Η ποιητική συλλογή “Εποχή μου είναι η ποίηση” είναι η τρίτη συλλογή της Ασημίνας Ξηρογιάννη. Προηγήθηκαν οι συλλογές “Η προφητεία του ανέμου” (εκδ. Δωδώνη, 2009) και “Πληγές” (εκδ. Γαβριηλίδη, 2011). Στην τρίτη αυτή ποιητική της ποιητική συλλογή, η Ξηρογιάννη αναλαμβάνει, όπως λέει η ίδια –και έχουμε κάθε λόγο να συνηγορούμε- να υπερασπιστεί την ποίηση «στους χαλεπούς καιρούς» που διανύουμε σήμερα.
Με ασπίδα τη δύναμη των λέξεων και με δόρυ τα εκφραστικά μέσα της εποχής και τον εσωτερικό κόσμο που αναταράσσεται από την αντιποιητικότητα, η ποιήτρια Ξηρογιάννη αντιστέκεται διατηρώντας πάντοτε την απορία του ποιητή, την αμφιβολία που ολοένα και γεννάται από το ρευστό κόσμο. Ποιος θα νικήσει στο τέλος;
Παραθέτω το ποίημα με τίτλο «Εποχή μου είναι η ποίηση» που έδωσε και τον τίτλο στην ανά χείρας συλλογή:

Λες «εποχή μου είναι η ποίηση»
και βουλιάζεις μέσα στις λέξεις
αποτυπώνεις μεταφορές για το αδιέξοδο παρόν
και ρουφάς με το μολύβι σου τη θλίψη αυτού του τόπου
που τον ήξερες για πατρίδα σου.
Λες «εποχή μου είναι η ποίηση»
και βυθίζεσαι σε σχήματα λόγου
γειώνεις τους στίχους σου
σε λευκό χαρτί.
Λες «εποχή μου είναι η ποίηση»
και κάνεις τραγούδι τις αγωνίες σου
φτιάχνεις τον δικό σου λαβύρινθο
για να απομονωθείς.
Λες «εποχή μου είναι η ποίηση»
έτσι για να παρηγορηθείς
που η εποχή σου σε απαρνιέται
και να εξιλεωθείς
που την απαρνιέσαι και συ

Πρόκειται για μια καθ’ όλα ειλικρινή ποιητική συλλογή, μια κατάθεση και μια στάση ζωής, που εξερευνά τη σχέση του ποιήματος με την εποχή στην οποία γράφεται. Ποιος ο ρόλος της Ποίησης σε δύσκολους καιρούς σαν κι αυτούς που βιώνονται τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα, αλλά και σε άλλες χώρες της Ευρωπης, ίσως και σε παγκόσμια κλίμακα; Αναπόφευκτα ο δημιουργός επηρεάζεται –και επιβάλλεται να επηρεάζεται- από την εποχή του, αφού είναι άνθρωπος που ζει μέσα στην κοινωνία. Πώς διαχειρίζεται και πώς φιλτράρει όμως τα ερεθίσματα που δέχεται; Και ο έρωτας.. τι θέση έχει μέσα σε όλα αυτά;
Ένα άλλο αρκετά χαρακτηριστικό παράδειγμα των πρθέσεων της ποιήτριας Ασημίνας Ξηρογιάννη, είναι και το ποίημα “Πυροβολήστε τα όνειρα”:

Ποιόν να δικάσεις;
Όσους παίζουν στον τζόγο
τα όνειρά σου;
Eσένα που τους αφήνεις
σιωπώντας,
(είναι και η σιωπή ήττα καμιά φορά)
ή τα ίδια τα όνειρα;
Nαι, στην εποχή των παραλογισμών,
δεν θα΄ταν απίθανο
κάποιοι να καταδικάσουν και τα όνειρα.
Ναι, ναι, τα όνειρα φταίνε για όλα!
Πυροβολήστε τα όνειρα.

Η Ασημίνα Ξηρογιάννη γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε Κλασική Φιλολογία και Θεατρολογία. Διδάσκει Θεατρική Αγωγή ενώ εργάζεται και ως εμψυχώτρια θεατρικού παιχνιδιού σε παιδιά σχολικής ηλικίας. Επίσης, παραδίδει μαθήματα γλώσσας, λογοτεχνίας και θεωρίας και ιστορίας του θεάτρου. Εκτός από τις τρεις προαναφερόμενες ποιητικές συλλογές έχει εκδώσει και τη νουβέλα “Το Σώμα του Έγινε Σκιά” (εκδ. Ανατολικός, 2010) που απέσπασε Έπαινο από την Πανελλήνια Ένωση Λογοτεχνών και Α’ Βραβείο Βιβλίου στα Σικελιανά 2011. Έχει συμμετάσχει με έργα της σε διάφορες ανθολογίες και διατηρεί το ιστολόγιο Το Βαρελάκι στη διεύθυνση http://varelaki.blogspot.com

*Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην ελληνική εφημερίδα της Μελβούρνης “Νέος Κόσμος”, το Σάββατο, 4 Μάη 2013.

Στο βιβλίο αυτό παρουσιάζονται τρεις μελέτες για μια υπαρξιακή – φαινομενολογική κατανόηση της σχιζοφρένειας.

Το εν λόγω βιβλίο γίνεται σημαντικό και μόνο από το γεγονός ότι περιλαμβάνει –για πρώτη φορά σε ελληνική μετάφραση– μια μελέτη του κορυφαίου στοχαστή και θεμελιωτή της λεγόμενης “υπαρξιακής ανάλυσης” στην ψυχιατρική, Ludwig Binswanger. Επίσης, ιδιαίτερο ενδιαφέρον –για το ευρύτερο κοινό– παρουσιάζουν και οι μελέτες των Louis A. Sass και Γιώργου Βασιλάκου, οι οποίες επίσης συγκροτούν το ανά χείρας βιβλίο και οι οποίοι εξετάζουν τα βιώματα και τη διαγωγή των συγγραφέων Αντονέν Αρτώ (Antoin Artaud) και Φραντς Κάφκα (Franz Kafka).
Πέρα από την παρουσίαση των τριών συμπληρωματικών κατανοήσεων της σχιζοφρένειας, ο αναγνώστης θα συναντήσει στον παρόντα τόμο κριτικές αναλύσεις για τα προβλήματα της διάγνωσης και του θετικισμού στην ψυχιατρική, αλλά και παρατηρήσεις που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα φαινομένων – από τα αδιέξοδα του ορθολογισμού και της ενδοσκόπησης μέχρι το νόημα του χαμόγελου της Τζοκόντα, ένα χαμόγελο που συμπίπτει με την εμφάνιση της ψυχολογίας ως λέξης και επιστήμης και εκείνου του Kafka που εμφανίζεται στην αυγή του 20ού αιώνα, την περίοδο δηλαδή της εμφάνισης της ψυχανάλυσης, της θεωρίας της σχετικότητας και των κοινωνικών αναταραχών.

Continue reading →

Ο Μιχάλης Παπαντωνόπουλος ανήκει σε εκείνη την “ομάδα” σύγχρονων Ελλήνων ποιητών τα μέλη της οποίας όχι μόνο χαρακτηρίζονται από το νεαρό της ηλικίας τους αλλά και από την άκρως σημαντική, άμεση και αισιόδοξη σύνδεσή τους με τα πολιτικο-κοινωνικά τεκταινόμενα του καιρού τους τα οποία και εκθέτουν στην ποίησή τους.

Να τι λέει η ποιήτρια και λογοτέχνης Ευτυχία Παναγιώτου, στο λογοτεχνικό ιστολόγιό της Εξωτικό (http://exwtico.wordpress.com):

“Η μόνη βόμβα που ξέρει είναι ένα βιβλίο, έγραψε κάποτε ο Στεφάν Μαλαρμέ, και ο Μιχάλης Παπαντωνόπουλος παραθέτει τον στίχο στα γαλλικά ως προμετωπίδα στο πρώτο του ποίημα. Μας προδιαθέτει έτσι˙ οι καιρικές συνθήκες των στίχων του δεν θα είναι ακριβώς ομαλές. Πρώτον, γιατί ο ποιητής διαλέγει να αναμετρηθεί με την ελληνική πραγματικότητα των τελευταίων χρόνων, ένα θερμό παρόν και βίωμα. Δεύτερον, τοποθετεί τον ποιητή στη θέση του προφήτη, θέλοντας ίσως να αποκαταστήσει τον παλιό ρομαντικό του ρόλο.

Ο ποιητής μιλά διά στόματος τεσσάρων Αποστόλων, των Ναθαναήλ, Ανδρέα, Ιούδα, Πέτρου, που στέκονται ενώπιον μιας ζοφερής Αθήνας στο Κέντρο, στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας, στα Εξάρχεια, στο Στέκι Μεταναστών Τσαμαδού.

“Κι’ αίφνης, εβόησε / άδυτη γριά φωνή μέσα στο μαύρο πλήθος: /— ’νθρωποι μόνο χέρια! :μόνο κλαδιά από χέρια! / Τα δένουν τώρα αίματα στον άνανθο κορμό της ιστορίας”.
Η διαλεκτική ανάμεσα στη βιβλική-μυθική πραγματικότητα και τη σύγχρονη κοινωνικοπολιτική, που ενσαρκώνουν τα τέσσερα, όσοι είναι και οι προφήτες, ποιήματα, αποτελεί γλωσσική και υφολογική πρόκληση. Τα συγκεκριμένα ποιήματα πάντως, όπως και οι προηγούμενες συλλογές του Παπαντωνόπουλου, δίνουν την αίσθηση πως η ομορφιά αντλείται από την καθαρότητα της ποίησης ή από την κάθαρση στην οποία αποσκοπεί. Λαμβάνοντας υπόψη ότι οι υπόλοιπες τρεις προμετωπίδες του βιβλίου ανήκουν επίσης σε ποιητές, στους Ζήση Αϊναλή, Γιώργο Μπλάνα και Αλ. Μπλοκ, ίσως οι «Δώδεκα» της συλλογής, ένα προσωπικό αγιολόγιο του ποιητή, να είναι συγγενείς, με κοινό τους όπλο επιβίωσης και έκφρασης τις λέξεις: τέσσερα ποιήματα, τέσσερις προφήτες και τέσσερις ποιητές. Γιατί όμως ο Παπαντωνόπουλος αποκαλεί τούς Δώδεκα «ημιτελή συμφωνία;»

Να παραθέσω κι εγώ με τη σειρά μου μερικούς ενδεικτικούς στίχους του Παπαντωνόπουλου από τη συλλογή αυτή:

Πότ’ έθρεψε κάτι αγαθό στα σπλάχνα της
αυτή η πόλη – πότ’ έδωσε κρίνο ανθό τη γέννηση
πάνω σε κόψη αγκάθια; Και τώρα
πώς γέρνει το σκούρο βυζί της σε στόμα προφήτη;

Χθες, μόλις:
έμποροι και αυλικοί κι’ ιερείς και πατριώτες
μετρούσαν νόμισμα χαλκό τη ράτσα των παιδιών τους
στον πάγκο ενός θεού ενεχυροδανειστή.

Ο Μιχάλης Παπαντωνόπουλος είναι ποιητής και μεταφραστής. Γεννήθηκε το 1980 στο Μεταξουργείο, στην Αθήνα. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία. Έχει εργαστεί ως διορθωτής, επιμελητής εκδόσεων, βιβλιοπώλης και κειμενογράφος. Εξέδωσε τα ποιητικά βιβλία “Δ” (εκδ. Ερατώ, 2006), “Συμεών Βάλας” (εκδ. Μελάνι, 2010) και “Οι Δώδεκα” (εκδ. Αιγαίον/Κουκκίδα, 2011). Έχει μεταφράσει έργα των Γκέοργκ Τρακλ, Ράινερ Μαρία Ρίλκε, Όσκαρ Ουάιλντ, Ουίλιαμ Μπάτλερ Γέητς, Νοβάλις κ.ά. Συνεργάζεται με το ένθετο «Αναγνώσεις» της εφημερίδας «Η Αυγή» και με την κυπριακή εφημερίδα «Ο Φιλελεύθερος». Διατηρεί προσωπικό ιστολόγιο στη διεύθυνση http://mixalispapantonopoulos.blogspot.com

*Το κείμενο αυτό δημοσιεύεται στην ελληνική εφημερίδα της Μελβούρνης “Νέος Κόσμος” Σάββατο, 27 Απρίλη 2013.

ΤΟΥ ΘΕΟΧΑΡΗ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ

Όπως έχουμε παρατηρήσει και άλλοτε, αρκετοί ποιητές, όταν νιώθουν ότι φτάνουν στο τέλος ενός κύκλου έργων τους, συνηθίζουν να εκδίδουν τα πονήματά τους σε ένα τόμο των μέχρι τότε απάντων τους. Με αυτόν τον τρόπο, είτε τονίζουν ότι ένας κύκλος ποιητικών συλλογών τελείωσε και θα αρχίσει ένας καινούργιος, είτε έχουν εξαντλήσει τις προηγούμενες ποιητικές συλλογές τους και χρησιμοποιούν τον παραπάνω τρόπο ως μια προσπάθεια επανέκδοσης. Η συλλογική έκδοση των έργων ενός ποιητή βοηθάει και τον αναγνώστη να βρει παλιές εξαντλημένες ποιητικές συλλογές και να δει την εξέλιξη του ποιητή από τις πρώτες ποιητικές του προσπάθειες μέχρι σήμερα.

Τέτοιες σκέψεις μας έρχονται στο νου διαβάζοντας το βιβλίο της Ελένης Καρασαββίδου: «Ο Άβελ και ο Ίκαρος». Πρόκειται για μια συλλογική έκδοση όλου του έργου της ποιήτριας από το 1997 μέχρι το 2011. Το βιβλίο χωρίζεται σε τρία μέρη: «Κλεψύδρα», «Κτόνια αύτο» και «Ο Άβελ και ο Ίκαρος». Μελετώντας και τα τρία μέρη, παρατηρούμε την εξέλιξη της ποιήτριας, που από την προσπάθεια συμβολικών απεικονίσεων κυρίως επηρεασμένων από την ποίηση του Σεφέρη, καταλήγει σε ένα δικό της στυλ, σύγχρονο, κομψό και λιτό. «Για να βρεις τον εαυτό σου / πρέπει να τον ξεπεράσεις», γράφει στο προλογικό της ποίημα η Ελένη Καρασαββίδου και διαβάζοντας αυτό το βιβλίο, μπορούμε να παρατηρήσουμε ότι η ποιήτρια, όσο περνάει ο καιρός, ξεπερνάει τον εαυτό της.

Υπάρχουν στιγμές, όπου η Ελένη Καρασαββίδου, στο βιβλίο «Ο Άβελ και ο Ίκαρος», μας δίνει τη δική της συγκινητική εικόνα για όσα αφήνουμε πίσω μας, όταν μετακομίζουμε σε ένα καινούργιο σπίτι: «Θα βγάλετε πρώτα τα πράγματα / τα πιο ελαφριά από δω μέσα, / τα βαριά αφήστε τα για το τέλος», είπε. / Τα σπίτια ν’ αλαφρώνουνε σιγά – σιγά / μη γίνουνε μπαλόνια που δεν πέρασαν / από τα μάτια ούτε ενός παιδιού / και – για πάντα – χαθούνε. / «Ναι… Τα πιο βαριά όσο το δυνατόν / πιο μετά. / Τις αναμνήσεις αφήστε τες για το Τέλος».

Στο ποιητικό αυτό πόνημα της Ελένης Καρασαββίδου, βρίσκουμε σκορπισμένα μικρά – μικρά διαμαντάκια, που ξαφνιάζουν με το λιτό τους παρουσιαστικό και το έξυπνο και πολλές φορές πρωτότυπο νόημά τους: «Βαθιά φιλοσοφημένο το τσιγάρο. / Με τη σεμνότητα όσων δεν ξέρουν. Γιατί Γνωρίζουν. / Με μια πράξη σιωπηλή περιγράφει το μέλλον. / Τρέπεται σε στάχτη.» Και αλλού: «Το βιβλίο δεν το γράφεις για τον αναγνώστη. / Το βιβλίο το γράφεις με τον Αναγνώστη».

Σε άλλα ποιήματα, του βιβλίου της Ελένης Καρασαββίδου «Ο Άβελ και ο Ίκαρος», υπάρχουν αποσπάσματα, που εμπεριέχουν βαθύ φιλοσοφικό στοχασμό, δίχως να χάνουν τον εσωτερικό ρυθμό, που απαιτεί το ποίημα: «Καλύτερα να υπάρχεις / και να μην φαίνεσαι / παρά να φαίνεσαι / και να μην υπάρχεις.» Και αλλού: «Δεν μπορούμε να κρατήσουμε της ζωής το πάθος / αν χάσουμε τις αυταπάτες».

Ένα άλλο γνώρισμα της Ελένης Καρασαββίδου είναι ότι συνηθίζει να παίζει με τις λέξεις, φτιάχνοντας ωραίους συνειρμούς: «Έχουν πολύ σιωπή οι λέξεις μου / και πολλές λέξεις η σιωπή μου».

Θα μπορούσαν να γραφτούν σελίδες επί σελίδων για την ποίηση της Ελένης Καρασαββίδου στο βιβλίο «Ο Άβελ και ο Ίκαρος», όμως, θα αρκεστούμε στα παραπάνω, προσθέτοντας μόνο ένα μικρό ποίημα, που μας υπενθυμίζει ότι καλός ποιητής δεν είναι εκείνος, που γράφει με σκοπό τον εύκολο εντυπωσιασμό, αλλά εκείνος, που νιώθοντας μέσα του την εσωτερική τάση για δημιουργία, παλεύει το στίχο και για να θυμηθούμε λίγο και το Σολωμό: «Με καιρό και κόπο» γράφει το ποίημα: «Γραφιάδες τερπνοί κι ηδονικοί… ξεχνάτε. / Η Λέξη βγαίνει απ’ το ποιείν / και όχι από το γράφειν».

Η έκδοση της πρώτης ποιητικής συλλογής ενός ποιητή, είναι η πρώτη του απόπειρα να κοινοποιήσει τις σκέψεις του, που η εσωτερική τάση του για δημιουργία, τον έσπρωχνε να τις γράφει στο χαρτί, να τους δίνει σχήμα και μορφή, αντιμετωπίζοντας για πρώτη φορά την αυστηρή ματιά της κριτικής. Γιατί, ένα βιβλίο, από τη στιγμή της έκδοσής του και μετά κρίνεται, όχι μόνο από ορισμένους φιλολογίζοντες κριτικούς, αλλά και από τον απλό αναγνώστη.

Έχουμε, λοιπόν, την τύχη να έχουμε στα χέρια μας το πρώτο βιβλίου του Βασίλη Κυριάκη: «Πεζοστράτης». Πρόκειται για μια ποιητική συλλογή, που περιλαμβάνει ποιήματα, που περιγράφουν την σύγχρονη κοινωνία, μέσα από βιώματα, που έχει ο ίδιος, με έναν υφέρποντα σουρεαλισμό, οδηγώντας τον αναγνώστη σε προβληματισμούς για το σε ποια κοινωνία ζούμε και για το αν θα πρέπει να την αλλάξουμε. «Η μόνη διαφυγή είναι η πραγματικότητα», γράφει ως προμετωπίδα στο βιβλίο του. Άρα δεν αποπροσανατολιζόμαστε, αλλά κοιτάζουμε συνέχεια μπροστά, προσπαθώντας για ένα καλύτερο αύριο. Για να κατανοήσουμε, όμως, καλύτερα την περιγραφή της σύγχρονης κοινωνίας μέσα από τις όμορφες εικόνες, που μας δίνει ο ποιητής, παραθέτουμε ένα ποίημα: «Βλέπω τις μπόρες και τις αυλές / οι σταγόνες πρισματικές πέφτουν σαν καρφίτσες / στο αίτιο / ματώνοντας τη συνείδησή μου. / Ο περίγυρος περνά από μέσα μου προς εκεί. / Οι λανθάνουσες φράσεις αλλάζουν την ορμή του. / Στον παφλασμό του ένα δάκρυ σκάει με φλόγα / και καλπάζω με δακρυσμένα μάτια στις καρτ – ποστάλ / του κόσμου που χαράζουν οι τρομπέτες και οι γροθιές. / Διαβάζω την ιστορία των ανθρώπων στα πεσμένα φύλλα / των διαφημιστικών.»

Σε αρκετά ποιήματα, της ποιητικής συλλογής «Πεζοστράτης» ο Βασίλης Κυριάκης, μας δίνει ορισμένες συμβολικές εικόνες, που απογειώνουν το ποίημα: «Είμαι ερωτηματικός / ή / προσπαθώ να μοιάσω / στο μεγαλείο του / αφηρημένου». Και αλλού: «Ναι τα ποιήματα είναι χτυπήματα στο μάρμαρο / γλυπτά μουσικής απονεύρωσης / ζητήματα επανεξέτασης.»

Εκεί, όμως, που ο Βασίλης Κυριάκης μας δίνει τον καλύτερο εαυτό του είναι στο ποίημα «Πρέβεζα». Μια Πρέβεζα, που σε αντίθεση με την πεσιμιστική διάθεση του Καρυωτάκη, εδώ παίρνει μια νοσταλγική μορφή, καθώς τυγχάνει η γενέτειρα του ποιητή. Η απομάκρυνση από την Πρέβεζα, ισοδυναμεί με την είσοδο στη σκληρή πραγματικότητα της ενηλικίωσης και τη δολοφονία των παιδικών ονείρων. Κάπου εκεί μπορεί να χάσουμε τον εαυτό μας: «Σύννεφα λουλούδια / η ομορφιά του θαλασσοδαρμένου καμένου. / Μυρίζει άνοιξη η πόλη / και το μισό μου κομμάτι παιδικό / το άλλο άγνωστο.»

Στα ποιήματα της συγκεκριμένης ποιητικής συλλογής του Βασίλη Κυριάκη, αναφέρεται πολλές φορές η λέξη εξέγερση, όχι, όμως σαν μια αφηρημένη έννοια, αλλά σαν μια ιδέα χειροπιαστή, καθώς η ποίηση είναι μια εξέγερση λέξεων, που φεύγουν από την αυστηρή γραμματική και συντακτική τους εμφάνιση του πεζού κειμένου και σχηματίζουν το ποίημα: «Κι εσύ, καρδιά μου / βαδίζεις με τα άγρια πιάνα στη γη του αχαλίνωτου κέρδους / εξέγερση οι ανάγκες που έρχονται». Και αλλού: «Όχι ο βοριάς δεν σβήνει τις φωτιές / μήτε της άνοιξης τ’ αγέρι / στο κέντρο η φωτιά / στην εξέγερση των δρόμων του φωτός.»

Κάπου εδώ, όμως, φτάνουμε στο τέλος αυτής τη παρουσίασης. Θα κλείσουμε το όμορφο αυτό ταξίδι, στην ποιητική συλλογή «Πεζοστράτης» του Βασίλη Κυριάκη, με τη φράση, που ο ίδιος χρησιμοποιεί, ως επίλογο του βιβλίου του: «Η αισιοδοξία δεν είναι συναίσθημα – τρόπαιο αλλά κάθε μέρα λύση».

*Επειδή οι διαθέσιμες φωτογραφίες του εξωφύλλου της συλλογής δεν ήταν καλές δημοσιεύεται εν είδει φωτογραφίας η πρόσκληση για την παρουσίαση (Το Κόσκινο)

ΤΟΥ ΘΕΟΧΑΡΗ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ

Στις μέρες μας, το κοινωνικό σύστημα, που μας περιβάλει έχει αρχίσει να σαπίζει με γρήγορους ρυθμούς. Οι άνθρωποι, παγιδευμένοι μέσα σε αυτό νιώθουν ήδη τη δυσωδία και την αποφορά του. Μέσα σε αυτή την κοινωνική σαπρότητα, μέχρι και η ποίηση έχει αρχίσει να παρακμάζει. Και ξαφνικά, σαν βόμβα, που κάνει πάταγο και ταράζει τα λιμνάζοντα νερά, έρχεται το βιβλίο του Παναγιώτη Παπαπαναγιώτου: «Σαπράνθρωποι». Πρόκειται για μια φρεσκοτυπωμένη ποιητική συλλογή, που έχει εκδοθεί από τις πάντα καλαίσθητες εκδόσεις «ΡΕΩ». Ποίηση, που ξεχύνεται σαν χείμαρρος να πνίξει την κοινωνική αδικία και να βροντοφωνάξει ενάντια στην εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο. Ποίηση, που δεν συμβιβάζεται στην αφομοίωση μιας ποιητικής φόρμας, αλλά ακροβατεί από τον ρεαλισμό μέχρι τον σουρεαλισμό και τον ντανταϊσμό. Ποίηση, που ακόμα και ο έρωτας έχει επαναστατικό χαρακτήρα, χωρίς να ξεπέφτει σε γλυκανάλατες τυποποιημένες επαναλήψεις. Ο Παναγιώτης Παπαπαναγιώτου, ονομάζει τον εαυτό του «ποιητή της παρακμής», όχι γιατί τα ποιήματά του είναι παρακμιακά, αλλά γιατί περιγράφει μια κοινωνία σήψης και παρακμής. «Μια μπαλάντα της παρακμής θα σας πω εγώ / ο ποιητής της παρακμασμένης εποχής», γράφει ο Παναγιώτης Παπαπαναγιώτου και αυτή η μπαλάντα ακούγεται καθώς ξεφυλλίζουμε τις σελίδες του βιβλίου του.

Continue reading →

ΟΚΤΑΒΙΟ ΠΑΣ Ηλιόπετρα
ΜΤΦΡ. – ΕΠΙΜΕΤΡΟ: ΚΩΣΤΑΣ ΚΟΥΤΣΟΥΡΕΛΗΣ
«ΜΑΪΣΤΡΟΣ», ΔΙΓΛΩΣΣΗ ΕΚΔΟΣΗ,
ΣΕΛ. 101, ευρώ 12,50

«Πίνανε χωρίς να μιλάνε, συνεπαρμένοι ακόμα απ’ αυτή τη φευγαλέα μαγεία εκείνης της χαμένης για πάντα στιγμής». Ουίλιαμ Φόκνερ, «Σαρτόρις» (εκδόσεις «Ινδικτος»)

Εχουν, μεταξύ άλλων, προϋπάρξει και απασχολήσει αναλόγως τη δημιουργική σκέψη: η ετυμηγορία του Ηράκλειτου περί της αέναης ροϊκότητας του Σύμπαντος, σε διαλεκτική συνύπαρξη με τον αφορισμό του «μεταβάλλον αναπαύεται», η ρηματική ευφορία της Μπάγκαβατ Γκίτα, η περιώνυμη αγωνία της σωκρατικής αυτογνωσίας, οι αντιστικτικές παραβολές του Τσουάνγκ Τζου, η εμμονή του Αμλετ στον εαυτό, η διακήρυξη του ρηξικέλευθου Σκότου Ντέιβιντ Χιουμ περί της αδυναμίας μας να απαντήσουμε με ειλικρίνεια στο ερώτημα «Ποιος είμαι άραγε στ’ αλήθεια;», η συνεπακόλουθη έξοδος από τον μεταφυσικό μας λήθαργο με τον τρόπο του Ιμάνουελ Καντ, η οριακή άρνηση του Αρθούρου Σοπενχάουερ να αποδεχτεί τη φαινομενολογία της περιρρέουσας ατμόσφαιρας ως την οριστική εκδοχή της Πραγματικότητας, η διαστολή και η απόλυτη διύλιση της κορυφαίας σημασιολογικά στιγμής από την Εμιλι Ντίκινσον, αλλά και την υφολογικά μεθοδική Βιρτζίνια Γουλφ, η καφκική προσέγγιση του δαιμονικού, το εμβληματικό πείραμα του Εζρα Πάουντ να αποφανθεί μουσικά – συνθετικά – διιστορικά, η υπερρεαλιστική ρήξη και βεβαίως η ορμητική εκφορά του λόγου, σε συνδυασμό με τη σύλληψη του κόσμου πέρα από τη γνωστή μαθηματική τάξη του χρόνου, όπως απαντά συστηματικά στον τζοϊσικό «Οδυσσέα»: ό,τι δηλαδή υπολανθάνει ως φιλάδελφο υπερ-ποίημα, προς το οποίο αναφέρεται εμμέσως πλην σαφώς ο Οκτάβιο Πας (1914-1998).

Continue reading →

Η “Γαλάζια Μηχανή” είναι το μοναδικό βιβλίο με ποίηση και σκέψεις του Γιώργου Φιλιππίδη που εκδόθηκε τρία χρόνια μετά το θάνατό του. Ο Γιώργος Φιλιππίδης γεννήθηκε στο 1977 στην Αθήνα και είχε περάσει στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών όπου και φοιτούσε. Συνεργάστηκε με τα περιοδικά “Ιδεότροπο” και “Αντί”. Τον Ιούλιο του 1997, μέσα στη ζέστη του καλοκαιριού, αφαίρεσε τη ζωή του με έναν τρόπο που τον ανύψωσε στα μάτια αρκετών ως κάποιον «ένθεο ερωτικό επαναστάτη».

Γράφει, ανάμεσα στα άλλα, η ποιήτρια Ευτυχία Παναγιώτου: “Τα ποιήματά του, γραμμένα δύο χρόνια πριν πεθάνει, έγιναν βιβλίο το 2000 με τον τίτλο ‘Γαλάζια Μηχανή”. Τα ποιήματά του αυτά (αν και δεν ξέρουμε πόσα είχε πράγματι γράψει) μαρτυρούν μια πολύ ώριμη για την ηλικία αμφισβήτηση του κόσμου, του κράτους, του ανθρώπου, σε παγκόσμιο βεληνεκές, ενώ παράλληλα είναι διάστικτα από το πάθος του έρωτα και την ποίηση κλειστού δωματίου. Η κραυγή του, που σου τρυπά τα σωθικά, είναι τόσο η φωνή της αντίστασης στον πόνο και στο ζόφο, όσο και η παραίτηση που χαρακτηρίζει κάποιον που έχει ήδη ονοματίσει τα πράγματα γύρω του. Το όνομα που χάρισε στα πράγματα μπορεί και να συγγένευε με λέξεις όπως «φαρσοκωμωδία», «τραγέλαφος», «ρώσικη ρουλέτα του θανάτου».

Continue reading →

ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΤΡΩΑΔΙΤΗ

Το περιοδικό Poetry Review (Επιθεώρηση Ποίησης) είναι ένα από τα πιο μακροβιότερα περιοδικά για την ποίηση και μας έρχεται από την Αγγλία. Το πρώτο του τεύχος κυκλοφόρησε τον Μάη του 1909 στο Λονδίνο και αποτελεί το εκφραστικό όργανο του Poetry Society (Ποιητικός Σύνδεσμος). Ωστόσο, όλα όσα δημοσιεύονται στο περιοδικό δεν αντανακλούν απαραίτητα τις απόψεις του Συνδέσμου, η συντακτική ομάδα του περιοδικού δρα και δημοσιεύει εντελώς ανεξάρτητη από τον οργανισμό αυτό. Στη Μελβούρνη μπορεί κανείς να το βρει στα καλά και ενημερωμένα βιβλιοπωλεία όπως το Readings.

Στο ανά χείρας τεύχος το περιοδικό δημοσιεύει μια εξαίσια ύλη τόσο σε ποίηση όσο και σε αναλύσεις, παρουσιάσεις συλλογών και άλλων υλικών για την ποίηση. Το εν λόγω τεύχος είναι αφιερωμένο στην Ποίηση της τοποθεσίας, του τόπου (The Poetry of Place, όπως δίνεται στις σελίδες του παρόντος τεύχους).

Δημοσιεύονται δεκάδες ποιήματα διαφόρων δημιουργών, αγγλόφωνων και μη (σε μετάφραση) που έχουν άμεση σχέση με τον τόπο, την τοποθεσία, την τοπικότητα, σε όλες τους τις εκδοχές και παραμέτρους, αλλά και σε σχέση με την εκτόπιση, τη μετάβαση από τον ένα τόπο στον άλλο, για διάφορους λόγους, κοντολογίς με ένα είδος προσφυγιάς.

Στο τεύχος περιλαμβάνονται επίσης αποτελέσματα ενός Εθνικού Διαγωνισμού Ποίησης που οργανώνει επί πολλές δεκαετίες η Poetry Society.

Επιπλέον, δημοσιεύονται παρουσιάσεις και κριτικές που αφορούν πάνω από μια ντουζίνα ποιητικές συλλογές που κυκλοφόρησαν πρόσφατα.

Ωστόσο, ο κύριος λόγος που παρουσιάζω το περιοδικό αυτό εδώ σήμερα είναι ότι σε αυτό δημοσιεύεται αφιέρωμα σε Έλληνες ποιητές, με την πλήρη ευθύνη και παρουσίαση του Σωκράτη Καμπουρόπουλου, ο οποίος γεννήθηκε το 1962, είναι, επίσης, ποιητής και μεταφραστής και εργάζεται στο Εθνικό Κέντρο Βιβλίου της Ελλάδας και κατά το διάστημα 2009-2011 οργάνωσε ποιητικές συναντήσεις Ελλήνων και Αμερικανών ποιητών στους Δελφούς και την Πάρο.

Στο αφιέρωμα αυτό παρουσιάζονται ποιήματα δέκα σημαντικών Ελλήνων ποιητών και ποιητριών της νεότερης γενιάς όπως των Χριστόφορου Λιοντάκη, Χάρη Βλαβιανού, Κατερίνας Ηλιοπούλου, Φοίβης Γιαννίση, Σταμάτη Πολενάκη, Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη, Θοδωρή Ρακόπουλου, Γιώργου Βέη, Κατερίνας Αγγελάκη-Ρουκ και του Σωκράτη Καμπουρόπουλου, όλα μεταφρασμένα στα αγγλικά από τον τελευταίο.
Στο εισαγωγικό κείμενο του Σ. Καμπουρόπουλου παρατίθενται εν συντομία βασικά στοιχεία και απόψεις που συνθέτουν την ποίηση των προαναφερόμενων, παρουσιαζόμενων ποιητών και ποιητριών στο πρόσφατο αυτό τεύχος του Poetry Review.

Η μετάφραση και παρουσίαση αυτή των χαρακτηριστικών δειγμάτων της δουλειάς των εν λόγω ποιητών κρίνεται, κατά τη γνώμη μου, σημαντική και μόνο από το γεγονός της γενικότερης πτώσης και κακόφημης χρήσης του ονόματος της Ελλάδας εξαιτίας της οικονομικής κρίσης που στην Ελλάδα (και αλλού βέβαια) έχει την αντανάκλασή της και στο γενικότερο κοινωνικό τομέα, λόγω και του ιδιαίτερου τρόπου με τον οποίο έβαιναν τα πολιτικά, οικονομικά, κοινωνικά και άλλα δρώμενα στη χώρα. Γιατί δείχνει ότι στην Ελλάδα του σήμερα, εν μέσω της κοινωνικής απαξίωσης που σαρώνει θεσμούς και συνειδήσεις, εξακολουθούν να υπάρχουν, να συμπάσχουν και να δημιουργούν αξιόλογοι πνευματικοί άνθρωποι, ποιητές, εναργείς εργάτες του λόγου.

Συστήνω ανεπιφύλακτα το εν λόγω περιοδικό, ειδικά στους αγγλομαθείς. Για περισσότερες πληροφορίες ανατρέξτε στην ιστοσελίδα http://www.poetryreview.org.uk

*Το κείμενο αυτό δημοσιεύτηκε στην ελληνική εφημερίδα της Μελβούρνης “Νέος Κόσμος”, Σάββατο, 30 Ιούνη 2012.