη Τρέζου, Μίνως Αργυράκης και πολλοί/ές άλλοι/ες.
Μέσα από αυτή τη νεολαία της εποχής του πολέμου, που δεν συμβιβαζόταν με τις επιταγές της μιας ή της άλλης πλευράς πρόεκυψαν πιο «κλειστές παρέες».
Η Λένα Τσούχλου ονομάζει την παρέα της «Προάγγελους του Χάους». Η φίλη της Φώφη Τρέζου, αυτοονομάζεται «ανεύθυνη» και λίγα χρονιά αργότερα, γράφει το θεατρικό έργο «Οι Ανεύθυνοι», όπου περιγραφεί την ψυχολογία της έξαλλης αυτής παρέας.
Οι Ανεύθυνοι μπορούμε να πούμε ότι είναι το πρώτο «ροκ εν ρολ φαινόμενο» το οποίο όμως περιορίζεται στην Αθήνα. Είναι κυρίως πλουσιόπαιδα του Κολωνακίου που προσπαθούν εν μέσω κατοχής και εμφυλίου να αρνηθούν την καταγωγή τους. Έχουν εξαιρετική μόρφωση και τα γνωστότερα δείγματα της κουλτούρας τους είναι:
– Η προκήρυξη των «Αισθητικών Σαμποτέρ»
– Τα ποιήματα και τα γραπτά του Γιώργου Μάκρη
– Και το ποίημα της Λένας Τσούχλου «Εμείς οι λίγοι».
Το ποίημα της Λένας έχει τεράστια σημασία για την ιστορία της νεανικής κουλτούρας στην Ελλάδα. Δείχνει πια καθαρά τις πρώτες φωνές που αρχίζουν να ορθώνουν έναν ανεξάρτητο νεανικό λόγο. Δείχνει ότι έχει αρχίσει να σχηματίζεται η σκέψη για ζωή, σε λίγους βέβαια, αλλά έστω σε αυτούς τους λίγους έχουμε τα πρώτα καθαρά σημάδια που οδηγούν πολύ μακριά από όλες τις «καθοδηγήσεις». Οι «μεγάλοι ενθουσιασμένοι» και οι «μεγάλοι αρνητές» γραφούν στα παλαιοτέρα των υποδημάτων τους τις επιταγές μιας σχιζοφρενικής «κομμουνιστικής» ηγεσίας και τους ασφυκτικούς περιορισμούς μιας «εθνικόφρονας» δεξιάς.
(Απόσπασμα από το «Ελληνικό Ροκ» του Μανώλη Νταλούκα, εκδόσεις Άγκυρα).
* Η φωτογραφία είναι από το poiein.gr

Τόλης Νικηφόρου, Χρέος

Χρωστάμε μόνον
σε κείνους που πολύ αγάπησαν
και ζήσανε την πίκρα
χρωστάμε μόνον
σε κείνους που πολύ αγωνίστηκαν
και ζήσανε την ήττα
χρωστάμε μόνον
σε κείνους που πολύ ονειρεύτηκαν
και ζήσανε τον εφιάλτη
χρωστάμε μόνον
σε κείνους που περιφρονήσανε τον θάνατο
και πέθαναν κι είναι νεκροί κι ανθίζουν
και μυρώνουνε το χώμα

χρωστάμε μόνον
το φως του κόσμου

Αυτό είναι το δικό μας χρέος…

* Απο την ποιητική συλλογή “Αναρχικά” (1979)

Τάσος Δενέγρης, Το πνεύμα της άμυνας

Είμαι κάτι ασύλληπτο
Είμαι κάτι ασύλληπτο
Για του ανθρώπου το μάτι
Καιροφυλακτώ
Όπως είπα κι αλλού
Στις μεγάλες διαβάσεις
Ή με μία μονάχα ματιά
Εξαφανίζω Φόβους και ολέθριους δισταγμούς.
Γνωρίζω το μοναδικόν
Της αποστολής μου
Βοηθώ τον πλησίον
Ξεσκεπάζω την πλάνη
Πολεμώ τον θρασύ και τον δίβουλο
Τα κριτήρια δεν είναι σαφή
Πιο συχνά, η φωνή του ενστίκτου –

Καταφεύγω στα σύννεφα
Πως αλλοιώνονται τα χρώματά τους στη δύση.
Οι εποχές εναλλάσσονται
Μέσα στη διάρκεια της μέρας
Και δεν μένει καθόλου καιρός
Η ψυχή να χαρεί
Ή απλώς να χειμάσει.

Λάσπη θόλος αέρας ζεστός
Δυνατός και μονήρης
Ποια κορφή ποιος βυθός
Μια τριήρης
Αλυχτάει μες στη νύχτα.

* Πρώτη γραφή 31/10/1971 * Δεύτερη γραφή 1997.

Χλόη Κουτσουμπέλη, Η Εξορία

Διάβασες πάνω στο όστρακο
το όνομά σου ευδιάκριτα
μαύρες κουκούλες έγνεφαν
το δίκαιο
δεν θα γινόσουν καταπατητής του Νόμου
όμως από ένα πέτρινο σπίτι
σε ένα νησί με πέπλα
ερχόταν η μελωδία μίας άρπας
και ήξερες πως ήταν εκεί
σε ανάκλιντρο και σε περίμενε
είχε βαμμένα τα μάτια με ώχρα
ανέπνεε μαλακά
με το πρόσωπο στο μαξιλάρι
χαμογελούσε και έκλαιγε
και μικρές πεταλούδες άγγιζαν
την φλόγα ενός κεριού
μία λεκάνη, μία λίμνη με νούφαρα
κρινάκια σκόρπια σε αρχαία βάζα
γυναίκες με εσθήτες στόλιζαν τους τοίχους
και ήταν εκεί δική σου
μία απαλή πατρίδα που άνοιγε κι έκλεινε
στους ήχους μουσικής
και ήξερες πως δεν άντεχες
πως δεν γινόταν
πως ποτε πια δεν θα έφευγες ξανά
εξόριστος απ’
την γυναίκα που αγαπούσες.

Fernando Pessoa, Συμφορά μας!

Συμφορά μας! Τι κάνεις στο βωμό της δόξας, εσύ, Γουλιέλμε ΙΙ Γερμανέ,
αριστερόχειρα κουλέ από το αριστερό το χέρι, Βίσμαρκ χωρίς καπάκι που
φράζεις τους φούρνους;
Ποιος είσαι εσύ, εσύ με τη σοσιαλιστική χαίτη, Δαβίδ Λόυντ Τζωρτζ,
κλόουν με το φρυγικό σκούφο φτιαγμένο στην Ένωση Τζακ;
Κι εσύ, Ελευθέριε Βενιζέλε, βουτυρωμένη φέτα του Περικλή, πεσμένη
χάμω από την μεριά του βουτύρου;
Κι εσύ, δεν έχει σημασία ποιος άλλος, όλοι οι άλλοι, Briand – Dato – Boselli
σούπα της αναρμοδιότητας μπροστά στα γεγονότα, όλοι εσείς οι αρχηγοί-
Κρατών-ψωμί-πυρομαχικών που χρονολογείστε πολύ πριν τον πόλεμο!
Όλοι! Όλοι! Όλοι! Σκουπίδια, απόβλητα, επαρχιώτικε υπόκοσμε,
πνευματικοί παλιάνθρωποι!
Και όλοι εσείς, οι Αρχηγοί Κρατών, αναρμόδιοι αλήτες, σκουπιδοτενεκέδες
αναποδογυρισμένοι μπροστά στην πόρτα της Στέρησης της Εποχής μας!
Να μη βλέπω κανένα από όλους αυτούς!
Πάρτε μερικά αχυρένια δεμάτια και κάντε ανθρώπους διαφορετικούς από
αυτούς εδώ!
Όλοι έξω από εδώ! Όλοι έξω από εδώ!
Τελεσίγραφο σε όλους, και σε όσους τους μοιάζουν!
Εάν δεν θέλουν να φύγουν δια της βίας, ας μείνουν, αλλά να πλυθούν!

Γενική αποτυχία σε όλα εξ αιτίας όλων!
Γενική αποτυχία σε όλους εξ αιτίας του κάθε τι!
Αποτυχία λαών και της μοίρας τους – απόλυτη αποτυχία!

* Απόσπασμα από το “Ultimatum”. Μετάφραση: Γιάννης Σουλιώτης