Arjun Von Caemmerer, Vice Versa

PETER O’MARA
Arjun Von Caemmerer, Vice Versa Collective Effort Press, 2016, 340 pp, pb ISBN 978-0-9876105-0-8 RRP $40

All poetry has unknown quality. The word is essentially an experiment. Each textual construct has multiple realities only restrained by imaginative possibility. In Vice Versa, a significant work of poetic exploration, Arjun Von Caemmerer asks us to journey beyond language convention and form.

His multi-dimensional work negotiates letter, word and syntax in a ludic interrogation
Vice Versa has ambitious range, with 340 pages, roughly chronological of new and selected poems. The book unfolds into 26 sections, corresponding with a letter of the alphabet. Each section has an implicit co-operation, but also divergence, working with, and against, itself. The early work, from Two’s Kisses (1992), floats the word/letter on the page as if suspended in a gravity void. Some works disperse while others centrally align or rotate around a central core. There is a gentle literal touch, exploring the word in space by utilising minimalist layouts that reconnoiter both signifier and absent space. The section is completed with a selected arrangement of the ‘index of first lines’ from The Collected Poems of Michael Dransfield, employed on the page in small allotments.

Many of Von Caemmerer’s works might be categorised as ‘concrete poetry’ where typographical form is re-configured in word, construct and explication. Vice Versa is full with such examples, notably the central axis; Lingua Franka, Sutra Poems and Au Pair. The poem becomes a functional object, openly displaying textual difference and irregular compositional structure. Van Caemmerer is confident using language and visual disruption in equal measure. While in this there is an underlying poetics, for me this is occasionally impeded by print quality and design. My critique here is personal, a calling for further elucidation of a visual aesthetic in concrete poetry form. In Von Caemmerer’s work, the visual narrative – including typographic contortion – is not always fully realised in application. Although textual interplay may be integral to poetic intent, or in fact, the intent itself, my feeling is that often concrete poetry publications can lack a critical visual overview. I am not soliciting a design homogeneity, or experimental constraint, but a subtle recalibration to book as art/TEXT object.

Vice Versa explores poetry of signifying possibility, with many works re-imagining material edicts of language and reconstructed typographic form. Both word use and poetic structure are opened up as modes of mutual investigation. The authority of poet and role of incumbent reader relocate in active exchange; the writing is meaning in activity, always moving. We are entering a textual discourse of Von Caemmerer’s life journey manifest on the page as if in subtle discordance of narrative self. His yoga practice is a constant muse (or musing!) along with musical reverie, including (as the blurb promotes) the “first full blown print release of LINGUA FRANKA, his unruly homage to the late, great Frank Zappa.” Von Caemmerer notes his own collaborative performance works with composer/pianist Michael Kieran Harvey and, in this, I imagine a reticulated fusion. A musicality breathes in many works.

In Vice Versa, Von Caemmerer utilises word excerpts, his own and others, to make poetic form. Along with Dransfield, snippets of Matsuo Basho and Dickinson are appropriated, again using a selected arrangement of indexed first lines. The Basho section, Tripples (2009), cleverly lays out the words in a landscape format, allowing the poetry to gently roll down the page, aligned in three columns. The words can be read both across and down, or at random interval. Other works re-lay yogic instruction or utilise yoga mantras in re-configured form, obviously influenced by Von Caemmerer’s yoga practice and teaching. In Momentos (2009), he blends ‘asana’ descriptors with observational dialogue and inner thought, for example: “/ śirsāna: I examine my imprint” (p 120), “sūrya namaskar: exhalations cloud the windows/” (p 124). For me, this section, along with Vyāsa Versa and visual works of Sūtra Poems (1996-2012) are the apotheosis of the collection, insightfully blended and observational. The visual poems of Sūtra Poems have symmetry, a centrality the writer explains in the poem centrāsana, noting “the midpoint of the 196 sūtras of Patañjali’s Yoga-Sūtra” (p 193). Responding to deliberate visual cues, I find myself thoughtfully navigating Von Caemmerer’s world, finding both order and spontaneous inquiry. My reading has these poems rotating from, along, or spiralling through this central point, almost in perceptual relation to its yogic core.

Some works, notably A Bunch of Fives (2009), Geographical Tongue (2010), Omar’s Amor (2005- 15), have a lyrical humour, occasionally bawdy, including the cheeky pun. These poems often use amused wordplay, rhyming couplets and juxtaposition. I am uncertain about such humour, finding it somewhat adolescent. Maybe I miss the absurdity! I suppose one person’s witticism is not always another’s. Von Caemmerer might argue personal taste, or Zappa-like playfulness, but for me there can be too much going on. Along with certain layout congestion, this imposes an over-sorting for the reader. Given Von Caemmerer’s eclectic range, clearer sectioning of works would assist in such navigation and also elevate the collection as a book-object. My thinking is that the experiment needs space to find itself, even within the constraints of a book.

In reviewing Vice Versa, given such range of poetic form and visual experiment, my own limitation is time. The more I contemplate the work the more I find. Von Caemmerer asks us to digest his life work, along with a radical rethink of poetic forms, most notably through visual syntax. The poem itself is opened up, into new spaces and non-lineal readings. Such an exploration requires thoughtfulness and time, with writer and reader convergent in a cooperative textual interplay. I enjoy this. On another temporal plane there is Von Caemmerer’s time, the collection being a twenty-five year journey. Vice Versa is language in constant flux, exploring potentiality rather than constraint. The poetic undertaking is considerable.

Nothing is concrete!

Δημήτρης Δούκαρης (1925-1982), Στοὺς πέντε δρόμους

Σὲ εἴπανε Θεὸ καὶ δὲ Σὲ πίστεψα,
γιατί ἂν ἤσουνα,
θἄχες φόβο, θἄχες τρόμο, θἄχες ντροπή,
βέβαια καὶ θἄχες ντροπή,
γιατί ἂν ἤσουνα,
θὰ Σὲ λυπόμουν –
Σὲ εἶπαν Ἐπανάσταση καὶ Σ’ ἀκολούθησα,
ἤθελα νὰ γκρεμίσεις, ἤθελα νὰ χτίσεις,
ἤθελα ν’ ἀλλάξεις
κι Ἐσὺ κι Ἐγώ –
καὶ μ’ ἄφησες στοὺς πέντε δρόμους.

*Ἀπὸ τὴ συλλογὴ “Τὸ γυμνὸ χώμα” (1957).
**Το πήραμε από τον Δημήτρη Κανελλόπουλο στο facebook.

Federico Garcia Lorca, Είναι οι ψυχές που έχουνε

Είναι ψυχές που έχουνε
γαλάζια αστέρια,
μαραμένα πρωινά
ανάμεσα στου χρόνου τα φύλλα,
και κόχες αγνές
που φυλάνε μια παλιά
μουσική νοσταλγίας
κι ονείρων.
Άλλες ψυχές … έχουν
φαντάσματα πονεμένα
από τα πάθη. Καρπούς
με σκουλήκια. Αντίλαλους
από βασανισμένες φωνές
που έρχονται από μακριά,
όπως το ρέμα από ίσκιους….!!!

Πέτρος Σκυθιώτης, Δύο ποιήματα

12.
Είσαι το μόνο μου στήριγμα
της είπε
και με το μαχαίρι έδωσε μια κι έκοψε
τα σχοινιά
γύρω απ’ τους λαιμούς και τα χέρια τους
τώρα μόνο θα δούμε αν μπορώ
να πετάξω
κι η εικόνα πάγωσε
και το φιλμ σταμάτησε
κι ο ουρανός άνοιξε
ενώ εκείνη έβαλε τα δάχτυλα στα μάτια
και σιωπηλή περίμενε το σήμα
του σκηνοθέτη
για ν’ αρχίσει να κλαίει
ολόκληρη η ζωή σου

13.
Με δυο κιθάρες
στον σκοτεινό πεζόδρομο του Θησείου
να ψελλίζουν
δεξιά αριστερά παρέες
ζευγάρια
άνθρωποι πολλοί
και πάνω φωτισμένη η Ακρόπολη φεγγάρι
σαν υπνωτισμένος
από το άρωμα της Αθήνας
ανεβαίνεις ξανά θέση β΄ μη καπνίζοντες
στο παράθυρο
να μετράς τι άφησες και τι κέρδισες
τι ξέμεινε στο υπολοιπο απ’ τη βίαιη αφαίρεση
και τι χάθηκε
για να μη σε πάρει ο ύπνος
προς Θεού
χωρίς συνταξιδιώτη που έμεινες
και βρεθείς αλλού
πολύ μακριά από τον προορισμό σου
πίσω στην αφετηρία
των σκέψεων
χωρίς σημεία στίξης.

*Από τη συλλογή “Συνθήκη ισορροπίας”, εκδόσεις Θράκα, 2014.

Γρηγόριος Σακαλής, Είναι δύσκολο

να μη ζητάς καταφύγιο στους πολλούς
είναι δύσκολο να μην εντάσσεσαι
να μένεις μόνος
να σε χτυπάει η βροχή, τ΄ αγέρι
μα είναι τόσο ωραίο
ν΄αναπνέεις την ελευθερία
είναι τόσο συναρπαστικό
να λες, να κάνεις ό,τι θέλεις
που λες χαλάλι
ας έχω τρύπια παπούτσια
ας είναι τα ρούχα μου τριμμένα
ας είναι το φαϊ μου λιγοστό
φτάνει που βάζω μόνος
τους κανόνες στη ζωή μου
που δεν είμαι φαντάρος
ν΄ακούω τη σάλπιγγα
να με καλεί
αρκετά με τάϊσαν
παραμύθι κι εξουσία
θέλω να είμαι ελεύθερος.

Γεωργία Τρούλη, Δύο ποιήματα

Τα ημικύκλια

Η καρέκλα δυο ευθείες που δεν συναντιούνται
Άρα μετέωρη η ανάγκη να κάτσεις
Στα ημικύκλια του κώλου σου
Και να θελήσεις να γράψεις έναν όγκο αράδες
Να συγκεντρωθείς και ν’ αναρωτιέσαι
Την φοβισμένη προοπτική που δημιουργεί
Το κενό ανάμεσα στα γράμματα

Το τραπέζι η τετράγωνη σκέψη που δεν θες
Ν’ ακουμπήσεις

Και το α με το μπαστουνάκι της στήριξης
Το ο ένας κύκλος χωρίς ανοίγματα
Και τα οπίσθια του ω μέγα
Να ενώνονται
Να χωρίζουν
Σαν στήθη κρεμάμενα δίχως ζουμί
Από λέξεις

***

H φλοκάτη

Πώς να ξεχάσω τα φωτάκια
Πάνω στη λίμνη;
Τα τζάμια μπροστά;
Την ξυλόσομπα;
Φλοκάτη-φλοκάτη το βήμα;
Το σώμα σου που έμοιαζε
Να κινείται με αόρατες κλωστές
Σε χαμηλό ταβάνι;
Είσαι εσύ η μαριονέτα;
Ή
Είμαι εγώ η πρωταγωνίστρια
Που βάζεις πάντα σ’ ένα σκηνικό-
Καλοστημένο δε λέω-
Χωρίς θίασο, χωρίς σενάριο,
Χωρίς τέλος;

*Τα σχέδια που συνοδεύουν την ανάρτηση είναι της Γεωργίας Τρούλη.

Κλείτος Κύρου, Η καμπή

Goya, Desastres de la Guerra (1863)

Ήταν άνθρωποι
Μιας αβέβαιης χαραυγής
Τους ποδοπάτησαν άγρια μίση
Σοφές πλεκτάνες όργανα μίσθαρνα
Τους δολοφόνησαν
Εν μέση οδώ

Προδομένη απ’ το χρόνο
Πλανάται η παρείσακτη μνήμη τους
Σε μετοχικά κεφάλαια
Τουριστικές επιχειρήσεις
Και σ’ επενδύσεις κατεξοχήν επωφελείς
Των ευελίκτων επιγόνων

*Από τη συλλογή “Κλειδάριθμοι” (1963).

Γιάννης Σγουρούδης, Οι ευχές του πάθους

Καλώς ήρθες στον κόσμο μου ξένε
Δεν υπάρχουν όρια εδώ

Μονάχα δίψα
Δίψα για την πανάρχαια ηδονή

*
Χόρεψε μαζί μου
Εκείνο το κορίτσι γνωρίζει
Όσα εγώ δεν πρόλαβα
Να πω
Εκείνο το κορίτσι
Φωτογραφία της θάλασσας
Εκείνο το κορίτσι
Απ’ τα μαλλιά της
Τα καλοκαίρια πέθαινα

*
Ακούστε
Είναι τέτοια η δομή του ανθρώπου
Που εις γνώσιν του πληγώνει

Και εις γνώσιν του σταυρώνει

Και η εκδίκηση που λάμπει στα μάτια του πληγωμένου
Ερωτεύσιμη μέχρι την τελευταία σταγόνα

*
Να κρεμιέσαι απ’ τα χέρια των άλλων
Θα προτιμούσα να χορεύεις στη βροχή
Και πάλι ελεύθερη να ‘σαι

Τώρα πήδα
Δεν θα σε πιάσει κανείς
Μονάχα ο πόνος.

*«Οι ευχές του πάθους» περιλαμβάνονται στη συλλογή «Η σκάλα δίπλα στη θάλασσα», εκδόσεις Θράκα, 2015.

Χοακίν Χιανούτσι, Δύο ποιήματα

ΡΟΔΙΝΑ ΣΤΑΦΥΛΙΑ

Τούτο το ρόδινο
τσαμπί από σταφύλια
ανήκει σε άλλο βασίλειο.
Κείτεται, πάνω στο τραπέζι μου,
στην ψυχρή ακεραιότητα του στέρνου του
ενώ εγώ παραμένω σιωπηρός
ανίκανος
να αντιτάξω τη ζωή μου στην σαρκική του υπεροχή
Σχεδόν με τρόμο θαυμάζω εκείνη τη στιγμή
την δριμύτητα του νερού
πάνω στις φθαρτές του φλούδες.
Αντιλαμβάνομαι ότι υπάρχει ένα όριο
μα ο συσχετισμός του με το χρόνο
με δυσχεραίνει.

Πιο μακριά, υπάρχει η ίδια γη
στην οποία επιστρέφουμε σαν ξένοι.

***

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΣΥΝΑΘΡΟΙΣΗ

Όταν ο μικρός μας αδερφός έκλεισε
τα πενήντα
η μητέρα είδε ένα τρομακτικό όραμα για το μέλλον·
έτσι κι είπε – κι είδα πώς τραντάζονταν
οι ώμοι της –
«γερνάμε όλοι μαζί». Και όταν
πρόσθεσε
«πάντοτε κρυώνω», κατέβηκε
στο υπόγειο, αγκάλιασε το κορμί της
και σε κάποιο μέρος του σκελετού της
ψηλάφισε ανέλπιδα ένα κόκκαλο.
Τα αδέρφια ενώσαμε τα κεφάλια, περιμένοντας
κάποιο είδος αποκάλυψης. Υπάρχει κάτι;
Τι νόημα έχει αυτή η ακατάπαυστη συσσώρευση
ζωής; Εν τέλει. Πότε παύουμε
να συσχετιζόμαστε μαζί της; Τότε ψιθύρισα·
έχει ζήσει τόσο
που κατέληξε να λησμονήσει
τους δυο ή τρεις λόγους που είχε να πεθάνει.

*Από το βιβλίο “Χοακίν Χιανούτσι, Ποιήματα”, σε μετάφραση Σταθη Ιντζέ. Εκδόσεις Θράκα, 2014.

Γιάννης Χαιρέτης, Δύο ποιήματα

Καιροφύλλα

[1]
Κήρυκας ελεφθερωτής
αντιπαλέβει τα σκοτάδια.
Ο ήλιος
διασκορπά
το πρωινό αγιάζι-
ήρεμη ώρα
και τα δέντρα
χαμηλώνουν τις κορφές τους.

[2]
Αρχαίοι ποταμοί
ποτίζουν τους αιώνες.
Ο φρύνος κρύβεται
στις σκόρπιες καλαμιές-
όμορφος τόπος
κι ο βαρκάρης
λάμνει
στ’ όνειρό του.

[3]
Αμείλικτες ιδέες
γονιμοποιούν το μέλλον.
Ο σπόρος έπεσε
σε μήτρα καρπερή-
εικόνα αγάπης
και το άβριο
στολίζει τα μαλλιά του.

[4]
Ανεξιχνίαστος καιρός
γεννά τα πάθη.
Ο νέος
χάνεται
σε δρόμους ηδονής-
ώριμα λόγια
και ο γέρος
ταξιδέβει
σ’ άλλα μέρη.

69
[5]
Άγριος άνεμος
θερίζει τα σπαρμένα.
Ο αετός
αναζητά
τις άκριες τ’ ουρανού·
παιδιών οράματα
και ο σοφός
σκαλίζει
το μικρό του κήπο.

[6]
Υπόγειες χαρές
διακλαδίζουνται στη μνήμη.
Ο ερημίτης
ξαγρυπνά
στην ιερή σπηλιά’
άγγελοι φύλακες
και ο έρωντας
ανοίγει
τις βαριές αμπάρες.

***

Σκέψεις

Όπως η νύχτα
τ’ ανθισμένα ρόδα
κρύβει
απ’ τα μάθια·
έτσι κι εγώ,
τις πιο καλές,
τις πιο ακριβές μου
πεθυμιές,
κρύβω
στου λογισμού
τα δύσβατα κι ανεξερέβνητα
σκοτάδια.

*Από τη συλλογή “Ο Κήπος των απολάψεων”, Εκδόσεις Ελεύθερος Τύπος, 1992.