*Μετάφραση, εισαγωγή – A ruthless critique
http://aruthlesscritiqueagainsteverythingexisting.wordpress.com

Σημείωση του Μεταφραστή στα Αγγλικά: Τα παρακάτω ποιήματα του Xu είναι ένα δείγμα απλά των καλύτερων δουλειών του, σε αρχική μετάφραση από φίλους του Nao project. Τα ποιήματα είναι της περιόδου 2011-2014. Μέσα σε αυτά περιλαμβάνεται και το πρώτο του ποίημα. Με τη μετάφραση αυτών των ποιημάτων, θέλουμε να κρατήσουμε τη μνήμη του Xu ζωντανή,και να εγείρουμε να την προσοχή στο ζήτημα των σκληρών συνθηκών εργασίας στην Κίνα, για τους εργάτες που είναι εσωτερικοί μετανάστες από την επαρχεία (μεταξύ αυτών και στην Foxconn όπου και ο Xu εργαζόταν) Οι συνθήκες αυτές δεν έχουν αλλάξει παρά το γεγονός των 18 αποπειρών αυτοκτονίας στο εργοστάσιο το 2010, που είχαν σαν αποτέλεσμα 14 εργάτες νεκρούς. Κόσμος εκ των έσω αναφέρει ότι τα περιστατικά μειώθηκαν αισθητά (κυρίως λόγω του ότι η διοίκηση έβαλε δίχτυα γύρω από το εργοστάσιο με σκοπό να αποτρέπει τους εργάτες να πηδούν αλλά και γιατί αυξήθηκαν οι εργατικές αντιστάσεις), παρόλα αυτά, αυτοκτονίες συνεχίζουν, όπως αυτή του Xu Lizhi, τουλάχιστον ακόμα 8 τέτοια περιστατικά έχουν αναφερθεί στα ΜΜΕ από το 2010, αν και πολλοί υποστηρίζουν ότι πολλά περιστατικά απλά δεν καταγράφονται. Ελπίζουμε ότι στο μέλλον, οι εργάτες στη Foxconn αλλά και αλλού, θα καταφέρουν να βρουν τρόπους να ξεπεράσουν αυτές τις τακτικές των επιχειρήσεων, όπως την στρατιωτική πειθαρχία και τη συνεχή επιτήρηση, και να βρουν ένα συλλογικό τρόπο να ξεφύγουν από το καπιταλιστικό κόσμο του θανάτου σε έναν κόσμο που να αξίζει να ζεις.

Λίγα λόγια για τον Xu Lizhi

Το 2010, Xu Lizhi πήγε να δουλέψει από το πατρικό του σπίτι στη Jieyang, Guangdong στο εργοστάσιο της Foxconn [εργοστάσιο ηλεκτρονικών συσκευών στο Shenzhen],και συγκεκριμένα εργαζόταν στη γραμμή συναρμολόγησης. Από το 2012 μέχρι το Φεβρουάριο του 2014, πάνω από 30 γραπτά του, δημοσιεύτηκαν στην εσωτερική εφημερίδα της Foxconn “Foxconn People” (富士康人),όπως ποιήματα, δοκίμια,κριτικές ταινιών, και σχολιασμούς της επικαιρότητας. Ο Xu πόσταρε τους τίτλους των γραπτών του σε ένα ποστ στο blog του με τίτλο “Η ωρίμανση μου μέσα από μια εφημερίδα” δείχνοντας την ευγνωμοσύνη του για την ευκαιρία που του δόθηκε να ασχοληθεί με τις φιλολογικές του ανησυχίες. Την πρώτη φορά που ο φίλος του, ο Zheng (ψευδώνυμο) διάβασε την ποίηση του Xu, εντυπωσιάστηκε από το γεγονός ότι ήταν τόσο ταλαντούχος. Από τότε ο Zheng πάντα κοιτούσε τα ποιήματα στην εφημερίδα.Ο Zheng πίστευε ότι ο Xu ήταν ένα ντροπαλό άτομο γενικά, “λιγομίλητος αλλά όχι σιωπηλός” Ο Xu υποστήριζε ανοιχτά τις πεποιθήσεις του, αλλά ήταν μοναχικός.”Όταν ο Zheng έμαθε για την αυτοκτονία του Xu πέρασε όλη την εβδομάδα αργίας της επετείου της εθνικής ημέρας της Κίνας μέσα στο σπίτι του θρηνώντας.

Μετατρέποντας τα αισθήματα σε ποιήματα: φοβόταν ότι θα διαβαστούν από την οικογένειά του

Τα περισσότερα από τα ποιήματα του Xu είναι περιγραφές της γραμμής παραγωγής. Στο ποίημα “Εργαστήριο, η νιότη μου φυλακίστηκε εδώ,” περιέγραφε τις συνθήκες εργασίας και ζωής του: “πέρα από τη γραμμή παραγωγής,δεκάδες χιλιάδες εργάτες[dagongzhe]παρατάσσονται σαν λέξεις στο χαρτί, η μία πίσω απ’ την άλλη/ “Πιο γρήγορα! Πιο γρήγορα!”/ Καθώς στέκεται ανάμεσα τους, ακούω τον επιστάτη που γαβγίζει.” Ένοιωθε ότι “Με το που έμπαινε στο εργαστήριο/ η μόνη επιλογή είναι η υποταγή,” και ότι η νιότη του άδοξα και ψυχρά ξεγλιστρούσε και χανόταν, έτσι ώστε το μόνο που μπορούσε να κάνει είναι “Να την βλέπει να ξεθωριάζει μέρα και νύχτα/ Συμπιεσμένη, γυαλισμένη, φορμαρισμένη /ανάμεσα από ανάξιες αμοιβές, τους υποτιθέμενους μισθούς”.

Στην αρχή, ο Xu Lizhi δυσκολεύτηκε να προσαρμοστεί στην συνεχή αλλαγή μεταξύ πρωινής και βραδινής βάρδιας. Σε ένα άλλο ποιήμα, περιέγραψε τον εαυτό του στη γραμμή παραγωγής ως “στεκούμενος ίσιος σαν σίδερο,τα χέρια μου σαν να πετάω,” “πόσες νύχτες και πόσες ημέρες/ καθώς καθόμουν έτσι, κοιμήθηκα όρθιος;” περιέγραφε την δουλειά του ως εξουθενωτική, “Κυλάνε μέσα στις φλέβες μου, φτάνοντας τελικά στην άκρη του στυλό/ ριζώνουν στα χαρτιά/ αυτές τις λέξεις μπορούν να τις διαβάσουν μόνο οι μετανάστες εργάτες.” Ο Xu είχε δηλώσει ότι δεν έδειξε ποτέ την ποίηση του στους γονείς και τους συγγενείς του καθώς είναι κάτι που αντικατοπτρίζει πόνο, και δεν ήθελε να τους το δουν

Αποτυχημένες προσπάθειες να πιάσει δουλειά σχετιζόμενη με βιβλία

Παρόλο που ο Xu έζησε στο Shenzhen για μερικά χρόνια μόνο, ήταν βαθιά ταυτισμένος με τη πόλη. “όλοι εύχονται να ριζώσουν στη πόλη για πάντα,” εξηγούσε,αλλά οι περισσότεροι μετανάστες εργάτες [dagong] ποιητές, γράφουν για μερικά χρόνια, και μετά φεύγουν από τη πόλη και πάνε πίσω στις πατρίδες τους όπου παντρεύονται και κάνουν παιδιά. Ο Xu έλπιζε να μην έχει τέτοια μοίρα. Προσπάθησε να στήσει ένα πάγκο μαζί με ένα φίλο του στο δρόμο, αλλά απέτυχε. Επίσης προσπάθησε να μεταφερθεί από τη γραμμή συνερμολόγησης στα logistics όπου θα είχε μεγαλύτερη ελευθερία αλλά δεν τα κατάφερε επίσης. Κατανοούσε ότι πολύ λίγοι ποιητές μπορούν να γλιτώσουν “Πρέπει να αγωνιζόμαστε διαρκώς για την επιβίωση μας, είναι πολύ δύσκολο να πας πέρα από αυτό”. Το Φεβρουάριο του 2014, ο Xu παραιτήθηκε από τη δουλειά του στη Foxconn και μετακόμισε στο, Jiangsu. Ο φίλος του, εξήγησε ότι η κοπέλα του Xu δούλευε εκεί, και γιαυτό ήθελε να πάει εκεί αλλά τα πράγματα δεν πήγαν και πολύ καλά. Είπε στον Zheng ότι είχε πρόβλημα και δυσκολευόταν να βρει δουλειά, αλλά δεν μπήκε σε λεπτομέρειες.

Έξι μήνες μετά, μετακόμισε πίσω στο Shenzhen. Σε μια άλλη συνέντευξη, ο Xu είπε ότι αγαπά αυτή τη πόλη,και ότι του άρεσε να πηγαίνει πολύ στη κεντρική αγορά βιβλίου της πόλης και στη δημόσια βιβλιοθήκη.Αν ήταν να γυρνούσε στο πατρικό του [στο Jieyang], υπήρχαν μόνο μικρά βιβλιοπωλεία “και κάθε φορά που προσπάθησα να παραγγείλω βιβλία online δεν ερχόντουσαν σε τόσο απομακρυσμένη τοποθεσία” Λόγω της αγάπης του για τα βιβλία, η πρώτη αίτηση για δουλειά που έκανε στη πόλη ήταν  στη κεντρική αγορά βιβλίου. Ο Zheng θυμάται ότι ο Xu του είχε πει, όταν δούλευε στο εργοστάσιο, ότι το όνειρο του ήταν να γίνει βιβλιοθηκάριος. Δυστυχώς δεν του έδωσαν τη δουλειά και ο Zheng πιστεύει ότι αυτή ήταν μια από τις μεγάλες απογοητεύσεις. Δύο χρόνια νωρίτερα ο , Xu έκανε αίτηση για την εσωτερική βιβλιοθήκη της Foxconn για τους εργαζόμενους, καθώς είχαν για ένα διάστημα ανοίξει οι αιτήσεις, αλλά τελικά τον απέρριψαν. {…}

Γυρνώντας στο εργοστάσιο μια μέρα πριν το περιστατικό

Ο Xu είχε ξεμείνει από χρήματα, οπότε μετά από όλες αυτές τις αναποδιές, γύρισε ξανά στο Foxconn, ξεκινώντας να εργάζεται στις 29 Σεπτεμβρίου του 2014, στο ίδιο εργαστήριο που δούλευε και πριν. Αυτό θα ήταν ένα νέο ξεκίνημα αλλά τελικά δεν ήταν. Το ίδιο απόγευμα ανέφερε στον Zheng μέσω online chat ότι κάποιος του βρήκε δουλειά κάπου αλλού, οπότε ίσως αφήσει το εργοστάσιο ξανά, αλλά ο φίλος του ο Zheng δεν έδωσε σημασία καθώς υπέθεσε ότι δεν θα έφευγε πολύ σύντομα καθώς μόλις είχε επιστρέψει.Την επόμενη φορά που ο Zheng έμαθε νέα για τον Xu ήταν δύο μέρες αργότερα,όταν ο κόσμος άρχισε να συζητά για την αυτοκτονία του Xu μέσω του WeChat.Ο Zheng δεν μπορούσε να το πιστέψει: “Είχαμε μιλήσει πριν δυο μέρες” Αργότερα ο Zheng έμαθε ότι ο Xu αυτοκτόνησε αφού μίλησαν το ίδιο βράδυ τα ξημερώματα και όχι δυο μέρες μετά όπως είπαν τα ΜΜΕ.

Διαδίδοντας φήμες ότι ο Xu ήταν ορφανός

Αν και είχαν περάσει 10 μέρες από την αυτοκτονία, όταν αναφέρεται το περιστατικό, ο Zheng ακόμα δεν μπορεί να κρατήσει τα δάκρυα του. Πιστεύει ότι η αυτοκτονία του Xu οφείλεται σε εξωτερικούς και εσωτερικούς παράγοντες. τόσο οι συνεχείς απογοητεύσεις αλλά και ο ίδιος του ο χαρακτήρας έπαιξαν ρόλο. Μετά το θάνατο του,μερικές νεκρολογίες έλεγαν ότι όταν ήταν μικρό παιδί είχε μείνει ορφανός, και ζούσε στους αγνοημένος από τους πάντες μέχρι που μια φτωχή γυναίκα τον υιοθέτησε και τον μεγάλωσε. Αυτή η γυναίκα πέθανε πριν μερικά χρόνια αφήνοντας τον μόνο στο κόσμο. Ο Zheng διέψευσε τις φήμες λέγοντας ότι ο Xu στα γραπτά του αναφέρει συχνά τη μητέρα του και το πόσο του λείπει η πατρίδα του. Το δεύτερο του ποίημα που δημοσιεύτηκε στη Foxconn People για παράδειγμα, λεγόταν “καλοκαιρινός νόστος.” Η ποίηση του Xu είναι ψυχρή και σκεπτική, αντικατοπτρίζοντας μια ζωή γεμάτη μιζέρια. Τα ποιήματα του είναι ένα νήμα από τη μυρωδιά του θανάτου. Έτσι και αλλιώς είχε προβάρει το θάνατο εκατοντάδες φορές στα γραπτά του, η τελευταία του πράξη ήταν απλά λίγο πέρα απ’ τα όρια.
Continue reading →

Η ποίηση είναι παιδί της ομίχλης. Όπου οι όγκοι ξεπηδούν 
μετέωροι. Είναι παιδί της νύχτας. Όπου το μαύρο 
περιγράφει. Είναι παιδί της αμφιβολίας, όπου ο ποιητής 
διαρκώς υπαινίσσεται.

Η ποίηση είναι ανεκπλήρωτος πόθος. Η αναζήτηση του άλλου, του πέρα από μας, του άλλου τρόπου, του άλλου χρόνου.

Δε γεννήθηκε πριν ή μετά. Ενδυναμούμενη μέσα από τους αιώνες, σηματοδοτεί την πορεία εκείνων που έρχονται. Δεν αντανακλά, απλώς, μια εποχή, ετοιμάζει και μια άλλη.

Υπάρχει παντού. Στο υπέροχο αόριστο, στα παιχνίδια των ψευδαισθήσεων, στα συντρίμμια του κόσμου, στα ρημαγμένα ένστικτα, στην υποδόρια ταραχή του απρόσμενου που ακτινοβολεί ή περιβάλλεται από μυστηριώδεις ίσκιους, στα αινίγματα που γίνονται παράθυρα, στα όνειρα που περιέχουν το σπέρμα της ζωής και του θανάτου.

Έρχεται, σε χτυπάει, σε ζεσταίνει, σε δροσίζει ή σε κρυώνει και πάντοτε φεύγει.
Continue reading →

by Dmetri KAKMI


Yasar KEMAL



Few writers have so identified themselves with their own country as Yasar Kemal. After reading his prodigious output one is first aware of the land and then of legend. Where one ends the other begins, and at some point fuse into one so that the land becomes legendary, and Yasar Kemal its reigning hawk.
Yasar Kemal was born in 1922 in a village on the Chukurova plains. After a basic education, he became an agricultural labourer and factory worker who took it upon himself to champion workers’ rights. After a brief stint as a journalist, he published his first novel, the award-winning Memed, My Hawk in 1955.

For over three decades Kemal has identified himself to such an extent with the unforgiving yet sublime Taurus Mountains, the Chukurova plains and its toiling people that the one word that best describes his work is perhaps lapidary. As the word suggests, Kemal is elegant and concise in both word and wisdom. He is the emblem of a lost but not yet forgotten Anatolia in the most profound sense.
Fact and folklore intermarry in Yasar Kemal. His best work is about old agrarian Turkey giving way to a new modern industrial nation. The clash of past with present, the disintegration of village life and the expansion of the city are all part of his oeuvre. As progress marches on, it devours the traditional village, isolated in time and place, routing out the little people whose only recourse to justice has long been through self-administered vengeance.
Continue reading →

Με ένα βίντεο όπου εμφανίζεται ο Νικόλας Κάλας:

Βλέποντας τον κόσμο σαν θεατρική παράσταση η Ιφιγένεια στην Αυλίδα είναι για την ανθρωπολογία ό,τι ο βασιλιάς Οιδίποδας για την ψυχολογία: δραματική παρουσίαση μιας βασικής διαμάχης. Ενώ, όμως, στον βασιλιά Οιδίποδα είμαστε αντιμέτωποι με μια συγκινησιακή κρίση που ο Freud ανακάλυψε ότι είναι τυπική γιατί στέκεται απογυμνωμένη από τους περίπλοκους μηχανισμούς των πιο κρυφών συναισθημάτων μας, στο Ιφιγένεια στην Αυλίδα είμαστε αντιμέτωποι με μια οριακή κατάσταση, όπως ήταν, μεταξύ του κόσμου της ιεροτελεστίας και του κόσμου της τραγωδίας.

Από την άποψη των ωφελιμιστών οικονομολόγων ο Vilfredo Pareto είχε αναμφίβολα δίκιο να επιλέξει αυτό το επεισόδιο της θυσίας της Ιφιγένειας σαν ένα παράδειγμα τρελής συμπεριφοράς, αφού η αναχώρηση του ελληνικού στόλου για την Τροία ήταν εξαρτημένη από τις καιρικές συνθήκες και όχι από τη θυσία μιας αθώας παρθένου. Παρόμοια ο Δανός μυστικιστής Keirkegaard είχε δίκιο να καταδικάσει την θυσία της κόρης του Αγαμέμνονα από τον φόβο ότι δεν μπορούσε να υπερνικήσει τη σκέψη ότι συντελείται ένα ιερό μυστήριο, σε αντίθεση με τον Αβραάμ, ο Αγαμέμνονας στερείται πίστης στο θεό που του έδωσε το δυσάρεστο μήνυμα να θυσιάσει το παιδί του.

Ευτυχώς που οι επικρίσεις των οικονομολόγων και των ηθικολόγων δεν έχουν εμποδίσει αυτούς που αγαπούν το θέατρο να θαυμάζουν την Ιφιγένεια στην Αυλίδα του Ευριπίδη. Παρόμοια ο τρόμος και η αποστροφή που οι ντόπιοι ενέπνεαν στους πρώιμους ιεραπόστολους και στους έμπορους δεν εμπόδισε τους ανθρωπολόγους να ανακαλύψουν ότι οι θυσιαστήριες τελετές και οι τελετές μύησης δεν ήταν απλά εκφράσεις σαδιστικής πίεσης ή εκδηλώσεις παράλογης νοοτροπίας.

Μόνο αν αποφύγουμε να κρίνουμε άγνωστους λαούς με τις δικές μας αξίες μπορούμε να ελπίζουμε ότι κάποτε θα τους κατανοήσουμε. Ο Rousseau που στην περίφημη κατηγορία ενάντια στην πρόοδο (γραμμένη το 1749) θεωρεί την πρόοδο υπεύθυνη για όλα τα ελαττώματά μας, ψεύδεται γιατί καταφέρνει να παρουσιάσει αδύνατο για το καλό των ανθρώπων να απορρίψουν τη βαρβαρότητα μόνο και μόνο επειδή δεν είναι ικανοί να απολαύσουν τα πλεονεκτήματα της προόδου μας.
Continue reading →

Στα πλαίσια του αστικού πολιτισμού, η τέχνη είναι μια κατακερματισμένη ανθρώπινη δραστηριότητα σε μια διαχωρισμένη κοινωνική σφαίρα. Αφορά ιδιαίτερους κώδικες, καλλιεργημένες ικανότητες, επαγγελματικό καθεστώς, επιτηδευμένα μαγαζιά, ψαγμένες προθήκες, μελέτη αγοράς και προώθησης των έργων-προϊόντων, ξεχωριστό υπουργείο ελέγχου και διαχείρισης. Η ‘τέχνη’ έτσι πλαισιώνει έννοιες, ρόλους και καταστάσεις που πραγματώνουν κι εξαντλούν την ουσία τους στα όρια που θέτουν θεσμισμένες πραγματικότητες, εξουσιαστικές αντιλήψεις και εμπορευματικές λογικές. Μέγαρα μουσικής και γκαλερί, μαικήνες και επαγγελματίες καλλιτέχνες, δημοπρασίες και πολυχώροι διασκέδασης, συνιστούν τον κόσμο της τέχνης και της διανόησης.

Με μία απελευθερωτική προσέγγιση, η τέχνη δεν μπορεί παρά να συνθέτει μία ακόμη έκφανση και δραστηριότητα της καθημερινής ζωής, με τα βιώματα και τις προσδοκίες που τη χαρακτηρίζουν, την πραγματικότητα και το φαντασιακό της περιεχόμενο. Η τέχνη αυτή διαχέεται σε κάθε στιγμή, ακολουθώντας, εκτονώνοντας και απελευθερώνοντας τη σχέση του ανθρώπου με όσα του συμβαίνουν και όσα προκαλεί. Προσπαθεί με τους τρόπους της να ελαχιστοποιήσει χρονικά την απόσταση του ονείρου από την πραγματικότητα στην καθημερινή πράξη. Κατεργαζόμαστε έτσι μια τέχνη στη βάση της ολότητας της καθημερινής ζωής και επομένως στην προοπτική της κατάργησης κάθε διαχωρισμού.

Continue reading →

Philip Levine was one of the leading poetic voices of his generation, “a large, ironic Whitman of the industrial heartland,” according to Edward Hirsch. The son of Russian-Jewish immigrants, Levine was born and raised in industrial Detroit, where he began working in the auto factories at the age of 14. As a young boy in the midst of the Great Depression of the 1930s, he was fascinated by the events of the Spanish Civil War. His heroes were not only those individuals who struggled against fascism but also ordinary folks who worked at hopeless jobs simply to stave off poverty. Noted for his interest in the grim reality of blue-collar work and workers, Levine resolved “to find a voice for the voiceless” while working in the auto plants of Detroit during the 1950s. “I saw that the people that I was working with … were voiceless in a way,” he explained in Detroit Magazine. “In terms of the literature of the United States they weren’t being heard. Nobody was speaking for them. And as young people will, you know, I took this foolish vow that I would speak for them and that’s what my life would be. And sure enough I’ve gone and done it. Or I’ve tried anyway.”

Levine earned his BA from Wayne State University in 1950 and began attending writing workshops at the University of Iowa, as an unregistered student, in 1953. He took classes with Robert Lowell and John Berryman, and would later pay tribute to Berryman’s teaching influence on his development as a poet. Levine officially earned an MFA from the University of Iowa in 1957, and later that year won a Jones Fellowship at Stanford University. Shortly thereafter, he began teaching at the University of California, Irvine, where he would remain until 1992. Levine also taught at Columbia, Princeton, NYU, Brown, the University of California at Berkeley, and Tufts.

Though Levine did not return to live in Detroit, its people and economy would remain central concerns of his poetry. Critic Herbert Leibowitz, commenting on Levine’s 1980 National Book award and National Books Critics Circle award-winning collection Ashes: Poems New and Old, wrote: “Levine has returned again and again in his poems to the lives of factory workers trapped by poverty and the drudgery of the assembly line, which breaks the body and scars the spirit.”
Continue reading →

The Prime Minister’s Literary Award winning poet Melinda Smith recently commented that 80 per cent of the audience for poetry in Australia is made up of the ‘specialist reader – a reader who not only loves books and loves words and reads a lot but has also got a degree in a postgraduate qualification in English and has read an awful lot of poetry and cultural theory’. Smith expresses a hope that poetry aimed at ‘the general reader’ can be acceptable in Australia. Smith’s award is proof that it can, but I can’t help wondering at her assumption that the majority of acceptable poetry in Australia is ‘inaccessible’ – and that the non-generalist, let’s say specialist reader makes up 80 per cent of the readership of poetry. This is not just a reader of poetry, but someone who reads mainly a certain type of poetry – ‘the richly layered and allusive works that are created by and for people with tertiary education in literature and cultural theory’ (Smith).
Continue reading →

By Madeleine Dore*

http://publishing.artshub.com.au/news-article/features/writing-and-publishing/the-prosaic-fight-for-public-poetry-247009

Friday 30 January, 2015
The loss of a major poetry event is a blow in the battle for poetry in public spaces. We look at what works and why.

Melbourne has lost one of its core public poetry events.  After years of monthly poetry events at Beer DeLuxe for years, Poetry@ Fed Square has come to an end.

The loss has been mourned by the literary community but is also being used as a guide to running successful poetry events.

In a farewell to Poetry@fedsquare, online poetry community Melbourne Spoken Word said: ‘It’s also especially sad when a gig has to wrap up.

Dimitris Troaditis has been running poetry@fedsquare for the past two years, where he hosted a monthly poetry gig, inside the Atrium at Fed Square or upstairs at Beer DeLuxe, and was especially encouraging of poetry in other languages, himself writing and performing poetry in Greek.



‘Unfortunately, Fed Square have chosen to discontinue to the event from this year and so we’ve lost this treasure,’ wrote Benjamin Solah.
Continue reading →

ΤΟΥ ΘΕΟΧΑΡΗ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ (*)

Στις μέρες μας, ο χαρακτηρισμός Καραγκιόζης χρησιμοποιείται υποτιμητικά και ο άνθρωπος, που χαρακτηρίζεται έτσι γίνεται αντικείμενο χλευασμού. Έχουμε, όμως, ποτέ σκεφτεί την κοινωνική σημασία του θεάτρου σκιών Καραγκιόζη;

Ο Καραγκιόζης κοροϊδεύει τις εξουσίες, τις ειρωνεύεται και τις ξεφτιλίζει. Τις περισσότερες φορές, ο Καραγκιόζης θα νιώσει το βαρύ χέρι της εξουσίας απάνω του, που παρομοιάζεται με το ξύλο του Δερβέναγα ή του Βεληγκέκα, όμως, δεν μετανιώνει και την επόμενη φορά θα προσπαθήσει και πάλι να ξεγελάσει μια εξουσία, που τη φοβάται, αλλά την πολεμά με το δικό του μοναδικό τρόπο.

Ο Καραγκιόζης έχει μια ξεχωριστή ιδιόρρυθμη φιλική σχέση με τον Χατζηαβάτη. Ο Χατζηαβάτης γλύφει την εξουσία. Ο Καραγκιόζης τον κοροϊδεύει και του τις βρέχει. «Πως τα καταφέρνει ο μαλαγάνας πίτσι πίτσι και τις γλυτώνει» θα πει ο Καραγκιόζης για τον Χατζηαβάτη, ενώ για τον εαυτό του θα πει ότι κάθε φορά, που τολμά να πλησιάσει το μέγαρο της εξουσίας (το Σαράι) του έχουν έτοιμη υποδοχή! Ο Χατζηαβάτης μπαίνει σκυφτός στο Σαράι. Του προσφέρουν χαλβά και του δίνουν λίγες λίρες για τον κόπο του, που συμβολίζουν τα ψίχουλα, που δίνει η εξουσία σε όσους την αποδέχονται. Ο Καραγκιόζης κοροϊδεύει τον Χατζηαβάτη και του κλέβει τις λίρες.

Θα ‘λεγε κανείς ότι ο Καραγκιόζης καταφέρεται κατά της εξουσίας του Βεζίρη, των μπέηδων και των αγάδων. Όμως, ο Καραγκιόζης δεν είναι ρατσιστής. Χτυπάει και την ντόπια πλουτοκρατία. Έτσι, καταφέρνει να ταπεινώσει τον αφελή τσέλιγκα Μπάρμπα-Γιώργο και τον Ζακυνθινό αριστοκράτη Σιορ-Διονύσιο, που ντύνεται σαν παλιός ευγενής. «Θα μου φύγει το ημίψηλο» «Σιγά! Θα μου σκίσεις τη γραβάτα! Το παντελόνι με τη φαρδέα ρίγα!» λέει ο Σιορ-Διονύσιος, όταν τον δέρνει ο Καραγκιόζης.

Ο Καραγκιόζης δεν διστάζει να τα βάλει, ακόμα και με τη θρησκευτική εξουσία. Σε ένα μοναστήρι, σπρωγμένος από την πείνα βουτάει το ψωμί στο καντήλι με το λάδι για να νοστιμίσει. Όταν τον ανακαλύπτουν, επειδή βρήκαν ψίχουλα ψωμιού μέσα στο καντήλι, λέει: «Δεν πειράζει. Άλλη φορά θα ρίχνω με το καντήλι στο ψωμί!»

Μη αποδεχόμενος καμιά εξουσία, ο Καραγκιόζης είναι μια αναρχική φιγούρα, που έχει επιζήσει ως τις μέρες μας χάρις το ταλέντο των καραγκιοζοπαιχτών, που προσαρμόζουν τις παραστάσεις τους στη σύγχρονη εποχή, αλλά και των διαλόγων, που αρκετοί από αυτούς παραμένουν επίκαιροι.

(*) Τα αποσπάσματα διαλόγων προέρχονται από διάφορες παραστάσεις Καραγκιόζη, που έχω δει κατά καιρούς και τα έχω συγκρατήσει από μνήμης.