*Μετάφραση: Νικολέττα Σίμωνος

IV.

Κανείς δε σου ζήτησε να γίνεις φόβου
άγγελος
πόσο μάλλον άγγελος θανάτου

Το μόνο που θέλαμε ήταν να ’ναι το δέρμα σου
τόσο απαλό
όσο η θάλασσα
ένα απόγεμα του Οκτώβρη
στη Βηρυτό του Λιβάνου
ανάμεσα σε δυο εμφύλιους

Ήρθες
με μια χούφτα πόνο
κι ένα χαμόγελο
που άνοιξε τη γη κάτω από τα πόδια μου
όπως κάνει ο σεισμός
όταν σμίγουνε
δυο άνθρωποι.

*Από την ενότητα “Love Poems”, στην ανθολογία Women of the Fertile Crescent: An Anthology of Modern Poetry by Arab Women (1978).

ΑΤΙΤΛΑ

τι νέο υπάρχει
στη ζωή μου: η ανακάλυψη
μιας μάζας άστρων στον
Γαλαξία

για να γλιτώσω απ’ το κενό αέρος
που μια βόμβα δημιουργεί σε
ένα προάστιο της Βαγδάτης ξαναδιαβάζω
τους στίχους του Al-Sayyab

για να αποτρέψει το κακό,
ο χρόνος επιταχύνει την εμφάνιση
των λουλουδιών τα παιδιά
παίζουν

πιασμένοι στην παγίδα της φαντασίας μας
οι άγγελοι φανερώνονται στους
πόθους μας· με το πρώτο φως της μέρας
χάνονται

η θλίψη τα τείχη τρυπά
του πνεύματος που μεταμορφώνεται [σε
αυλάκια κι ορυζώνες]

περπάτα στην περίμετρο
των ονείρων σου. δεν είναι
ότι οι δρόμοι είναι κλειστοί
είναι που οι καρδιές έχουν
ενδώσει στη βία του ανέμου
απουσία. εκτοπισμός.
αναμονή. έπειτα έρχεται η απόρριψη.
ο θυμός ακολουθεί. η ντροπή στρώνει
τα κρεβάτια 

οι σκιές στριμώχνονται ανάμεσα
στους τοίχους των ξεχασμένων πόλεων.
ο χρόνος δαγκώνει τις φτέρνες μας φοβόμαστε
μη φτάσουμε τελευταίοι

αγαπώ τη βροχή, σαν
μ’ αγκαλιάζει, όσο κι ένα
ποτάμι. με μπολιάζει στα σύννεφα.
στις ιδιότητες συμμετέχω
τ’ ουρανού. μεγαλώνω
σαν δέντρο

οι ψυχές των εξαφανισμένων χρησιμοποιούν
την τηλεοπτική οθόνη
μη μου λες τίποτα
μη μου χτυπάς την πόρτα

είναι δυνατόν η άνοιξη να γερνά
μέσα σε λίγες ώρες; το αποτέλεσμα
αυτής της μάχης εξαρτάται
από την απάντηση σε αυτή την ερώτηση 

ένα κεφάλι διάτρητο από σφαίρες
διυλίζει τον πόνο στης κουζίνας το
πάτωμα, εκεί όπου η οικογένεια σμίγει

όταν οι σκέψεις εγκαταλείπουνε
πολύχρωμες τους διαδρόμους του μυαλού
τους εξαίσιους πίνακες πάνω
στους οποίους τίκτονται η ομορφιά
ξεθωριάζει, και χάνεται

υπάρχουνε πληγές
που περιμένουν την καρδιά
να τις μπαντάρει

έχωσε το πρόσωπό της
μέσα στο πάπλωμα η καμπύλη
της πλάτης της φανερώθηκε η απώλεια
ήταν ανυπόφορη

μια αιμορραγία, ένα ανεμοδαρμένο
σταυροδρόμι, ένα ταξί. έτσι
ξεκινούν οι μέρες

τα πάντα καταρρέουν στο φθινόπωρο
των αντιφάσεων. το παρελθόν
κατοικεί μέσα μας με τους πιο
τοξικούς τρόπους αφού το αίμα
μολυσμένο είναι με ουσίες λιπαρές,
και σκέψεις

φωτοστέφανα από ψυχρό αέριο
μας χωρίζουν από τις ρίζες μας. οι
εντυπώσεις μας σερφάρουν πάνω σε μια ακτίνα
φωτός

στο μεταξύ κολυμπώ μες στον
απογευματινό ήλιο προς την
απόλαυση των αισθήσεων… ακόμα κι αν
να ξοδευτεί μόνο
στην παθητικότητα του σώματος μπορεί

οι μεγάλοι πίθηκοι ακρωτηριάστηκαν
από τη ζήλια των ανθρώπων. οι
συζητήσεις μας παραμένουν πιστές στην
κοινοτοπία τους

η θάλασσα απελευθερώθηκε
κι η γη αβοήθητη έχει μείνει

βαθυγάλαζοι κεραυνοί
μαλώνουν για τη μοναξιά του κάθε θραύσματος
της Ύπαρξης, της κάθε θέλησης για ζωή

ο Χαμένος Παράδεισος δε συνοψίζεται
σ’ ένα σύμπλεγμα δασυλλίων με φοίνικες.
μήτε αν σου ’λεγα πως φτιάχτηκε
από κοιμισμένα σώματα και ξυπνήματα
πρωινά με την αυγή…

στην απάθεια τούτης της μέρας
οι σκιές τεντώνονται
κάτω απ’ τα δέντρα ώστε να μπερδευτούν
καλύτερα με τη νύχτα

παίρνουμε το καράβι κι αναχωρούμε
για τα νησιά ακόμα κι αν
ο ορίζοντας ταξιδεύει στον ρυθμό τής
ανυπαρξίας μας

πιες ένα ποτήρι κρασί, τη σάρκα
να ζεστάνεις, στο νου
να φέρεις τον Διόνυσο

γεννηθήκαμε στη ρίζα της
θλίψης για τούτο κι οι γιορτές μας
σας αφήνουν άναυδους. καταλήγουν
καίγοντας παιδιά και σπίτια

τα άστρα εμφανίζονται κατά διαστήματα
μερικών δευτερολέπτων· ο χρόνος που
χρειάζονται οι πληροφορίες τους κόσμους
για να διασχίσουν
κοίταξα τον ουρανό ένα-πρόβατο
με σύννεφα· είδα άραβες
ποιητές καθήμενους μπρος στους μαύρους τους καφέδες

μάρτυρας έγινα των προσπαθειών τους.
κάποιοι πούλησαν τους στίχους τους
για ένα κομμάτι ψωμί,
άλλοι, τις γυναίκες τους, αλλά κανείς
τους δεν εγκατέλειψε τα
όνειρά του

πήγα για ύπνο σε σεντόνια
λουσμένα στον ιδρώτα μου. ο μήνας
Αύγουστος στη Βηρυτό υπάρχει
δίχως ο κόσμος να το ξέρει

δεν έμεινε άλλη παρηγοριά
απέναντι στον πόνο παρά
ο πόνος ο ίδιος

ο πόθος γίνεται πιο έντονος στην
ασημένια άκρη της θάλασσας. φίλοι μου,
άλλο μη με περιμένετε, η καρδιά μου
βρίσκεται μες στην αφθονία της ίδιας μ’ εσάς
άνοιξης

τον ήχο άκου των αρτηριών σου:
δημιουργήθηκαν κατ’ εικόνα
των μεγάλων ποταμών της Αφρικής
που κουβαλούν πιο πολύ φωτιά παρά ύδωρ

το βουνό γλίστρημα γίνεται
του ξυραφιού. το φεγγάρι, το τρώει
η έκλειψη. οι γυναίκες, το
πρωί, κολυμπούν για να ξεπλύνουν
το κορμί απ’ την αϋπνία, απ’ τον ιδρώτα,
κι από κείνα τα φιλιά δίχως τέλος 

εγώ, αγαπώ τα γαλήνια
ηλιοβασιλέματα. φοβάμαι τη μέρα
το ίδιο με τη νύχτα

Ενότητα ποιημάτων από μια σειρά τεσσάρων ποιητικών ενοτήτων που συνέγραψε η Αντνάν με αφορμή μια καρτ ποστάλ που είχε λάβει από την Τυνησία, από τον φίλο της, Khaled Najar. Ο Najar μετέφρασε τα ποιήματα στα αραβικά και τα εξέδωσε από τον εκδοτικό του οίκο.

A fly buzzes 
black complain
At the glass 

Drown by sunlight Reflected off snow,
It is trapped

Withot design
To know another way
My pager calls 
code blue*

And for no reason 
at all
I lift the window
and blow a little life
back into the world

Παριστάνοντας τον Θεό στο Νοσοκομείο

Μια μύγα ζουζουνίζει
μαύρο παράπονο
στο τζάμι

Παρασυρμένη από το ηλιόφως
που αντανακλάται από το χιόνι
έχει παγιδευτεί

μ’ άγνοια του σχεδιασμού μιας άλλης πορείας.
Ο βομβητής μου καλεί

τον μπλε κωδικό*
Και χωρίς καμιά
αφορμή

σηκώνω το παράθυρο
και φυσώ μια μικρή ζωή
πίσω στον κόσμο

*Μπλε Κωδικός / Code Blue: Νοσοκομειακός Κωδικός στα Αμερικανικά νοσοκομεία γιατην Επείγουσα Καρδιοαναπνευστική Αναζωογόνηση (ΚΑΡΠΑ). Η αναγγελία από τον υπεύθυνο γιατρό του τέλους της ΚΑΡΠΑ δηλώνει το θάνατο του ασθενούς στον οποίο απέτυχε η ανάταξη / τάξη.

*Το ποίημα περιλαμβάνεται στη συλλογή “Εργαστήριο Ανατομικής”, εκδ. Ένεκεν, Θεσσαλονίκη 2016.
**Μετάφραση: Μίλτος Αρβανιτάκης.

ΑΠΟΠΟΜΠΗ

Απ΄ τα δεσμά αποτίναξη
την μόνωση λαξεύει, το δέρμα ματώνοντας
ενώ ο νους, γλαφυρά, φενάκες αποφαίνεται.
Μνήμες καλούν προσδοκίες που βεβαιότητες έγιναν,
στην προσδοκία την πλάτη γυρνώντας.

*

ΔΙΟΠΤΡΑ

Ο γλύφανος των χειμασμών τα μάτια σου πραϋνει!
Γλυκασμοί πρωτόφαντοι τα βλέφαρά σου σμίγουν,
όταν το βλέμμα σου μυούν σε αρμονία εξώκοσμη
κι η θέλξη που σε ακολουθεί δεν είναι η θέλξη ετούτη.
Τερπνά αδιάφορη! Απόκοσμα τερπνή!
Γλυκοφεγγοβολείς! Δώρα της γλυφής!

ΜΑΚΡΙΝΗ ΑΠΟΣΤΑΣΗ

Το είναι μου μεστωμένο από χαρά άσπρων πλοίων.
Το είναι μου τσακίζει αισθήματα.
Εγώ η ίδια κάτω από τις αναμνήσεις των ματιών σου.
Θέλω να εξαλείψω τον κνησμό των βλεφάρων σου.
Θέλω να ξεφύγω από την ανησυχία των χειλιών σου.
Γιατί η φαντασμαγορική σου όψη εξευγενίζει τους δείκτες των ωρών;

*Από την ενότητα “Ένα σημάδι στη σκιά σου” (1955).

*

ΤΟ ΔΑΣΟΣ ΜΟΥ

να συγκεντρώνεις πόθους σ΄ αγνώμονα φυτά
να αναφέρεις τον δικό σου
μ’ αντάξια τόλμη
και τότε θα ‘ρθουν δέκα άλογα
να ρίξουν την ουρά στον μαύρο άνεμο
να λικνίσουν τα φύλλα
τις νοτισμένες τους χαίτες
και θα ‘ρθει ο γνώμονας
να στρογγυλέψει τους στίχους.

*

ΚΑΤΙ

νύχτα που φεύγεις
δώσε μου το χέρι

έργο ταραγμένου αγγέλου
οι μέρες αυτοκτονούν

γιατί;

νύχτα που φεύγεις
καληνύχτα

*

Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ

Πρέπει να σωθεί ο άνεμος
τα πουλιά πυρπολούν τον άνεμο
στην κόμη της μοναχικής γυναίκας
που επιστρέφει από τη φύση
και υφαίνει καταιγίδες
Πρέπει να σωθεί ο άνεμος

*

ΜΟΝΟ

πλέον καταλαβαίνω την αλήθεια

αντηχεί στις επιθυμίες μου

και στις λύπες μου
στις ασυμφωνίες μου
στις διαταραχές μου
στα παραληρήματά μου

πλέον καταλαβαίνω την αλήθεια

τώρα
ας ψάξω τη ζωή

*Από την ενότητα “Η τελευταία αθωότητα” (1956).

**Τα ποιήματα προέρχονται από τα βιβλίο “Αλεξάντρα Πισαρνίκ Ποιήματα”, εκδ. ενύπνιο, Αθήνα, 2020. Μετάφραση: Στάθης Ιντζές.

ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΧΑΡΑ ΚΑΙ ΕΥΛΟΓΙΑ

Μαθαίνοντας
να ζω το σήμερα
πρέπει να φονεύσω το παρελθόν
να αγνοήσω το μέλλον
όσο έχουν βάρος
στη συνείδησή μου
με τραβάνε προς τα κάτω
επαναλαμβάνομαι
αδρανώ
φοβάμαι τις συνέπειες
κι έτσι δεν ζω
σαν το ποτάμι
πρέπει να κυλώ
που πίσω δεν γυρίζει
να μην υπερβάλλει η σκέψη
το ίδιο και η δράση
στο σήμερα να ζω
χαρά είναι κι ευλογία

*

ΚΟΙΝΗ ΜΟΙΡΑ

Μέσα στην καυτή πεδιάδα
ένας άνεμος Σιμούν
φέρνει άμμο από την Αφρική.
Οι ψυχές διάτρητες
σκορπίζονται στον ουρανό
τα σώματα χοροπηδάνε
στην επιφάνεια της γης
φούσκες που ξεφουσκώνουν με μιας.
Η καταστροφή επέρχεται
επί δικαίων και αδίκων
φαίνεται να είναι
νόμος της φύσης
διαψεύδει προσδοκίες
φωλιασμένες στη συνείδηση
αιώνων
το καθιερωμένο
δεν είναι πάντα το σωστό
όταν βλέπεις το κακό
δεν μπορείς να κλείνεις τα μάτια.

*

ΑΧΡΟΝΗ ΜΕΤΑΒΑΣΗ

Διαλογίζομαι
σιγά-σιγά
βγάζω απ΄ το νου μου
κάθε σκέψη
καθαρίζω το μυαλό
το σώμα μου ελαφραίνει
ίπταται
πάνω απ΄ τα σπίτια
πάνω απ’ τους δρόμους
τραβάει για τα βουνά
εκεί είναι η θέση μου
δίπλα στις αετοφωλιές
στα αιωνόβια δέντρα
από κάτω
μια αίσθηση πληρότητας
με κυριεύει
να ‘ναι η αγάπη για κάθε τι
να ‘ναι η συμπαντική αγάπη
ο χρόνος σταματάει
κι όταν επιστρέφω
στην πραγματικότητα
νιώθω πως ξαναγεννήθηκα.

*Από τη συλλογή “Άχρονη μετάβαση”, εκδ. Ενδυμίων, 2018.

ΘΕΡΙΝΟ ΞΗΜΕΡΩΜΑ

Πόσο εύκολα διαλύεται
μια υπόθεση
καθώς η νύχτα
γλυστρά μυστικά
σε λεπτή επιφάνεια

αντίλαλοι τυλίγουν
ήχους μιας μηχανής
διαστήματα σιωπής

εικόνες σκίζονται
στο πέταγμα ενός πουλιού
στ’ ανατρίχιασμα
της διακοπής
ενός ανήσυχου ύπνου.

*

ΑΚΤΗ

Νυχτώνει
στα βράχια τούτα δω
κύματα σκάβουν σιγά σιγά σπηλιές
αντίλαλος τυλίγει
με του σκοταδιού τον ερχομό
τις οιμωγές μιας γέννας

Εδώ βρίσκονται τ’ απομεινάρια
του πέπλου που ύφαναν
της αράχνης οι ιστοί
γύρω από έναν κόσμο

Οι σωροί απο φύκια που σάπισαν
θάβουν αναμνήσεις, κονιορτούς
φωνές κι απόηχους καλοκαιριού

Το τραγούδι μας πια δεν ακούγεται.

*Από τη συλλογή “Το απέναντι κάθισμα”, εκδ. Εκάτη, 2020.

FLIGHT / ΦΥΓΗ

There
in an abrupt turn in the road
a rapid movement of the wind
the sinking of the slightest
we left something of ours
lost for good
if you stretch your hand
you’ll feel it
remnant of truth
broken wing of Immortality
if you stretch your hand
if…

Εκεί
σε μια απότομη στροφή του δρόμου
σ’ έναν ελιγμό του αέρα
σ’ ένα βύθισμα του ελάχιστου
αφήσαμε κάτι δικό μας
που χάθηκε για πάντα
αν απλώσεις το χέρι
το νιώθεις
απομεινάρι αλήθειας
σπασμένο φτερό Αθανασίας
αν απλώσεις το χέρι
αν…

*

IMMOBILITY / ΑΚΙΝΗΣΙΑ

Polysyllabic nothingness
Slaughter passage
But how strange
though nothing!
It doesn’t fit in everything.

Πολυσύλλαβο το τίποτα
Διάδρομος σφαγής
Μα αν και τίποτα
τι παράξενο!
Δεν χωράει στο όλα.

*Από τη συλλογή “Στην εξορία του βλέμματος / Banished look”, εκδ. Κουκκίδα, 2019. Αγγλική μετάφραση: Γάννης Γκούμας.

Πάρε μόνο ό,τι είναι πιο σημαντικό. Πάρε τα γράμματα.
Πάρε ό,τι μόνος σου μπορείς να μεταφέρεις.
Πάρε τις εικόνες και το κέντημα, πάρε το ασήμι,
Πάρε τον ξύλινο σταυρό και τα χρυσά ομοιώματα.

Πάρε ψωμί και τα λαχανικά, και φύγε.
Ποτέ πια δε θα γυρίσουμε εδώ.
Ποτέ πια δε θ’ αντικρύσουμε την πόλη μας.
Πάρε τα γράμματα. Όλα. Ως και το τελευταίο πικρό χαρτί.

Ποτέ πια δε θα μπούμε στα νυχτερινά μπακάλικα.
Ποτέ πια δε θα πιούμε απ’ το ξερό πηγάδι.
Ποτέ πια δε θα δούμε γνώριμα πρόσωπα.
Εγώ κι εσύ είμαστε πρόσφυγες. Θα τρέχουμε όλη νύχτα.

Θα τρέχουμε μέσα από χωράφια με ηλιοτρόπια.
Θα τρέχουμε μακριά απ’ τα σκυλιά, θα ξαποσταίνουμε ανάμεσα στις αγελάδες.
Θα μαζεύουμε το νερό με τις παλάμες, περιμένοντας στα στρατόπεδα,
ενοχλώντας τους δράκους επάνω στις σημαίες του πολέμου.

Δε θα γυρίσεις και οι φίλοι δεν θα επιστρέψουν πια.
Δε θα υπάρχουν κουζίνες που καπνίζουν, δουλειές συνηθισμένες,
δε θα υπάρχουν ονειρικά φώτα σε νυσταγμένες πόλεις,
δε θα υπάρχουν πράσινες κοιλάδες, προαστιακές ερημιές.

Ο ήλιος θα είναι μια μουντζούρα στο παράθυρο των κλεισμένων θέσεων,
περνώντας ορμητικά από λάκκους χολέρας καλυμμένους με ασβέστη.
Θα υπάρχει αίμα στα τακούνια των γυναικών,
κουρασμένοι φρουροί στα χιόνια των συνόρων,

ένας ταχυδρόμος με άδειες τσάντες πυροβολημένος,
ένας παπάς με ξέγνοιαστο χαμόγελο απ’ τα πλευρά του κρεμασμένος,
η ησυχία ενός νεκροταφείου, ο θόρυβος ενός διοικητηρίου,
λίστες νεκρών, τυπωμένες χωρίς διόρθωση

τόσο μακριές που ο χρόνος δε θα φτάνει
σ’ αυτές να ψάχνεις κάθε μέρα το όνομα σου.

Ιούνιος 2014

*Ο Serhiy Zhadan (γεν. 1974) είναι Ουκρανός ποιητής. Απόδοση: Μαρία Θεοφιλάκου.

**Το πήραμε από εδώ: https://trenopoiisis.blogspot.com/2022/05/serhiy-zhadan-take-only-what-is-most-important.html?fbclid=IwAR2G094kSUE75hRtwdl-DzoATv5dVtn5d7EV9e1yloGwZC9RnhQrk76Q8kI

***Για το ποίημα στα ουκρανικά και στα αγγλικά: 
https://www.wordsforwar.com/take-only-what-is-most-important

Η σπιθερή ματιά ενός “καλού πελάτη”, ακολάκευτη, μονολογεί.
Όπως το κάνει πάντα αυτός.
Και μπρος στο γέλιο μιας κοκότας.
΄Ετσι, ανόητα,
προσμένει να μιλήσει στα κρυφά του:
“-Ω! Τέτοια μουσική! Συ μου βουβαίνεις
της ατόξινης αλήθειας τη φωνή πως είν’
αλλού εκείνα τ’ άλλα… πολύ αλλού.
Μου πνίγεις μέσα μου τον πόνο μακρινής
αλήθειας σαν έτσι αναιμίζεις τις ύπουλές μου
αγιότητες.
Σ΄ όλους το ίδιο κάνεις.
Γι’ αυτό δε βλέπω το γελοίο μου.

Και παύεις.
Τόσο μονάχα
ως που να δω σταματημένα όλα.”

*Από το βιβλίο της Μαρίας Αθανασοπούλου “Θεόδωρος Ντόρρος, Στου γλυτωμού το χάζι”, εκδ. Γαβριηλίδης, Αθήνα 2005.

Η σκακιέρα υπό βροχή,
έμεινε ασυμπλήρωτη
στ’ αργό καλοκαίρι,
μες στα απέραντα χωρίς μας.

Στον βροχερό Ιούνη
ακίνητοι με τις πολύχρωμες ομπρέλες,
ξέσπασμα βροχής στ’ αργό απόγευμα
που σταθήκαμε ακίνητοι.

Σε μια πρώτη κίνηση που δεν έγινε,
σε μια παρτίδα που δεν ξεκίνησε,
κενά τετράγωνα με άλογα τρελά
ν’ αναπληρώνουν την έλλειψη τρελών
κι άγνωστοι στρατιώτες
βουλιαγμένοι στα πλημμυρισμένα χαρακώματα.

Κι εμείς ξεχασμένοι άγνωστοι,
Πότε μέσα, πότε έξω,
σε δρόμους χωριστούς,
αλλάζουμε θέσεις στο ίδιο ποτάμι,
σκοντάφτουμε με μάτια ανοιχτά.

Ασπρόμαυρη βασίλισσα εσύ,
αλλάζεις ρούχα κάθε τόσο,
εκτός ισορροπίας στα υψώματα των τετραγώνων,
με μένα κρυφή αλλαγή εκτός της σκακιέρας σου
να ρίχνω βλέμματα στον πύργο σου
και χλιμιντρίζω στον χλωμό βασιλιά σου
κρυμμένο πίσω απ’ τους δικούς του πύργους.

Να σώσει ένα βασίλειο σε μια κενή παρτίδα.

Ζεστές ανεμώνες κατεβάζει η βροχή,
δεν θα’ ναι έτσι πάντα ο καιρός,
στην ασπρόμαυρη ιστορία μας
που αργεί να ξεκινήσει.

Ιούνιος 2021