ΠΡΩΘΥΣΤΕΡΟ

Μεγάλα λόγια σαν σπάσιμο γυαλιού ξεθύμαναν στις πλατείες
Κατάφωρη παραβίαση των κανόνων δόμησης του ήλιου
Πλεκτάνη η αγάπη σου με θραύσματα χιονιού
Ανέκοψε τη σταθερή πορεία μου προς τον ουρανό.
Η νύχτα πια έχει το σχήμα του χταποδιού
Που εκτοξεύει μελάνι και βιτριόλι στα μάτια.

Ακούμπησα σε μια σκιά, παρά πόδα κρατώντας τη θλίψη
Αγκάλιασα το θάνατο καθώς επέστρεφε απ’ τη συναγωγή
Το όπλο εκπυρσοκρότησε και μοναξιές γέμισε το δωμάτιο
Δεν ήταν όλες δικές μου – κι η άνοιξη είχε συμμετοχή.

Αράδιασα στο τραπέζι απαρχαιωμένες μνήμες
Έκανα τόπο να περάσει το άρμα της τύψης
Υποχρέωσα το παρελθόν να οριοθετήσει το άπειρο
Που κρύβεσαι τους χειμωνιάτικους μήνες.

Έξω απ’ το παράθυρο το μέλλον έπαιζε φυσαρμόνικα
Μετρώντας από τώρα τους δικούς του νεκρούς.

***

ΘΝΗΤΟΣ

Κι αν ακόμη μιλώ σε τυφλούς
Δεν ακούω πια τα χρώματα
Αγγίζω τη σκληρότητα του ανέμου
Γεύομαι μπαγιάτικες μυρωδιές
Κι αναπνέω μόνο πικρές σκέψεις.

Παρά ταύτα
Έχω δικαίωμα να πεθάνω ελεύθερος
Μη μου στερήσετε αυτή την τιμή
Θέλω ν’ αφήσω διαθήκη ένα χαμόγελο
Κι ένα σκύλο ν’ ακολουθεί την κηδεία μου
Μια κρύα μέρα με πολλά σύννεφα.

Αν θεωρήσετε ότι δε σας έβλαψα
Δώστε μου μια δεύτερη ζωή
Εγώ πάντα ο ίδιος θα είμαι
Την οροφή του κόσμου
Θα συντρίβω μεσάνυχτα
Και μετά θα πηγαίνω για ύπνο
Κάνοντας τον ανήξερο
Και ρίχνοντας το φταίξιμο
Στα τραύματα της παιδικής ηλικίας.

Άλλωστε
Πολλές γυναίκες με ακολούθησαν
Λίγες με αγάπησαν
Και μόνο μία
Πρόφερε σωστά τ’ όνομά μου.

Καλές οι κραιπάλες
Καλύτερες οι μοναξιές
Μα τίποτα δε θα με σώσει
Απ’ τα δόντια του χρόνου.
Μαζί θα κοιμόμαστε
Μαζί θα ξενυχτάμε
Αλλά στο τέλος
Αυτός θα κλείσει πρώτος το φως.

Πρέπει να φύγω τώρα
Να προλάβω να σώσω τη θάλασσα απ’ τη φωτιά
Γιατί δε θα υπάρχει πια καιρός να μετανοήσω
Αφού στις δώδεκα θα ξαναγίνω θνητός.

*Από τη νέα συλλογή του Γιώργου Γκανέλη “Εκτός Εαυτού”, Εκδόισεις “Στοχαστής”.

ΕΡΕΙΠΙΑ

Σιγουρεύω τα βήματα

Ο δρόμος έχει γεμίσει χορτάρια
και οι πέτρες δείχνουν στο βάθος
το ξεχασμένο χωριό.
Γέρικες ελιές προσφέρουν τη σκιά τους
στο καμένο ξωκλήσι.

Ο κόσμος, σκέφτομαι, δεν μας ανήκει.
του ανήκουμε.

***

ΜΕΘΟΡΙΟΣ

Τον περισσότερο καιρό μοιάζουμε
πάνοπλοι σκοπευτές σε παραμεθόρια φυλάκια.
Έτοιμοι να χτυπήσουμε έναν ανύπαρκτο εχθρό.
Περιμένοντας ένα νεύμα, μια φωνή
κάτι που να μας δείξει τέλος πάντων ότι εξυπηρετεί
η παρουσία μας εδώ.
Χρόνια τώρα, κι ας είναι τα καράβια που μας φέραν
καταστρεμμένα και οι σημαίες μας τρύπιες.

Δεν γίνεται τίποτα εδώ. Μονάχα η κίνηση του ήλιου
κάθε πρωί
και η κοίμησή του το δείλι, το φεγγάρι, τ’ αστέρια.
Πολλοί δεν άντεξαν. Φύγαν. Δεν γύρισαν.
Υπάρχουν κι άλλοι που τα είδαν όλα
και τώρα στη λήθη αναπαύονται
κι άλλοι που δεν είδαν τίποτα κι ακόμα προσμένουν
κι άλλοι που είδαν και κάναν πως δεν είδαν.

Εμείς οι υπόλοιποι, τι να κάναμε; πήραμε
τα σκουριασμένα μας όπλα και σημαδέψαμε.
Εξ άλλου αυτό δεν ήταν το χρέος μας;

*Από τη συλλογή “Το Δέρμα της Νύχτας”, εκδόσεις Οδός Πανός, Αθήνα 1999.

Οι σύγχρονοι εγκληματίες
Έχουν άδεια να συγκεντρώνονται καθημερινά στα πάρκα και στους κήπους.
Εφοδιασμένοι με δυνατά κυάλια και ρολόγια της τσέπης
Ληστεύουν τα περίπτερα με την εύνοια του θανάτου
Και στήνουν τα εργαστήρια τους στους ανθισμένους ροδόκηπους.
Από κει κατασκοπεύουν πλανόδιους φωτογράφους και ζητιάνους
Προτείνοντας να χτίσουν ένα μικρό ναό στη δυστυχία
Κι αν τους δοθεί η ευκαιρία στριμώχνουν κάποιο δυστυχισμένο λούστρο.
Η αστυνομία τρομοκρατημένη φεύγει μπροστά σ’ αυτά τα τέρατα.
Κατά το κέντρο της πόλης
Όπου εκδηλώνονται οι μεγάλες πυρκαγιές στο τέλος του χρόνου
Κι ένας ανδρείος κουκουλοφόρος ληστεύει δυο αδελφές του ελέους
Οι διαφθορές του σύγχρονου κόσμου:
Το αυτοκίνητο κι ο κινηματογράφος,
Οι φυλετικές διακρίσεις,
Η εξολόθρευση των ερυθροδέρμων,
Τα μεγάλα χρηματιστικά παιχνίδια,
Η καταστροφή των γερόντων,
Το εμπόριο λευκής σαρκός από διεθνείς σοδομίτες,
Η αυτοδιαφήμιση κι η λαιμαργία
Οι πολυτελείς κηδείες
Οι προσωπικοί φίλοι της «εξοχότητάς του»
Η εξύψωση του φολκλόρ σε κατηγορία ιδανικού,
Η κατάχρηση των ναρκωτικών και της φιλοσοφίας.
Το μαλθάκωμα αυτών που ευνοεί η τύχη,
Ο αυτοερωτισμός και οι σεξουαλικές ανωμαλίες,
Η εξύψωση του ονειρικού και του υποσυνείδητου επί ζημία του κοινού νου,
Η υπερβολική εμπιστοσύνη σε ορούς και εμβολιασμούς,
Η θεοποίηση του φαλλού,
Η διεθνής πολιτική σηκωμένων ποδιών του αντιδραστικού τύπου,
Η άκριτη δίψα για μεγαλεία και δύναμη,
Ο χρυσοθηρισμός,
Ο μοιραίος χορός των δολαρίων,
Ο καιροσκοπισμός και οι εκτρώσεις,
Η καταστροφή των ειδώλων,
Η υπερβολική διάδοση της δίαιτας και της παιδαγωγικής ψυχολογίας,
Το βίτσιο του χορού, του τσιγάρου και του τζόγου
Τα ίχνη αίματος που συνήθως βρίσκονται στα σεντόνια των νεόνυμφων,
Η τρέλα με τη θάλασσα,
Η αγοραφοβία και η κελιστοφοβία,
Η αποσύνθεση του ατόμου,
Η ματωμένη φιλοπαιγμοσύνη της θεωρίας της σχετικότητας
Το ντελίριο της επιστροφής στην κοιλιά της μάνας,
Η λατρεία του εξωτικού,
Τα αεροπορικά δυστυχήματα,
Οι εμπρησμοί, οι μαζικές εκκαθαρίσεις, η αφαίρεση των διαβατηρίων,
Όλ’ αυτά γιατί έτσι,
Γιατί προξενούν ίλιγγο
Η ερμηνεία των ονείρων
Και η διάδοση της ραδιομανίας.
Καθώς αποδεικνύεται,
Ο σύγχρονος κόσμος αποτελείται από πλαστικά λουλούδια,
που μεγαλώνουν σε κάτι γυάλινες καμπάνες που μοιάζουν με θάνατο,
Είναι καμωμένος από αστέρια του κινηματογράφου,
Κι από ματωμένους πυγμάχους που αγωνίζονται κάτω απ’ το φεγγαρόφωτο
Αποτελείται από ανθρώπους-αηδόνια που ελέγχουν την οικονομία των χωρών
Μέσα από μηχανισμούς που ερμηνεύονται εύκολα,
Αυτοί ντύνονται γενικά στα μαύρα, όπως οι προπομποί του φθινοπώρου
Και τρέφονται με ρίζες άγριων φυτών.
Στο μεταξύ, οι σοφοί που τους φάγαν τα ποντίκια
Σαπίζουν στα υπόγεια τω νκαθεδρικών ναών,
Κι οι ευγενικές ψυχές υπόκεινται σε άγριους διωγμούς απ’ την αστυνομία
Ο σύγχρονος κόσμος είναι ένας πελώριος οχετός:
Τα εστιατόρια πολυτελείας είναι επανδρωμένα με πεπτικά πτώματα
Και πουλιά που πετάνε επικίνδυνα σε χαμηλό ύψος.
Αλλά όχι μόνο αυτά: Τα νοσοκομεία είναι γεμάτα απατεώνες,
Κι ας μην αναφέρω τους κληρονόμους του πνεύματος που εγκαθιδρύουν
Τις αποικίες τους στον κώλο των άρτι εγχειρισθέντων.
Οι σύγχρονοι βιομήχανοι υποφέρουν συχνά από τη μολυσμένη ατμόσφαιρα,
Πλάι στις πλεκτικές μηχανές αρρωσταίνουν συνήθως από τρομερή υπνηλία
Που μακροχρόνια τους μεταβάλλει σε ένα είδος αγγέλων.
Αρνούνται την ύπαρξη του φυσικού κόσμου
Κι επαίρονται πως είναι φτωχά τέκνα του θανάτου.
Ωστόσο, ο κόσμος ήταν πάντα έτσι.
Η αλήθεια, όπως η ομορφιά δε φτιάνεται ούτε χάνεται
Κι η ποίηση κατοικεί στα πράγματα ή αποτελεί απλά καθρεφτισμό του πνεύματος. Αναγνωρίζω πως ένας καλά οργανωμένος σεισμός σε δευτερόλεπτα
Μπορεί να εξαφανίσει μια πολιτεία με πλούσια παράδοση
Και πως ένας περιορισμένος αεροπορικός βομβαρδισμός
Γκρεμίζει δέντρα, θρόνους, άλογα, μουσική.
Αλλά τι σημασία έχουν όλα αυτά,
Ενώ η πιο διάσημη χορεύτρια του κόσμου
Πεθαίνει πάμφτωχη κι εγκαταλειμμένη σ’ ένα μικρό χωριό της Ν. Γαλλίας
Η Άνοιξη επιστρέφει στον άνθρωπο ένα μέρος από τα εξαφανισμένα λουλούδια.
Εγώ προτείνω να προσπαθήσουμε να είμαστε ευτυχείς, γλείφοντας
Το φτωχό ανθρώπινο παΐδι
Ας ρ ου ψήξουμε απ’ αυτό τον ανανεωτικό χυμό,
Ο καθένας με το δικό του τρόπο.
Ας αρπαχτούμε απ’ αυτό το θείο υπόλειμμα!
Λαχανιασμένοι και τρέμοντας
Ας βυζάξουμε αυτά τα χείλη που μας ξετρελαίνουν
Οι κύβοι έχουν ριφθεί.
Ας αναπνεύσουμε αυτό το άρωμα που καταστρέφει κι εκνευρίζει
Κι ας ζήσουμε για μια μέρα ακόμη τη ζωή των εκλεκτών:
Από τις μασχάλες του βγάζει ο άνθρωπος το απαραίτητο κερί για να φτιάξει το πρόσωπο των ειδώλων του.
Κι από το γυναικείο αιδοίο το ψαθί και τη λάσπη για τους ναούς του.
Που για όλ’ αυτά
Τρέφω μια ψείρα στη γραβάτα μου
Και χαμογελάω στους ηλίθιους που κατεβαίνουν απ’ τα δέντρα.

*Από το βιβλίο “Νικανόρ Πάρρα – Ποιήματα και αντιποίηματα”, Εκδόσεις Εκάτη, Αθήνα 2002, σε εκλογή και μετάφραση Ρήγα Καππάτου.

Μεταφορές ξενοδόχων
(θα την παρατήσω αυτήν την πόλη)

Δεν το πρόλαβα
το τρένο για την Κατερίνη
Το τρένο τώρα φεύγει στις οχτώ
υπόγεια διαδρομή
στα Κύθηρα
μα ούτε τα Κύθηρα
ποτέ δεν θα τα δω
γιατί οι πόθοι μου
πνίγηκαν σε μια θάλασσα μικρή
και τα όνειρά μου
αφού πρώτα χόρεψαν καρσιλαμά
στα ερείπια της Ολύνθου
και ύψωσαν τον τρούλο της Αγίας Σοφίας
λίγο ψηλότερα
λίγο ψηλότερα
λίγο ψηλότερα
τώρα διαμένουν
εις φτωχόν ξενοδοχείον
πίσω απ’ τα λαδάδικα

***

Κοπέλα με προπέλα

Η Ελένη η καημένη
μοιρολογούσε την ημέρα
γυμνή στην πασαρέλα
τα ξένα μάτια την κοιτάνε
θα τους φιλήσει όλους
όπως και τότε
μεθυσμένη απ’ τα νιάτα της
ο πόθος και η δύναμή της
φουσκώνει τα στήθη της
ιερή εταίρα με πλουσία βρακιά
πέφτει λιπόθυμη στο κρεβάτι.

*Δημοσιεύτηκαν στη σελίδα 71 του ετήσιου τεύχους 2015 του περιοδικού “Αντίποδες” του Ελληνο-Αυστραλιανού Πολιτιστικού Συνδέσμου. Ο Χρήστος Αβραμούδας μένει και εργάζεται στη Μελβούρνη.

Κανένας νέος χρόνος δεν ήλθε ποτέ στους τόπους μας
Σ’ αυτήν εδώ την οικουμένη των αλύτρωτων παθών
Του βουβού πόνου και των αέναων αναμονών

Ο παλαιός απάνθρωπος κόσμος βάζει τα ρούχα του αλλιώς
Σβήνει τα κεράκια της παντοδυναμίας του
Μέσα στις κόγχες των νεκροκεφαλών
Τραγουδάει τα μεσάνυχτα ακάθιστους ύμνους
Κάνει προπόσεις πίνοντας απ’ τ’ ανοιγμένα κρανία
Και ανάβει με τον ενθουσιασμό του εορτάζοντος πλήθους
Το καντήλι στα μνήματα των γενεών που ακολουθούν

Ο νέος χρόνος που καλωσορίζεται αποχαιρετώντας τον παλιό
Ο τυφλός χρόνος των όμοιων δευτερολέπτων
Των λεπτών και των λειψών ωρών
Που φεύγουν κ’ εξανεμίζονται ανεπιστρεπτί
Με τους ανθρώπους ακατάσχετα ν’ αγωνιούν
Το χαμένο χρόνο τους να βρουν
Είναι ο ίδιος, ο ένας κι αυτός τυραννικός χρόνος
Που κυλάει και γιγαντώνεται ερήμην μας
Μετατρέποντας τις εκδηλώσεις της ζωής
Σε μιαν απέραντη του χρόνου χωματερή

Του χρόνου που περνά, κυλά και χάνεται
Και εκμηδενίζεται απ’ την αρχή
Και ξανά και ξανά και ξανά
Περνά, κυλά και χάνεται
Αφανίζοντας τα πάντα μέσα του
Σε μια αιωνιότητα στιγμών
Που δε διαρκούν
Πεθαίνοντας προτού ακόμα γεννηθούν

Κανένας νέος χρόνος δεν ήλθε ποτέ στους τόπους μας
Σ’ αυτήν εδώ την οικουμένη των αλύτρωτων παθών
Του βουβού πόνου και των αέναων αναμονών

Τα μεσάνυχτα κάθε παραμονής πρωτοχρονιάς
Ένα βαμπίρ μέσα σε κάθε ρολόι
Πεθαίνει κι ανασταίνεται
Και ακάθεκτο συνεχίζει
Με τα δόντια του στο λαιμό μας
Να ρουφά τη διάρκεια των ζωών μας

Αν ίσως μαθαίναμε ανά πάσα στιγμή
Να είμαστε και να υπάρχουμε μαζί
Ο χρόνος θα γονάτιζε μπροστά μας βραδύς
Και τα αλύτρωτα πάθη ίσως τότε λυτρώνονταν
Οι βουβοί πόνοι ίσως εισακούονταν
Οι αέναες αναμονές ίσως τελείωναν

30/12/2015

*Δημοσιεύτηκε στο αθηναϊκό Indymedia.

Ουίλλιαμ Μπλέικ

≈≈≈≈≈
Ακόμη και σήμερα, που η αφθονία ψηφιακού υλικού και το διαδικτυακό εμπόριο επιδρούν στους όρους πρόσληψης της ξένης λογοτεχνίας και η γενικευμένη γλωσσομάθεια διευκολύνει την πρόσβαση στο πρωτότυπο, η μετάφραση εξακολουθεί να επιτελεί μια κρίσιμη και πολύπτυχη πολιτισμική λειτουργία.

Το καθήκον του μεταφραστή είναι πολλαπλό: να καλύψει κενά της βιβλιογραφίας, να αναδείξει άγνωστες φωνές, να εισαγάγει το παγκόσμιο ρεπερτόριο, ανανεώνοντας το εγχώριο, αλλά και να τολμήσει νέες προσεγγίσεις σε έργα θεωρούμενα ως κλασικά. Προτού αναφερθούμε, δειγματοληπτικά, σε ορισμένους τίτλους της φετινής βιβλιοπαραγωγής, καλό θα ήταν να υπενθυμίσουμε ότι καθοριστικό μέρος της μεταφραστικής δραστηριότητας εντοπίζεται και εκτός αυτής, υπό τη σκέπη λογοτεχνικών περιοδικών και εκδηλώσεων.

Ξεχωρίζουμε, ενδεικτικά, το αφιέρωμα που επιμελήθηκε η Μαρία Τοπάλη για τηΜαρίνα Τσβετάγιεβα στην τελευταία «ποιητική», καθώς και την εκδήλωση για τηνΕλίζαμπεθ Μπίσοπ, με τη φροντίδα του Παναγιώτη Ιωαννίδη, στο πλαίσιο των συναντήσεων «με τα λόγια [γίνεται]» τον περασμένο Μάρτιο.

Τη μερίδα του λέοντος, παρατηρούμε, έχουν οι εκδόσεις Γαβριηλίδης. Σημειώνουμε: σε μετάφραση Γιώργου Ξενία, «Τα Ποιήματα του Μικελάντζελο», λιγότερο γνωστή και πιο προσωπική πτυχή της δημιουργίας του. Τη «Φυσική Μουσική», επιλογή τουΓιώργου Λαμπράκου από το σημαντικό έργο του Ρόμπινσον Τζέφερς. Τη συλλογή τουΤζέιμς Μέριλ «Ο μαύρος κύκνος», σε απόδοση Βασίλη Βασιλικού και Γιώργου Χαλδέζου.

Επίσης, από τη Βανέσσα Θεοδωροπούλου, το «Βαθυγάλαζο με τρίγωνο κενό από άμμο» της καταστασιακής Σινογαλλίδας Αλις Μπέκερ-Χο. Νέες προσθήκες, και οι δύο από το Κουκούτσι, στο πλήθος των μεταφράσεων του Γιάννη Λειβαδά: η ποιητική σύνθεση «Ρεμπό» του Κέρουακ, συνοδευόμενη από δεκαοκτώ χαϊκού, και μια επιλογή δεκαέξι ποιημάτων του Ουίλιαμ Μπλέικ. Από τις ίδιες εκδόσεις και «Το σώμα μου όλο ή φωτιά ή πέτρα» της αναγεννησιακής Γκαμπάρα Στάμπα (εισ.-μτφρ. της Αννας Γρίβα). Με τη «Μορφολογία της τελευταίας όχθης» (Εστία), σε μετάφραση Σπύρου Γιανναρά, το ελληνικό κοινό εισάγεται και στο ποιητικό έργο του Μισέλ Ουελμπέκ.

Ο Γιώργος Βαρθαλίτης υπογράφει «Το θαλασσινό κοιμητήρι» του Πολ Βαλερί(Περισπωμένη), καθώς και μια δίτομη έκδοση με ποιήματα του Πόε, «Τα νεανικά» και «Τα ανάλεκτα» (Gutenberg), σε επιμέλεια του πρόωρα χαμένου Δημήτρη Αρμάου.

Εχουμε ακόμη την προσέγγιση σε τρεις κομβικές μορφές της ποίησης του εικοστού αιώνα: το «Αγριόχορτο» της Αννα Αχμάτοβα, σε μετάφραση Δημήτρη Τριανταφυλλίδη(s@mizdat), το «Πένθιμο Μπλουζ και άλλα ποιήματα» του Γ.Χ. Οντεν από τον Ερρίκο Σοφρά (Κίχλη) και την «Ηλιόπετρα» (Gutenberg, μτφρ. Κώστα Κουτσουρέλη), σημαντική σύνθεση του Οκτάβιο Παζ.

Γ.Χ. Όντεν

Για το τέλος, δύο καταθέσεις-σφραγίδες. Αφενός, η προσωπική ανθολογία του Αλέξανδρου Ισαρη, «Εξι Ευρωπαίοι Ποιητές» (Gutenberg), οι Τρακλ, Ταρκόφσκι, Ρίλκε, Μπέρνχαρντ, Γκολ και Μπεν, «παιδιά», όλοι τους, «της Γηραιάς Ευρώπης», συναρμοσμένοι από το «μάτι» του μεταφραστή τους. Αφετέρου, το ξανακοίταγμα του «33x3x33» (Νεφέλη), επιλογή από το έργο του Ε.Ε. Κάμινγκς, που επιμελήθηκε οΧάρης Βλαβιανός, στο πλαίσιο του επίμονου και ενσυνείδητου διαλόγου του με την αγγλόφωνη ποίηση.

*Το κείμενο δημοσιεύεται με τον τίτλο “ΞΕΝΗ ΠΟΙΗΣΗ” στην “Εφημερίδα των Συντακτών” και μπορεί να βρεθεί εδώ: http://www.efsyn.gr/arthro/perifora-se-alli-glossa

Κώστας Βάρναλης

≈≈≈≈≈
Η σύνθετη κρίση της εποχής μας φαίνεται πως από τη μία πλευρά αναμοχλεύει γόνιμα την τρέχουσα ποιητική παραγωγή νεότερων και ωριμότερων ποιητών κι από την άλλη η ποίηση αυτόνομα ακολουθεί τον δρόμο της, την αυτοτροφοδοτούμενη καλλιτεχνική της δυναμική.

Συγκεντρωτικές εκδόσεις

Με νέα έκδοση, φιλολογικά άρτια, των ποιημάτων του Κώστα Βάρναλη, «Απαντα τα ποιητικά 1904-1975» (Κέδρος), ο σύγχρονος αναγνώστης ψηλαφεί τον πηγαίο σαρκασμό, το λυρικό βάθος και το ουμανιστικό βλέμμα της κοινωνικής αγωνίας του ποιητή. Σε άλλο κλίμα και τόνο κινούνται τα «Απαντα ποιήματα» (Παπαδόπουλος) του αισθητιστή της γενιάς του ’30 Αλέξανδρου Μάτσα, με τον αστικό λυρισμό και τον πλάγιο κλασικισμό στην έκφραση.

Με νέα έκδοση, φιλολογικά άρτια, των ποιημάτων του Κώστα Βάρναλη, «Απαντα τα ποιητικά 1904-1975» (Κέδρος), ο σύγχρονος αναγνώστης ψηλαφεί τον πηγαίο σαρκασμό, το λυρικό βάθος και το ουμανιστικό βλέμμα της κοινωνικής αγωνίας του ποιητή.

Σε άλλο κλίμα και τόνο κινούνται τα «Απαντα ποιήματα» (Παπαδόπουλος) του αισθητιστή της γενιάς του ’30 Αλέξανδρου Μάτσα, με τον αστικό λυρισμό και τον πλάγιο κλασικισμό στην έκφραση.

Ο Χριστόφορος Λιοντάκης στη συγκεντρωτική έκδοση «Ποιήματα 1982-2010» (Γαβριηλίδης), αντλώντας τόσο από τα πατερικά κείμενα όσα και από την αρχαία ελληνική γραμματεία, εγγράφει τα πρόσωπα και τα θέματά του στο παρόν συναιρώντας τον χρόνο.

Χριστόφορος Λιοντάκης

Η Μαρία Λαϊνά υπό τον τίτλο «Σε τόπο ξερό» (Πατάκη) συστεγάζει ποιήματα εκδομένα ανάμεσα στο 1970 και το 2012. Μινιμαλιστική, στοχαστική, γυμνή ποιητική σε καιρούς άνυδρους και θορυβώδεις. 

Μια σημαντική επανέκδοση, μετά από δέκα χρόνια απουσίας, είναι τα «Ποιήματα 1957-1983» (Ποταμός) του Θωμά Γκόρπα, αυτής της φυγόκεντρης, πληθωρικής, σαρκαστικής, τρυφερής φωνής, που γέννησε την τάση «γκορπισμός».

Θωμάς Γκόρπας

Ο Νάσος Βαγενάς, στη «Βιογραφία. Ποιήματα 1974–2014» (Κέδρος), κινούμενος μεταξύ μοντέρνου και μεταμοντέρνου, ειρωνικός, σαρκαστικός και μελαγχολικός, αλλά και παιγνιώδης, μεταποιεί και συγχρονίζει το μεσοπολεμικό spleen του Καρυωτάκη στο μεταπολιτευτικό μας spleen.

Νάσος Βαγενάς

Ατομικές συλλογές

Σε αντίθεση με άλλες χρονιές, η ποιητική παραγωγή του 2015 φαίνεται επιπρόσθετα να θεματοποιεί και να αποσαφηνίζει το εκτόπισμα της κρίσης και της δυστοπίας μας.

Ο ποιητής Γιάννης Δάλλας με τα «Υστερόγραφά» του (Ηριδανός) μας δίνει μεταξύ άλλων ένα ποίημα αναφοράς, το «Ως ευ παρέστητε». Στην ποίησή του δεν συναντιούνται οι εξορίες του Τίτου Πατρίκιου ή του Τάσου Λειβαδίτη, ούτε η χαμηλή φωνή του Μανώλη Αναγνωστάκη, αλλά ένας τόνος μεταξύ Μαγιακόφσκι (πιο χαμηλός) και Σικελιανού (λιγότερο θεατρικός).

Ο Νάνος Βαλαωρίτης, στο κλείσιμο της χρονιάς, εμφανίζεται με το βιβλίο «Στο υποκύανο μάτι του Κύκλωπα» (Ψυχογιός), όπου, κινούμενος μεταξύ φανταστικού παιχνιδιού και κριτικής απόστασης, μετεωρίζεται από την εποχή στη «συγκυρία».

Ο Μάρκος Μέσκος στην «Αλφα Βήτα» (Κίχλη), μένοντας συνεπής στον ταυτοτικό του στίχο «όσα είπαμε παλιά ισχύουν», εμπλουτίζει την ποίησή του και την ποίηση γενικώς με κρίσιμες εικόνες και ατόφιο ανθρωπισμό. Αξίζει να σταθούμε στον δεύτερο τόμο του συνθετικού ποιήματος «Σύσσημον ή τα Κεφάλαια» (Το Ροδακιό) του ακριβοθώρητου Νίκου Παναγιωτόπουλου, ο οποίος συνδυάζει την ποιητική πολυτροπία με την κατάδυση σε μνήμες συλλογικές και ατομικές.

Ο Δημήτρης Δασκαλόπουλος στη συλλογή «Με δίχτυ τον άνεμο» (Κίχλη) συνομιλεί ρυθμικά με πρότυπα γραφής και μεταποιεί βιογραφικά στιγμιότυπα σε τέχνη. Ο Πάνος Κυπαρίσσης στο «Σκύβοντας ουρανέ» (Γαβριηλίδης) μας ξαφνιάζει για άλλη μια φορά με τα ιδιαίτερα μετρήματά του και την όλη ποιητική αίσθηση που κομίζει.
Διακρίνουμε επίσης τις συλλογές: «Η μόνη της περιουσία» (Αγρα) της χαμηλόφωνης και ενδοσκοπικής Ανθής Μαρωνίτη, αλλά και τον παιγνιώδη, ιστορικοφανή και πλαγίως αυτοβιογραφικό Δημήτρη Καλοκύρη στην «Ισαύρων» (Αγρα).

Επίσης υπογραμμίζουμε τα «Στασιώτικα» του Γιώργου Μπλάνα (Γαβριηλίδης), τα πνευματώδη και σπινθηροβόλα ίχνη του Χάρη Βλαβιανού στο «Γιατί γράφω ποίηση» (Αγρα), αλλά και τις συλλογές της Ζωής Σαμαρά «Είδα τις λέξεις να χορεύουν» (Γκοβόστης) και του Δημήτρη Λαμπρέλλη «Τυφλός Κορυδαλλός» (Κουκούτσι).

Νεότερες φωνές

Από τους νεότερους ποιητές μας στεκόμαστε στον «Αρλεκίνο» (Περισπωμένη) του Γιώργου Λίλλη, όπου διασταυρώνει ρομαντική με λυρική προδιάθεση, και στο «Κελαηδιστό πουκάμισο» (Κουκούτσι) του Βασίλη Ζηλάκου.

Επίσης, στον αλλόκοτο ποιητικό κόσμο του Κυριάκου Συφιλτζόγλου «Στο σπίτι του κρεμασμένου» (Θράκα), αλλά και στα «Πλευρικά» της Μαίρης Κλιγκάτση (Γαβριηλίδης).

Ο Θωμάς Τσαλαπάτης παλμογραφεί τους κοινωνικούς κραδασμούς με γλωσσικά και ψυχικά κολάζ, αντανακλάσεις αναγνώσεων και φασματικές εμμονές στην «Αλμπα» (Εκάτη), ενώ η Αννα Γρίβα στο «Ετσι είναι τα πουλιά» (Γαβριηλίδης) χαράσσει την ιδιοπροσωπία της ισορροπώντας σε συναισθηματικές εντάσεις και γλωσσικές επιλογές με τη μεταποιημένη μνήμη.

Τέλος, αξίζει να αναφέρουμε το «Ποιητικό Αίτιο» (Εντευκτήριο) του Ενο Αγκόλλι,αλλά και το «Ενα ελάφι δακρύζει πάνω στο κρεβάτι μου» (Πόλις) του διευθυντή του αξιόλογου λογοτεχνικού περιοδικού «Φρέαρ», Δημήτρη Αγγελή, ο οποίος, μέσα από αναπάντεχες εικόνες ονειρικής υφής ή παραμυθητικής υφής, σμιλεύει το χάος της ύπαρξης και του κόσμου.

*Το κείμενο είναι του ποιητή Πέτρου Γκολίτση και έχει τον τίτλο “ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ”. Δημοσιεύτηκε στην “Εφημερίδα των Συντακτών” και μπορεί να βρει στο σύνδεσμο http://www.efsyn.gr/arthro/diatheseis-kai-taseis