ΑΓΑΠΗ έρημο ακρογιάλι.
Πορφυρό σούρουπο.
Πράσινη θάλασα.
Κύματα. Άμμος.
μαύρο αναδύθηκε
το κεφάλι σου,
άσπρο χαμόγελο
κρατώντας στα δόντια.
7
ΝΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΩ τα βέλη μου σε σένα,
όπως κατευθύνει τα κύματα ο αγέρας.
Μελτεμάκι του Καλοκαιριού,
που σ’ εκνευρίζει, και σε στεναχωρεί,’
γιατι σού στερεί το μεροκάματο,
κορίτσι του παραλιακού ουζερί,
ταμία της καρδιάς μου.
22
ΟΣΟ ΛΙΓΟΣΤΕΥΕΙ η ποίηση, άλλο τόσο
πληθαίνουν οι ποιητές της.
Όσο πιο δύσκολη γίνεται η αγάπη
τόσο περισσότερο εύκολα αναδεικνύονται
οι αγαπητικοί,
οι κατ’ επαγγελμα εραστές
κι ερωτευμένοι.
38
Η ΝΗΣΟΣ Χίος ως
παρωνυχίδα εισφρύει
κι επανέρχεται.
Με απομακρύνει ο κνησμός,
αρχαίος χρησμός
και παροξύνομαι.
Πρέπει ν’ απομακρύνθηκα πολύ.
Να φανταστείς,
πως εδώ που βρίσκομαι,
τη θάλασσα τη λένε Ιόνιο.
*Από τη συλλογή “Νήσος Χίος”, εκδ. Πλανόδιον, 2001 (σελ. 9, 15, 30 και 46).
Καλώς βρισκόμαστε. Θα αρχίσω κάνοντας μια διαπίστωση κοινή σε όλους. Γνωρίζουμε πως ένας έρωτας μπορεί να κάνει την διαφορά στην ζωή μας. Πως μια μέρα μπορεί να γίνει ορόσημο, μια βραδιά ποιητική να ξεχωρίσει από κοινότοπες κλισαρισμένες βραδιές Έτσι και κάποιο πρόσωπο έχει την δυνατότητα να σε κάνει αρκετά θαρραλέο ώστε να υπερβείς τον εαυτό σου και τα πιστεύω σου, κι έτσι να κάνεις έναν πόλεμο, έναν έρωτα η και να τολμήσεις να μιλήσεις για ποίηση. Καθώς Απόψε.
Δεν υπερβάλλω. Είναι δύσκολος τομέας της τέχνης, και ο δυσκολότερος ίσως, της ποίησης. Πως να διαχειριστείς ένα θέμα που καλά-καλά δεν του έχει αποδοθεί ορισμός. Ίσως λόγω αυτής της δυσκολίας βλέπουμε ακατάλληλα πρόσωπα να γράφουν ποίηση η να παρουσιάζουν, ελπίζοντας στο να την καταστήσουν έτσι προσιτή σε αυτούς και τους άλλους. Δεν θα δοκιμάσω να δώσω ερμηνεία στην έννοια της ποίησης. Μάλλον αν αθροίσουμε όλων των ποιητών τις απόψεις , θα έχουμε το νόημα της και πάλι κατά προσέγγισιν. Απλώς θα θυμίσω πώς η ανάγκη του ανθρώπου να ποιήσει, προφανώς προέκυψε την στιγμή που ο άνθρωπος έμεινε έκθαμβος και τρομοκρατημένος μπροστά στα δεσμά του. Αφού δέσμιος είναι ο άνθρωπος σε δυο σε δύο διαφορετικά είδη αναπόφευκτου.Τα φυσικά του δεσμά και τα πέραν αυτής της ζωής.
Το ένα το καθαρά μεταφυσικό είναι το ανθρώπινο πεπερασμένο. Το άλλο, είναι η πάλλουσα ζωή με όλα όσα την αποτελούν. Όσα συνιστούν την ζωή, με τα συνεπακόλουθα συναισθήματα. Τον φόβο για μια εύθραυστη ειρήνη, τον πόλεμο με τα γνωστά του αποτελέσματα, τις δύσοσμες αναθυμιάσεις της εποχής, τις υποκριτικές συμπεριφορές της καθημερινότητα μας με την ανάλογη αποδόμηση των αξιών. Το πώς ο άνθρωπος θα ξεφύγει από αυτά τα δύο ανυπόφορα είδη δεσμών, η το πώς θα τα κάνει να φαντάζουν ελαφρύτερα, από καταβολής του τα ανακάλυψε και τα υπηρέτησε ο άνθρωπος. Με τα δυο μέσα που κατείχε.Τον Έρωτα. Και την Τέχνη. Μόνο που σε αυτά τα δύο «Τέλη-Σκοπούς» ο άνθρωπος οδηγείται με το πάθος ως «μέσον». Στην περίπτωση μας προσπαθώντας να προσεγγίσουμε την ποίηση της Χρύσας θα διαπιστώσουμε πως αντί να ξορκίσει απλώς τους φόβους μετατρέπει το ίδιο το «μέσον» σε ποίηση. Αντί να το θεωρήσει αγωγό, ώστε να πλησιάσει τα έμφοβα Δέη, μένει στην διαδρομή ερωτοτροπώντας με το μέσον που θα την οδηγούσε στην λύτρωση.
Έτσι την βλέπουμε αντί να γιατρεύεται να πρέπει να πεθαίνει κάθε στιγμή. Λόγω αυτών των απανωτών θανάτων κραυγάζει συναισθήματα, λες και είναι η τελευταία στιγμή που τα νοιώθει. Τους λόγους των απανωτών θανάτων της, που μοιάζουν ερωτικοί σπασμοί, κάποιοι τους φανταζόμαστε, οι άλλοι προσπαθούμε να τους ανιχνεύσουμε μέσα από τους στίχους της.
Γιατί αυτό είναι η ποίηση της. Ένα πάλεμα, μια αγωνία, μια κορύφωση. Κάποτε μια διάσωση. Μια αθώωση. Διαβάζοντας την ποίηση της Χρύσας αποδεικνύεται πως τελικά έχουν δίκιο όσοι πιστεύουν πως ο δημιουργός για να αναδείξει αυτό που θέλει με την ανάπτυξη ενός ποιήματος κυριολεκτικώς συντρίβει.
Θα ανατρέψει τα γεγονότα, θα τα κατακερματίσει, και από τα θραύσματα στα χέρια της θα γεννηθούν λέξεις που θα ρέουν, θα καίνε η θα κόβουν, θα ελευθερώνουν η και θα θανατώνουν και αναλόγως το που θα εστιάζει θα επαναδημιουργεί τόπο, και χρόνο αναδημιουργώντας είτε τον ατομικό της κόσμο, είτε τον πλατύ μας κόσμο που περικλείει τους πάντες και τα πάντα. Continue reading →
Η μοναξιά στην αλλοδαπή
πληρώνεται με ψύχος φτιαγμένο από φαντάσματα.
που τα ξυπνάς τις νύχτες για να συνομιλήσεις.
Τέτοια ανάγκη εξομολόγησης.
Η δική σου μυθολογία δεν της φτάνει,
σε πασαλείβει με δικά της παραμύθια, σου παίρνει λόγια.
Σε παρακολουθεί.
Ξέρει πόσα ml βροχής πέφτουνε ανά τετραγωνικό μέτρο
στη ζωή σου
και οι πληροφορίες διαδίδονται διά στόματος πουλιών
που κράζουν,
Σε ξένες στέγες, σε ξένη γλώσσα.
***
Εμένα ο χρόνος
με μάχεται εσωτερικά,
τρέχει στα στενά μου μαχαίρια,
με εκπλήσσει με κάνα ποίημα που ανατέλλει.
Το μέλλον κρέμεται σαν νεαρός Χριστός
στους άξονες της λύπης του.
Δεν έμαθε, δεν είδε;
Ωστόσο η Άνοιξη κρυφοκοιτάζει για να μπει.
Ελπίζει σ’ ένα τρυφερό κάλεσμα.
Σκυφτός εσύ και δίπλα το τοπίο να ψηλώνει.
*Από τη συλλογή “Η άστεγη μέρα”, εκδόσεις Μελάνι, 2014 (σελ. 43 και 43).
Πέρασαν κιόλας τέσσερα χρόνια! Ο χρόνος κυλάει αμείλικτος.
Το 2011, σαν σήμερα, έγραφα αυτό:
Αργύρης Χιόνης (1943-2011)
Φεύγοντας το ξορκισμένο 2011 παίρνει μαζί του, μεταξύ άλλων, τον λαμπρό ποιητή και μεταφραστή Αργύρη Χιόνη, που πέθανε αιφνίδια χτες.
Γεννήθηκε το 1943 στην Αθήνα. Έζησε είκοσι χρόνια σε πόλεις της βόρειας Ευρώπης (Άμστερνταμ, Βρυξέλλες), δουλεύοντας την περίοδο 1982-1992 ως μεταφραστής στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μέχρι που τα εγκατέλειψε όλα για χάρη της ποίησης και της γεωργίας και εγκαταστάθηκε στο Θροφαρί Κορινθίας.
Πρωτοεμφανίστηκε στα γράμματα το 1966, με την ποιητική συλλογή Απόπειρες φωτός (εκδ. Δωδεκάτη Ώρα). Ακολούθησαν τα ποιητικά βιβλία: Σχήματα απουσίας (Αρίων, 1973, αγγλική και ολλανδική μετάφραση από τις εκδ. Tor/Amsterdam, 1971), Μεταμορφώσεις (Μπουκουμάνης, 1974, ολλανδική μετάφραση από τις εκδ. De Beuk/Amsterdam, 1976, μαζί με ποιήματα από τη συλλογή Τύποι ήλων), Τύποι ήλων (Εγνατία-Τραμ, 1978), Λεκτικά τοπία (Καστανιώτης, 1983),Σαν τον τυφλό μπροστά στον καθρέφτη (Υάκινθος, 1986), Εσωτικά τοπία (Νεφέλη, 1991, 1η ανατύπωση 1999), Ο ακίνητος δρομέας (Νεφέλη, 1996, 1η ανατύπωση 2000), Ιδεογράμματα (Τα τραμάκια, 1997), Τότε που η σιωπή τραγούδησε (Νεφέλη, 2000), Στο υπόγειο (Νεφέλη, 2004),Ό,τι περιγράφω με περιγράφει (Γαβριηλίδης, 2010).
Το 2006 κυκλοφόρησε η συγκεντρωτική έκδοση των δέκα πρώτων ποιητικών του συλλογών, με τίτλο Η φωνή της σιωπής: ποιήματα 1966-2000 (Νεφέλη). Μετά το 1981 ασχολήθηκε παράλληλα, με την πεζογραφία, με αφηγήματα για μεγάλους, παιδιά και νέους, όπως Ιστορίες μιας παλιάς εποχής που δεν ήρθε ακόμα (Αιγόκερως, 1981), Ο αφανής θρίαμβος της ομορφιάς(Πατάκης, 1995), Τρία μαγικά παραμύθια (Πατάκης, 1998), Όντα και μη όντα (Γαβριηλίδης, 2006), Το οριζόντιο ύψος και άλλες αφύσικες ιστορίες (Κίχλη, 2008, Κρατικό Βραβείο Διηγήματος 2009, εξ ημισείας με τον Τόλη Νικηφόρου),
Ασχολήθηκε με τη λογοτεχνική μετάφραση, μεταφράζοντας έργα των Οκτάβιο Πας (Ποιήματα, 1981), Ράσελ Έντσον (Όταν το ταβάνι κλαίει, 1986), Τζέιν Όστεν (Περηφάνια και προκατάληψη, 1997), Ρομπέρτο Γιάρος (Κατακόρυφη ποίηση, 1997) και Ανρί Μισώ (Με το αγκίστρι στην καρδιά: Μια επιλογή από το έργο του, 2003).
Υ.Γ. (2015)
Στο τεύχος αριθ. 97 [2012] του “Εντευκτηρίου” δημοσιεύτηκαν οι «Σελίδες για τον Αργύρη Χιόνη», με ανέκδοτα κείμενά του και συνεργασίες της Ζυράννας Ζατέλη, του Δημήτρη Νόλλα, των Γιαν Χένρικ Σβαν & Μαργαρίτας Μέλμπεργκ, του Αλέξη Ζήρα, της Ντάντης Σιδέρη-Σπεκ, του Σταύρου Ζαφειρίου, της Μαρίας Στασινοπούλου, του Σωτήρη Γάκου.
Στις αρχές του 2016, θα κυκλοφορήσει από τις Εκδόσεις Κίχλη ένα βιβλίο με ανέκδοτα κείμενά του, υπό τον τίτλο “Έχων σώας τας φρένας και άλλες τρελές ιστορίες” [το ομότιτλο πεζογράφημα πρωτοδημοσιεύτηκε στο Εντευκτήριο.]
Στο βίντεο ο Αργύρης Χιόνης (1943-2011) απαγγέλει τα ποιήματα που απαρτίζουν την ενότητα «Οι Εκδοχές του Τέλους» από το (τελευταίο) βιβλίο του με τίτλο Ό,τι περιγράφω με περιγράφει (Εκδόσεις Γαβριηλίδης, 2010).
Αναρτήθηκε το 24o τεύχος του Poeticanet. Στο εξώφυλλό του, ο ζωγραφικός πίνακας υπογράφεται από την εικαστικό Κατερίνα Μαμάη
ΤΟ SCRIPRORIUM υπογράφει η Άννα Γρίβα.
Από τα περιεχόμενά του επισημαίνουμε:
Το Αφιέρωμα: ΠΕΡΙ ΖΩΩΝ ΓΛΩΣΣΑΣ Με ποια γλώσσα να μιλήσει κανείς για τα ζώα; Με ποια γλώσσα να μιλήσεις κανείς στα ζώα;
Ποιήματα που αναφέρονται σε ζώα
Εισαγωγή: Άννα Γρίβα
Επιμέλεια: Μάρω Παπαδημητρίου.
Σελιδοποίηση και γραφιστικά: Κατερίνα Μαμάη.
ΕΔΡΕΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ
To Poeticanet αποφάσισε να ταξιδεύει από σήμερα σε χώρους εκτός Ελλάδας, σε μεγάλα Πανεπιστήμια του εξωτερικού με αναγνωρισμένα προγράμματα Ελληνικών σπουδών που έχουν ως αντικείμενο τη μελέτη της Ελληνικής γλώσσας και του πολιτισμού της. Σ’ αυτό το τεύχος επισκεπτόμαστε το Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν.
Γράφουν: Δέσποινα Μαργωμένου, Ελισάβετ Αρσενίου και Σταυρούλα Παπαδημητρίου. Ποιήματα Ελισάβετ Αρσενίου, Δέσποινα Αυγουστινάκη, Ελένη Μαρινάκη, Βασιλική Ράπτη, Αγγελική Σιδηρά, Γιώργος Χουλιάρας, Don Schofield (μετ. Εύη Μανοπούλου, Σάρα Θηλυκού), James Stone (μετ. Κατερίνα Αγγελάκη Ρουκ) Δοκίμια Άννα Γρίβα: Η ποιητική έμπνευση στον πλατωνικό διάλογο «Ίων» Ανθούλα Δανιήλ: 1. Ορέστη, Κοίτα! Η χρυσαφένια Μυκήνα όλη μπροστά μας!
2. Αδελφέ μου… αγαπημένε μου…
ΕΠΙΛΟΓΕΣ-ΚΡΙΤΙΚΗ
Εγκαινιάζουμε μία νέα στήλη με τίτλο «ΣΤΗΛΗ ΑΛΑΤΟΣ» Εδώ η Παυλίνα Παμπούδη θα επιλέγει ποιητικές συλλογές από την πρόσφατη ελληνική παραγωγή, θα προσθέτει λίγο αλάτι, και θα τις αφήνει να αυτοπαρουσιαστούν. Στο «τεύχος 24» συνομιλεί με τα πρόσφατα βιβλία και τους ποιητές: Μαρία Φίλη, Βασίλη Μανουσάκη, Στάθη Κουτσούνη, Ηλία Κεφάλα. Ελένη Αλεξίου, Βασιλική Νικοπούλου, Τζούλια Φορτούνη και Κώστα Στεργιόπουλο.
Ο Ζαφείρης Νικήτας γράφει για τη Βασιλική Ράπτη και το νέο της βιβλίο “TRANSITORIUM” O Κώστα Στεργιόπουλος γράφει για την Κατερίνα Κούσουλα και το βιβλίο της «Ο ΤΩΝ ΩΡΑΙΩΝ ΜΑΚΑΡΩΝ -περιοδεύων κήπος επταήμερος-» Βιντεοθήκη, Συναντάτε και ακούτε γνωστούς Έλληνες ποιητές να μιλούν για το έργο τους και να διαβάζουν ποιήματα τους.
Και όπως πάντα οι στήλες: Βιβλία που λάβαμε, ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ, ΕΙΔΗΣΕΙΣ
Ποιητές στην κονσόλα, ιερουργοί μιας ιδιαίτερα μυστικιστικής λειτουργίας. Ανάμεσα στα βιβλία, τα χειρόγραφα, τις τυπογραφικές μηχανές και το μπαρ, μια κονσόλα και η κυριαρχία της, μία νύχτα κάθε μήνα.
Στήνουμε βινύλια, cd, mp3, μικρόφωνο, ηθοποιούς και ποιητές και προσπαθούμε να μεταδομήσουμε την ποίηση, τους ποιητές και τους αναγνώστες
Θέμα βραδιάς αρ. 3: Σκοτεινά Χριστούγεννα
Ιερουργός ο ποιητής Νίκος Ερηνάκης
Συνδαιτυμόνας ο ποιητής Γιάννης Αντιόχου.
Είσοδος ελεύθερη
Ειδικές τιμές στα ποτά / Happy Night
They came in to the little town
A semi-naked band subdued and silent
All that remained of their tribe
They came here to the place of their old bora ground
Where now the many white men hurry about like ants.
Notice of the estate agents reads: “Rubbish May Be Tipped Here”.
Now it half covers the traces of the old bora ring.
”We are as strangers here now, but the white tribe are the strangers”.
We belong here, we are of the old ways.
We are the corroboree * and the bora ground,
We are the old ceremonies, the laws of the elders.
We are the wonder tales of Dream Time, ** the tribal legends told.
We are the past, the hunts and the laughing games, the wandering camp fires.
We are the lightening bolt over Gamhenbah Hill
Quick and terrible,
And the Thunderer after him, that loud fellow.
We are the quiet daybreak paling the dark lagoon.
We are the shadow-ghosts creeping back as the camp fires burn low.
We are nature and the past, old the old ways.
Gone now and scattered.
The scrubs are gone, the hunting and the laughter.
The eagle is gone, the emu and the kangaroo are gone from this place.
The bora ring is gone.
The corroboree is gone.
And we are going.
ΧΑΝΟΜΑΣΤΕ
Μπήκανε στη μικρή πόλη
Μια μπάντα ημίγυμνη, υποτελής και σιωπηλή
Απομεινάρι της φυλής τους
Ήρθαν εδώ, στον αρχαίο ιερό τόπο της μλυησης
Που τώρα πολλοί λευκοί σαν τα μυρμήγκια κατακλύζουν.
“Ρίψη Σκουπιδιών Εδώ”, η πινακίδα του κτηματομεσιτικού γραφείου.
Μισοκαλύπτει πια τα ίχνη του αρχαίου ιερού κύκλου.
“Είμαστε σαν ξένοι πια εδώ, κι όμως η λευκή φυλή είναι η ξένη”.
Εμείς ανήκουμε εδώ, εμείς της παράδοσης.
Είμαστε το corroboree κι ο ιερός τόπος της μύησης,
Είμαστε οι αρχαίες τελετές, οι νόμοι των γηραιών.
Είμαστε τα παραμύθια του Dream Time, οι προφορικοί μύθοι της φυλής.
Είμαστε το παρελθόν, τα κυνήγια και τα χαρούμενα παιχνίδια, οι νομαδικές
φωτιές στους καταυλισμούς.
Είμαστε η αστραπή πάνω από τον λόφο του Gamhenbah
Γρήγορη και φοβερή.
Και ο Κεραυνός που την ακολουθεί, αυτός ο εκκωφαντικός σύντροφος.
Είμαστε το ήσυχο χάραμα που χλομιάζει τη σκοτεινή λιμνοθάλασσα.
Είμαστε οι σκιές των φαντασμάτων που επιστρέφουν στα κλεφτά καθώς οι
φωτιές στον καταυλισμό σβήνουν.
Είμαστε η φύση και το παρελθόν, η παράδοση όλη.
Χαμένα πια όλα και διασπαρμένα.
Οι λόγγοι χάθηκαν, το κυνήγι και το γέλιο.
Ο αετός χάθηκε, η στρουθοκάμηλος και το καγουρό χαθήκανε απ’ αυτή τη γη.
Ο ιερός κύκλος χάθηκε.
To corroboree χάθηκε.
Κι εμείς χανόμαστε.
*Corroboree: Τελετές των ιθαγενών με χορό και τραγούδι. Η λέξη χρησιμοποιήθηκε αρχικά από τους Ευρωπαίους αποικιοκράτες και προέρχεται από την ιθαγενική λέξη caribberie.
**Dream Time: Ονειροχρόνος. Κεντρική έννοια του πολιτισμού και της κουλτούρας των Αβοριγίνων. Αναφέρεται στην αέναη Δημιουργία αλλά η ερμηνεία της διαφοροποιείται απο φυλή σε φυλή.
#Μετάφραση: Δανάη Σιώζιου. Από το ποιητικό περιοδικό “Τεφλόν”, τεύχος 2, Φθινόπωρο-Χειμώνας 2009-2010.
είμαι ένας μεθυσμένος ακροβάτης
ένας απίστευτα γενναίος ισορροπιστής
βαδίζω απρόσεχτα χορεύω
γλυστράω κρατιέμαι την έσχατη στιγμή
παίζω με την κομμένη σας ανάσα
περιγελώ τα επιφωνήματα
εγώ ο ίδιος πριονίζω το σχοινί
στο χέρι μου κρατάω σφιχτά τον ουρανό
τον τρύπιο σκούφο μου για τα φιλοδωρήματα
το ξέρω πως θα συντριβώ
το αίμα μου πάνω στην άσφαλτο θα σχηματίσει
ένα παράξενο φεγγάρι
οι νοσοκόμοι με τα άγρια γένεια
θα διασώσουν μοναχά
κείνο το εκθαμβωτικό λουλούδι
που θε ν’ανθίσει στο σημείο που έπεσα
To Koskino 