Καθώς περπατώ αργά μέσα
Στον δασωμένο γεμάτο κηλίδες ηλιακού φωτός δρόμο, μια μεγάλη
Μαβιά πεταλούδα έρχεται να σταθεί
Πάνω στον γυμνό μου ώμο, ύστερα
Πετά κάνοντας μικρές περιστροφές
Και έρχεται ξανά πίσω και
Ξανά πάνω στους ώμους και
Στα χέρια μου, φτερουγίζοντας γύρω μου
Σαν τις ψυχές πάνω στους Ορφικούς τάφους.
Αυτό δεν μου έχει ξανασυμβεί,
Και νιώθω πως η σάρκα μου
Ξάφνου γλυκιά έχει γίνει
Με μια μεταμόρφωση
Που παραμένει ακόμα κι από τον εαυτό μου μυστική.

*Μετάφραση: Γιάννης Λειβαδάς. Από το βιβλίο “Κένεθ Ρέξροθ, Ποιήματα”, εκδόσεις Ηριδανός, 2014 (σελ. 52).

Του Γιώργου Καρτάκη

«Ξαφνικά εκπλήσσομαι με ό,τι έχω κάνει. Με τα στιχάκια μου. Κάποια μέρα θα εκτίθενται στο μουσείο ενός ψυχιατρικού ινστιτούτου και πλάι τους θα υπάρχει η επιγραφή: Ποιήματα μιας 19χρονης ασθενούς, ανίκανης για λογική σκέψη. Ποτέ δεν έκανε διαλογισμό, ποτέ δεν έδειξε να ενδιαφέρεται για κάτι. Ούτε μια φορά δεν φάνηκε συλλογισμένη. Προφανώς υπήρξε ευαίσθητη και είχε μια τάση να θεωρεί τον εαυτό της μεγαλοφυϊα. Επιθετική. Γεμάτη συμπλέγματα. Διεφθαρμένη. Ακίνδυνη».   

Μπορεί εξομολογήσεις μιας τέτοιας κλιμακούμενης απελπισίας να είναι συχνά ίδιον πολλών 19χρονων και να βρίσκονται γραμμένες, αν όχι με την ίδια ακρίβεια και ίσως  με λιγότερο αυτοσαρκασμό, ωστόσο, με παρόμοιο τρόπο στα ημερολόγια τους, όμως τα ποιήματα της Αλεχάντα Πισαρνίκ δεν διέτρεχαν ποτέ τον κίνδυνο να καταλήξουν ως τεκμήρια μιας θυμώδους ψυχής στους φακέλους των ασθενών, πόσο μάλλον να πέσουν θύματα λήθης. Αντιθέτως!

Η Αλεχάντρα Πισαρνίκ – η «κόρη του ανέμου», όπως αυτοαποκαλείτο – υπήρξε  κόρη μεταναστών εβραϊκής καταγωγής από την Ουκρανία. Γεννήθηκε και μεγάλωσε προστατευμένη με μητρικές γλώσσες τα Γίντις – γερμανοεβραϊκή γλώσσα που μιλούσαν οι Εβραίοι Ασκενάζι –  και τα Ισπανικά στο Μπουένος Άιρες. Ξεκίνησε να γράφει σε νεαρή ηλικία, θεωρήθηκε ταλαντούχα καταλαμβάνοντας γρήγορα κεντρική θέση στη λογοτεχνική σκηνή της Αργεντινής. Απέκτησε θερμούς υποστηρικτές μεταξύ των οποίων οι Ίταλο Καλβίνο και Οκτάβιο Παζ. Ο δεύτερος μάλιστα γράφει το 1962 τον πρόλογο στην ποιητική της συλλογή «Το δέντρο της Αρτέμιδος». Στη νεκρολογία που ο Χούλιο Κορτάσαρ γράφει προς τιμήν της, αναφέρει: « Αρκεί να ψιθυρίσει κανείς το όνομα της και ο αέρας ριγεί γεμάτος ποίηση και θρύλους».

Την πρώτη ποιητική της εμφάνιση ακολούθησαν πέντε ακόμα συλλογές, πριν να αυτοκτονήσει τον Σεπτέμβριο 1972 σε ηλικία μόλις 36 ετών με υπερβολική δόση υπνωτικών.

Εκτός από το ποιητικό της έργο, τα ημερολόγιά της – είκοσι τετράδια, έξι δακτυλογραφημένα  χειρόγραφα και πολλά μεμονωμένα φύλλα, στα οποία η ποιήτρια προσπαθεί να καταγράψει «τη δριμύτητα και σύγχυση του εσωτερικού της κόσμου» – διαφωτίζουν σε επαρκή βαθμό την προσωπικότητά της.  
Continue reading →

Θέλω να παριστάνω τον υγιή
αλλά όμως δεν είναι αλήθεια.

Μιμούμαι τους άλλους ανθρώπους
όμως ξέρω βαθιά μέσα μου ότι προσποιούμαι.

Δεν είμαι αληθινός, υποκρίνομαι.
Όσοι με ξέρουν νομίζουν ότι πραγματικά υπάρχω.

Δεν μπορούν να καταλάβουν πως αυτό
δεν συμβαίνει στην πραγματικότητα.

Είμαι ένα λάθος της Φύσης.
Το άγχος ωθεί τις πράξεις μου, τίποτε άλλο.

Καμιά φορά ζω κι εγώ
για λίγο φυσιολογικά, μασκέ.

Κατόπιν όμως επιστρέφω στο σκοτάδι,
στη θαμπάδα της ανυπαρξίας μου.

*Από τη συλλογή “Ποιήματα 2009-2013”.

1. Sun Frisco

λόφοι ομίχλης
πλυντήριο πόλεως
ήλιος πρίζα

2. San Francisco Sun

χρυσώς γέφυρας
δοκοί, πύλη δοκεί
άγιο ήλιο

3. Σαν το TranceΑμέρικα*

τσάι να τάουν
οι δράκοι ανθίζουν α!
δες σκιά πυραμίδος

4. San Francisco – Bay Bridge Bridge

καλωδιακά χα-
μόγελα, σιδεράκια
ορθοδοντικά

*Από τη συλλογή “Λόγοι Χ Αμερικής”, Διαδικτυακή έκδοση Ενδυμίων (σελ. 20).

Άνθος χαϊκού
άπειρη ευγλωττία
του ελαχίστου.

Στάλες στη στέγη

μού χτυπά η φωνή σου

Τη φιλοξενώ.

Απλώνω δίχτυα

φεγγαρόφωτα φύλλα

στο πανέρι μου.

Σελίδα κύμα

γεμίζει ναυάγια

τους φάρους σβήνεις.

Λείπεις τις νύχτες
τόσα χρόνια ονείρων
σε περιμένω.

Των βημάτων σου
ο βραδινός επαίτης
ερημωμένος.

Ξεκινώ ένα ποίημα

Με φυλλοβόλο ρυθμό

Αχνό σαν ζύμη…

Ο καθρέφτης

σίγουρα Ποτέ 

δεν αποδίδει τη ψυχή.

Η σιωπή είναι η τελειότερη 

Συμφωνία

Φορώ τα φαρδιά μου παπούτσια
και τις ζαρωμένες μου κάλτσες

και μία από τις σιέλ, χιλιοπλυμένες ρόμπες ασθενών

που οι άντρες και οι γυναίκες αυτής της χώρας φορούν.

Λείπουν σε όλους τα εσώρουχα

και οι παλιές ημέρες. Αυτές οι καινούργιες, άχαρες,

μεσαίες

ημέρες πόνου και φροντίδας, αυτή η καθημερινή 

μιζέρια μάς έχει κατατάξει σε περιπτώσεις, μια περίπτωση

που ο ένας γιατρός θεραπεύει για πάντα… Το πρόσωπο.

Οι ασθενείς έχουν συνηθισμένες ελπίδες χωρίς ελπίδα

για κάτι απ’ έξω απ’ το μηχάνημα – η σύζυγός του,

ο σύζυγός του – να εισέλθει με ορμή και να το ζωοποιήσει.

Αλλά, όταν η πόρτα ανοίξει, είναι άλλη μία ρόμπα 

ασθενούς.

Μας κοιτά, την κοιτάμε. Το μικρό κοπάδι μας

από γαλαζοντυμένους ασθενείς, σε μιαν απογυμνωμένη 

ισότητα,

ποθώντας για κάθε νοσοκόμα και γιατρό που περνούν

υγιείς και ντυμένοι, να κάνουν φίλους με, ξεδιαλέγοντας,
το ΕΓΩ

που συνήθιζε να είναι, όμως είμαστε ίδιοι

και απαράλλακτοι.

Είναι καλύτερα να ξαπλώσω πάνω στο ακτινολογικό 

τραπέζι,

σκιαγραφικό στη σπονδυλική μου στήλη. Ο ακτινολόγος

με συστήνει σ’ έναν ευγενικό άνθρωπο, έναν ειδικό

στις σπονδυλικές στήλες όπως η δική μου:

τα φώτα σβήνουν, με περιστρέφει.

Η μυελογραφία μου είναι αρνητική. Αυτό μ’ ενθουσιάζει,

ο ευχάριστος ειδικός με συγχαίρει,

και βγάζω τη ρόμπα μου με χαρά, φορώ
τις δικές μου πιτζάμες, το δικό μου νυχτικό,

και επιστρέφω πίσω στο δωμάτιό μου, το 601.

*Μετάφραση: Γιάννης Αντιόχου. Από το “Η Θηριώδης Μούσα”, Εκδόσεις Μικρή Άρκτος (2008).

Κανείς δεν ξέρει,
Πως μαζί μου μεγαλώνει το φθινόπωρο,
πως, όταν λέω “εμείς”
Κάτι πεθαίνει στη σιωπή,πίσω από κάθε λέξη,
Πως η φωνή, που σε ονομάζει, με παγώνει./

Η συντροφιά μου, μερικές φορές,
Τίποτε περισσότερο, από αέρινα, αόρατα χέρια.
Μαλλιά λυτά, μ΄ ένα ψίθυρο βροχής,
Ή η απέραντη απογοήτευση των μελαγχολικών κήπων.

Δεν υπάρχει κάτι που να μην κρυώνει.
Τί θα γίνει μ’ εμάς;
Μαδημένη ενθύμηση,
Αργή, δίχως τύψεις μιας πονεμένης ψυχής,
Θά ‘σαι σε άλλα χείλη, ένα άλλο χαμένο ρόδο.

Κάθε φορά λιγότερο δική μου,
Και πάντα μια εξουθενωμένη γυναίκα, ποτέ πια.
Εκείνη, που μου άνοιξε την πληγή του τραγουδιού.
Εκείνο που μένει, τόσο μόνο δίχως εσένα: το ασήμαντό μου εγώ.

*Μετάφραση απ΄τα Ισπανικά: Μόσχος Ε.Λαγκουβάρδος. Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό “Γραφή”, τεύχος 64, Άνοιξη 2008.