‘This machine surrounds hatred and forces it to surrender’ were the words inscribed on the banjo of American folk legend and activist Pete Seeger, who died at 94 in late January 2014. Reading the tributes to Seeger, I was struck by a recurrent theme: his moral courage, which he lived out unrelentingly across a lifetime. Commenting on the ‘not common behaviours’ which made his life exemplary, a New Yorker post by biographer Alec Wilkinson wrote of ‘his insistence on his right to entertain his own conscience’.

That ‘insistence’ began early; Seeger preferring to face jail rather than invoke the Fifth Amendment defense when called to testify before the House Un-American Activities Committee in 1955, and refusing to name personal and political associations. He avoided jail only on appeal in 1962. In October 2011 he was among the leaders of the ‘Occupy Wall Street’ march. The tributes also led me to think of the ways in which other high-profile figures in popular music – Bob Marley and Bob Dylan – have in the past century harnessed, insisting on their same right, the active, lyrical power of poetic language to express moral and political dissent.

This is one of the reasons for the diminished audience for poetry in the 21st century; its audience, lean as it has often been, has been further subsumed by other arts. Of course, at the same time, the meld of lyric and instrument harks to the days of the lyre, the bard and troubadour, lyric’s origins and tradition. Yet there is an essence in poetry, where a poem can be a pure or unique instance of language (to use Paul Celan’s thinking), giving it the capability to be a stand-alone language of resistance. It has been often, in the works of accomplished poets, a language of essence, able to name what is essential to the fully lived human experience, and what depraves it. There are abundant examples. Celan himself – in the words of translator Katherine Washburn, after being earlier a ‘pure poet of the intoxicating line’, and in the steep of the Surrealists – became ‘heir and hostage to the most lacerating of human memories.’ As a Romanian-born Jew, Celan worked in a forced labour camp for 18 months from 1942-1944. Both his parents died in Nazi camps. Just one excerpt here, from his 1952 book, Poppy and Memory:

Black milk of daybreak we drink you at night
we drink you at noon death is a master from Germany
we drink you at sundown and in the morning we drink and we drink you
death is a master from Germany his eyes are blue

(trans. Michael Hamburger)

Continue reading →

ΤΟΥ ΑΝΤΩΝΗ Θ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ

Πολλοί είναι αυτοί, που στα εφηβικά τους χρόνια νοιώθουν την ανάγκη να διαχύσουν τα συναισθήματά τους στα καλούπια των στίχων. Μεγαλώνοντας, η σκληρή πραγματικότητα πνίγει ή επικαλύπτει τα συναισθήματα, στίχοι δεν γράφονται πια και οι τελευταίοι που γράφτηκαν, κιτρινίζουν σε κάποιο συρτάρι, άλλοτε ξεχασμένοι και άλλοτε σαν μυστικά φυλαγμένο αποδεικτικό στοιχείο «νεανικού αμαρτήματος».

Είναι και κάποιες στιγμές, που απεγνωσμένα γυρεύουμε διαφυγή από τη διακεκαυμένη ζώνη της καθημερινής ρουτίνας και της πεζής πραγματικότητας. Λίγες είναι οι στιγμές αυτές και γίνονται, όσο περνάει ο καιρός, ολοένα και λιγότερες, αφού, τελικά η αφομοιωτική ικανότητα της σκληρής και πεζής αυτής πραγματικότητας μας μεταβάλλει αργά ή γρήγορα, ανάλογα με την ικανότητα αντίστασης του καθένα μας, -ευελιξία την αποκαλούμε κατ’ ευφημισμόν- σε τυποποιημένα νευρόσπαστα, έτοιμα να εκτελέσουν με ακρίβεια κάθε τι, που αυτή επιτάσσει.

Continue reading →

Τραγικό τέλος για τον Ιρανό ποιητή και ακτιβιστή Hashem Shaabani, ο οποίος στις 27 Ιανουαρίου οδηγήθηκε στην κρεμάλα, μετά την απόφαση του προέδρου της χώρας, Hassan Roubani.

Σύμφωνα με το Radio Free Europe: «Το Δικαστήριο Ισλαμικής επανάστασης είχε καταδικάσει (τον περασμένο Ιούλιο) τον ποιητή σε θάνατο, μαζί 14 άλλους. Τους κατηγόρησαν για πόλεμο κατά του θεού. Αναφορές οργανώσεων έδειχναν επίσης ότι ο Shaabani είχε δεχθεί βασανιστήρια κατά τη διάρκεια κράτησης του».

Το γεγονός της εκτέλεσης καταδίκασε και η οργάνωση Human Rights Voices. «Για αυτούς που τον γνώριζαν ο Shaabani ήταν άνθρωπος της ειρήνης και της κατανόησης και που προσπαθούσε να διευρύνει το χώρο της ατομικής ελευθερίας».

Σε ένα από τα γράμματα που έστειλε από τη φυλακή προς την οικογένειά του, ο Shaabani έγραφε: «Προσπάθησα να υπερασπιστώ το δικαίωμα, ώστε ο κάθε άνθρωπος στον κόσμο να μπορεί να ζει ελεύθερα. Με όλες αυτές τις τραγωδίες και τη δυστυχία, δεν χρησιμοποίησα ποτέ μου κάποιο όπλο γα να πολεμήσω, πέρα από την πένα μου».

*Από το http://www.avmag.gr/archives/41987

———

Iran executed Peace Poet Hashem Shaabani

A poet was hanged in Iran yesterday. I confess to paying little attention to the Middle East these days because I believe it’s an Orwellian endless war being milked for profit with the Saudi’s on one side and Israel on the other, and MI6 and the CIA pulling strings all over the place. Forget about any peace movement ever emerging anywhere over there. Any potential messiahs are killed as quickly as they appear. Nothing political happens by accident in this environment and the nastiest of spook ops unfold on a daily basis. But still, I had to know more about this peace poet and why he had to die.

Hassan Rouhani is the villain in this tragedy. He’s the 7th President of Iran and has quietly executed over 400 dissidents, while projecting himself as a moderate in favor of women’s rights. Time magazine fawns on him, calling him the 9th most powerful person in the world? One wonders why his reign of terror gets virtually no play in the Western media. But then, Western media is really a carefully controlled cartel run by a handful of global corporations.

Hashem Shaabani is the poet and hero of this tragedy. He held a Masters in Political Science and taught Arabic literature in high school. He also wrote poetry in both Arabic and Farsi. He leaves behind a widow and child and invalid parents he had been caring for until his arrest in February of 2011 in Khalafabad.

After months of torture, Hashem confessed to some outrageous statements on Iranian television, many of which were patently absurd, like his being an agent of Hosni Mubarak and Muammer al-Qadafi and bent on violent terrorism. In truth, this poet began his political career by organizing peace festivals.

I could go on about him, but why not just read excerpts from his final statement released prior to his execution? I have provided my own edited translation:

After our peace festivals were banned by the government, we aspired to study our mother tongue as stated in Articles 15 and 19 of the Islamic Republic Constitution. We soon realized the constitution was a mirage and it was futile to try and work through local media, so I began publishing my poems on social media to reveal sufferings of the Ahwazi Arabs and used my nickname “Abu Aala Al-ofoghi.” I posted a report on the “Black Wednesday” massacre that happened in Mohammarah in 1979.

On 11th of February 2011, when I was staying at home and after I came back from the Shaihk Ansari high school, where I used to teach in Khalafyeh, I was arrested by the Iranian intelligence service (Etelaat) and accused of being a member of the resistance. I suffered physical and mental tortures and was forced to make false confessions. I stayed five months in the detention center of the intelligence services and transferred to Karoun prison. I first appeared in court on 21st of May, 2012. I tried to say the truth in front the judge and honestly stated the so-called “popular resistance” did not exist, that I only represented “Hashem Shabani” and that I was forced under physical and mental tortures by Etelaat to confess things I never committed. I made my statement in front of the judge three different times. I was surprised and angry when I heard the final verdict. They gave me and four of my friends death sentences, and another friend, Rahman Asakereh, received 20 years imprisonment in exile. I’d like to confirm that I never participated in any armed activity as I totally disagree with violence.

Hashem Shabani (Abu Aala Al-ofoghi)

*By Steven Hager in http://stevenhager420.wordpress.com/2014/02/08/iran-executes-peace-poet-hashem-shaabani/

Το παρακάτω κείμενο δημοσιεύτηκε στο τρίτο φύλλο της εφημερίδας δρόμου “Άπατρις” (Ιούνης 2009) από το Ηράκλειο Κρήτης.

«Γιατί ποτέ δε λόγιασα το πότε και το πώς
Μα εβύθισα τη σκέψη μου μέσα σε πάσα ώρα
σα μέσα της να κρύβονταν ο αμέτρητος σκοπός…»
(Α. Σικελιανός)

Με τον όρο τέχνη ορίζουμε το σύνολο της ανθρώπινης δημιουργίας με βάση την πνευματική κατανόηση, επεξεργασία και ανάπλαση, κοινών εμπειριών της καθημερινής ζωής σε σχέση με το κοινωνικό, πολιτισμικό, ιστορικό και γεωγραφικό πλαίσιο στο οποίο διέπονται. Η τέχνη είτε στη καλλιτεχνική μορφή της ( μουσική, ποίηση, ζωγραφική, γλυπτική, κλπ ) είτε στην τεχνική εφαρμογή της ( επιστήμη, κατασκευές, επαγγελματικές εφαρμογές, κλπ) αποδίδεται σε ανθρώπινες δημιουργίες και δραστηριότητες αυθαίρετες με τη ροπή του φυσικού κόσμου. Η τέχνη μπορεί να βασίζεται σε κανόνες αλλά αυτό δεν την υποχρεώνει να τους ακολουθεί και αυτό γιατί η φαντασία του ανθρώπου δεν δεσμεύεται από κανέναν κανόνα, οδηγία, ή διαταγή. Η φαντασία δεν ορίζεται από καμία αρχή, άρα είναι άναρχη και η τέχνη είναι φαντασία.

Η τέχνη εμφανίστηκε όταν εμφανίστηκε και ο άνθρωπος, αποτέλεσε και αποτελεί την ανθρώπινη έκφραση που δεν έχει άλλο σκοπό παρά να τον συμφιλιώσει με τους όρους της ύπαρξης του, προσαρμόζοντας τον σε αυτούς, είτε εντοπίζοντας και καταδείχνοντας τους , είτε συσκοτίζοντας και αποκρύπτοντας τις πηγές των προβλημάτων καθώς και τα ίδια τα προβλήματα που βαραίνουν τον άνθρωπο και τον εγκλωβίζουν. Αυτός ο εγκλωβισμός είναι που γεννά και την ανάγκη να εισχωρήσει ο άνθρωπος σε μια άλλη διάσταση της πραγματικότητας, να ξεφύγει από το πραγματικό και μέσα από το φανταστικό καταλήγει στη καλλιτεχνική δημιουργία ή στην απόλαυση των έργων αυτής της δημιουργίας. Η τέχνη είναι απόρροια της τάσης που εκδηλώνει ο κάθε άνθρωπος να ζει διαφορετικά και να βιώσει μια άλλη εμπειρία σε σχέση με αυτή που βιώνει μέσα στη κανονικότητα που του έχουν επιβάλει οι λογής εξουσίες θεσμικές, κρατικές, κλπ.

Continue reading →

Συνέντευξη του Κώστα Δεσποινιάδη στον Γιάννη Τσιτσίμη – Περιοδικό Ένεκεν, τχ. 30, Δεκέμβριος 2013

Η ποιητική συλλογή “Kλέφτικο’ του Γ. Πρεβεδουράκη είναι τελείως διαφορετική και μη συνηθισμένη στη δομή της από τα συνήθη “ποιητικά σχέδια” της εποχής μας. Αυτός είναι και ένας λόγος που την εκδώσατε, η εκκεντρικότητα σε σχέση με το ουσιώδες περιεχόμενο σάς ώθησαν ως αφετηρία έκδοσης;

Τι είναι αυτό που εσείς θα αποκαλούσατε “εκδόσιμη ποίηση” στα 2013;

Ό,τι δεν είναι παραλογοτεχνία (που δυστυχώς αφθονεί γύρω μας) θεωρώ ότι είναι καταρχήν εκδόσιμο. (Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι είναι και πολύ καλό). Το πρόβλημα, κατά τη γνώμη μου, είναι ότι επειδή τις περισσότερες φορές οι ποιητές χρηματοδοτούν οι ίδιοι τις εκδόσεις των βιβλίων τους (και σε ορισμένους οίκους πανάκριβα) πολλοί εκδότες είναι έτοιμοι να τυπώσουν οτιδήποτε, χωρίς κανένα κριτήριο, αρκεί ο υποψήφιος συγγραφέας να βάλει βαθιά το χέρι στην τσέπη. Έχω δει με τα μάτια μου Θεσσαλονικιό εκδότη να κλείνει οικονομική συμφωνία με νεαρό συγγραφέα δίχως να έχει κοιτάξει καν το δακτυλόγραφο που του προσκόμισε. Και είναι επίσης γνωστό ότι πολλοί εκδότες δεν διαβάζουν ούτε τα βιβλία που οι ίδιοι εκδίδουν…

Πόσο μακριά από την ποίηση βρίσκεται ο μέσος έλληνας αναγνώστης και ειδικά ο νέος κατά την άποψή σας; Πού οφείλεται αυτό;

Θεωρείτε ότι οι μεγάλοι ποιητές της χώρας μας κατά τα παρελθόντα έτη στοιχειώνουν τους σύγχρονους δημιουργούς και τους οδηγούν σε τέλμα μάλλον αξεπέραστο και σε μιμητικές επαναλήψεις;

Τίποτα δεν είναι αξεπέραστο, απλώς ενώ η ματαιοδοξία πέφτει με το τουλούμι, το ταλέντο πέφτει με το σταγονόμετρο. Μεγάλοι ποιητές (και θεωρώ ότι πρέπει να χρησιμοποιούμε τη λέξη με φειδώ) δυστυχώς βγαίνουν ελάχιστοι. Έτσι συνέβαινε πάντα. Κατά τα άλλα, μάλλον δεν είμαι αρμόδιος να απαντήσω πιο συγκεκριμένα στο ερώτημά σας, μιας και δεν έχω εποπτεία της σύγχρονης ποιητικής παραγωγής.

Τι εκπροσωπούν λοιπόν οι εκδόσεις “Πανοπτικόν”, με ποια φιλοσοφία αναζητούν μια θέση στα βιβλιοπωλεία της ζωής μας;