1
Μιλούν στη χώρα μας
μιλούν με μελαγχολία
για το φίλο μου που έφυγε
κι επέστρεψε σε σάβανο
Το όνομά του ήταν…
Μην ανακαλείτε το όνομά του!
Αφήστε το στις καρδιές μας
Μην αφήσετε τη λέξη
να χαθεί στον άνεμο, όπως η στάχτη
Αφήστε τον, πληγή αιμορραγούσα
ο επίδεσμος δε βρίσκει
δρόμο γι’ αυτή
Φοβάμαι, αγαπημένοι μου
Φοβάμαι, ορφανοί μου
Φοβάμαι μην τον ξεχάσουμε
μέσα στην πληθώρα ονομάτων
Φοβάμαι μη διαλυθεί
στους στόβιλους του χειμώνα!
Φοβάμαι μην αποκοιμηθούν στις καρδιές μας
οι πληγές μας..
Φοβάμαι μην αποκοιμηθούν!

2
Η ζωή… η ηλικία ενός βλαστού
που δε θυμάται τη βροχή
Δεν έκλαψε κάτω απ’ το μπαλκόνι του φεγγα-
ριού
Δεν πάγωσε το χρόνο με το ξενύχτι
Δεν έσφιξαν τα χέρια του
κοντά σε κάποιον τοίχο
Δεν ταξίδεψαν πίσω απ’ την κλωστή του πόθου
τα μάτια του!
Και δε φίλησε κάποια όμορφη..
Δε γνώρισε ερωτόλογα
παρά μόνο σε τραγούδια ενός τραγουδιστή
που τον μπέρδεψε η ελπίδα
δεν είπε στην όμορφη: αχ, θεέ μου!
Μονάχα δυο φορές!
Δε γύρισε το βλέμμα της,
δεν του ’δωσε παρά την άκρη του ματιού της
Tο αγόρι ήταν μικρό…
Έτσι έφυγε απ’ το δρόμο της
και δε σκέφτηκε πολύ τον έρωτα!

3
Μιλούν στη χώρα μας
μιλούν με μελαγχολία
για το φίλο μου που έφυγε
κι επέστρεψε σε σάβανο
δεν είπε όταν ζωντάνευαν τα βήματά του
πίσω απ’ την πόρτα
στη μάνα του: αντίο!
Δεν είπε στους αγαπημένους, στους φίλους:
τα λέμε αύριο!
Δεν άφησε γράμμα
όπως συνηθίζουν οι ταξιδιώτες
που να λέει: επιστρέφω,
για να σβήσουν οι αμφιβολίες
δεν έγραψε ούτε λέξη
που να φωτίσει τη νύχτα της μάνας του,
που μιλά στον ουρανό και στ’ αντικείμενα,
λέει: εσύ, μαξιλάρι στο κρεβάτι!
εσύ, τσάντα με τα ρούχα!
εσύ, νύχτα! εσείς, άστρα!
εσύ, θεέ! εσείς, σύννεφα!:
Δεν είδατε κάποιον περιπλανώμενο
με μάτια σαν δυο άστρα;
Τα χέρια του δύο καλάθια με βασιλικό
το στήθος του μαξιλάρι
των άστρων και του φεγγαριού
τα μαλλιά του κούνια
για τον άνεμο και τα λουλούδια!
Δεν είδατε κάποιον περιπλανώμενο
κάποιον ταξιδιώτη που δεν ξέρει από ταξίδια!
Έφυγε χωρίς φαΐ, ποιός θα ταΐσει το παλικάρι
αν θα πεινάσει στο δρόμο;
Ποιός θα ελεήσει τον ξένο;
Η καρδιά μου
σύντροφος στις συμφορές του δρόμου!
Η καρδιά μου μαζί σου,
παλικάρι μου, παιδάκι μου!
Πείτε της: εσύ, νύχτα, κι εσείς, άστρα!
Εσείς δρόμοι! Κι εσείς, σύννεφα!
Πείτε της: δε θα πάρεις απάντηση
έτσι η πληγή θα είναι πάνω στα δάκρυα
πάνω στη θλίψη και στα βάσανα!
Δε θα πάρεις απάντηση
δε θα περιμένεις πολύ
επειδή αυτός..
επειδή αυτός πέθανε, δεν πρόλαβε να μεγαλώσει!

4
Εσύ, μάνα του!
Μην ξεριζώνεις τα δάκρυα!
Το δάκρυ, μάνα, έχει ρίζες,
μιλά με το βράδυ κάθε μέρα..
Λέει: εσύ, νυχτερινό καραβάνι!
Από πού περνάς;
Μπούκωσαν οι δρόμοι του θανάτου
Τους έφραξαν οι ταξιδιώτες
Έφραξαν οι δρόμοι της θλίψης
Ας σταματούσες δυο λεπτά
δυο λεπτά!
Για να σκουπίσεις το μέτωπο και τα μάτια
για να πάρεις κάτι απ’ τα δάκρυά μας
για ενθύμιο
για όσους πέθαναν πριν από μας
για τους αγαπημένους μας ξενιτεμένους
εσύ, μάνα του!
Μη ξεριζώνεις τα δάκρυα
Άσε στο πηγάδι της καρδιάς δυο δάκρυα!
Ίσως πεθάνει ο πατέρας του
ο αδερφός του
ή ο φίλος του, εγώ
άσε για μας,
για τους νεκρούς του αύριο,
έστω δυο δάκρυα
δυο δάκρυα!

5
Μιλούν στον τόπο μας πολύ για το φίλο μου
διαπέρασαν οι ριπές τα μάγουλά του
και το στήθος του και το πρόσωπό του
Μην αναλύετε τα πράγματα!
Εγώ είδα την πληγή του
και πρόσεξα πολύ τις διαστάσεις της
«πονάω τα παιδιά μας
και κάθε μάνα που αγκαλιάζει το κρεβάτι!»
Εσείς, φίλοι αυτού που έφυγε μακριά
μη ρωτάτε: πότε θα επιστρέψει
μη ρωτάτε πολλά
μόνο ρωτήστε:
πότε θα ξυπνήσουν οι άντρες!

*Μετάφραση: Ευτυχία Κατελανάκη
**Δημοσιεύτηκε στο “Λογοτεχνικό Δελτίο”, τεύχος 33, Μάρτης 2025.

For some unknown reason to us
Mother couldn’t, or, wouldn’t drive,
failing driver’s licence examinations
though a car would have made her
Queen of the Road, she was
happy for Father to drive us around
while they were arguing, from maps,
about where, on Earth, they might be
going, and we sat meekly in the back,
vouching to get our licences as soon
as we’d leave home, and the three of us
sang many songs, in all of the parts,
as much as we could, without our
parents ever joining in, I can’t even
remotely recall my father ever singing
though he whistled softly when raking
the leaves and grass, or, in the garden
at night, gazing at the Australian stars

Για κάποιον άγνωστο σε εμάς λόγο
η μητέρα δεν μπορούσε ή δεν ήθελε να οδηγήσει,
αποτυγχάνοντας στις εξετάσεις για την άδεια οδήγησης.
αν και ένα αυτοκίνητο θα την έκανε
Βασίλισσα του Δρόμου, ήταν ευτυχής
που ο Πατέρας μας οδηγούσε,
ενώ εκείνοι διαφωνούσαν, από χάρτες,
για το πού, στη Γη, μπορεί να πήγαιναν,
και εμείς καθόμασταν σεμνά στο πίσω μέρος,
εγγυώμενοι να πάρουμε τα διπλώματά μας μόλις
φύγουμε από το σπίτι, και οι τρεις μας
τραγουδούσαμε πολλά τραγούδια, σε όλους τους ρόλους,
Όσο πιο πολλά μπορούσαμε, χωρίς
οι γονείς μας να συμμετέχουν ποτέ, δεν μπορώ
να θυμηθώ ούτε κατά διάνοια
τον πατέρα μου να τραγουδάει ποτέ
αν και σφύριζε απαλά όταν σκούπιζε τα φύλλα
και το γρασίδι, ή, στον κήπο τη νύχτα,
ατενίζοντας τα αυστραλιανά αστέρια

*Απόδοση: Δημήτρης Τρωαδίτης

**Η Jeltje Fanoy ασχολείται με την ποίηση και τους μικρούς εκδοτικούς ποίησης στη Μελβούρνη από τη δεκαετία του ’70. Εξερευνά θέματα διασποράς σε όλη τη συγγραφική της δραστηριότητα από την έκδοση της πρώτης της συλλογής Living in Aboriginal Australia το 1988.

Φοβάμαι
τους ανθρώπους που εφτά χρόνια
έκαναν πως δεν είχαν πάρει χαμπάρι
και μια ωραία πρωία –μεσούντος κάποιου Ιουλίου–
βγήκαν στις πλατείες με σημαιάκια κραυγάζοντας
“Δώστε τη χούντα στο λαό”.

Φοβάμαι τους ανθρώπους
που με καταλερωμένη τη φωλιά
πασχίζουν τώρα να βρουν λεκέδες στη δική σου.

Φοβάμαι τους ανθρώπους
που σου ‘κλειναν την πόρτα
μην τυχόν και τους δώσεις κουπόνια
και τώρα τους βλέπεις στο Πολυτεχνείο
να καταθέτουν γαρίφαλα και να δακρύζουν.

Φοβάμαι τους ανθρώπους
που γέμιζαν τις ταβέρνες
και τα ‘σπαζαν στα μπουζούκια
κάθε βράδυ
και τώρα τα ξανασπάζουν
όταν τους πιάνει το μεράκι της Φαραντούρη
και έχουν και “απόψεις”.

Φοβάμαι τους ανθρώπους
που άλλαζαν πεζοδρόμιο όταν σε συναντούσαν
και τώρα σε λοιδορούν
γιατί, λέει, δεν βαδίζεις στον ίσιο δρόμο.

Φοβάμαι, φοβάμαι πολλούς ανθρώπους.
Φέτος φοβήθηκα ακόμα περισσότερο.

*”Ποιήματα”, Eκδόσεις Νεφέλη.

Είπες, κάποτε αυτά τα ποιήματα θ’ αγαπηθούν πολύ
θα τοιχοκολληθούν, να τα διαβάσουν όλοι.
Μια μέρα θα υγράνουν μάτια και χείλη
θα διαβαστούν κάτω από φανοστάτες, σε βροχερές συνελεύσεις.
Τέλος, καθώς πολλούς θα τυραννήσουν, θα καούν
ή θα ταφούν σε ανήλια σπουδαστήρια – κι είπες πάλι
ίσως ο άνεμος μιας δροσερής αυγής να τα σκορπίσει

1
Θαμώνας αεροδρομίων
και αιθουσών αναμονής
με ψήγματα καρδιάς
να τείνουν να θρυμματιστούν
όμως κανείς δεν πρόκειται
να κατακτήσει τους αεροδιαδρόμους
της ύπαρξής μου

2
Τα σημεία στίξης
άρχισαν να μας κοροϊδεύουν
τα κλισέ έχουν πλέον
κατακτήσει αρκετό έδαφος
όμως δεν έχουν ποδηγετήσει πλήρως
τις γραφίδες των αιχμών μας

3
Πλέω σε μια θάλασσα στεναγμών
άπατη και γκρίζα
από την τόση ηδονή
αλλά οι σχεδίες των ιδεών μου
ίσως αποδειχτούν καθοριστικές

ΜΙΚΡΕΣ ΑΡΚΑΝΕΣ
`
Ντάμα Μπαστούνι
Με πούδρα κιμωλίας
Και μαύρο γαρύφαλλο Στόμα
Απλώνει τα Χέρια
Στο έλεος Της βροχής
Είναι Άντρες τα σύννεφα
Χαίνουν
Κοιμάται στις Άδειες λίμνες
Των μικρούτσικων Τυφλών της ματιών
Είναι Κωφή και Άλαλη
Την διακονούν Οι
Πεινώντες την Σάρκα
Ωραία Άσχημη
Άσχημη ομορφιά Της
Ανδρόγυνο πλάσμα Μαρία Imperio
Ντάμα κομμένο Σπαθί
Βαλές Σαμουράι

*
Τρία Σπαθί
Ξέρω γιατί Τρελαίνονται
Άγονη η θλιβερή πραγματικότητά Τους
Κι η Ποίησις Προάστιο
Φορώ παπούτσια Τού πούμα
Γάντια από Χρυσάνθεμα
Καπέλο Παγωνιού
Πίσω μου σέρνω Ουρά από
Βελούδινα Σκυλιά
Και νάνους από Πορσελάνη
Μία σκοτεινή τζενεράλια Με
Μωβ φιλήδονα Στόματα
Ένα εκατόχρονο έπιπλο Φωλιά
Τρομαγμένης οικόσιτης Σαύρας
Δεν θα γυρίσω Ποτέ
Σωσμένη Επιτέλους
Από την ρασιοναλιστική Κρυπτεία τους
Πλήρης Υγεία Η Υπερρεαλιστική Παραφροσύνη
Γελάω βρίζοντας Γελάω (σ)τα Πρόσωπά τους

*

Τέσσερα Σπαθί
酔った
Σε άπταιστη Nihongo
Θα Απαντήσω
Στην πρότασή Σου
Ιάπωνα Σαρκοτρίφτη
Ερωμένη της θάλασσάς Μου
Είσαι
Ερωμένε Μου Εγώ
Του βούρκου της Ωραιότητας
Είμαι
Το μεθυσμένο στόμα Σου
Yo-tta-ku-Chi
酔った
Που με Λείχει
Με Τρώει
Δεν δίνει αλλού Την γεύση Μου

*

Ντάμα Πεντάλφα

α.
Ντάμα Πεντάλφα χέλι
(Εγ)κατοικώ Τον άντρα βυθό
Τον Πνίγω
Στο φιλιατρό Τού πηγαδιού
Γυαλίζομαι Γυναίκα
Ρωτάει αν είμαι Όμορφη
Το Κόκκινο Νερό

β.
Η Σάρα Κέην είναι Και
Φοράει μαύρο Κοκκινάδι
Στον μονόλογο Ενός φαντάσματος
Η Σάρα Κέην Είμαι
Και βάφω με Μαύρο κοκκινάδι
Τον μονόλογο ενός Φαντάσματος
Δεν θέλω πράγματι να Αγαπηθώ
Ερωτευθήκατε ποτέ ένα Πτώμα;

γ.

Ερωτεύτηκα ένα ξύλινο Πόδι
Μία σπασμένη γέφυρα Προς το Πουθενά
Ένα τραίνο παλαιό από Κισσό φαγωμένο
Η τρέλα είναι ο μαραμένος Φίλος Μου
Καλύτερα να Φύγετε Μην δείτε
Πως δέρνομαι Άγρια
Από τις λέξεις μου και τα Οράματα

δ.
Με γδύνουνε τα μεγάλα προϊστορικά σας δόντια
Μαδημένες οι Φτερούγες Μου πώς Να κρυφτούν;

ε.
Σβήστε επί Τέλους
Τα φώτα μέσα στο Ποίημα
Το μουνί μου δεν
Είναι το στοίχημα Είναι η στάχτη
Από τη χθεσινή Γιορτή σας

ζ.
Αγαπητή Ζωή Με Δειπνήσατε Ωραία
Δεν συγχωρώ το στόμα Σας
Ας είναι Καταραμένη Η γεύση Του και ο Λόγος

*

ESMERAY

Πρόλογος Β΄
η λέξη κυλάει
αίμα
στο χαρτί του Ποιήματος
στάξη
με άργητα χελώνας
η χελώνα λέξη στο όστρακό Της
κρύβει ένα μυστικό
δεν θα το μάθει
κανείς ποτέ
θα το εικάσει
η Ποίηση είναι
αράχνη που κλείνει
τέτοια μυστικά
στον ιστό της γλώσσας
δεν είναι μυστικά
αποκεφαλισμένα έντομα
ή μαύρα ρόδα
δεν είναι μηνύματα
είναι κλειστά παράθυρα
φανταστείτε το εσωτερικό
σκηνοθετείστε το δωμάτιο
ευφυολογήστε στην δράση
η Ποίηση
θα σας κάνει
ανώνυμους Ποιητές
οι καλύτεροι Ποιητές είναι
Ποιητές
Περιθωρίου

*
22/2/2016-7.49΄
ήλθαν στο όνειρό μου
η Νανά Ησαΐα με την Ελένη Βακαλό
κεντούσαν το νυφιάτικο πέπλο
με μαύρα και ρόδινα πουλιά
απʼ την αλφάβητο
–προσέξτε, τους είπα, θα αποδημήσουν
–να πετάξουν κι ας αποδημήσουνε
αποκρίθηκαν ομού
και ακούτε;
ακούτε
το ξεκαρδιστικό γέλιο Τους
μέσα στο δάκρυ
του πρώτου Ποιήματος;

(Από τις ανέκδοτες συλλογές «Μικρές Αρκάνες» και «Esmeray»)

(Επιμέλεια: Ευαγγελία Πολύμου)

**Δημοσιεύτηκαν στο https://www.poiein.gr

Θά τό κρατήσω ὅσο μπορέσω τοῦτο τό δωμάτιο
εἶναι στιγμές πού δέν τό βρίσκουν οἱ καιροί
κι ὁ ποταμός Μεκόγκ πού μέ ἀνακρίνει.
Ὁ πόλεμος δέν μοῦ πῆρε τίποτα
ἔχασα τή ζωή μου ἐν εἰρήνη
άλλάζοντας καταφύγια
ἔμαθα τον ἀποχαιρετισμό σ’ ὅλες τίς γλώσσες.
Ξέρω
τή λευτεριά δέν τήν κερδίζεις φεύγοντας
οὔτε γυρίζοντας τόν διακόπτη σβήνοντας τό μυαλό
τά δάση πού κρυβόμαστε αὔριο θά πιάσουνε φωτιά
καί μεῖς θα βγοῦμε κλαίγοντας ἔξω ἀπό τοῦτες τίς σελίδες
– ὅσοι θά ζἠσουνε θά ζήσουν ἔξω ἀπ΄τίς σπηλιές.
Ὅμως ἀπόψε
θά τό κρατήσω ὅσο μπορέσω τοῦτο τό δωμάτιο
βάλε τό ξυπνητήρι στίς ἑφτά
πάνω στό δέρμα σου παραμιλάει τό νερό
πάνω στά χείλια σου πεθαίνουν ὅλες μου οἱ λέξεις.
θά τό κρατήσω ὅσο μπορέσω τοῦτο τό δωμάτιο
(… κι ἄν κἀπου κάπου ἀνατριχιάζουν οἱ κουρτίνες
δέν εἶν’ ἀγέρας ἀπ΄τά περασμένα
τό φῶς εἶναι μονάχα
καί τῆς αὐγῆς τά ξαφνικά πουλιά…).

*”Υπό ξένην σημαία, Ποιήματα 1967-1987).

IV

Υπάρχουν άνθρωποι που μόνο περιμένουν
Δεν είναι ποιητές
Δεν έγιναν ποτέ επαναστάτες
Κανένα φως δεν παρασύρουν προς το μέρος τους
Και πού και πού ένα κομμάτι σύννεφο
Περνάει πάνω απ’ την καρδιά τους
Και την κρύβει

*Από τη συλλογή “Αλλαγή τοπίου”, Εκδόσεις Κέδρος, 1974

Αντεργκράουντ

Ο ομφάλιος λώρος ανάμεσά τους, κεραυνός
δεν υπάρχει να τον κόψει. Στέρνο πικρό από καταστροφές
ηφαίστειο καρβουνιασμένο! Μένουν μαζί χωρίς ανθούς, ούτ’
ένα δώρο. Ο έρωτας είναι ανθρωπινός πιότερο από τη
σάρκα και και βαρύς για να τον σηκώσεις. Δεν θέλει
τον πολλαπλασιασμό και δεν είναι θρυλικός. Του λέει:
Κάνε με ό,τι θες. Μα αν τραβήξεις με τα χέρια σου έναν ζευγά
βοδιών, τότε πάλεψε μ’ αυτά.

*

Ad libitum

Η κάμαρα του ρεαλισμού
νά τη! Εδώ. Υποσκάπτει και ανοίγει
σχισμές με το σιδερένιο εργαλείο που συμπιέζει
μέσα έξω, μέχρι να λάβει το κονίαμα.
Όλα νομίμως και εγγράφως – τα γραπτά μένουν-
και το άπειρο καλά κρατεί! Ύστερα γονατίζω στο
πάτωμα, στο
κλουβί έχει ακόμα ένα έρμαιο
του Θεού. Ποτέ δεν του ξεδιψά αρκετά
το σιρόπι και η σάλτσα· δεν σκέφτεται
το αύριο.
(Εκείνη ήθελε έναν έρωτα
αμόρφωτο, επειδή εκεί είναι τα όρια
που βόσκει η συνείδηση των βιβλίων.)

*Από το βιβλίο “Οι καλύτερες μου φλέβες – Σύγχρονοι Ιταλοί ποιητές”, Εκδόσεις 24 γράμματα, 20920. Μετάφραση: Ευαγγελία Πολύμου.

Ο στρατάρχης Αχρομέγιεφ για τους τυμβωρύχους

Τί ’ν’ αυτά; Στην κασετίνα μου σημύδες φτάνουν
μου αγγίζουνε την ωμοπλάτη
τα γεννήματα των αγροτεμαχίων.
Δε μου φτάνανε αυτά ήρθαν και τα κοπρόσκυλα
με γδύσανε στολή κι εκείνο
το καλό μου παράσημο απ’ το Λένινγκραντ.

Και θα σκεφτήκανε: τον ξεφτυλίσαμε τελείως
τον κόκκινο καραβανά.
Με το παγωμένο της γλώσσας μου δέντρο
την πέραν της ζωής δροσιά στα χείλη
ολόσαρκα είμαι τα υπουργεία που έπεσαν
με ορυμαγδό καθώς κουρτίνες μπάνιου.

Ήταν οι γενναίες υποχωρήσεις μας
τα διαβασμένα κομποσκοίνια του λαού
και τώρα σ’ αίθουσες κλιματιζόμενες
οι μετανοημένοι
νέμονται τον υδράργυρο του χρηματιστηρίου.

Σύντροφε φαντάρε
δικοί μου οι πύραυλοι
δική μου κι η ειρήνη
δεν τα ’παιξα καθώς τα νήπια
ως καμηλοπαρδάλεις πλαστικές.
Την τέως κοσμογονία την πίστεψα και την πιστεύω
την πίστεψε μαζί και το σκοινί μου.

*Από τη συλλογή Μόνο κανέναν μη μου φέρεις σπίτι, εκδόσεις Θράκα, Λάρισα, 2021.

*

Στο σπίτι του ποιητή Ζεράλντ Νεβέ

της Γιώτας Ανδρικοπούλου

Από οίκτο χαμογελάτε
Απ’ το βάθος του παγκόσμιου μορφασμού
ΖΕΡΑΛΝΤ ΝΕΒΕ

Καημένε σύντροφε Ζεράλντ Νεβέ

Το χαμόγελό σου είναι το αποψινό μου υποστύλωμα

Αυτό το γκρίζο κράσπεδο ανάμεσα στα χείλη σου
σαν χαλικόστρωτη προβλήτα με ποντίκια
που απομυζούν κι απομυζούν

Αλλά τι όμορφα που σκάει πάνω της το κύμα
της αιώνιας κίνησης που πίστεψες
ακόμα κι έτσι, με όλα σου τα έπιπλα
πεταμένα απ’ το παράθυρο, κομμάτια
με τη μέση σου ένα γάμα απ’ τους καναπέδες
των ατελιέ και το μάτι γαρίδα στα φιλόξενα
ψυχιατρεία που έβρισκες κατάλυμα

Μα και στο δρόμο ξαπλωμένος
πάνω στα φύλλα της Ουμανιτέ
αυτά τα διαλεκτικά άχυρα

σαν να ήσουν χειροπεδεμένος στο πραγματικό

εκεί στάθηκες
πιστός
όχι στο μηχανισμό
αλλά στην τάξη που σε γέννησε
πεισματάρη

επέμεινες
με αυτό το άστεγο χαμόγελο
δίπλα στους πολλούς
μαζί τους
παρατημένος

όπως οι θαμμένοι από πολλή αγάπη
που γλίστρησε
μακριά

*Από τη συλλογή, Ίσως φύγεις στο εξωτερικό, Εκδόσεις Θράκα, Λάρισα, 2024.