Ζ. Δ. Αϊναλής, ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ, εκδόσεις ΠΑΝΟΠΤΙΚόΝ
Ένα ποιητικό μυθιστόρημα
Εκδόσεις-περιοδικό ΠΑΝΟΠΤΙΚόΝ
http://www.panopticon.gr
Σχέδιο εξωφύλλου: Χρήστος Αϊναλής

Απόσπασμα από το βιβλίο

Ε, λοιπόν από μικρός είχα την μάλλον παράδοξη δοξασία πως ένα κι ένα δεν κάνουν κατ’ ανάγκη δύο, πως δύο και δύο δεν κάνουν κατ’ ανάγκη τέσσερα. Εκεί όπου οι άλλοι βλέπαν δύο εγώ δεν έβλεπα παρά ένα και ένα κι έτσι αδυνατώντας να δω ένα σύνολο ως άθροισμα πορευόμουνα προσπαθώντας να πείσω τον εαυτό μου ότι αφού όλοι οι άλλοι νομοτελειακά στο ένα κι ένα αντιλαμβάνονταν δύο εγώ πρέπει μοιραία να ήμουν παράφρων. Γιατί όμως να ήμουν εγώ ο τρελός; Τι είχαν οι άλλοι περισσότερο από μένα κι η δική τους εντύπωση βάραινε περισσότερο απ’ τη δική μου; Γιατί ετούτη η μαζική πίεση, ο φασισμός ν’ αναγνωρίσω τη λογική τους; Γιατί να μην είναι κάλλιστα όλοι οι άλλοι τρελοί; Ε, πώς να το κάνουμε τώρα, αφού ένα κι ένα δεν κάνουνε δύο! Ένας φυσικός νόμος δεν μπορεί να στηρίζεται στην νομοτελειακή αλληλουχία αιτίου αιτιατού αν το κάθε εγώ βλέπει διαφορετικά αποτελέσματα να εκπηγάζουν από διαφορετικά αίτια έτσι κι εγώ αποφάσισα πως δεν θα αναγνώριζα για νόμο φυσικό παρά ότι εγώ όριζα ως νόμο φυσικό. Βέβαια, αυτό προξενούσε ορισμένα προβλήματα διότι όταν εγώ έλεγα γυναίκα εκείνοι καταλάβαιναν άλογο. Τελικά μεγαλώνοντας ανακάλυψα πως ήμουνα θύμα μιας σκοτεινής διαπλανητικής συνωμοσίας. Ζούσα σ’ έναν κόσμο παρανοϊκών που από μιας αρχής το είχανε βάλει στόχο να τρελάνουν και μένα. Στερώντας μου την επικοινωνία θέλανε να με φυλακίσουν στον κόσμο τους να με κάνουνε να λέω τη γυναίκα γυναίκα και το άλογο άλογο. Κλείνοντας μου το στόμα θέλανε να μου κλείσουν όλους τους δρόμους όλες τις εναλλακτικές και ή να με φυλακίσουν στον κόσμο τους να με αυλίζουνε τις μέρες με λιακάδα ή να μ’ αφήσουνε να σαπίσω ελεύθερος αλλά μόνος μου στο δικό μου. Δεν θα τους περάσει όμως. Βάλθηκα λοιπόν να αποκαλύψω την ειδεχθή τους απάτη αποδεικνύοντας τους ότι ένα κι ένα δεν κάνουνε δύο καθόσον εγώ ο ίδιος που αντικρίζοντας με βλέπανε έναν δεν ήμουν στην ουσία ποτέ ένας παρά πολλοί μαζί συγκολλημένοι σ’ έναν. Αν κατάφερνα να τους κάνω να λένε δύο, τρία, πέντε, δέκα όταν θα αναφερόταν σε μένα θα είχα πετύχει το σκοπό μου διότι βέβαια ένα κι ένα δεν μπορούν ποτέ να κάνουνε δύο όταν το ίδιο το ένα δεν είναι ένα αλλά τουλάχιστον δύο. Τώρα όσο περνάνε τα χρόνια πείθομαι ολοένα και περισσότερο πως ένα και ένα δεν μπορεί δεν πρέπει να κάνουνε δύο αλλά ένα και ένα και πως δύο και δύο δεν πρέπει να κάνουνε παρά ένα και ένα και ένα και ένα. Έτσι χτίζω πετραδάκι πετραδάκι το δικό μου πλανήτη δίνοντας στέγη σ’ όλους τους αποκλεισμένους παράφρονες που επιμένουν να λένε το ένα κι ένα ένα κι ένα. Κι όταν θα γίνουμε ένα ωραίο μεγάλο σύνολο από μονάδες και πια δεν θα έχουμε ανάγκη τη φυλακή τους θα τραγουδήσουμε όλοι μαζί με μια φωνή το χαρούμενο τραγούδι της αντεστραμμένης βαρύτητας τους όπου όλα θα είναι αληθινά και ένα και ένα θα κάνουνε ένα και ένα κι οι γυναίκες άλογα θα μας παίρνουνε καλπάζοντας μακριά τους τρυφερά κουβαλώντας μας μες στην αγέρινη αγκαλιά τους.

***

Ο Ζ. Δ. Αϊναλής γεννήθηκε το 1982 στην Αθήνα. Έχει δημοσιεύσει τα βιβλία: Ηλεκτρογραφία, Γαβριηλίδης, Αθήνα, 2006, Αποσπάσματα, Γαβριηλίδης, Αθήνα, 2008, Η σιωπή της Σίβας (e-book), Βακχικόν, Αθήνα, 2011. Έχει μεταφράσει Antonin Artaud: Πούτσα και ξύλο, Ουαπίτι, Αθήνα 2011, καθώς και στο πλαίσιο του εκτενούς αφιερώματος στον Artaud «Εξέγερση και Ουτοπία», Πλανόδιον, τ. 49, Αθήνα, 2010 (σε συνεργασία με τους Ήλιο Chailly & Ειρήνη Παπαδοπούλου). Επίσης έχει μεταφράσει δοκίμια των William Wordsworth και Samuel Taylor Coleridge στον τόμο Ρομαντική Αισθητική. Οι ποιητές των Λιμνών και η Σχολή της Ιένα, Κριτική, Αθήνα, 2011 (σε συνεργασία με τον Μιχάλη Παπαντωνόπουλο). Έχει επιμεληθεί και προλογίσει την έκδοση Μιχάλης Τάτσης, Με το καδρόνι στα χέρια, Πανοπτικόν, Θεσσαλονίκη, 2011. Ποιήματα, πεζά, μεταφράσεις και δοκίμια του έχουν δημοσιευτεί σε διάφορα έντυπα και ηλεκτρονικά περιοδικά.

ΤΟΥ ΘΕΟΧΑΡΗ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ

Το πρώτο πόνημα ενός νέου ποιητή είναι η πρώτη του προσπάθεια προσέγγισης των αναγνωστών. Αυτή η πρώτη προσπάθεια είναι και ένα πρώτο μέτρο για το κατά πόσο ο νέος ποιητής μπορεί να ταρακουνήσει τον αναγνώστη.

Έχουμε, λοιπόν, την ευκαιρία να κρατάμε στα χέρια μας την πρώτη ποιητική συλλογή της Χάριτος Κοντού: «Οι κερασιές το χειμώνα είναι μια κόκκινη επανάσταση».

Ας σταθούμε λίγο στον τίτλο. Όπως είναι γνωστό, οι κερασιές ανθίζουν την άνοιξη. Άρα το να συναντήσει κανείς ανθισμένες κερασιές το χειμώνα, είναι μια επανάσταση, μια αλλαγή στην τάξη της φύσης, που αλληγορικά μπορεί να σταθεί ως μια αλλαγή στην τάξη των πραγμάτων, μια αλλαγή στην τάξη της κοινωνίας, που παύει να είναι πια, όπως την ξέραμε πριν. Υπάρχει μια πολύτιμη λεπτομέρεια στον τίτλο. Οι κερασιές είναι κόκκινες. Άρα η επανάσταση είναι κόκκινη. Άρα με την αναγωγή της αλληγορίας η επανάσταση είναι κόκκινη από το αίμα όσων θυσιάστηκαν γι’ αυτή.

Θα μπορούσε κανείς, διαβάζοντας τον τίτλο να υποψιαστεί μια ποιητική συλλογή με ποίηση κραυγαλέα και εμβατηριακή. Όμως, η Χάρις Κοντού καταφέρνει να μας ξαφνιάσει, παρουσιάζοντάς μας μια ποίηση σουρεαλιστική με αρκετά στοιχεία συμβολισμού και υπαρξιακών αναζητήσεων και είναι αρετή για μια ποιητική συλλογή να τα καταφέρνει να μιλήσει στην καρδιά του αναγνώστη χωρίς να γίνεται κραυγαλέα. Η Χάρις Κοντού αναπτύσσει όλη τη φαντασία της, φτιάχνοντας ποιήματα με πηγαίο εσωτερικό ρυθμό και εικόνες, που μόνο ένας εμπνευσμένος νους μπορεί να ανακαλύψει.

Είναι στιγμές, που η ποίηση της Χάριτος Κοντού γίνεται σαρκαστική χρησιμοποιώντας την τραγική ειρωνεία ακόμα και ενάντια στον εαυτό της: «ένας περαστικός με παχιά δάχτυλα μου / έριξε μια ματιά. Απορώ γιατί δε ζήτησε αντάλλαγμα.» και αλλού: «Μου έβαλαν ορό να γεμίσω με αυταπάτη».

Από τη συγκεκριμένη ποιητική συλλογή ξεχωρίσαμε ιδιαίτερα το ποίημα: «Κυματοφιλία», όπου ένας γλάρος ερωτεύεται ένα κύμα και όταν συνειδητοποιεί την ματαιότητα ενός τέτοιου έρωτα αυτοκτονεί και το ποίημα «Εκκωφαντικές αισθήσεις», χωρίς αυτό να σημαίνει ότι τα άλλα ποιήματα είναι λιγότερο άξια.

Θα θέλαμε να τονίσουμε ότι τα ποιήματα της Χάριτος Κοντού είναι γραμμένα σαν πεζό κείμενο, δηλαδή, ο στίχος τελειώνει εκεί, που τελειώνει η γραμμή, χωρίς, όμως, να χάνουν, ούτε στιγμή τον εσωτερικό τους ρυθμό. Επίσης, αρκετές φορές παρατηρείται η έλλειψη σημείων στίξης, κάτι, που γενικά συνηθίζεται στη σύγχρονη ποίηση.

Κλείνοντας θα θέλαμε να συγχαρούμε την ποιήτρια για την πρώτη της αυτή εκδοτική απόπειρα και να περιμένουμε τις νέες δημιουργίες της.

ΤΗΣ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗΣ ΜΑΝΤΑ-ΛΑΖΑΡΟΥ*

Άρα είχε δίκαιο ο Μπωντλαίρ, είναι ο κρυπτογραφικός τίτλος της ποιητικής συλλογής του Κωνσταντίνου Κοκολογιάννη που μας προλαμβάνει συμπερασματικά και μας προκαλεί να κάνουμε ανάστροφη πορεία αποκρυπτογράφησης μέσα από τους στίχους του.

Ο τίτλος είναι προκλητικός για συζήτηση. Είχε δίκαιο ο Μπωντλαίρ ως προς τον τόνο της απόλυτης χωρίς όρους αλήθειας; Στην άποψη του ό, τι το φυσικό είναι και αποτρόπαιο; Στη ροπή του να σκανδαλίσει και να προκαλέσει, πότε με τη ζωή πότε με τα έργα του, ή μήπως για την αμφίθυμη στάση του απέναντι στη γυναίκα; Είναι μόνο μερικά ζητήματα από όσα θα μπορούσε κανείς να υποθέσει. Ποια σχέση μπορεί να έχουν όλα αυτά με τα ποιήματα του Κωνσταντίνου Κοκολογιάννη;

Αποφεύγω να μιλήσω περισσότερο για τον τίτλο του έργου και τον Μπωντλαίρ για δύο λόγους. Πρώτα γιατί η γοητεία της ποίησης του Μπωντλαίρ και το προσωπικό ενδιαφέρον μου γι αυτήν μπορεί να με παρασύρει απομακρύνοντας μας από το αποψινό μας θέμα και δεύτερο γιατί αν και λατρεύω την ποίηση του Μπωντλαίρ και με γοητεύει και ο ίδιος ο Μπωντλαίρ ως ύπαρξη, δεν του βρίσκω σε όλα δίκαιο. Το θέμα μας είναι όμως το έργο του Κωνσταντίνου Κοκολογιάννη και σε αυτό επανέρχομαι.

Continue reading →

Κυκλοφορεί το 26ο τεύχος του fanzine «Chimeres» με κεντρικό θέμα τον αντιφασισμό – αντιρατσισμό. Αυτό το μήνα η στήλη «Ποιήματα και Χίμαιρες» είναι αφιερωμένη στον ακτιβιστή ποιητή Δημήτρη Τρωαδίτη, ενώ συμμετέχουμε στο τεύχος και με ένα επιπλέον κείμενο υπό τον τίτλο «Η Άνοδος της Ακροδεξιάς στην Ελλάδα και η Λογοκρισία στην Τέχνη».

Παρουσιάζουμε κατωτέρω τα περιεχόμενα του τεύχους:

# το ημερολόγιο ενός τρελού [comzeradd]
# τι είναι φασισμός; [τζορτζ όργουελ]
# σουρώνει, φιλτράρει, σώζει [selini]
# watch that man [tupelo]
# η βροχή [laura p.]
# σου τραγουδώ πως λίπανες με το αίμα σου τη γη [βάλια τσιριγώτη]
# άκου το φόβο τους [υστερεκτομή της κούκλας barbie]
# η άνοδος της ακροδεξιάς στην ελλάδα και η λογοκρισία στην τέχνη [ν.γ. λυκομήτρος]
# σοφία κ. [σταύρος καμπάδαης]
# το κύμα [baphomet]
# stop racism [σπυριδούλα ζάχου]
# γένος καινόν [στράτος κ. (abuno)]
# η ζωγραφιά [σπύρος γιαννακόπουλος]
# άτιτλο [seitanakos aka πτωχός γεώργιος]
# ο χρόνος δεν κάνει διακρίσεις [χαρά βογαζιανού]
# ποιήματα και χίμαιρες ~ Δημήτρης Τρωαδίτης [ν.γ. λυκομήτρος]
# απόσπασμα από τον πρόλογο του “old nazis, the new right, and the republican party” [chip berlet]
# 22/12/2012 [ιφιγένεια δεριζιώτη]
# άτιτλο [σ.κ.]
# εκτός θέματος [ματίνα αναγνωστοπούλου]
# ο κινέζος με το μενεξεδένιο τατουάζ [μίνως-αθανάσιος καρυωτάκης]
# ο νέος φασισμός στην ευρώπη [stephen marche]
# !no pasaran¡ [γιώργος τζαβλάκης]

Πατήστε πάνω στο όνομα του/της συγγραφέα/έως για να διαβάσετε το κείμενο.

Το περιοδικό είναι διαθέσιμο για ελεύθερη ανάγνωση στην ιστοσελίδα http://chimeres.info/, ενώ μπορείτε να το «κατεβάσετε» σε μορφή PDF πατώντας εδώ.

Τέλος, το περιοδικό διανέμεται δωρεάν σε έντυπη μορφή στα εξής σημεία:

ΕΛΛΑΔΑ

ΑΘΗΝΑ
Café/Bar Αθήναιον (Τσαμαδού 10)
Café/Bar Χάρτες (Βαλτετσίου 35 & Ζωοδόχου Πηγής)
Hackerspace.gr (Αμπατιέλου 11, Αγ. Ελευθέριος)
Βιβλιοπωλείο Solaris (Μπόταση 6)
Βιβλιοπωλείο Αλφειός (Χαριλάου Τρικούπη 22)
Βιβλιοπωλείο Ελεύθερος Τύπος (Βαλτετσίου 53)
Βιβλιοπωλείο Λεμόνι (Ηρακλειδών 22)
Βιβλιοπωλείο Ναυτίλος (Χαριλάου Τρικούπη 28)
Βιβλιοπωλείο Φαρφουλάς (Μαυρομιχάλη 18)
Δισκοπωλείο Vinyl Microstore (Διδότου 34)
Ελεύθερος Κοινωνικός Χώρος Nosotros (Θεμιστοκλέους 66)
Ελεύθερος Κοινωνικός Χώρος Βοτανικός Κήπος (Πλ. Αγ. Δημητρίου, Πετρούπολη)
Εναλλακτικό Βιβλιοπωλείο (Θεμιστοκλέους 37)
Εναλλακτικό Τσιπουράδικο Αγροτικόν (Καρπενησίου 52, Περιστέρι)
Καφενείον/Κολλεκτίβα Εργασίας Το Παγκάκι (Γ. Ολυμπίου 17-19, Κουκάκι)
Κοινωνικό Πολιτιστικό Κέντρο Βύρωνα – Λαμπηδόνα (Άλσος Αγ. Τριάδας, Βύρωνας)
Μικρό Café (Αιμιλίου Βεάκη 36, Περιστέρι)
Πολυχώρος Ομάδα Λάσπη (Μ. Αλεξάνδρου 125 & Ευρυμέδοντος)
Συνεργατικό Καφενείο «έξι» (Τριών Ιεραρχών 21, Θησείο) Τέχνης Βήματα (Ηρακλειδών 54)

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
Café/Bar Hemingway (Αλ. Σβώλου 19)
Café/Bar La Doze (Βηλαρά 1)
Café/Bar Σπίρτο (Παύλου Μελά 33 & Ζεύξιδος)
Café/Bar Φρειδερίκο Αγάπη μου (Ολύμπου 87)
Metropolis Bookstore (Μητροπόλεως 94)
Δισκοπωλείο Λωτός (Σκρα 7)

ΓΙΑΝΝΕΝΑ
Café/Bar Θυμωμένο Πορτρέτο (Καποδιστρίου 20)

ΛΑΡΙΣΑ
Bar Mosh Pit (Κουμουνδούρου 16)
Café/Bar Las Ramblas (Απόλλωνος 8)
Αυτοδιαχειριζόμενο Στέκι Ιατρικής – ΙΚΑ (Παπακυριαζή 22)
Εναλλακτικό Μεζεδοπωλείο Τα Κανάρια (Ξάνθου 22)
Καφενείο Το Κουρμπέτι (Πλατεία ΟΣΕ)
Πολιτιστικό Στέκι Para Todos (Θουκυδίδου 7, τέρμα οδού Παλαιστίνης)

ΠΑΤΡΑ
Café Cinema (Γεροκωστοπούλου 48)

ΠΑΡΟΣ
Café Cozy (Νάουσα)

ΗΡΑΚΛΕΙΟ
Συνεταιριστικό Καφενείο Ορτακιά (Αμνισού 11)

ΚΥΘΗΡΑ
Café Αραχτοπωλείο (Αβλέμονας)

ΒΟΛΟΣ
Café Felluca (Εργατικού Κέντρου Βόλου 12–14)
Café Ποδηλάτισσα (Π. Μελά – Τ. Οικονομάκη)

ΦΛΩΡΙΝΑ
Café/Bar Εν Φλωροίνοι (Λοχαγού Μόδη [Μεγάλου Αλεξάνδρου])

ΧΑΛΚΙΔΑ
Magaret Tattoo Story (Καλλία 1)

ΑΓΙΑ AΝΝΑ
Μπιραρία Βινύλιο (Αγία Άννα – Παραλία)

ΚΙΑΤΟ
Café Música es (Πεζόδρομος Μιαούλη)

ΣΕΡΡΕΣ
Café/Bar Sofa (Πεζόδρομος Π. Τσαλδάρη)

ΘΗΒΑ
Music Café The Bar (Σκουρτανιώτου 7)

ΚΥΠΡΟΣ

ΛΕΥΚΩΣΙΑ
Βιβλιοπωλείο/Αναγνωστήριο/Café/Εστιατόριο/Bar Οκτάνα (Αριστείδου 6, παλιά πόλη) 
Βιβλιοπωλείο/Εργοτεχνική Το 568 (Αριστοτέλους 16, παλιά πόλη)

*Αναδημοσίευση από το ιστολόγιο Ο ΗΧΟΣ ΤΗΣ ΑΠΩΛΕΙΑΣ – Εργαστήριο παρασκευής συναισθημάτων του Ν.Γ. Λυκομήτρου, στη διεύθυνση http://the-sound-of-loss.blogspot.gr/2013/06/chimeres-no-26.html

ΤΟΥ ΘΕΟΧΑΡΗ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ

Πριν από λίγες μέρες έφτασε στα χέρια μας το βιβλίο του Σταύρου Καμπάδαη: «Ανταπόκριση από πλανήτη ψυχή». Πρόκειται για την τέταρτη ποιητική του συλλογή, που έχει εκδοθεί από τις πάντα καλαίσθητες εκδόσεις http://www.Vakxikon.gr και που έρχεται να μας αποδείξει ότι όσο περνάει ο καιρός η ποίηση του Σταύρου Καμπάδαη γίνεται πιο ώριμη χωρίς να θέλουμε να υποτιμήσουμε και τις προηγούμενες ποιητικές του συλλογές.

Στη συγκεκριμένη ποιητική συλλογή, συναντάμε ποίηση κυρίως υπαρξιακή με κοινωνικές πινελιές και αρκετά ποιήματα καταλήγουν σε εύστοχα συμπεράσματα, όπως το παρακάτω: «Πάντως είτε κομπάρσος / είτε πρωταγωνιστής / σίγουρα παίζεις / στα όνειρα / άλλων».

Σε ορισμένα ποιήματα της ποιητικής συλλογής «Ανταπόκριση από πλανήτη ψυχή», ο Σταύρος Καμπάδαης δεν θα διστάσει να τα βάλει με τον ίδιο του τον εαυτό, καθώς υποστηρίζει πως η ενδοσκόπηση μπορεί να βγάλει προς τα έξω τη πιο βρώμικη πλευρά μας. «Είναι πολλές φορές / που θα πρέπει / να βρεις την πνοή σου», γράφει ο Σταύρος Καμπάδαης για να καταλήξει ότι: «Θα ρίξεις την πετονιά / βαθιά πολύ βαθιά / όχι σε καθαρό νερό / αλλά σε υπόνομο».

Θα πρέπει, επίσης, να σταθούμε λίγο στους τίτλους των ποιημάτων της συγκεκριμένης ποιητικής συλλογής. Οι τίτλοι του Σταύρου Καμπάδαη είναι γραμμένοι τόσο εύστοχα, που θα μπορούσαν να αποτελέσουν από μόνοι τους επιγραμματικά ποιήματα: «Πρόβλημα δεν είναι να πεθαίνεις πρόβλημα είναι να χαθείς».

Μορφολογικά, θα πρέπει να παρατηρήσουμε, ότι ο Σταύρος Καμπάδαης, δεν χρησιμοποιεί σημεία στίξης, εκτός από ελάχιστες εξαιρέσεις, γνώρισμα σύγχρονης ποιητικής μορφής, που αφήνει τον αναγνώστη να καταλάβει ο ίδιος, που τελειώνουν οι προτάσεις και που αλλάζουν τα νοήματα.

Κλείνοντας, αυτό το μικρό μας ταξίδι στην ποιητική συλλογή του Σταύρου Καμπάδαη «Ανταπόκριση από πλανήτη ψυχή» δεν έχουμε παρά να κρατήσουμε τους στίχους, που ο ίδιος γράφει χαρακτηριστικά για τη σχέση του με την ποίηση: «Όταν σε ρωτάνε / αν οπλοφορείς / να λες αντί για πιστόλι / έχω ποίηση».

*Οι Εκδόσεις Βακχικόν βρίσκονται στη http://www.vakxikon.gr

Όπως έχουμε γράψει ξανά στη στήλη αυτή, το ¨Ένεκεν¨ είναι ένα άκρως ενημερωμένο και αρκετά αξιόλογο περιοδικό –επιθεώρηση πολιτισμού όπως είναι ο επίτιτλός του– που μας έρχεται από τη Θεσσαλονίκη τέσσερις φορές το χρόνο και το οποίο βρίσκεται αισίως στο 27ο τεύχος του. Και λέμε αισίως γιατί το να κυκλοφορείς ένα τέτοιο περιοδικό εν είδει βιβλίου –μιας και κάθε τεύχος έχει πάνω από 200 σελίδες– είναι κατόρθωμα, μέσα μάλιστα σε μια ζοφερή ελληνική κοινωνία φτώχειας, ανεργίας, μιζέριας, ανασφάλειας και άκρατου εθνικισμού-ρατσισμού, με τη δραματική άνοδο νεοφασιστικών-νεοναζιστικών μορφωμάτων που απειλούν να σημαδεύσουν τη σύγχρονη πολιτική και όχι μόνο καθημερινότητα, αλλά και εν μέσω μαζικής –σχεδόν– απέχθειας προς κάθε τι που προέρχεται και εκπορεύεται από τα κατεστημένα πολιτικά κόμματα.

Continue reading →

Του Παν. Δρακόπουλου

Είμαστε πολύ ευνοημένοι που κυκλοφορεί στα ελληνικά μετάφραση του Μπασό. Μιλώ για τη μετάφραση που με σπάνια ευαισθησία κατόρθωσε ο ποιητής και μεταφραστής Γιώργος Μπλάνας (Μόνο τα όνειρά μου συνεχίζουν, εκδόσεις Ερατώ).

Έχοντας έλθει σε επαφή με το έργο του Μπασό εδώ και χρόνια, στα αγγλικά, ξαφνιάστηκα για το εγχείρημα όταν είδα το μικρό βιβλίο σε εκδόσεις Ερατώ. Δεν πίστεψα ότι θα μπορούσε να έχουμε στα ελληνικά μια μετάφραση σημαντική, μια και δεν πίστευα πως η παλιά ιαπωνική ποίηση συγκινεί το κοινό μας. Εξ άλλου, διαβάζοντας τα χάικού των Σεφέρη και Δ. Αντωνίου, είχα δεί ότι οι προσπάθειες έκφρασης των ποιητών μας σε αυτή την ιαπωνική ποίηση, ήταν αίσθημα θαυμασμού μάλλον παρά γόνιμη συνεύρεση. Το αίσθημα της γλώσσας μας δεν νομίζω ότι δένει με την ιαπωνική ποίηση, που εκφράζει ολωσδιόλου άλλους ήχους και χρώματα, άλλες χειρονομίες και τρόπους.

Πήρα το βιβλίο από περιέργεια, και αμέσως μαγεύτηκα. Ο Γιώργος Μπλάνας κατόρθωσε και απέδωσε στη γλώσσα μας χάϊκου του Μπασό, με τρόπο αληθινά αισθητικό. Καί πιστεύω ότι η μετάφρασή του έχει πολύ μεγαλύτερη αισθαντικότητα από τις αγγλικές που έχω υπ όψιν μου.

Δείτε ένα πρώτο δείγμα: μεταφρασμένο από τον Robert Haas:

Ill on a journey;
my dreams wander
over a whithered moor.

O R.H.Blyth μεταφράζει το ίδιο κομμάτι:

Fallen sick on a journey,
In dreams I run wildly
Over a withered moor.

Ο Γιώργος Μπλάνας μεταφράζει:
Αρρώστησα.
Μόνο τα όνειρά μου
συνεχίζουν το ταξίδι
σ΄αυτή την ερημιά.

Να διαβάσουμε ένα άλλο. Μετάφραση R.H.Blyth:
Yes, spring has come
This morning a nameless hill
Is shrouded in mist.

Μετάφραση Lucien Stryck:
Spring – through
morning mist
what mountains there?

Μετάφραση Peter Beilenson:
Spring morning marvel
lovely nameless little hill
on a sea of mist

Το ίδιο, σε μετάφραση Geoffrey Bownas και Anthony Thwaite:
Spring:
A hill without a name
Veiled in morning mist.

Και σε μετάφραση Γιώργου Μπλάνα:
Ήρθε η Άνοιξη.
Πρωί πρωί, η ομίχλη
σαβανώνει έναν ανώνυμο λόφο.

Θα μπορούσα να συνεχίσω με δείγματα, αλλά φοβάμαι ότι θα ήταν κουραστικό πιά, και δεν θέλω άλλωστε να κάνω ακαδημαϊκή εργασία. Το μόνο που θέλω είναι να εκφράσω τη χαρά μου, γιατί ένας ποιητής μας κατόρθωσε να υποτάξει το αίσθημα που θέλει να μεταδώσει ο ποιητής των χάικού, στη γλώσσα μας. Μόνο αυτό να πω ακόμη: ο επισκέπτης της ποίησης κέρδισε ένα δρόμο με τη μετάφραση του Γιώργου Μπλάνα.

*Το κείμενο και η εικόνα της ανάρτησης αναδημοσιεύονται από το http://www.epopteia.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=125:2011-05-11-14-55-52&catid=3:2011-03-28-01-35-34&Itemid=11

Της Έρμας Βασιλείου

Ο Γιώργος Γιαννόπουλος είναι ποιητής μιας σύντομης, λεπτής, ευγενικής και δυνατής καθόδου στην ψυχή του αναγνώστη του λόγου του. Είναι τα λόγια του κρυμμένα, αλλά εύστοχα και εκκωφαντικά διαπερνούν την ύλη και το αιωνόβιο σώμα της ψυχής, μέσα από το μικρό σε μέγεθος βιβλίο του Το Θέρος των βροτών. Και φυλαγμένα εκεί, με τα λίγα, ελάχιστα κομμάτια που αφήνει να μεταφέρουν το φαινομενικά ακατέργαστο σε εξαιρετικά επεξεργασμένο, μας παραδίδουν την ποιητική του τέχνη!

Το Θέρος των βροτών του Γιώργου Γιαννόπουλου φωνάζει και εκ της σύνθεσής του για την κριτική κατανόηση που του αρμόζει. Πρώτον για το λακωνικό του περιεχόμενο, και δεύτερον για το δύσκολο σέττινγκ μέσα στο οποίο και εικονικά εκτίθεται η φωνή του ποιητή. Το βιβλίο φιλοξενεί στις σελίδες του τα συνοδευτικά, ομιλητικά σχέδια του Κυριάκου Λαζαρίδη. Η παρουσία τους προκαλεί διπλό δέος αλλά και διπλό κάματο στο μελετητή. Μια ύλη λογοτεχνική που υποστηρίζεται και από την εικαστική τέχνη απεικονίζει μέσα από τα μάτια ενός δεύτερου δημιουργού την ερμηνεία των γραπτών εκφωνήσεων του ποιητή! Αυτό το πάντρεμα των εναλλακτικών σελίδων είτε θα χρησιμοποιηθεί για μια βαθύτερη, πιο απαιτητική μελέτη από κριτικούς και της εικαστικής τέχνης είτε θα απαιτήσει μια ευκρινέστερη, του λογοτεχνικού μόνο μέρους, κριτική.

Κι ενόσω η ερμηνεία της τέχνης του λόγου μου το επιτρέπει, η παρούσα κριτική έρχεται να συνδεθεί με τα υπόλοιπα σαν μια τρίτη, εκτός σέττινγκ υπόσταση του βιβλίου, που θα μελετήσει μόνο το ένα σκέλος των δημιουργιών που περιέχονται σ’ αυτό: τον έντεχνο λόγο, και στην παρούσα περίπτωση την ποίηση του Γιώργου Γιαννόπουλου.

Continue reading →

Εμμανουέλλα Αγγουράκη, Η δίεση των όντων, ποιήματα, εκδ. ΕΝΕΚΕΝ, Θεσσαλονίκη 2012

Λίγα απόμειναν ταξίδια να γυρίσω
Σε πολιτείες ξένοιαστα απατηλές…
Λίνα τα βήματα που χάραξα στην άμμο

Απέναντι στην ποιητική της Εμμανουέλας Αγγουράκη και την πρώτη συλλογή της με τίτλο «Η δίεση των όντων η πρώτη σκέψη ήταν οδηγός για την υπόλοιπη αναφορά: δυναμικός συναισθηματικός στίχος που αναζητά ενίοτε στο μέτρο την απόδραση από τη συνηθισμένη και τυπική στιχουργία της εποχής μας.

Η θεματική ωστόσο δεν αποκλίνει στιγμή από το κεντρομόλο στοιχείο της έμπνευσης: ο έρωτας, τα θρύψαλα που περιέχει το διαρκές βάπτισμα εντός του και πάλι ο έρωτας, ξανά, τροπαιοφόρος, ζητούμενος λυτρωτικά, ηδονικά βαπτιζόμενος στην προσφορά κορμιών και ηδονών στο αδηφάγο τεράστιο στομάχι τούτου του μικρού φτερωτού θεού που η Εμμανουέλλα Αγγουράκη υμνεί στο σύνολο σχεδόν των ποιημάτων της.

Η συλλογή χωρίζεται σε δύο μέρη με τίτλο α και β. Στο α’ μέρος περιλαμβάνονται 7 ποιήματα και στο β’ μέρος δέκα. Η μοναξιά (ως αποτέλεσμα της αναζήτησης της ζωής) και η προσπάδεια αυτογνωσίας μάταια αφού τα ίδια ερωτικά λάθη επανέρχονται, δομούν το α’ μέρος στο οποίο η παρουσία του ποιήματος «Ηράκλειο» ξενίζει μόνο ως προς το περιεχόμενο που δεν δένει με το υπόλοιπα ποιήματα, ενώ το ποίημα «το σκουλήκι» δίνει από μόνο του το στίγμα της δημιουργού:

Περιδιαβαίνοντας
Διαδρόμους νεκροπόλεων
Σε στάση βρώσης
Αναφώνησα;
«Ω! Άνθρωποι εσείς δολοπλόκοι
Νεκρόφιλοι και χαμερπείς.

Το β’ μέρος είναι πιο αποκαλυπτικό ως προς τις προθέσεις του: πάθος ακραίο («το ταγκό») και φυγή από έναν κόσμο τόσο γήινο και αποκρουστικό (περιπλάνηση, αποκάλυψη, ανάδυση) προς μια ελπίδα που αχνοφέγγει και γεννιέται ανάμεσα στους απελπισμένους εραστές («Ηλιόχαρις». «Δεσμώτες», «Το τριαντάφυλλο του Ανδρέα»).

Διαβάζοντας ξανά τη δουλειά της Αγγουράκη και των εκδόσεων Ένεκεν παρατηρούμε και κάποια πράγματα που θα πρέπει να προσεχθούν στο μέλλον: σε ορισμένες στροφές ο στίχος είναι βαρυφορτωμένος και αυτό μπερδεύει το μέτρο και τον ρυθμό του κειμένου, ενώ γίνεται μια εκτενής και ατελέσφορη ίσως χρήση επιθέτων κι αυτό δεν διευκολύνει την «ανάγνωση» (π.χ. «προσέχοντας μην τρικλοποδήσεις. πάλλονται οι ρευματοφόροι αδένες σου, τα αθώα, ιερά και ετερόφωτα σου νώτα -από το ποίημα το ταγκό-κ.ά.). Τα πράγματα αλλού διαφοροποιούνται κι αλλού συνεχίζουν έτσι με τον κίνδυνο να χαρακτηριστεί κάποιο μέρος της ποιητικής ως μονότονο χωρίς όμως ο χαρακτηρισμός αυτός να στοχεύει την ολότητα της συλλογής.

Στο επίκεντρο της έμπνευσης στέκεται το σώμα ως πρόσφορο. Ως αντίδωρο ερωτικό για το ξεγέλασμα της νύχτας. Το σώμα ως χώρος πνευματικής και σωματικής ηδονής, ως αντικείμενο συμβολικό και χρήσιμο στο φτερούγισμα των εποχών και των ανθρώπων που δεν σταματούν να το χειρίζονται αέναα και να το προσφέρουν ξανά και ξανά στον αδιάβατο δρόμο της ερωτικής συνεύρεσης που περικλείει μέσα της την υπόσχεση του αύριο.

Κλείνοντας την παρουσίαση της «Δίεσης των όντων», δεν μπορούμε να μην αναφερθούμε στην αισθαντική απόδοση του αισθήματος της εγκατάλειψης, των χαμένων χρόνων του έρωτα που βέβαια ποτέ δεν είναι χαμένοι στην ουσία, στην αξιόλογη εν τέλει προσπάθεια της Εμμανουέλας Αγγουράκη να εκφράσει ένα στίχο ζωντανό και πολυποίκιλο, πότε ελεύθερο και πότε πιο δομημένο και να ξεφύγει κατά τον τρόπο αυτό (όσο είναι δυνατό) από τα τετριμμένα που κυριαρχούν στην ελληνική ποίηση τα τελευταία τριάντα χρόνια.

Τα βράδια σου απόταξες
Και τις θηριωδίες
Λυγμούς αισθήσεων αναδύει πια
Το σώμα σου που εξέδωσες

Μπλέκεις τα χέρια στα ακόμα καστανά μαλλιά
Την κρύπτη των ενστίκτων σου αναμοχλεύεις

Κάπου μια νέα φυγή παραμονεύει

(«Ανάδυση»)

*Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Ένεκεν» Νο 24 (Απρίλιος-Ιούνιος 2012).

Το «Κλέφτικο» του Γιώργου Πρεβεδουράκη είναι το δεύτερο βιβλίο του ποιητή. Χωρισμένο σε τέσσερα μέρη, αποτελεί μια ελεύθερη μεταγραφή τεσσάρων ποιημάτων του Άλεν Γκίνσμπεργκ στη σημερινή Ελλάδα της κρίσης, δεμένα σε ένα ενιαίο σώμα (πρόκειται για το πρώτο και το τρίτο μέρος του «Ουρλιαχτού» και για τα ποιήματα «Αμερική» και «Θεία Ρόζα»). Τις μεγάλες συνθέσεις χωρίζουν μικρά ποιητικά ιντερμέδια χαμηλής φωνής.

Ο Πρεβεδουράκης δεν μεταφράζει, ούτε μιμείται. Επιλέγει τους βασικούς του άξονες, τις επαναλαμβανόμενες λέξεις του και τα χαρακτηριστικότερα τοπία του και τα μεταστοιχειώνει, χρησιμοποιώντας τα με παιγνιώδη διάθεση στα όρια της ειρωνείας (συχνά και της αυτοϋπονόμευσης). Έτσι, οι δόσεις της πρέζας της Αμερικής του ’50 θα παραχωρήσουν τη θέση τους στις δόσεις των τραπεζών της Ελλάδας του 2010, η στοιχειωμένη φιγούρα του φίλου του Άλεν Γκίνσμπεργκ, Καρλ Σόλομον θα αντικατασταθεί από τον ποιητή Ανδρέα Παγουλάτο και ο ποιητικός τόπος της Αμερικής θα μεταμορφωθεί στον εθνικά λοξό μη-τόπο της Φευγάδας.

Continue reading →