ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΜΠΛΑΝΑ

Αλλά προβάλλων απλώς το σύγγραμμα τούτο ως ιστορίαν ή αν αγαπάς κα- λύτερα ως μύθον, εις τον οποίον, μεταξύ τινών αξιών μιμήσεως παραδειγμάτων, θέλουν ευρεθή ίσως και άλλα δικαίως φευκτά, ελπίζω ότι αυτό θέλει ωφελήσει τινάς, χωρίς να βλάψει κανένα, και ότι όλοι θέλουν με ομολογήσει χάριν διά την ειλικρίνειάν μου.
ΡΕΝΕ ΝΤΕΚΑΡΤ

Διαθέτει άραγε η μεταμοντέρνα ή μεταβιομηχανική εποχή μας το προνόμιο που υπαινίσσεται αυτό το άκρως αντιμεταφυσικό «μετα-»; Συνιστά μήπως –για πρώτη φορά στην ιστορία της ανθρωπότητας, όπως λέγεται– μια εποχή (με τη φιλοσοφική έννοια) εντός της οποίας έχουμε το δικαίωμα να σχολιάζουμε το παρελθόν ως έναν ήδη αρτιωμένο κύκλο ανάπτυξης, ή πρόκειται για μιαν ακόμα έξαρση πνευματικής αλαζονείας, από εκείνες που έχουμε εντοπίσει προ πολλού στον εγκυκλοπαιδισμό του Ακινάτη, στο Υπέρτατο Ον του Ροβεσπιέρου, στο υπερφίαλο Απόλυτο του Χέγκελ; Και αν ισχύει το δεύτερο, είναι μόνο αλαζονεία η βιασύνη να διακηρύττεις το τέλος όλων των θεμελιωδών εννοιών, με τις οποίες η ανθρωπότητα προσπάθησε να συλλάβει τον εαυτό της καθοδόν προς τον εαυτό της, ή ένα ακόμα πρόγραμμα ορθολογικής διαχείρισης του ανθρώπινου δυναμικού, από αυτά που τόσο συχνά εκπόνησαν τα τελευταία 60 χρόνια οι περίφημες Σχολές Στελεχών της Σοβιετικής Ένωσης, αλλά και τα Τμήματα Στρατηγικού Μάρκετινγκ Μη Κερδοσκοπικών Οργανισμών των ΗΠΑ;

Ας θυμηθούμε πώς ξεκίνησε αυτή η παράδοξη ιδέα για το τέλος της Ιστορίας, η οποία έ-λαβε διαστάσεις κωμικής απομίμησης επιστη- μολογικού μοντέλου. Το 1989, η αμερικανική συντηρητική επιθεώρηση διεθνών υποθέσεων The National Interest δημοσίευσε το δοκίμιο “Το τέλος της Ιστορίας”, του διεθνολόγου Γιοσιχίρο Φράνσις Φουκουγιάμα. Εκεί, ο Φουκουγιάμα, μέλος της ομάδας πανεπιστημιακών οι οποίοι, εμπνεόμενοι από τις πολιτικές απόψεις του νεο καντιανού πολιτικού φιλοσόφου Λ. Στράους, επεξεργάστηκαν θεωρητικά την πολιτική παγκόσμιας ηγεμονίας των Μπους, διακηρύττει το τέλος της Ιστορίας ως αντιπαράθεσης ιδεολογιών και την αρχή μιας περιόδου που θα χαρακτηρίζεται από την επικράτηση του κλασικού φιλελευθερισμού, έχοντας να επιλύσει μόνο τα προβλήματα που προκύπτουν από τις ανθρωπολογικές ορίζουσες του ανθρώπινου είδους. Για να δώσει κύρος στον ισχυρισμ του, επικαλείται τα σχόλια στη Φαινομενολογία του πνεύματος του Χέγκελ, που πραγματοποίησε ο Ρώσος φιλόσοφος Αλεξάντρ Κοζέβ.

Στην πραγματικότητα, οι απόψεις του Φουκουγιάμα δεν ήταν παρά μια χοντροκομμένη αναπαραγωγή των παράδοξων απόψεων του Κοζέβ, ο οποίος –εγκλωβισμένος ανάμεσα στις απάνθρωπες συνέπειες της μαρξιστικής ορθοδοξίας και στις αποτυχημένες προσπάθειες της φαινομενολογίας να θεμελιώσει μια στοχαστική επαφή με την Ιστορία– θεώρησε πως τα προβλήματα που θέτουν τα διαρκώς επανερχόμενα ιστορικά προτάγματα μπορούν να λυθούν στο επίπεδο της ανθρωπολογίας· μιας ανθρωπολογίας, όμως, ήδη μολυσμένης από την ασθένεια του φιλοσοφικού συστήματος, που οι Μαρξ και Ένγκελς είχαν θέσει στο στόχαστρο της κριτικής από το 1845, με τη Γερμανική ιδεολογία. Με αυτή την κίνηση, ο Φουκουγιάμα προσδοκούσε την σιωπή των Ευρωπαίων πανεπιστημιακών, οι οποίοι –ήδη αμήχανοι από τα αλλεπάλληλα κύματα σχετικισμού που παρήγαγαν οι εργασίες τους– στέκονταν απέναντι στα καταλυτικά ιστορικά γεγονότα του τέλους του 20ού αιώνα, δίχως να μπορούν να επιλέξουν ανάμεσα στο χρέος τους να θέτουν σε αναστολή κάθε βεβαιότητα και την επί δεκαετίες ένοχη οικοδόμηση των σχέσεών τους με την πολιτική. Και η αλήθεια είναι πως τη σιωπή αυτή την εξασφάλισε ο Αμερικανός μάνατζερ του συντηρητισμού, αν εξαιρέσουμε ορισμένους διανοουμένους –που ούτως ή άλλως κινούνταν πάντα στον χώρο της αντιδογματικής Αριστεράς– και, φυσικά, τον πολύχρωμο θίασο των αποδομιστών, οι οποίοι τρέκλιζαν ανάμεσα στον θεωρητικό εξ- τρεμισμό του γνωστικισμού τους και στον νευρωτικό ακαδημαϊσμό. Η ευρωπαϊκή διανόηση δέχθηκε εξαιρετικά εύκολα τις έντεχνα απλου- στευτικές απόψεις ενός Αμερικανού συμβούλου. Τα αποτελέσματα αυτών των απόψεων, που δεν ήταν παρά ένα είδος γκρίζας διαφήμισης της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, αποτελούν σήμερα το πλαίσιο εντός του οποίου η αποκατεστημένη ιεράρχηση των «σταθερών» αξιών της αστικής κοινωνίας, όπως τη φαντάστηκε ή την επιθύμησε ο Χομπς (ως προστασία της ατομικής ύπαρξης με τη δημιουργία ενός αδέκαστου κράτους, που αντλεί το δικαίωμα της αποκλειστικής βίας από την αδυναμία του ατόμου να ελέγχει τη βιαιότητά του!) προσπαθεί να ανατάξει τις στρεβλώσεις της ανθρώπινης φύσης που δημιούργησαν μερικοί αιώνες αμφισβήτησης.
Continue reading →

Πυρακτωμένο σημάδι

Και τώρα
με το σημάδι στο πόδι
με το πυρακτωμένο σημάδι και το κορμί να λείπει
μοιάζω ανώνυμη
το ξέρω πως με έντυσαν όλοι
πως με είδαν τα φώτα του πρωινού
να ναρκώνομαι ακόμα και στη λάβα
το ξέρω αρνήθηκα το ταμπάκο της κοίμησης
…κοιμούνται μόνο όσοι αποφάσισαν

δεν άντεξε το σώμα τόση απελπισιά
κοιμήθηκα
πέραν τούτου δεν ξέρω αν μπόρεσα στον ύπνο μου
να κρατήσω την παρθενιά μου
δεν την έδωσα χωρίς καπνό που στέλνει μηνύματα πολέμου
δεν την έδωσα
και πάλι εδώ που ήρθα στο νότο
μαζί με άλλους με τους οποίους ποτέ δεν έμοιασα
-και μάλιστα τόσο που μοιάζοντάς τους θα απείχα από τα χνώτα μου-
μάλιστα εδώ στο νότο δεν μου είπαν
πως ακόμα κι ένα πόδι όταν κοπεί κομμάτια
μπορεί να περπατήσει με την ελπίδα των άλλων
και είπα δεν θέλω άλλες ελπίδες
είμαι γεμάτη από τ’ ανδραγαθήματα και τις πομπώδεις
φωνές των ευέλπιστων ανέλπιστων
θέλω να κτίσω δυο λόγια
δυο λόγια μόνο, ακόμα και με ένα πόδι
ακόμα και με ένα χνάρι χέρι
δυο λόγια δικά

***

Μεγάλο στήθος, μικρό στήθος

Τελείωσες
τον πρώτο σου πίνακα
από το σχήμα του σώματός μου
αλειμμένο με ακρυλικές ουσίες
και η πιο μικρή λεπτομέρεια
κι αμυχή
με τύλιξες σε σεντόνι
στα μαλλιά των στρειδιών και της πέτρινης σιωπής
με επιούσια χρώματα
τα ανακάτεψαν οι μέλισσες
στην αγάπη τους για το κίτρινο

είπες πως το στήθος μου ήταν πελώριο
δεν χωρούσε στο σεντόνι
θα σκόρπιζε τα χρώματα
σε σχέδια αλλόκοτα
-εγώ δεν το είχα προσέξει
πως είχα μεγάλο λιμάνι για να φύγεις-

τα δέντρα μπορούν κι απλώνονται
στη θάλασσα
απλώνονται στα χρώματα
σε σχήματα σα γύρη
σε γύρη που έχει κέντρο
σε κέντρο που έχει πλευρά
που αγγίζω και μετρώ
καρδιά που κτυπά

μα δεν το είχα προσέξει…
πως είχα μεγάλο στήθος

{…}
πήρες άλλο μοντέλο, μικρά λιμάνια
το ίδιο όμορφα
ίδια χρώματα άλειβες
έφτανε τουλάχιστον το σεντόνι
δεν περίσσευε
με λίγη συντήρηση μνήμης
όλα έφταναν

{…}
θα έβγαινες είπες
από το πρώτο επίδομα εργασίας
αν το μοντέλο σώμα μου ταίριαζε
στην αναπαράσταση των χρωμάτων σου
θα το λήστευε η τέχνη σου…
ληστεύεται το φυσικό λιμάνι;

λιγόστεψα το στήθος μου με κίνδυνο
να φτάνει στο σεντόνι με τ’ ακρυλικά σου

{…}

*Από τη συλλογή “Μουσώνες”, Εκδόσεις Αφροδίτη, Μελβούρνη 2015. Η εικόνα της ανάρτησης είναι έργο του ζωγράφου και ποιητή, Χρήστου Ζάχου.

Κι ἂν δὲν μπορεῖς νὰ κάμεις τὴν ζωή σου ὅπως τὴν θέλεις,
τοῦτο προσπάθησε τουλάχιστον
ὅσο μπορεῖς: μὴν τὴν ἐξευτελίζεις
μὲς στὴν πολλὴ συνάφεια τοῦ κόσμου,
μὲς στὲς πολλὲς κινήσεις κι ὁμιλίες.

Μὴν τὴν ἐξευτελίζεις πηαίνοντάς την,
γυρίζοντας συχνὰ κ’ ἐκθέτοντάς την
στῶν σχέσεων καὶ τῶν συναναστροφῶν
τὴν καθημερινὴν ἀνοησία,
ὡς ποὺ νὰ γίνει σὰ μία ξένη φορτική.

*Το ποίημα, το βίντεο και η εικόνα της ανάρτησης αναδημοσιεύονται από το ιστολόγιο Λογοτεχνία 21 στη διεύθυνση http://logotexnia21.blogspot.gr/2015/09/blog-post_24.html

Φουρτούνιασε η θάλασσα.
Απελπισμένα κύματα
χτυπιούνται στα βράχια.
Η θάλασσα φωνάζει:
-Όχι, άλλον ΑΪλάν!
Και φτάνει ο αντίλαλος
στη Λαμπεντούζα,
στο Φαρμακονήσι
και σ’ όλη τη Μεσόγειο.
Κλαίνε οι γλάροι:
-Όχι, άλλον Αϊλάν!
Και μένει μέσα μου ο θρήνος,
που κάθε βράδυ με ξυπνά
και μου ζητάει να παλέψω.

ειδοποιητήριο θανάτου

Περπατούσα κι είδα καρφωμένη στην κολόνα
την αναγγελία της κηδείας μου.
Ένα σκισμένο, σαν τη ζωή μου, ήταν χαρτί.

«Τον αγαπητό μας εχθρό
κι αντίπαλο και σκουλήκι
κηδεύομεν σήμερον.
Απεβίωσε ετών μηδέν,
ώρα αγνοουμένη
κάπου μεταξύ μεσονυκτίου και χαραυγής,
εν μέσω ύπνου, δυστυχής,
κι ονείρων.
Οι τεθλιμμένοι, λατρευτοί του δολοφόνοι».

Φόρεσα το δέρμα μου και κίνησα για το μέρος.
Ένα μεγάλο φράκτη κάγκελα βρήκα
και μέσα άνθρωποι πολλοί γύρω απ’ τον τάφο
με το πρόσωπό μου στους ώμους τους.
Φύγε, φώναξαν όλοι μαζί,
καθώς άνοιγα με τα κλειδιά του σπιτιού μου.
Δεν επιτρέπονται ‘δω πέρα ξένοι.

***

οικογενειακή γιορτή

Ήταν στο χριστουγεννιάτικο τραπέζι
η μάνα μου, ο πατέρας, ο Φραντς κι εγώ.
Ο πατέρας μού έτρωγε το χέρι
κι εγώ με το άλλο ανακάτευα το μυαλό μου,
ψάχνοντας να βρω το κουτάλι που είχε πέσει μέσα.
Η μάνα,
μοναδική γυναίκα πια στον κόσμο,
κρατούσε την ομπρέλα για να μην πέφτουν
οι βόμβες στα κεφάλια μας.
Κι ο Φραντς στη μέση του τραπεζιού
περίμενε τον πατέρα μας να τελειώσει μαζί μου.

Ο Φραντς
πάνω στη μεγάλη ασημένια πιατέλα
μ’ ένα μήλο στο στόμα.

***

ο κιτρινολαίμης

Ας κάνει κάποιος θεός
να προφτάσω τον κιτρινολαίμη.
Ας κάνει να μείνει ζωντανός
κάπου μες στο σύμπαν,
για να ξέρω απλώς ότι υπάρχει
κι ότι αναδεύει το τίποτα με τα φτερά του.
Να με κρατά η προσμονή
μην τύχει κάποτε και τόνε δω
να ξετρυπώνει με το ράμφος του μια νύμφη
απ’ τα σπλάχνα μιας βελανιδιάς.

Ας κάνει κάποιος άνθρωπος
Θεός να υπάρξει,
που θα μου φυλάξει
έναν μοναχά μικρό
κιτρινολαίμη.

***

ηδονίζονται

Με ρωτούν στον δρόμο οι περαστικοί:
Γιατί κρατάς τα φρύδια σου σφιχτά κατεβασμένα;
Ηδονίζονται να το ακούν:
Για να μην μου βγάλετε τα μάτια.

*Από τη συλλογή “Ανεκπλήρωτοι φόβοι”, εκδ. Πολύτροπον

«Τελειώνετε, μπάσταρδα», η θηλαστική αποτυχία,
«μαζέψτε τ’ απομεινάρια της βούλησής σας.
Ρενέ, Ιμμανουέλ, Γκέοργκ, Φρίντριχ,
βάλτε τα χέρια και τα πόδια σας σωστά.
Πάλι παίζετε με τους διορισμούς του Όντος;
. . . . . . . . . . . . . .
Έξω η νύχτα ήταν σπαρμένη σκοτεινούς
αυτόχειρες. Έριχνε
ψιλή-ψιλή απελπισία και το δάσος
βογκούσε βαριά πληγωμένο από αιωνιότητα.
Τι κάθεστε, ασύστατοι;
Αν ο νεκρός του καθενός δεν είναι
του καθενός νεκρός, προς τι
επάνω ο ουρανός και κάτω η γη;
Όποιος δεν έχει παράδεισο, έχει φλέβες.

Παρουσιάζει ο Ειρηναίος Μαράκης

Δεν υπάρχουν ποιητές στις μέρες μας κι όσοι γράφουν ποίηση τίποτα δεν έχουν να πουν, να ποια είναι, μεταξύ άλλων, η σύγχρονη αντίληψη για την ποίηση. Κι όμως μέσα από τις εβδομαδιαίες παρουσιάσεις του Ατέχνως στη στήλη των «Νέων Δημιουργών» αναδεικνύεται μια διαφορετική, πολύχρωμη πραγματικότητα όπου νέοι ποιητές και συγγραφείς όχι απλά γράφουν ποίηση αλλά και που επικοινωνούν με την κοινωνική πραγματικότητα. Ο ποιητής Θεοχάρης Παπαδόπουλος που παρουσιάζουμε σήμερα, αποτελεί ακόμα μία περίπτωση που επιβεβαιώνει τη θέση μας εφόσον, παρά το σχετικά νεαρό της ηλικίας του -γεννήθηκε στον Πειραιά το 1978- αριθμεί πλέον στο ενεργητικό του έξι ποιητικές συλλογές, έχοντας διαμορφώσει από τη δεύτερη κιόλας συλλογή του, το προσωπικό ύφος μιας ολιγόστιχης, λιτής ποιητικής γραφής, άμεσα κατανοητής, κοινωνικής και βαθιά πολιτικής. Είναι ένας σημαντικός εκπρόσωπος της σύγχρονης ποιητικής γενιάς της αγανάκτησης και της κοινωνικής διαμαρτυρίας.

Γιος του ποιητή Αντώνη Θ. Παπαδόπουλου. Σπούδασε στη σχολή Οικονομίας και Διοίκησης του τμήματος Λογιστικής στο ΤΕΙ Χαλκίδας, και ζει στην Αθήνα. Ασχολείται με την ποίηση από τα παιδικά του χρόνια ενώ έχει πληθώρα δημοσιευμάτων σε λογοτεχνικά περιοδικά, είτε δικές του δημιουργίες, είτε λογοτεχνική κριτική. Ποιήματά του έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά, τα βουλγαρικά και τα πακιστανικά (ουρντού) κι έχει λάβει μέρος σε διεθνή λογοτεχνικά συνέδρια. Έκανε την πρώτη του δημοσίευση το 1993, ενώ κυκλοφόρησε την πρώτη του ποιητική συλλογή με τίτλο Τα Παράταιρα (ιδιωτική έκδοση) το 1997. Οι υπόλοιπες συλλογές του είναι οι Κραυγές (Ιωλκός, 2009), Ερείπια (Ρέω, 2010), Πρόσωπα Γνωστά (Ρέω, 2011), Ξερόκλαδα (Ρέω, 2012), Πρόγνωση καιρού (Vakxikon, 2014). Αντιπρόεδρος του Διεθνούς Πολιτιστικού Κέντρου «Ανάδρασις». Επίσης, είναι μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών, της Πανελλήνιας Ένωσης Λογοτεχνών καθώς και μέλος του Ομίλου για την Unesco Τεχνών Λόγου και Επιστημών Ελλάδας. Επίσης, είναι μέλος της Φιλολογικής Στέγης Πειραιώς και ιδρυτικό μέλος του Νέου Πνευματικού Κύκλου Καλλιθέας.
Continue reading →

αυτή η άγνωστη ψυχή
συναγωνίζεται
ενάντια στα χρώματα

αυτή η άγνωστη μυρωδιά
παραβγαίνει
ενάντια στο ρεύμα
αγωνιώντας να είναι
αποτελεσματική και ευχάριστη

αυτή η άγνωστη φωτιά
ανάμεσά μας
τείνει να γίνει ηφαίστειο

όλα είναι άγνωστα
και εμείς αυτοσχεδιαστές
στις καθημερινές μας εξεγέρσεις