Ο τίτλος της ποιητικής συλλογής Ευλύγιστες Μελαγχολίες του Ντέμη Κωνσταντινίδη θα μπορούσε να παραπέμπει στο ρομαντισμό και  το αίσθημα της spleen των παρακμιακών ποιητών. Ωστόσο, η ανάγνωσή της οδηγεί στη διαπίστωση μιας μελαγχολίας που δεν πηγάζει από την ψυχολογία του ανικανοποίητου, αλλά έχει τις ρίζες της στο ρεαλισμό και την επικαιρότητα. Ο τρόπος που το άτομο βιώνει και αντιδρά στα εξωτερικά ερεθίσματα οδηγεί στο σχηματισμό και τη διατύπωση συναισθημάτων, που σχετίζονται μεν με τη μελαγχολία και τον πεσιμισμό από τη μια, από την άλλη όμως προβάλλουν και μια αντίσταση σε αυτόν μέσω αμυντικών μηχανισμών όπως το χιούμορ, η ειρωνεία, η κοινωνική και πολιτική κριτική, ο αυτοσαρκασμός, στοιχεία που δηλώνουν μια  ψυχρή ανάγνωση του πραγματικού, είτε συλλογικού είτε ατομικού.

Πρωταρχικά, η ρεαλιστική -κάποτε φωτογραφικά αποτυπωμένη- καταγραφή του αστικού μικρόκοσμου ιδίως της συμπρωτεύουσας, μέσα από αποσπασματικές, αλλά δυνατές φωτογραφικά εικόνες σε συγκεκριμένες και φορτισμένες νοηματικά και συναισθηματικά χρονικές στιγμές,  αποτελούν συχνά έναυσμα για ένα συλλογισμό πάνω στην πραγματικότητα, που καταλήγει σε στοχαστική διαπίστωση. Ο ποιητής παρατηρεί γνωστούς και αναγνωρίσιμους συλλογικούς χώρους, αισθάνεται την παρουσία του μέσα σ’ αυτούς και αποτυπώνει το φευγαλέο και μοναδικό, αλλά και τη μονιμότητα, την επαναληπτικότητα, το μάταιο παιχνίδι των καθημερινών στιγμών. Στη συνέχεια, δίνει το αποτύπωμα αυτού του βιώματος, αυτής της αλληλεπίδρασης ανάμεσα στο άτομο και στο χώρο και κάποτε αυτό το αποτύπωμα έχει τη χάρη μιας έκπληξης, μιας νέας ανακάλυψης του εαυτού, μιας στιγμής δηλαδή αυτογνωσίας, πραγματικής ή ακόμα και ειρωνικής.
Continue reading →

Με αφορμή της ανακήρυξης από τις Πολωνικές Αρχές του έτους 2011 ως «Έτος Μίγουος», οι εκδόσεις Momentum παρουσιάζουν τα Έσχατα ποιήματα του Czesław Miłosz σε μια δίγλωσση έκδοση, η οποία περιλαμβάνει ποιήματα του νομπελίστα Πολωνού ποιητή μεταφρασμένα για πρώτη φορά στην ελληνική γλώσσα απευθείας από την πολωνική.

Με χαρακτήρα τόσο κοινωνικού προβληματισμού, όσο και βαθιάς πνευματικής αναζήτησης, η συλλογή αυτή αποτελείται από ποιήματα που γράφτηκαν από τον Miłosz τα τρία τελευταία χρόνια της ζωής του, στα οποία συμπυκνώνεται το σύνολο της αξίας του έργου του. Οι ρεαλιστικές αναφορές, ο αυτοσαρκασμός, οι μυθικές περιγραφές, γεμίζουν τους στίχους αυτών των ποιημάτων, ενώ δεν απουσιάζει ένα υποβόσκον αφοριστικό κλίμα απέναντι σε παρελθόντα μα και σύγχρονα χρόνια.

Στις πέντε ενότητες των Εσχάτων ποιημάτων του, ο Miłosz παρουσιάζεται στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό βαθιά θρησκευόμενος, στοχαστικός, με στίχους που περιπλανώνται ανάμεσα σε αμφιβολία και πίστη, σε φυσικό και αστικό περιβάλλον, σε νεότητα και γήρας, σε σιωπή και διαμαρτυρία.

Σε αυτήν την εξαιρετικά αντιπροσωπευτική ποιητική συλλογή του Czesław Miłosz, αναμνήσεις από την Πολωνία του εικοστού αιώνα μετατρέπονται αργά σε μορφές παραμυθιών, πάντοτε μέσω σκέψεων που αφορούν στο μυστήριο και με επικλήσεις σε ανώτερες δυνάμεις προς υπεράσπιση του Ανθρώπου.

Μαρία Κατσοπούλου

*Από το Βακχικόν http://vakxikon.gr

Best Australian Poems 2014

Geoff Page, ed.
Black Inc, 2014

Being in and of one’s time (in favour of it, in fact) means producing work that is sensitive to the discursive furies of the day – the atmosphere of mutating code that the poet must stick to poems in new and strange forms. All else is nostalgia and denial. No-one knows what it means that Australia’s imperial republic, whose god has finally been revealed as cosmopolitan capitalism, is, in the history of colonies, still in its infancy yet so impressively seems to be approaching an end of days. If you’ve got burnt chaps and a warm six-shooter (cowgirl), these are exciting times.

Being a pundit of poetry in my locale I have read and heard many poems this year, both incendiary and flatulent; of all that I thought were great, few (fewer) have made it into this book. The Best Australian Poems is a curatorial exercise, and in this era of the professionalisation of poetry and the gorgeous megalomania which attends it, inclusion in this annual anthology has become for practicing poets a career necessity, and for the retiring a source of kicks from appearing in what is looking each year more and more like an annual Christmas newsletter of Australian poetry. This one reads like an Almanac of Australian Family Poetry Written This Year and Liked (and perhaps slightly corrected) by Geoff Page.
Continue reading →

Του Νίκου Ξένιου για το bookpress.gr

«Οι Θεοί έχουν πεθάνει και το Πεπρωμένο είναι βουβό»
Φερνάντο Πεσσόα, Ηρόστρατος

Ήδη στα έξι του χρόνια ο μεγάλος λογοτέχνης της Πορτογαλίας Φερνάντο Πεσσόα έγραφε με το ψευδώνυμο (ετερώνυμο, όπως επικράτησε να λέγεται) Ιππότης ντε Παθ. Κάποια από τα ψευδώνυμα της παιδικής του ηλικίας: Δόκτωρ Πανγκράθιο και Ντέιβιντ Μέρικ, κατόπιν αυτό του επινοημένου νεαρού Τσαρλς Ρόμπερτ Άνον και, στα 1905-7, ενόσω σπούδαζε στο πανεπιστήμιο της Λισαβόνας, το ετερώνυμο του Αλεξάντερ Σερτς: το τελευταίο ήταν το «μεταβατικό» ετερώνυμο της περιόδου προσαρμογής του στην πορτογαλική πολιτιστική ατμόσφαιρα, προϊόν της οποίας είναι το νεανικό κείμενο Ένα πολύ πρωτότυπο δείπνο (εκδόσεις Gutenberg, 2014, σε υποδειγματική μετάφραση και με πρόλογο κι επίμετρο του Κωνσταντίνου Αρμάου).

Αρχετυπικό δείπνο φυσικότητας και φαντασίας

Το μελαγχολικό ζεύγμα Φύση-Πολιτισμός εμπνέει στον νεαρό Πεσσόα την ιδέα την ιδέα μιας συνάντησης υψηλών γαστρονομικών επιδόσεων, όπου θα τεθούν υπό κρίσιν τα θέσφατα του δυτικού πολιτισμού και θα διασαλευθούν κάποιες βεβαιότητες

Το κείμενο ανήκει στο genre της Λογοτεχνίας Φαντασίας, αν και δεν στερείται φιλοσοφικού κι ανθρωπολογικού προβληματισμού. Αξιοσημείωτη είναι η διπλή σήμανση της λέξης original που επιστράτευσε ο αγγλομαθής Πεσσόα, τόσο για να υποδηλώσει τον βαθμό πρωτοτυπίας του υπό συζήτησιν δείπνου, όσο και για να το συνδέσει απευθείας με την υγιή, απρόσβλητη από taboo ανθρώπινη φύση. Δευτερεύοντα ζητήματα, όπως αυτό της διαδοχής στον επίγειο θρόνο της εξουσίας ή της βίαιης ανατροπής κάποιου προγενέστερου καθεστώτος πραγμάτων, αναφύονται παράλληλα με την κύρια προβληματική, που εστιάζει στον θρίαμβο της πρόκλησης και στην κλιμάκωση της αφηγηματικής αγωνίας.

Στο Ένα πολύ πρωτότυπο Δείπνο[1] ο συγγραφέας Αλεξάντερ Σερτς (εκδοχή του δεκαεννιάχρονου, τότε, Πεσσόα) στήνει μιαν αφήγηση «λογικής επαγωγής»: ο πρωταγωνιστικός χαρακτήρας, ένα μυστηριώδες υποκείμενο ονόματι Πρόζιτ, φέρει όλα τα ψυχοπαθολογικά γνωρίσματα της νοσηρής προσωπικότητας του δημιουργού του. Θέτει ένα πρόβλημα το οποίο ο Αλεξάντερ Σερτς καλείται να επιλύσει, αλλά ο γρίφος του παραλείπει σκόπιμα μία παράμετρο που, άμα τη αποκαλύψει της, θα του προσδώσει μεγαλύτερο σασπένς. Ο αναγνώστης βρίσκεται μπλεγμένος σε μιαν εξιστόρηση κορυφούμενης αγωνίας στο πλαίσιο της οποίας το χιούμορ καλείται να διαδραματίσει πρωτεύοντα ρόλο, αρκεί να διαφοροποιηθεί από την κρατούσα ηθική. Εορταστική ατμόσφαιρα, περιέργεια, πνεύμα άμιλλας, διονυσιασμός, σαρκαστική σκιαγράφηση ανθρώπινων τύπων, υποβόσκουσα σεξουαλικότητα, έως και αποχαλίνωση του ενστίκτου, όλα θα συνεργασθούν στην αποκάλυψη της βίαιας ανθρώπινης φύσης στην αρχέγονη εκδοχή της.
Continue reading →

Η εκπομπή «Εποχές και συγγραφείς» της 7ης Ιανουαρίου 2015 η αφιερωμένη στον ποιητή Γιάννη Πατίλη.

Παρεμβαίνουν οι:
Κώστας Μάστρακας
Χάρης Βρόντος
Νατάσα Κεσμέτη
Κώστας Κουτσουρέλης
Αλέξης Ζήρας
Γιώργης Γιατρομανωλάκης
Άγγελος Καλογερόπουλος
Φώτης Τερζάκης
Γιώργος Ζεβελάκης

Η σειρά αυτή της δημόσιας τηλεόρασης παρουσιάζει τους σημαντικότερους Έλληνες συγγραφείς, σε σχέση με την εποχή που έζησαν και την ιστορική και κοινωνική συγκυρία, που επηρέασε και διαμόρφωσε το έργο τους. Ο Γιάννης Πατίλης ανήκει στους αντιπροσωπευτικότερους ποιητές της γενιάς του ’70.

Η ποίησή του είναι πολιτική, είναι ποίηση της πόλης και του δημόσιου χώρου, ποίηση που χαρακτηρίζεται από το επιγραμματικό της ύφος, γεμάτη ειρωνεία και σαρκασμό, αλλά και ταυτόχρονα με έναν υφέρποντα λυρισμό. Η γλώσσα του συνδυάζει όλο το φάσμα της Ελληνικής γλώσσας, από την αρχαία ελληνική γραμματεία μέχρι την καθομιλουμένη και την αργκό. Η παρουσία του Πατίλη στα Νεοελληνικά γράμματα συμπληρώνεται από την έκδοση και διεύθυνση επί 26 χρόνια (1986-2012) του λογοτεχνικού περιοδικού «Πλανόδιον».

Επιλογή κειμένων: Τάσος Γουδέλης.
Ήχος: Θόδωρος Ζαχαρόπουλος.
Φωτογραφία: Ηλίας Αδάμης.
Μοντάζ: Ιωάννα Σπηλιοπούλου.
Εκτέλεση παραγωγής: Τάσος Ψαρράς.
Σκηνοθεσία: Σταύρος Στάγκος.

*Αναδημοσίευση από το Νέο Πλανόδιον στο http://neoplanodion.gr/2015/01/14/%CE%B5%CF%80%CE%BF%CF%87%CE%B5%CF%83-%CF%83%CF%85%CE%B3%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%B5%CE%B9%CF%83-%CE%B3%CE%B9%CE%B1%CE%BD%CE%BD%CE%B7%CF%83-%CF%80%CE%B1%CF%84%CE%B9%CE%BB%CE%B7%CF%83/

The Odour of Sanctity
by Amy Brown

Victoria University Press, 2013

The Odour of Sanctity is New Zealand poet Amy Brown’s second collection, and a substantial one too, weighing in at 240 pages. It is a speculative work which postulates the potential canonisation of six historical figures, three granted sainthood (St Augustine of Hippo, St Rumwold of Buckingham, St Elizabeth of Hungary) and three non-saints in Margery Kempe, Christina Rossetti, and contemporary American indie rocker Jeff Mangum. The Odour of Sanctity takes these six subjects through six sections of the sainthood process, finishing with a seventh sestinesque envoi section in which the subjects converse in three pairs.

Clearly, some readers may be put off the task laid down (offset a little by a handy character/events chart in the Appendix) and others by a lack of interest in the subject matter. The 2010 canonisation of St Mary Mackillop introduced many non-Catholic Australians to the sometimes Pythonesque world of Vatican-confirmed miracles. Those who were entranced by that should find some enjoyment in The Odour of Sanctity, provided they don’t take themselves, or much else, too seriously. Brown, a non-Catholic, tends to sail a middle course between her empathy for the deeply human cri de Coeur ‘Please let our faith make sense’ (70) and her playful sniping at the artifice of Rome (‘Did God / mind which bishop grew a halo? / No. Many subjects make good / saints; the choice is arbitrary.’ [218]).
Continue reading →

The Best 100 Poems of Gwen Harwood

John Harwood, ed.
Black Inc., 2014

Here is a new selection from that marvellously ardent poet, Gwen Harwood, a crafty voice that was heard from both Brisbane and Tasmania. In welcoming it, let me declare that Greg Kratzmann and I have a Harwood selection in print, but our book bounces back here from Manchester and must, as a result, be rather more expensive.

Accordingly, a new, local selection was called for, both to service the general reader and for classes of high school students. Black Inc has come up with one now, with a watery sepia dust jacket.

Greg’s and my choices from Harwood’s personal, plangent and witty range are different from that of the new volume, but that’s what happens to editors and their sensibilities.

The editing and production of this book raise interesting questions, which it does not seek to answer. Gwen Harwood’s son is cited on the dust jacket as being responsible for selecting and compiling it, but nowhere in the volume itself is he acknowledged: John Harwood must have been directly involved in this cloak of invisibility. Doubtless, then, he laboured to decide which were ‘the best 100’, but demurely so.

The Best 100 Poems is the challenging start to a title, as though the book in question had been edited by God, or by F.R. Leavis. On further burrowing, I found that Black Inc. has published two other such collections of Australian verse: one of Les Murray, chosen by himself, ands one of Dorothy Porter, selected by Andy Goldsmith. There’s an editorial policy here, with elegant variations.

Continue reading →

Vagabondage
by Beth Spencer

UWA Publishing, 2014

Twenty years ago Beth Spencer’s first collection of poetry, Things in a Glass Box, was published and reviewed to critical acclaim. Since then she has published individual poems and two volumes of multiple genre selected works that have included poems. It could be said that it’s a long time between drinks, though Spencer has been busy with fiction, essays, and memoir (and a PhD) in the meantime. Vagabondage is her first full collection of poems since, and widely anticipated because of that.

The book, a first person narrative of a year in a van 2009-2010, is structured as a travelogue/road movie/quest in that it follows the author’s progress through country towns – yet underlying that progress is an emotional journey that examines the past and imagines a new future.
Spencer defines the term ‘vagabondage’ as being stateless, in servitude to nomadism, and/or being bound for somewhere. The journey and the book gives Spencer the space (and time) to consider important issues: What it is to be Australian, our relationship to possessions and possession, and to solitude and loneliness.
The book opens with a major act of deliberate dispossession, the sale of the author’s beloved house.

‘I love my house and garden’
(a frequent refrain)
and there is was

and it loves you
(‘Leaving this house’, p.7)
Continue reading →

Ο Νίκος Καρφής γεννήθηκε στη Λαμία στις 5.1.1958. Ήταν το μοναχοπαίδι της Αφροδίτης Βουλγαράκη, η οποία εργαζόταν στις ιατρικές υπηρεσίες του Δήμου Λαμίας, και του Μιλτιάδη Καρφή, εμπόρου ξυλείας.

Μετά την αποφοίτησή του από το Λύκειο μετακόμισε οικογενειακώς στην Αθήνα λόγω προβλημάτων υγείας του πατέρα του, αλλά και της εισαγωγής του στη σχολή κινηματογράφου και τηλεόρασης του Λυκούργου Σταυράκου.

Το καλοκαίρι του 1979 συνάντησε τη Νορβηγίδα Siv Nilsen με την οποία απέκτησαν έναν γιο, τον Simon. Την ίδια εποχή άρχισε να γράφει ποιήματα και να εργάζεται στον κινηματογράφο, στη Stefi Films κατά κύριο λόγο. Στις πολυάριθμες, ελληνικές και ξένες, ταινίες που γυρίστηκαν την περίοδο εκείνη, ο Νίκος Καρφής συνεργάστηκε με σκηνοθέτες όπως ο Γιώργος Πανουσόπουλος, ο Νίκος Νικολαΐδης και ο Γιώργος Τσεμπερόπουλος. Ήταν επίσης παθιασμένος και ταλαντούχος φωτογράφος.
Continue reading →