Μηδέν Ο πρώτος αριθμός Ο πρώτος άνθρωπος Η πρώτη σύλληψη Μηδενικά μηνύματα Σε ψάχνω τα βράδια Στην ομίχλη Σε φώτα χαμηλά Σε δρόμους νοτισμένους Σάββατο συνήθως Στης μέρας Και της νύχτας Την αλλαγή Βρέχει ακόμα Κι ακούγεται ένα τραγούδι Της Λένας παλιό Μουδιασμένος Παίρνω το δρόμο της επιστροφής Επίλογος μιας συνάντησης Σε φόντο κόκκινο βαθύ Με κατάλαβες άραγε;
*
Απόψε το διακριτικό σου άρωμα κάτω από πολυκατοικίες ηλεκτρικές δίπλα σε βιτρίνες παλιές δίπλα σε φώτα νέον ελληνικές μελωδίες από γυναικείες φωνές σε μονοφωνικά τραγούδια Μέσα από ένα ποτήρι αγναντεύω την ήττα της συλλογικής δημιουργίας την ήττα μιας έμπνευσης τον εαυτό μας Αυτό που πολλοί αποκαλούν αγάπη -παγιδευμένο σε εικόνες και λέξεις- χάνεται σε μια ανείπωτη μακρά διαδρομή
τελικά έμαθα να μιλώ τη γλώσσα σας να συνυπογράφω με το χέρι στην καρδιά τις καταδίκες σας να βγάζω παραδάκι πουλώντας τα συγχωροχάρτια σας είμαι αυτός που έμαθε να γελά με τα αστεία σας ο κομψός κύριος με τους καθωσπρέπει τρόπους περήφανος κηρύσσω δημόσια την άνοιξη πίνω το χάπι σας κάποτε είχα τρομερό λόξυγγα όταν ξεστόμιζα ψέμματα τώρα η αλήθεια μου προξενεί ασφυξία
τελικά έμαθα να χορεύω τους χορούς σας να καπνίζω τα τσιγάρα σας να εχθρεύομαι τους εχθρούς σας είμαι αυτός που έμαθε να γελά με τα αστεία σας ο κομψός κύριος με τους καθωσπρέπει τρόπους περήφανος κηρύσσω δημόσια την άνοιξη κάποτε είχα αλλεργία στον ολοκληρωτισμό τώρα ψηφίζω αδιστακτως τις πρόκες και τα σφυριά σας και χορεύω, ως ναι, χορεύω μπροστά στις κάννες ξεχνώντας πως ήσασταν πάντα καλοί στο σημάδι
*Από τη συλλογή “Το χάπι Μούρτι-Μπινγκ”, εκδ. ενύπνιο, 2012.
Σε δύο βιβλία του ο Ρομπέρτο Μπολάνιο έχει γράψει για την ιστορία της Ουρουγουανής ποιήτριας που έμεινε κλεισμένη για 14 μέρες στην τουαλέτα του πανεπιστημίου του Μεξικού στα γεγονότα του 68. Πριν τη σφαγή του Τλατελόλκο. Τότε που ο στρατός παραβίασε το άσυλο και εισέβαλε στο πανεπιστήμιο. Η κοπέλα λεγόταν Alcira Soust Scaffo και ήταν φτωχή παράνομη μετανάστρια που ψιλοδούλευε στο πανεπιστήμιο. Αντισυμβατική ποιήτρια η ίδια, είχε επαφές με όλο το ριζοσπαστικό κόσμο των ποιητών του Μεξικού, και βρέθηκε στην τουαλέτα την ώρα που μπήκε ο στρατός στο πανεπιστήμιο. Ο Μπολάνιο τής αλλάζει όνομα, τη λέει Αουξίλιο Λακουτούρε και την βάζει να διαβάζει ένα βιβλίο ποίησης μέσα στην τουαλέτα, ποίηση του μεξικανού ποιητή Πέδρο Γαρφίας. Δεν ξέρω αν είναι αλήθεια αυτό ή το έχει προσθέσει ο Μπολάνιο στην ιστορία, πάντως η Αουξίλιο λέει στο βιβλίο: “Πίστευα πάντα πως η ζωή ξεχειλίζει από πράγματα θαυμαστά και αινιγματικά. Και πράγματι, χάρη στα ποιήματα του Πέδρο Γαρφίας και στο αδιόρθωτο βίτσιο μου να διαβάζω στην τουαλέτα, ήμουν εγώ η τελευταία που αντιλήφθηκε ότι είχαν μπει οι ειδικές δυνάμεις και μάζευαν όποιον έβρισκαν μπροστά τους.”
Ο μεξικάνικος Μάης άρχισε τον Ιούλιο. Ακολούθησε, αρχές Οκτωβρίου του 68, η μεγάλη σφαγή του Τλατελόλκο, της πλατείας των «τριών πολιτισμών», ακριβώς 10 μέρες πριν την έναρξη των ολυμπιακών αγώνων του Μεξικού.
Στον πρόλογο του βιβλίου του Πάκο Ιγνάθιο Τάιμπο ΙΙ με τίτλο «68 – σαράντα χρόνια μετά δεν ξεχνάμε», η συγγραφέας Ελένα Πονιατόφσκα γράφει: «Φοιτητικά κινήματα υπήρξαν σε πολλές πόλεις του κόσμου, στην Πράγα, στο Τόκιο και στο Παρίσι, αλλά η μοναδική πόλη όπου έγινε σφαγή διακοσίων πενήντα ανθρώπων ήταν στο Μεξικό». Η βία ήταν τρομακτική. Στρατός, τεθωρακισμένα και ελεύθεροι σκοπευτές κατά άοπλων φοιτητών και μαθητών, με εντολές να σκοτώσουν. Σε μια περίπτωση έσπασαν με μπαζούκας την πόρτα γυμνασίου, ενώ στην πανεπιστημιούπολη έλαβαν μέρος 10.000 στρατιώτες και τανκς, όταν οι φοιτητές ήταν όλοι κι όλοι εξακόσιοι. Μία απ’ αυτούς ήταν η ποιήτρια της τουαλέτας, η Αλσίρα – Αουξίλιο.
Το άλλο εντυπωσιακό σημείο είναι πως την παράλογη βία δεν άσκησε κάποια στρατιωτική δικτατορία αλλά η εκλεγμένη κυβέρνηση του Θεσμικού Επαναστατικού Κόμματος (PRI). Κοιτώντας φυσικά την ιστορία αυτό δεν εντυπωσιάζει και τόσο. Ναι μεν το PRI κάποτε, τότε με τον Λάζαρο Κάρδενας, έδωσε άσυλο σε αντικαθεστωτικούς, αγωνίστηκε για τα δικαιώματα ιθαγενών και γυναικών, και εθνικοποίησε τη βαριά βιομηχανία της χώρας, αλλά στον τελικό λογαριασμό κυβέρνησε 71 χρόνια (!) με διαφθορά και αυταρχισμό, αναγκάζοντας τον Έκτορα Μπελασκοαράν Σάυν να μιλάει για “την πιο διεφθαρμένη χώρα του πλανήτη”.
Οι εξαφανισμένες, δολοφονημένες, κακοποιημένες γυναίκες της Χουάρες, οι 43 χαμένοι φοιτητές της Αγιοτσινάπα, τα σεξουαλικά βασανιστήρια που υπέστησαν 26 γυναίκες από αστυνομικούς που αφέθηκαν ελεύθεροι, το δίκτυο πορνείας υπό την αιγίδα του PRI, η πυρκαγιά των 49 νεκρών παιδιών, η σφαγή στην Τσιάπας, και φυσικά η σφαγή του Τλατελόλκο είναι μερικά μόνο από τα επιτεύγματα της διακυβέρνησης αυτής. Στην περίπτωση μας, φαίνεται πως η εικόνα της χώρας, το θέαμα των ολυμπιακών αγώνων που δεν πρέπει να διαταράσσεται με τίποτα, η προσέλκυση επενδυτών, ήταν οι αιτίες της σφαγής. Φυσικά, υπάρχουν μεξικανοί που θυμούνται. Υπάρχουν άνθρωποι που θυμούνται. “Sin Olvido” σημαίνει Δεν Ξεχνάμε. O Πάκο Ιγνάθιο Τάιμπο λέει στο βιβλίο του: Κάποτε πρότεινα να φτιάξουμε για έμβλημα μας ένα μπλουζάκι που να γράφει στο μπροστινό μέρος «γεννηθήκαμε για να χάνουμε». Αλλά στην πλάτη με μεγάλα γράμματα θα έλεγε: «Όχι για να παζαρεύουμε».
Η Αλσίρα – Αουξίλιο θα συμφωνούσε μαζί του. «Σκαρφάλωσα στο παράθυρο του μπάνιου και κοίταξα έξω. Είδα στρατιώτες, είδα τη σκιά ενός τεθωρακισμένου, είδα φορτηγά που φόρτωναν τους συλληφθέντες φοιτητές, είδα τον άνεμο που διέτρεχε το πανεπιστήμιο. Κι ήξερα τι έπρεπε να κάνω. Ήξερα ότι έπρεπε να αντισταθώ. Να μην ανοίξω, να υπερασπιστώ τον τελευταίο θύλακο αυτονομίας, εγώ, μια φτωχή ποιήτρια από την Ουρουγουάη. Αν θέλουν να σε βρουν, ας μπουν στον κόπο να σε βρουν, είπα.».
Πηγές
-Τα αποσπάσματα της Αουξίλιο είναι από το βιβλίο Οι άγριοι ντεντέκτιβ του Ρομπέρτο Μπολάνιο, Μτφρ. Κ. Αθανασίου, Εκδ. Καστανιώτη -Το άλλο βιβλίο του Μπολάνιο για το ίδιο θέμα είναι Το φυλαχτό, Μτφρ. Κρ. Ηλιόπουλου, Εκδ. Άγρα. Το Φυλαχτό προηγήθηκε των Ντεντέκτιβ, όπου όμως εμφανίστηκαν πάλι η Αουξίλιο και ο Αρτούρο Μπελάνο, alter ego του συγγραφέα, προηγήθηκε και του 2666 το οποίο όμως η ίδια η Αουξίλιο προφήτεψε! Απίθανος Μπολάνιο, που μάλιστα είχε γεννηθεί σαν προχθές, 28 Απριλίου 1953. Στη Χιλή φυσικά. -Βιβλίο 68, των Ταρίκ Αλί και Πάκο Ιγνάθιο Τάιμπο ΙΙ, Εκδ. Άγρα -Ο Έκτωρ Μπελασκοαράν Σάυν είναι ο ντεντέκτιβ – ήρωας του Πάκο Ιγνάθιο Τάιμπο στη γνωστή αστυνομική του σειρά. -Άρθρο «Στο Μεξικό ο Μάης του 68 άρχισε τον Ιούλιο, του Κρίτωνα Ηλιόπουλου, στην Εφημερίδα των Συντακτών https://www.nytimes.com/2018/10/01/world/americas/mexico-tlatelolco-massacre.html -https://www.theguardian.com/cities/from-the-archive-blog/2015/nov/12/guardian-mexico-tlatelolco-massacre-1968-john-rodda?fbclid=IwAR2HLQfwMAf1g8nDEEWyo9kduBhptMnQakqzK-mb79X_qWGCrY6L6TtGl_s -https://www.magnumphotos.com/newsroom/politics/1968-power-protest-politics/?fbclid=IwAR0PoeyodbKMi2wrxN7Aoup_8f-1edOMhZbGFGlsFnDG8dLxJ-5SG7AIvew-
#Στην κεντρική φωτογραφία του άρθρου είναι η πραγματική Alcira Soust Scaffo, με φόντο την πανεπιστημιούπολη του Μεξικού. Η φωτογραφία “Sin Olvido”, που σημαίνει “Δεν Ξεχνάμε” είναι του Pablo Tonatiuh Álvarez Reyes, από ένα project που επικρίνει την κοντή μνήμη των ανθρωπων.
•λιάδα από τα ποτά• και Τα διάφορα• τα Κερασμένα από το κάτω ράφι• τρεις Και κάτι κουμπωμένοι Γυροφέρνουν με χάχανα τη σερβιτόρα•τους Κάνει πέρα ευγενικά• ε όχι – σου λέει – Και με αλμπάνια που μυρίζουν Χασανιές• με Πιάνει στο γλυκό μπλα μπλα• και Μάλλον το σκέφτεται για λίγο• αν Αξίζει ή δεν• να το πιει μονορούφι• Μια κοπανιά• Το σπέρμα μου στην αποθήκη Για ένα ψωροπενηντάρι• ώρες ώρες Το νιώθω• αλλά μόνο ξενέρωτος• Ότι είμαστε ένας σωρός Από άθλια σκουλήκια Που σέρνονται μέσα σ’ ένα σάπιο μήλο•
*
De memoria artificiale italica
•με κοίταζε λοξά• όταν με κοίταζε• Λες και περνούσε Τη σαλιωμένη κλωστή Μέσα απ’ το μάτι μιας βελόνας• ” dammi La pigione, Costantino! ” φώναζε• Θυμωμένη• η σπιτονοικοκυρά μου• La signorissima Raimona Quarta• νωρίς Νωρίς• πάντα στο γλυκοχάραμα• Βροντώντας την πόρτα για το νοίκι• 300χιλ. Λιρέτες στο χέρι• για ένα δωμάτιο Σ’ ένα χάρβαλο ετοιμόρροπο• που έτρεμε• Στον πρώτο terrae motus Et tremor adriaticus• απαίσιο• Ακόμη κι όταν μπαινόβγαιναν Τραγουδώντας• δυο όμορφα πλάσματα• Οι κόρες της• μοιάζοντας Σα να τις είχαν αφήσει κάποτε Στο δάσος οι νεράιδες• μετά Από χρόνια έμαθα Ότι έφυγε [Όπως κι ο σύζυγός της] από καρδιά• Ίσως την ώρα που θα μετρούσε στενάχωρη• Ένα ένα• τα λίγα κέρματα στην ταμειακή• Στην Tabaccheria Del Corso• απ’ όπου [Η μόνη φορά που ακούστηκε συγκινημένη] Αντίκρυσε κάποια νύχτα Όχι πολύ μακριά από τη Necropoli Από ένα μικρό παράθυρο• Καπνίζοντας Fortuna Blu• Το παλιό θέατρο στις φλόγες• ενώ Τώρα βλέποντας πίσω Φέρνω στη μνήμη Τόσους και άλλους τόσους Που έκαψαν τη ζωή τους• ή Την είδαν να φλέγεται• Για μιαν ιδέα• έναν αγώνα• ή ένα τίποτα• Και ποτέ δεν κύλησε κανένα δάκρυ•
*
“Pseudo-Blues” [prose song “written on a toilet roll”]
•στον Πτι’ Ζαν Λεμπρί• τις Νύχτες που του έλειπαν Η πρέζα και η γυναίκα• ή Τα άσχημα πρωινά Όταν το κρύο περόνιαζε τα κόκκαλα Στο Βίλλατζ• οι κομμουνιστές Του έφταιγαν• και οι Εβραίοι• Σσαλόμ• γιατί τέτοιοι ήταν πάντοτε• Μα σσλομχά; Καθώς πίστευε• ελόγου Τους• η μεγάλη πληγή της ανθρωπότητας• Οι δράκοι που φυλάνε τις προαιώνιες Πηγές του νερού Και κρύβονται στην παραμύθα• και Όχι γιατί δεν μπορούσε Να στανιάρει με τίποτα απ’ τη στέρηση• Λοιπόν τόσο λοξά σκεφτόταν Κάπου κάπου• αλλά Ας του δώσουμε συγχωροχάρτι• την Ώρα που τηγάνιζε σε βούτυρο Αβγά με μπέηκον Και τα ονόμαζε γελώντας “Νόστιμο ποίημα” • και μάλλον Έτσι θα ήταν• Σε κάτι ακαριαία κι αυτοσχέδια Μπλουζ που όλες μαζί οι σάλπιγγες Θα άξιζαν να ξεσηκώσουν• Σ’ ένα τζαμάρισμα δίχως τέλος Σ’ έναν πεζόδρομο βουερό με ταξίμια• Φίσκα σε βιαστικούς διαβάτες Και περαστικούς• Που τώρα όμως ξέρουν• το έμαθαν Καλά• ότι• όσα κι αν λέμε για παρηγοριά• Ίσως να μην υπάρχει Ζωή αληθινή πριν το θάνατο• ίσως Να μην υπάρχουν ούτε καν τραγούδια Που να μπορούν να μας χωρέσουν• εμάς Τους κάποιους• τους παραμικρούς Στο ελάχιστο μιας σκέψης•
*Η εικόνα της ανάρτησης: Hieronymus Bosch, The Garden of Earthly Delights.
Παράμερα κι ερημικά τ’ αποψινά μου βήματα γεμάτα παλιές λαβωματιές με ζωγραφιές γεμάτες μαυροντυμένες παπαρούνες και ηλιόδωρα μηνύματα κρεμασμένα στις ώρες της νύχτας μακριά από πάσης φύσεως οργής κινδύνου και ανάγκης με συντροφιά το ανέκφραστο φεγγάρι να τραγουδά άσματα παλαιών μαστόρων αλησμόνητων και συντροφιά κοντά μου το ποτάμι να τραγουδά αμέριμνο εξόδια ανοιξιάτικα.
Στη σπηλιά της λήθης λίγα μέτρα κάτω από τη γη κάθε πρωί ξυπνάει ένας παράξενος κόσμος. Ξυλοπόδαροι ντυμένοι στα κόκκινα περπατούν αμέριμνοι. Λιοντάρια νηστικά και φοβισμένα σε αχυρένια κλουβιά μουγκρίζουν ακατάπαυστα. Ένας λαγός ξεπηδάει από ένα μακρύ πράσινο καπέλο. Ακροβάτες προβάρουν το νούμερό τους. Κάθε πρωί οι ουρές των ποντικών και τα πόδια της αράχνης αναμοχλεύουν το χώμα. Η γη γεννά κόκκαλα. Κι ένας απελπισμένος θηριοδαμαστής δίνει την τελευταία του παράσταση.
Ιούλιος 2022
*Η Σωτηρία Τσαπαλίρα γεννήθηκε στην Πάτρα. Σπούδασε νομικά στην Αθήνα και το Παρίσι. Εργάστηκε ως δικηγόρος και ως παραγωγός εκπομπών λόγου στην ΕΡΤ. Εκπομπές της έχουν βραβευτεί σε διεθνείς διαγωνισμούς για ραδιοφωνικά προγράμματα. Το 2010 εκδόθηκε η ποιητική της συλλογή «Ο άλλος της απουσίας» (εκδόσεις La vivifiante, Βρυξέλλες) και το 2012 το θεατρικό της έργο «Περιπαθώς απαθής» (ΑΩ Εκδόσεις).
η νοσταλγία σβωλιάζει στις βιτρίνες των παλιών ζαχαροπλαστείων που ‘μειναν απαράλλαχτα στον χρόνο αρνούμενα κάθε πικρή αλλαγή κάθε καινούργια συνταγή κάθε υποσχόμενη μοριακή αστρονομία κάθ’ άλλο δάχτυλο στη σαντιγί η νοσταλγία σβωλιάζει στις βιτρίνες των παλιών σου μηνυμάτων που μ’ ανέβαζαν το ζάχαρο.
*
ΑΓΙΟΣ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΟΝΑΣ
Λες τελικά να αποδώσαμε ονόματα αγίων στους μεγάλους δρόμους για όλα εκείνα τα ατυχήματα που σφυρίζουν αδιάκοπα μέσα μας
Η διαδικασία τηρήθηκε ακριβώς όπως είχε προβλεφθεί. Σε κάθε κίνησή του η αντίδρασή της. Την πρώτη φορά τρύπησε το δάχτυλό της Τη δεύτερη χάραξε τον καρπό της Την τρίτη βυθίστηκε στο σκοτάδι. Λίγο πριν από τον πάτο μία πνοή την τράβηξε στο φως φτάνουν τόσες μελό μεταφορές, της ψιθύρισε. Εκείνη συγκατάνευεσε και πρέπει να γυρίσω σελίδα, ψέλλισε. Αθεράπευτη.
Καθώς δολοφονείτε τις μικρές βιετναμέζες και τους χωρικούς μες στα ίδια τα χωράφια τους καίγοντας και ξεκοιλιάζοντας δηλητηριάζοντας και αφανίζοντας τόσο πιο συστηματικά κυνηγάω βαθιά στην καρδιά μου τον «αμερικανό» εαυτό μου. Δεν θα τον αφήσω να ζήσει, τον «αμερικανό». Θα τον αφανίσω, Ο κύριος «Χ» είναι ήδη προ πολλού νεκρός. Δεν θα αφήσω να περάσει και στα παιδιά μου μα θα τους δώσω αντίθετα τον Αρχηγό Γιοζέφ, τις αγέλες των βουβάλων, τον Iσί, το γεράκι και τα έλατα, τον Βούδα, τα ίδια τα γυμνά κορμιά τους, για να κολυμπήσουν, να χορέψουν και να τραγουδήσουνε. Καθώς σκοτώνω μέσα μου τον άσπρο εαυτό μου, τον «αμερικανό», και χορεύω τον Χορό των Πνευμάτων, να φέρω πίσω σε τούτη την ήπειρο το χόρτο και τα ποτάμια της, να συνθλίψω τα λαρύγγια σας ενώ κοιμάστε. Τούτη την μαγεία απεργάζομαι, τούτη την αγάπη προσφέρω, που τα δικά μου παιδιά ίσως θα εξαπλώσουν και τα δικά σας μάλλον μήτε καν θα καταλάβουν! Hi niswa vita ki ni! (θα ζήσουμε ξανά!)
To Koskino 