Alejandra Pizarnik, Η λέξη που θεραπεύει

alejandrapizarnik

(…) ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΓΙΑ ΝΑ ΔΑΜΑΣΟΥΜΕ ΤΗ ΣΙΩΠΗ

Ι

Οι δυνάμεις της γλώσσας είναι οι μοναχικές
απελπισμένες κυρίες που τραγουδούν
μέσα από τη φωνή μου που την ακούω από μακριά.
Και μακριά, στη μαύρη άμμο
κείτεται ένα κοριτσάκι γεμάτο από προπατορική μουσική.
Που να βρίσκεται ο αληθινός θάνατος;
Θέλησα να φωτιστώ σ` αυτό το φως της έλλειψης του φωτός μου.
Τα κλαδιά πεθαίνουν στη μνήμη.
Αυτή που κείτεται, κατοικεί μέσα μου με τη μάσκα της λύκαινας.
Αυτή που δεν άντεξε άλλο και κάλεσε τις φλόγες κι έγινε στάχτη.

(…)

(…) Για πολύ καιρό, η φυσική παρουσία του δέντρου της Άρτεμης ήταν υπό αμφισβήτηση. Στην πραγματικότητα, εξαιτίας της τόσο έντονης διαφάνειάς του, ελάχιστοι μπορούν να το δουν. Μοναχικότητα, συγκέντρωση και μια όσο το δυνατόν λεπτότερη ευαισθησία, είναι οι απαραίτητες προϋποθέσεις για να το δει κανείς. Υπάρχουν ορισμένοι, οι οποίοι, αν και φημίζονται για την ευφυΐα τους, παραπονιούνται ότι παρ` όλη την προετοιμασία τους δεν μπορούν να δουν απολύτως τίποτα. Για να απαλύνουμε την πλάνη τους, αρκεί να υπενθυμίσουμε ότι το δέντρο της Άρτεμης δεν είναι ένα ορατό σώμα: είναι ένα αντικείμενο (έμψυχο) που μας επιτρέπει να δούμε πιο μακριά, ένα φυσικό όργανο της όρασης. Κατά τα λοιπά, αρκεί μια μικρή πειραματική δοκιμή για να σκορπίσει μακριά, αποτελεσματικά και για πάντα, τις προκαταλήψεις του διαφωτισμού των καιρών μας: τοποθετημένο κοντά στον ήλιο, το δέντρο της Άρτεμης αντανακλά τις ακτίνες του και τις συγκεντρώνει σε μια κεντρική εστία που ονομάζεται ποίημα, το οποίο παράγει μια φωτεινή θερμότητα, ικανή να πυρπολήσει, να λιώσει ή και να εξαϋλώσει ακόμα τους άπιστους. Συνιστάται αυτή η δοκιμή στους κριτικούς λογοτεχνίας της πατρίδας μας.
(Aπό τον πρόλογο του Οκτάβιο Πας, στο Δέντρο της Άρτεμης, της Alejandra Pizarnik, 1962)

*Αναδημοσίευση από το http://frmk.gr/2013/03/23/pizarnik1/

Κ. Π. Καβάφης – Σωκ. Μάλαμας, Δεκέμβρης 1903

Κι αν για τον έρωτά μου δεν μπορώ να πω-
αν δεν μιλώ για τα μαλλιά σου, για τα χείλη , για τα μάτια
όμως το πρόσωπό σου που κρατώ μες στην ψυχή μου,
ο ήχος της φωνής σου που κρατώ μες στο μυαλό μου,
οι μέρες του Σεπτέμβρη που ανατέλλουν στα όνειρά μου,
ταις λέξεις και ταις φράσεις μου πλάττουν και χρωματίζουν
εις όποιο θέμα κι’αν περνώ, όποιαν ιδέα κι αν λέγω.

Dimitris Troaditis, Máscaras

304787_3411543490341_57990655_n

*Το ποίημά μου “Προσωπεία” μεταφρασμένο στα πορτογαλικά από την Emilia Cerqueira – με πολλές ευχαριστίες

O tangível e o intangível
o bom e o mau
anjos invertidos
demónios frontais

máscaras primitivas
matrizes-máscaras
formas-máscaras

caretas-molde
fraseologia peculiar
mínimo dar e receber

as diferenças são apenas
geográficas
no deixar que se imite
a vossa eficaz reflexão.

16 Julho de 2011

*Το πρωτότυπο ελληνικό ποίημα και η εικόνα της ανάρτησης βρίσκονται εδώ https://tokoskino.wordpress.com/2012/08/02/%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%AE%CF%84%CF%81%CE%B7%CF%82-%CF%84%CF%81%CF%89%CE%B1%CE%B4%CE%AF%CF%84%CE%B7%CF%82-%CF%80%CF%81%CE%BF%CF%83%CF%89%CF%80%CE%B5%CE%AF%CE%B1/

Fernando Pessoa, Ο Φύλακας του προβάτου ΙΙ

PESSOA+σαδα

Η ματιά μου είναι καθαρή σαν ενός ηλιοτρόπιου.
Είναι συνήθεια μου να περπατάω τους δρόμους
Κοιτάζοντας δεξιά και αριστερά
Και μερικές φορές κοιτάζοντας πίσω μου,
Και ότι βλέπω κάθε στιγμή
Είναι ότι δεν είδα πριν,
Και είμαι πολύ καλός στο να παρατηρώ πράγματα.
Είμαι ικανός να νιώθω τον ίδιο θαυμασμό
Που θα ένιωθε ένα νεογέννητο παιδί
Αν παρατηρούσε ότι είχε πραγματικά και αληθινά γεννηθεί.
Νιώθω κάθε στιγμή ότι έχω μόλις γεννηθεί
Σ’ έναν εντελώς καινούργιο κόσμο…
Πιστεύω στον κόσμο όπως σε μία μαργαρίτα,
Επειδή τον βλέπω. Αλλά δεν τον σκέφτομαι,
Επειδή το να σκέφτεσαι είναι το να μην κατανοείς.
Ο κόσμος δεν φτιάχτηκε για εμάς για να τον σκεφτόμαστε
(Το να σκέφτεσαι είναι να έχεις μάτια που δεν βλέπουν καλά)
Αλλά να τον βλέπεις και να είσαι σε συμφωνία.
Δεν έχω καμία φιλοσοφία, έχω αισθήσεις…
Αν μιλώ για τη Φύση δεν είναι επειδή γνωρίζω τι είναι
Αλλά επειδή την αγαπώ, και γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο
Επειδή αυτοί που αγαπούν δεν γνωρίζουν τι αγαπούν
Ή γιατί αγαπούν, ή τι είναι η αγάπη.
Η αγάπη είναι αιώνια αθωότητα,
Και η μόνη αθωότητα είναι να μην σκέφτεσαι…

Φαίδων Μουδόπουλος, Ακροβάτης

niagara1

Το σκοινί το τεντωμένο
το πλεγμένο σε πλεξούδα από τις συνδεόμενες των ανθρώπων τις ζωές
ξεφτίζει.

Η σκηνή της ζωής μας
τους ίδιους ηθοποιούς δέχεται για πρωταγωνιστές στο δράμα.
Μόνο που η κάθαρση δεν είναι ορατή
ούτε καν στις συζητήσεις των παρασκηνίων.

Παρόλα αυτά ένας ακροβάτης συνεχίζει να τραμπαλίζεται
και στα διαλείμματα να διασκεδάζει το κοινό,
με το μετέωρό του βήμα στο σκοινί το ξεφτισμένο
προσπαθώντας την ισορροπία του να βρει.

Καμιά φορά που το σκοινί λιγάει,
και έκβαση τραγωδίας το νούμερο του παίρνει,
ο θανών ο ακροβάτης,
παράπλευρη απώλεια χαρακτηρίζεται
από τους κριτικούς της τέχνης.
Ανάξιος καθώς ήταν να κινηθεί στο σκοινί το ξεφτισμένο,
δεν ήταν εκλεκτός για μέλος του θιάσου που την σκηνή μονοπωλεί
και που την κάθαρση δεν την προσφέρει.
Ριψοκίνδυνο ήταν το κομμάτι του και θα χαλούσε την συνοχή της παράστασης.
Είπανε.

Στην κηδεία του, μόνο στενοί συγγενείς.
Δεν φημιζόταν και για Χριστιανός Ορθόδοξος.
Τόση η ησυχία,
που το ραδιόφωνο μιας μοιρολογήτρας που καθόταν δίπλα σ’ ένα κοντινό μνήμα,
κάτω από ένα κυπαρίσσι,
πρόδιδε την ατέρμονη αναζήτησή της
για έναν σταθμό
που θα ευχαριστούσε τον δικό της μακαρίτη·
…Για όσους με πλήγωσαν με πισωμαχαιριές θέλω να ξέρουν ότι
σιγά μην κλάψω…
…Ολοκληρώθηκε το κρίσιμο ραντεβού της Τρόικας με τους κυβερνητικούς εκπροσώπους…
…Ποιος την ζωή μου ποιος την κυνηγά…

Ώσπου η βελόνα του να κατασταλάξει σε ένα βαρύ ζεμπέκικο
προς τέρψη του μακαρίτη.

14/11/2013

Δημήτρης Τρωαδίτης, Σχέση τραγικότητας

396365_3060446715368_594711207_n

Έρωτες και θάνατοι
δηλητήριο και μέλι
το καλό και το κακό
αντιθέσεις διαφυγής
στην αυτοκρατορία του χάους
σχέση τραγικότητας
με νεανικές κραυγές
και τυχαίες ανακαλύψεις
κτερισμάτων σε τάφους
που θέλγουν τους τουρίστες.

Nanja Noterdaeme, Γυμνή

1378749_10151801108377648_141270258_n

Εκείνη την ημέρα που φορούσα
το πιο γοητευτικό χαμόγελο,
λες να είχα καινούριο
παλτό;
διάβασες τη ψυχή μου
και αγκάλιασες με τον
αγνό τρόπο σου
μια υπνοβάτισσα που
δεν ήξερε ότι έπαιζε
σκάκι με το χρόνο.

Αιώνια τα χρόνια… και μέρα η νύχτα,
έτσι ρέμβαζε
η υπνοβάτισσα,
μέχρι εκείνη τη στιγμή όταν
στα μάτια σου συνάντησε το αόρατο
και ξεκίνησε ο αγώνας με τα πιόνια.

Η μέρα που φορούσα
εκείνο το ψεύτικο παλτό,
εκείνη την ημέρα,
χαιρέτισα το χρόνο,
την ημέρα και την νύχτα,
γυμνή.

Πάνος Σταθόγιαννης, ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ (πρωινές σκέψεις)

1465321_1434278510125089_1825799808_n

Ο ποιητής δεν κατανοεί ποτέ τον εαυτό του. Αιφνιδιάζεται περισσότερο και από τον αναγνώστη για το αποτέλεσμα της γραφής του.

Η ποίηση δεν είναι η αισθητική πραγμάτωση στη γλώσσα (με τη βοήθεια διάφορων τεχνικών) μια ιδέας, ενός βιώματος ή ενός συναισθήματος, αλλά η επανανακάλυψη του κόσμου, των πραγμάτων και του ανθρώπου στη αρχετυπική μνήμη – εκεί όπου τα πάντα, ακόμη και τα μελλούμενα, υπάρχουν ως τετελεσμένα και περιμένουν απλώς την τυπική επιβεβαίωσή τους από τον χωροχρόνο.

Με άλλα λόγια η ποίηση είναι ένα άλμα στην ολότητα, την καθολικότητα, το απόλυτο. Και ο αγώνας του ποιητή, ακόμη και πάνω από ένα σημείο στίξης, έχει να κάνει όχι με την προσπάθειά του να αποτυπώσει την ατομικότητά του σε αυτό το «όλον», αλλά, αντίθετα, με την αγωνία του να μην το αλλοιώσει, να μην το παραποιήσει, να μην το τραυματίσει ο υποκειμενισμός του.

Υπό αυτή την έννοια, ο ποιητής δεν γνωρίζει τι γράφει. Η ιδέα του ποιήματος εμφανίζεται ως αποτέλεσμα της διαδικασίας της γραφής και όχι ως αρχική της αιτία. Είναι η «ηχώ» τού, μαγικά, δια της γλώσσας (σχεδόν ως ξόρκι), συντελεσμένου. Γι’ αυτό και είναι αδύνατη η κατανόηση της ποίησης (με την έννοια της κατάκτησης από τον νου) από τον αναγνώστη, τον κριτικό, ακόμα και τον ίδιο τον ποιητή. Μόνο με τον «συσχετισμό» και την «κοινωνία» μας μαζί της η ποίηση γίνεται κτήμα μας. Κι εμείς δικό της.

Με άλλα λόγια, η ποίηση δεν είναι ούτε άρνηση ούτε καταβύθιση στην πραγματικότητα. Είναι ένας εναλλακτικός τρόπος βίωσής της, όπου το πρωταρχικό και το εσχατολογικό είναι συνώνυμα.

Άρης Αλεξάνδρου, Ποιητική

1176111_366098666855386_688254018_n

1

Αξίζει δεν αξίζει
στέλνω τις εκθέσεις μου σε χώρες που δε γίνανε ακόμα
προδίνω τις κινήσεις ενός ήλιου
που πέφτει την αυγή δίπλα στις μάντρες
επικυρώνοντας με φως
τις εκτελέσεις

2

Η κάθε μου λέξη
αν την αγγίξεις με τη γλώσσα
θυμίζει πικραμύγδαλο.
Απ’ την κάθε μου λέξη
λείπει ένα μεσημέρι με τα χέρια της μητέρας δίπλα στο ψωμί
και το φως που έσταζε απ’ το παιδικό κουτάλι στην πετσέτα.

3

Η μόνη ξιφολόγχη μου
είταν το κρυφοκοίταγμα του φεγγαριού απ’ τα σύννεφα.
Ίσως γι’ αυτό δεν έγραψα ποτέ
στίχους τελεσίδικους σαν άντερα χυμένα
ίσως γι’ αυτό εγκαταλείπουν ένας-ένας τα χαρτιά μου
και τους ακούω στις κουβέντες όσων δε μ’ έχουνε διαβάσει.

Άη-Στράτης 1951

*Aπό τη συλλογή «Άγονος γραμμή» (1952). Από τη συγκεντρωτική έκδοση “Ποιήματα 1941-1974”, εκδ. Ύψιλον /Βιβλία.

Θωμάς Γκόρπας, Οι θρησκευτικοί ποιηταί

Erich Heckel, Two men at the table (1912)

Erich Heckel, Two men at the table (1912)

Το γάλα το άγριο γάλα! Τελευταία συχνά
μ’ επισκέπτονται παλιά αιμοστάζοντα αγριόσυκα
όνειρα σεξουαλικά ρεύσις κατάρρευσις των ιδεών
και των γούστων των παλιών μου φίλων…
Τα μεσημέρια τάβλι παίζουν με τις ώρες
παίζουν ξερή τα πενηντάρικα και τα τομάρια
τρώγονται χύνουνε χολή την πίνουνε οι έρημοι.
Εν συνεχεία επιστρέφουν στο καφέ-μπινέ
κι αράζουν περιμένοντας εκπλήξεις.
Εκπλήξεις βέβαια δεν έρχονται
έρχεται το σούρουπο
και μέσα του ανεβαίνουν τη Σταδίου
καταλήγουνε σε κεντρικό εκκλησάκι
(όλα τα ‘χει τελοσπάντων αυτή η Αθήνα
εξόν πράσινον και δημόσια ουρητήρια…)
κ’ ενταφιάζονται εντός του εσπερινού περιττόν
ο ένας θάβει τον άλλο με μάτια κλειστά
ανταλλάσσουν εντυπώσεις κ’ έτσι βελτιώνουν
τη φίρμα τους στη λαχαναγορά πού και πού
παριστάνουν και τον Κόντογλου
πού Κόντογλου;
είναι γελοίοι – αν το μάθουνε κι αυτό
πάει τετέλεσται…