ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΤΡΩΑΔΙΤΗ

Η Γεωργία Τρούλη είναι μία από τις νέες, αξιόλογες ποιητικές φωνές που έχουν εισέλθει ορμητικά και, πλέον, τείνουν να σημαδέψουν την πρόσφατα ελλαδική ποιητική “σκηνή”. Με είχε εντυπωσιάσει ευχάριστα με την προηγούμενη συλλογή της με τίτλο “ακρογωνιαία πορεία στο και” (από τις ίδιες Εκδόσεις, 2012) με την οποία αισθάνθηκα ότι η ποιήτρια αυτή έχει έρθει για να μας τα πει έτσι όπως πρέπει, χύμα και ανακατωτά, χωρίς ωραία κοσμητικά επίθετα και καλολογικά στοιχεία, αποδεκνύοντας ότι έχει πλήρη συναίσθηση των όσων βιώνει γύρω της και των όσων θέλει να αποτυπώσει στο χαρτί και πώς. Και ήλπιζα η όποια νέα της δουλειά όχι μόνο να κινηθεί στο ίδιο μήκος κύμματος αλλά και να επαυξήσει την καταβύθσή μας σε ονειρικούς μεν, αλλά πραγματικούς κόσμους.
Και δεν ήλπιζα λάθος.

Η Τρούλη, αδρά και αποφασιστικά, φέρνει στην επιφάνεια το διπλό μας προσωπείο, του ειρηνικού και του βίαιου. Μάς φέρνει μπροστά στην ίδια μας την ανολοκλήρωτη υπόσταση, την αιωρούμενη και δισυπόστατη συνείδησή μας. Στην ποίησή της ο περιβάλλων κόσμος μας σωριάζεται κάτω, έντρομος από την τραγικότητά του, με βία, άλλοτε φρίκη και ψυχρότητα, αφήνοντάς μας τραυματικές εμπειρίες, μιας και κινδυνεύουμε να μείνουμε μετέωροι, να παραπαίουμε ανάμεσα στη Σκύλλα και τη Χάρυβδη ενός αιώνιου μαύρου που καραδοκεί να μας συντρίψει.

Παραθέτω ένα δείγμα από το (τελευταίο στη συλλογή) ποίημα “Όν/ειδος προς καταστροφή” (προσοχή στο κενό)

…
Όταν θα γίνει σεισμός για το κάτω από το περβάζι
Όλοι στον ανελκυστήρα!
Εκεί που πρέπει
Πριν εισέλθετε – βεβαιωθείτε
Η φωτεινή επιγραφή μιας πρόζας σε μια συνείδηση
Με την επισήμανση steve antonakos
Πότε είδες τελευταία φορά τον ουρανό
Απέραντα τεμαχισμένο;
Ξέπνοο παραλήρημα καρφιτσωμένο
Στο αυτί του ενοίκου;
Πότε τελευταία φορά μπήκες σε ένα σώμα παρθένο
Και μεγάλωσες;
Γεμισμένο νερό ελέφαντας
Από μνήμης άρχισες να φουσκώνεις
Ή ακόμα καλύτερα γουρούνι
Με σχισμή στην ράχη
Στο στόμα να αποταμιεύεις πρωτόγονα δευτερόλπετα
Επίγονη Αντιγόνη
Έμφαση διάθεση και αντιφατικά επιρρήματα
Εάν ο κόσμος ολόκληρος μια land art εγκατάσταση
Christo
Εάν
Εάν
Ένα
Ένα
Ον
Είδος προς καταστροφή

Ο κόσμος ολόκληρος φαντάζει μάταιος, όσο και η ενδοαναζήτηση, η απόπειρα επανόρθωσης, το κάθε προσωπικό ερέθισμα, το κάθε ατομικό έναυσμα. Όλα μοιάζουν ανολοκλήρωτα μα και τόσο συνεχόμενα μεταξύ τους, όλα, τα πάντα, νέα, παλιά και δοκιμασμένα στοιχεία και φόρμες περιπλέκονται σε μια ηθελημένα άτακτη αλλά και επιμελώς ανατρεπτική γραφή, κάνοντάς μας να σκεφτούμε, να πιάσουμε το νήμα από εκεί που το αφήνει η ποιήτρια.

Η Γεωργία Τρούλη γεννήθηκε το 1979. Κατάγεται από την Κρήτη και ζει στη Θεσσαλονίκη. Σπούδασε στην Σχολή Επαγγελμάτων Υγείας και Πρόνοιας του Α’ ΤΕΙ Θεσσαλονίκης, στη Φιλοσοφική Σχολή του ΑΠΘ και την Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών. Έχει πραγματοποιήσει δύο ατομικές και έχει λάβει μέρος σε πολλές ομαδικές εκθέσεις. Έχει εκδώσει τέσσερα βιβλία ποίησης (εκτός από τις δύο συλλογές στις οποίες αναφέρθηκα εδώ, έχει εκδόσει τις συλλογές “Μια σχετική συρραφή” και “Τα πορτοκαλορόδινα” και τις δύο το 2008 από τις εκδόσεις Ηριδανός). Κείμενά της φιλοξενούνται σε έντυπα και διαδικτυακά λογοτεχνικά περιοδικά της Ελλάδας και του εξωτερικού.

*Το κείμενο αυτό δημοσιεύεται στην ομογενειακή εφημερίδα της Μελβούρνης “Νέος Κόσμος”, σήμερα Σάββατο, 5 Ιούλη 2014.

my feet are hungry
by Chris Wallace-Crabbe

Pitt Street Poetry, 2014

Readers of Australian poetry will expect a new collection from Chris Wallace-Crabbe to be a work of erudition and wit. In this they will not be disappointed. Wallace-Crabbe is entirely in command of his craft and possessed of intelligence that does not waste itself in trivialities. The ends of lives and civilisations are often on the edges of these poems, sometimes at their centres. They are, though, consistently playful. For all the seriousness of the literary and philosophical ghosts who haunt this book (Plato and Freud among them) there is nothing ponderous about it.

The book begins with one of these historical revenants in the brief ‘After Bede’: ‘Our lives are built upon unlikelihood, / their poignancy oddly fragile / at the best of times / like snow that falls softly / into a ravaging bushfire.’ The fire and snow appear to come from the most famous passage of Bede’s Ecclesiastical History (II.13), where ‘one of the king’s chief men’, likens human life to the flight of a sparrow through a fire-lit hall, passing ‘from winter to winter’. These basic elements are reworked to an even starker image of impermanence.

Continue reading →

Στον Χέντβιχ Βάιλερ
29 Αυγούστου 1907

Στον ήλιο του απογεύματος
με γερμένη την πλάτη μες το πράσινο
σε παγκάκια καθόμαστε.
Τα χέρια μας κρέμονται κάτω,
θλιμμένα ανοιγοκλείνουν τα μάτια μας.

Κι οι άνθρωποι ντυμένοι περνούν
με βήμα τρικλιστό πάνω σε χαλίκια
κάτω απ’ αυτόν τον τεράστιο ουρανό
που απλώνεται μακριά απ’ τους λόφους
ως τους λόφους πέρα μακριά.

*Από το βιβλίο “Η πληγή και η λέξη” εκδ. Σαιξπηρικόν, σε εισαγωγή, μετάφραση και σχόλια Νίκου Βουτυρόπουλου.

Συνέντευξη στον Γιάννη Ν. Μπασκόζο

Η Μαρία Παπαδήμα είναι η κατεξοχήν μεταφράστρια του Φερνάντο Πεσόα. 
Τώρα μεταφράζει και επιμελείται από την αρχή τις μεταφράσεις του Πορτογάλου ποιητή και συγγραφέα για τον εκδοτικό οίκο Gutenberg.  
Μια συνομιλία μαζί της ξεκλειδώνει μερικά από τα κλειδιά κατανοήσης του συγγραφέα με τα πολλά προσωπεία.

Ποιο είναι το στίγμα του Πεσόα στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία;
Το έργο του Πεσόα εγκαινιάζει, θα έλεγα,  «την εποχή της υποψίας» (η έκφραση ανήκει στον Σταντάλ) της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας. Νομίζω ότι αντιπροσωπεύει όσο κανένας ομότεχνός του την κρίση της ευρωπαϊκής κουλτούρας μπρος στο βάρος της κληρονομιάς της και την αναζήτηση ενός νέου τρόπου έκφρασης. Σύντροφοί του, ανεξαρτήτως χρονικής σύμπτωσης, είναι ο Μαλαρμέ, ο Μούζιλ, ο Μπέκετ, ο Μπλανσό, ο Λερίς, ο Σιοράν, ο Μπροχ, ο Έσσε, ο Μισώ, ο Αρτώ, ο Μπρετόν, ο Μπατάιγ. Και στην παγκόσμια λογοτεχνία, ο Πάουντ και ο Μπόρχες.

Πού μοιάζει και πού ξεχωρίζει με τους συγκαιρινούς του;
Αν μοιάζει ως τον κοσμοπολιτισμό, ο οποίος διατρέχει την ευρωπαϊκή λογοτεχνία πριν τον Πρώτο παγκόσμιο Πόλεμο, με τον κυβισμό, τον φουτουρισμό, τον Σαντράρ, τον Λαρμπώ και τον Μοράν, το κύριο στοιχείο διάκρισης είναι η αποπροσωποποίηση, κεντρικός πυρήνας της ποιητικής του, δηλαδή η αποσύνδεση του δημιουργού από το έργο του, η ρήξη αυτού του αδιάσπαστου, αδιαμφισβήτητου και σχεδόν ιερού δεσμού που στη λογοτεχνική παράδοση συνδέει ένα άτομο με συγκεκριμένη βιογραφία με ένα έργο με συγκεκριμένη ταυτότητα. Πρόκειται για την κατάργηση και ταυτόχρονα τη μυθοποίηση του ίδιου του υποκειμένου, την αποποίηση ή την απώλεια και ταυτόχρονα τον πολλαπλασιασμό του εγώ.

Continue reading →

Όλα ήταν έξοχα χτες βράδι
τόσο που κρυσταλλώθηκε η θάλασσα στους βράχους
κ` έγινε αλάτι
τόσο που κρυσταλλώθηκαν τα σύννεφα ψηλά στον ουρανό
κ` έγιναν αστέρια
τόσο που κρυσταλλώθηκε δω κάτω η σιωπή μας
κ` έγινε φιλί.
Όλα ήταν έξοχα χτες βράδι
μόνο που ήρθαν ίσως με κάποια καθυστέρηση
όπως φτάνει στον πεσόντα
η διαταγή προαγωγής του σε υποδεκανέα.

Συνέντευξη του Δημήτρη Παπανικολάου στον Θοδωρή Αντωνόπουλο

Πόσο γκέι ήταν ο Αλεξανδρινός ποιητής και πόση σημασία έχει η θαρραλέα εκδηλωμένη σεξουαλικότητά του, που τόσο ταμπού αποδείχθηκε για την επίσημη κουλτούρα μας και για πολλούς εγχώριους μελετητές, στην αποτίμηση του έργου του; Είναι τελικά πιο συνειδητοποιημένος, πιο επαναστάτης, πιο μοντέρνος από όσο εκτιμούσαμε; «Αναμφίβολα!», εκτιμά ο συμπατριώτης αναπληρωτής καθηγητής Νεοελληνικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης στο εξαίρετο πόνημά του «Σαν κ’ εμένα καμωμένοι» – ο ομοφυλόφιλος Καβάφης και η ποιητική της σεξουαλικότητας (Πατάκης)

Γιατί ο ομοφυλόφιλος, gay, “queer” Καβάφης; 
Γιατί καταρχήν ο ίδιος ο ποιητής δεν σχετιζόταν με την εικόνα του μονήρους, εγκλωβισμένου, ενοχικού Καβάφη που μας κληροδοτήθηκε. Βέβαια, η συζήτηση για την ομοφυλοφιλία στον Καβάφη έχει υποτίθεται ήδη διεξαχθεί, έλα όμως που, τουλάχιστον στην Ελλάδα, δεν είχε την ευθύτητα, την αναλυτική ευκρίνεια και την ειλικρίνεια που άρμοζε. Κι όμως ο ίδιος ο ποιητής όχι μόνο επεδίωξε αυτή την κουβέντα αλλά την ξεκίνησε κιόλας ο ίδιος, την προετοίμασε, έθεσε τους όρους διεξαγωγής της. Διαβάζοντας κανείς τα δημοσιευμένα καθώς και τα αδημοσίευτα γραπτά του, το καταλαβαίνει.  

Ήταν άραγε «σταδιακή» η απελευθέρωση του ποιητή, όπως ισχυρίζονται κάποιοι μελετητές; 
Τι σημαίνει «σταδιακή απελευθέρωση»; Φτάνει ποτέ κανείς στο σημείο να είναι πλήρως απελευθερωμένος; Δεν μπαίνω σ’ αυτή τη λογική, κυρίως γιατί απεχθάνομαι τις βιογραφίστικες, τις παθολογικίστικες ερμηνείες και τα λοιπά κόμπλεξ που πιθανόν κρύβουν πίσω τους τέτοιες αναγνώσεις (υπονοώντας, για παράδειγμα, ότι ο Καβάφης δήθεν περίμενε να πεθάνει η μητέρα του για να απενοχοποιηθεί ή ότι αυτό συνέβη σε μια μεγάλη πλέον ηλικία, όταν πια «όλα ήταν στο παρελθόν»). Τη ζωή του Καβάφη εγώ τη βλέπω σαν μια διαρκή προσπάθεια κατάκτησης της παρρησίας να μιλά κανείς για τις ερωτικές του επιλογές. Θες να το πεις «σταδιακή» απελευθέρωση αυτό, μπορείς. Προσωπικά, θεωρώ ότι ως αναγνώστες του Καβάφη καλούμαστε να παρακολουθήσουμε ένα ποιητικό σχέδιο που αγγίζει ταυτόχρονα τη ζωή και το καλλιτεχνικό έργο. Βλέπουμε μια συνεχή διαδικασία διεκδίκησης ενός λόγου, μια προσπάθεια να κατακτήσει κανείς το δικαίωμά του στην ισότιμη κοινωνική συμμετοχή αλλά και στη δημόσια διατύπωση της διαφοράς. Ας μην ξεχνάμε ότι την ομοφυλόφιλη συνειδητότητα που βλέπουμε να χαρακτηρίζει τους ήρωες ή/και την ποιητική φωνή σε πολλά ποιήματά του, ο Καβάφης την κατέκτησε• ούτε δεδομένη ούτε επιτρεπτή ήταν πιο πριν.   

Continue reading →

XXXVI

Κοιτάς τ’ ανθάκι
– ομορφιά που σε μεθά.
Μα μην ξεχνιέσαι.

XXXVII

Κόβεις τ’ ανθάκι
Μα γιατί της το δίνεις;
Κι αυτή ανθίζει.

XXXVIII

Άνοιξης τόποι
με καλούν, μα η πόλη
μ’ έχει δεμένο.

XXXIX

Άνοιξη χλωμή.
Της καρδιάς μου ο πόνος
της ρίχνει σκιά.

ΧL

Καλοκαιράκι
μύρισε και μαζί του
αντιηλιακό.

Αυτές οι αργές λέξεις κάτι έχουν
από αργό ήλιο που τα απογεύματα τα τελευταία
του σεπτέμβρη διαλύεται στο ασήμι.
Είναι το πορφυρό μυστήριο του οίνου
που σαν ένα παιδί ξαναγεννιέται στο πατητήρι
με θορυβώδη φωνή και μάτια ηλικιωμένου.
Αυτές οι λέξεις έρχονται στα χείλη
όπως στην άκρη μιας πισίνας η σελήνη
συναισθηματική, αρχαία, αυστηρή και ευγενής.
Είναι η βρεγμένη γη, ο αγνός άνεμος
που πλέκει μάγια ανάμεσα στα πουρνάρια˙
ο χάλυβας μετριασμένος από θάρρος˙
ο βασιλιάς και ο επαίτης, που, στη μεγάλη ώρα,
ξέρουν να βλέπουν μέσα τους σαν ένας καθρέφτης
του αιώνιου ανθρώπου που στη σιωπή πεθαίνει.
Και είναι η ακρόπολη, και είναι το μάρμαρο
που διατηρεί μάχες και καταδίκες,
απ’ τη φαυλότητα των ημερών πάντα ασφαλείς.
Αυτές οι αργές λέξεις είναι οι γονείς
που μας κληροδότησαν ναούς, παλιά ενδύματα
και μια ιστορία διδαγμένη στις σοφίτες.
Κι είναι τα σύννεφα επίσης χωρίς ιστορία
που οικοδομεί την έρημο μες στην αδυναμία
όπου μονάχα η πίστη κρατά σε αναμονή
το μετάξι, με το βάρος του θανάτου.

Πιο πέρα από τις άγονες γραμματικές,
πιο πέρα από τα ψυχρά ράφια,
πιο πέρα από των χρόνων τα φύλλα,
και πιο πέρα από τη λογοτεχνία,
αυτές οι αργές λέξεις είναι το δικό μου αίμα,
και καίνε σ’ αυτές μέσα πολλές ζωές μαζί,
πολλά μάτια που κοιτάζουν εκ του χρόνου,
άμα τις κάνω απ’ τις αβύσσους τους να γυρίσουν
στο αυτί για να σου μιλήσουν. Αυτές οι λέξεις
είναι το σώμα μου που θρύψαλα απ’ την άμμο έχει γίνει,
η καρδιά μου από την τρικυμία μεταφερμένη,
η ψυχή μου μέσα στο κοχύλι μαζεμένη.

*Από το βιβλίο Άσματα και φυλακές, Isla de Siltolá 2011. Ο Χουάν Μανουέλ Μαθίας [Juan Manuel Macías] (γεν. Καρταγένα, 1970), είναι φιλόλογος, ελληνιστής και μεταφραστής. Συνεργάζεται με διάφορα λογοτεχνικά περιοδικά που σχετίζονται με τα κλασικά γράμματα, με άρθρα και μεταφράσεις ελληνικής ποίησης. Ποιήματά του και άρθρα του λογοτεχνικής κριτικής έχουν δημοσιευτεί σε αρκετά περιοδικά ποίησης. Έχει εκδώσει 3 ποιητικές συλλογές καθώς επίσης σε μετάφραση ποιήματα της Σαπφούς και την ποιητική συλλογή της Μαρίας Πολυδούρη με τίτλο «Οι τρίλλιες που σβήνουν».
**Το ποίημα αυτό είναι από την Ανθολογία σύγχρονης ισπανικής ποίησης, από τις εκδόσεις Βακχικόν, σε μετάφραση ελληνικά και επιμέλεια Άτης Σολέρτη.