Diane Di Prima (6/8/1934 – 25/10/2020), Σε αγάπησα τον Οκτώβριο

όταν κρυβόσουν πίσω από τα μαλλιά σου

και οδηγούσες τη σκιά σου

στις γωνίες του σπιτιού

και τον Νοέμβριο εισέβαλες

γεμίζοντας τον αέρα

επάνω από το κρεβάτι μου με όνειρα

κραυγές για κάποια βοήθεια

στο εσωτερικό αυτί μου

τον Δεκέμβριο κράτησα τα χέρια σου

ένα απόγευμα˙ το φως εξασθενημένο

μας επέστρεψε

σε ένα ξημέρωμα στην παραλία τη Σκωτίας

με εσένα στην ακτή να μας τραγουδάς

Ιανουάριος τώρα, αχνοφαίνεσαι

στον σωσία σου

πετράδια στην κάπα του, η σκιά σου στο χιόνι,

γλιστράς με τον άνεμο, ο κρυστάλλινος αέρας

μεταφέρει τα καινούργια σου τραγούδια αποσπασματικά μέσα από τα παράθυρα

των λυπημένων, υψηλών, όμορφων δωματίων μας

*Από τη συλλογή “Pieces of a Song”, City Lights Books. Μετάφραση: Χ. Αγγελακόπουλος.

Έρμα Βασιλείου, Τι γυρεύεις εδώ…

Φωτογραφία: Κυριάκος Συφιλτζόγλου

Στη γειτονιά των σκαλιστών ανθρώπων

Που ξεσκονίζει η μέρα το πρωί

Και τους αφήνει στα σιδερένια κουτιά που τρέχουν

Να βρουν το βιος την πάλη για έναν ύπνο;

Τι ψάχνεις στο στενό το δρόμο

Όπου έχουν όλα έναν αριθμό οικίας;

Πρωί σε βάφτισαν στο σπίτι του Δεμέτη

Σε φέραν χίλια μάτια με τα μάτια τους

Σε γυροφέρνει η ευτυχία

Στη γη του αντίλαλου

Σε πιστεύουν τα βουνά που δρασκέλισες

Πίστεψε τελικά κι εσύ πως άγιασες

Άιντε! Σε φόρτωσαν όλοι τάματα

Στο φετινό το πανηγύρι του Άι Περπάτη

*Από τη συλλογή scherzo στις Νηρηίδες (2017).

Θεόδωρος Μπασιάκος, Αντιγή

Είναι η Γη γυρισμένη ανάποδα

ο ουρανός από κάτω μας όχι πάνω 

θα γκρεμιζόμασταν το δίχως άλλο στα χάη 

αν δεν υπήρχε η άνωση γνωστή κι’ ως αντιβαρύτης 

ένας ίλιγγος γλυκός 

κάτι σαν έρωτας που μας βαστάει εδώ πάνω 

πάνω στις στέγες διότι εδώ ζούμε 

πάνω όχι κάτω απ’ τις στέγες – Κατά τ’ άλλα: – Λέγεται ότι καταγόμαστε απ’ τον αντιπίθηκο 

ένα είδος όρθιου πιθήκου 

που εξελικτικά υιοθέτησε την ξάπλα στάση

Απ’ τις καμινάδες των εργοστασίων 

βγαίνουν μουσικές όχι μαύροι καπνοί 

Επίσης:  Εδώ κάνουμε έρωτα όχι πόλεμο

Πότε-πότε κάνουμε και κάνα μεροκάματο 

μα δίχως να το παρακάνουμε όμως.

* Αρχείο οπτικής Ποίησης Ελλήνων και Ξένων Λογοτεχνών. 

Λάρι Άιγκνερ, Ο αέρας στροβιλίζεται

Ο αέρας στροβιλίζεται

σε διάφορα

μέρη

τι

συμβαίνει πιο πέρα από

τα δέντρα του Δεκέμβρη

ίσκιοι

κλαδιά μεγάλα

νύχτα

η άλλη πλευρά της υδρογείου

μέσα στ΄αστέρια

άνθρωποι ωριμάζουν

ή ένα σύννεφο

ένα μίλι μακρύτερα

το διαφορετικό διακαώς επιθυμεί

*Από το βιβλίο “Λάρι Άιγκνερ, Σαράντα δύο ποιήματα” εκδ. Bibliotheque. 

Μετάφραση: Γιάννης Λειβαδάς. 

**H φωτογραφία είναι του Noel Kerns, από τις βόλτες του στη route 66.

***Από τη σελίδα της Γεωργίας Κανελλοπούλου, η οποία κάνει και το ακόλουθο σχόλιο: “Ο Λάρι Άιγκνερ γεννήθηκε με εγκεφαλική παράλυση. ‘Αφησε 3.070 ποιήματα, που τα έγραφε σε μια βαριά γραφομηχανή Ρόιαλ, χρησιμοποιώντας μόνο το δείκτη και τον αντίχειρα του δεξιού χεριού. Γράφει ο Γιάννης Λειβαδάς πως η ποίησή του δεν ήταν επέκταση της παραλυσίας του, μα η κίνηση της, κι αυτό μου έχει κάνει φοβερή εντύπωση, γιατί από τότε που το διάβασα τη βρίσκω αυτή την κίνηση στα ποιήματά του”.

Αργύρης Χιόνης, Ερημιά…

θ’

Βουβό το χώμα του θανάτου

Στρατιές ολόκληρες βαδίζουν πάνω του

Κι ούτ’ ένα σύρσιμο ποδιού

ι’

Η αιωνιότητα είναι φτιαγμένη από στάχτη

Ψυχών αποκαΐδια που την ονειρεύτηκαν

*Από τη συλλογή “Καλειδοσκόπιο”.

Στρατής Φάβρος, Γράφω για τον κανένα

Φώτο: Martin Lewis

Γράφω για τον κανένα, πες γράφω

για τον αναγνώστη εαυτό εις τον αιώνα

του κανενός το ρόδο είν’ το δικό μου ρόδο

ούτ’ επεδίωξα ποτέ δημοσιεύσεις

κύκλους σοβαρότητες συγκατανεύσεις

κι άλλες εδώδιμες της εγχώριας σκηνής

κολακείες κι ανερμάτιστες ορέξεις

κι αν γράφω στης ποίησης τη φόρμα

γράφω γιατί η αλήθεια μου έχει αυτό το χρώμα

καθώς της λήθης πλέον το μαγνάδι δεν με μέλει

της ηδονής μου βρήκα αφού το μέτρο και το μέλι

*Αναδημοσίευση από το ιστολόγιο του ποιητή στο: https://stratesfabbros.wordpress.com/2021/01/13/γράφω-για-τον-κανένα/

Ντίνος Χριστιανόπουλος, Μικρά ποιήματα

1

έχτισα τον παράδεισό μου

με τα υλικά της κόλασής μου

2

απόψε η νύχτα στόλισε το πάρκο

με τα πιο διαλεχτά καθάρματά της

3

κάθε βράδυ η καμπάνα των σκελιών τους

με φωνάζει στον εσπερινό του πάρκου

4

εσύ ‘σαι τριαντάφυλλο

κι εγώ θα σε μαδήσω

τριαντάφυλλο δεν είμαι

κι όμως με μαδάς

5

για σένα μια ακόμη δοκιμή

για μένα μια δοκιμασία ακόμα

                                     «Το κορμί και το σαράκι»

6

[δολοφονία Γουέλτς]

σεις που δεχθήκατε αυτό τον τρόπο ζωής

δεχτείτε τώρα κι αυτό τον τρόπο θανάτου

7

όλα τα δέντρα βρήκαν χώμα να ριζώσουν

βρήκες κι εσύ, μικρή συκιά, ένα ντουβάρι

8

ωραία ερμηνεύεις τα τραγούδια

ας δούμε πώς τα καταφέρνεις και στα παρατράγουδα

9

η αξία της γλάστρας

έγκειται στην τρύπα της

10

«ο κώλος που γλείφεις

θα σε χέσει πατόκορφα»

σοφή προειδοποίηση

μα όχι για τους χεσμένους

11

τί όμορφα τριαντάφυλλα που κάνει αυτή η τριανταφυλλιά

και πού να είχε σπουδάσει ανθοκομία

12

«αράπικο τρικαλινό καρπούζι

μόνο δέκα το κιλό»

Απομεσήμερο- κι ο Γύφτος

δεν ξέρεις τί διαφημίζει:

τα τέλεια ελληνικά του

ή τα καρπούζια του

13

ό ερωτύλος δικηγόρος που γράφει ποιήματα

στολίζοντας κάθε στίχο με κατακτήσεις κι επιτυχίες

τα δίνει για δακτυλογράφηση στη γραμματέα του

μια μαραμένη μεγαλοκοπέλα

κάθε φορά που μου τα φέρνει με το φάκελο

τη βρίσκω πιο μαραμένη

14

στην έκκλησή μου

οι νέοι ποιητές να μη φορούνε μπότες

κανένας δεν ανταποκρίθηκε

και μετά, έχω άδικο

πού τους βρίσκω όλους σκάρτους;

                                «Ιστορίες του γλυκού  νερού»

*Δημοσιευμένα στο περιοδικό «Το Τραμ»  – Απρίλιος 1987 – Τρίτη διαδρομή- Πρώτο τεύχος.

Αναπνέω πολύ κοντά στη γλώσσα | Βασίλης Αλεξάκης

Φτερά Χήνας

Το γράψιμο με κουράζει, με βασανίζει, μου παρέχει όμως ταυτόχρονα κάποια ευχαρίστηση. Νομίζω οφείλεται στην επαφή μου με τη γλώσσα. Αναπνέω πολύ κοντά στη γλώσσα, αυτό κάνω.

***

Όταν κυκλοφορώ στους δρόμους της Αθήνας θαρρώ ότι ακούω συνέχεια τη χαμηλόφωνη κουβέντα ενός εργολάβου οικοδομών μ’ έναν υπάλληλο του δημοσίου. Κάθε πολυκατοικία μαρτυρεί με τον τρόπο της ότι υποχώρησε τελικά ο υπάλληλος.

***

Η αποστολή του σχολείου δεν ήταν να μας μυήσει στην ποίηση ή τη φιλοσοφία, αλλά να μας μάθει μια γλώσσα, που, χωρίς να είναι ολότελα ξένη από τη δική μας, δεν έπαυε να είναι δυσκολότατη. Αν μελετούσαμε τους αρχαίους σε μετάφραση, όπως οι Γάλλοι ή οι Γερμανοί μαθητές, είναι πιθανό να μας συνάρπαζαν και να ενδιαφερόμασταν εντέλει και για την γλώσσα τους. Αλλ’ αντί να ξεκινάμε από τα έργα για να φτάσουμε στη γλώσσα, εμείς ξεκινούσαμε από τη γλώσσα και δεν φτάναμε ποτέ στα έργα. Μας απασχολούσε το…

View original post 173 more words

Ο συμβολισμός στην ποίηση του Νίκου Καββαδία

Γιώργος Αναγνωστόπουλος*

Αλήθεια πως προκύπτει η ποιητική δημιουργία; Ο Σοφοκλής μιλώντας για την ποιητική δημιουργία του Αισχύλου θα  μας πει τα εξής: «Ως μεθύων ο Αισχύλος εποίει τα δέοντα, αλλ’ ουκ ειδώς γε». Δέχεται δηλαδή ο Σοφοκλής ότι η σπουδαία ποιητική έμπνευση συμβαίνει σε κατάσταση μέθης «ως μεθύων ο Αισχύλος εποίει τα δέοντα» χωρίς τη συνειδητή γνώση του πράγματος από την πλευρά του δημιουργού «αλλ’ ουκ ειδώς γε».

Κάτω από αυτή την οπτική ο Έλληνας δοκιμιογράφος και ποιητής Γιάννης Κυριακάκος στο έργο του «Ποίηση και Έρως Ποιήσεως» θα τονίσει πως ήδη ο Πλάτων, ο Δάντης, ο Γκαίτε, ο Σαίξπηρ και άλλοι μεγάλοι διανοητές είχαν διαπιστώσει την ονειρική κατάσταση και ατμόσφαιρα της ποιητικής έμπνευσης. Ο μεγάλος στοχαστής Καντ, είχε πει πως: «το όνειρο είναι μία ακούσια έμπνευση». Πάντα λοιπόν η ποίηση ήταν και είναι ο εξωτερικός εκφραστής της φαντασμαγορικής και εντυπωσιακής πραγματικότητας του ονείρου. Μάλιστα ο Σίγκμουντ Φρόυντ, ο μεγάλος βιεννέζος ψυχαναλυτής, σε κάποιο σημείο του έργου του παρατηρεί πως: «Τόσο το όνειρο, όσο και στην Τέχνη, η βασική επεξεργασία είναι η λύτρωση του ενστίκτου με το σύμβολο».

Κάτω από αυτή την οπτική θα εξετάσουμε την ονειρική και βαθιά συμβολική ποίηση του Νίκου Καββαδία μέσα από δύο ποιήματα από την πρώτη του ποιητική συλλογή το «Μαραμπού», που κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το 1933 και διακατέχεται εξολοκλήρου από το υγρό συμβολικό στοιχείο της θάλασσας, αλλά και με το τελευταίο του ποίημα «Πικρία». Εξάλλου δεν υπάρχει έλληνας ποιητής που να τραγούδησε τη θάλασσα τόσο, όσο ο Νίκος Καββαδίας. Ο έλληνας συγγραφέας και στοχαστής Λεωνίδας Κοβάτσης πολύ εύστοχα θα σημειώσει στο έργο του «Ποιητικός λόγος και Αλήθεια» πως: «Η παραμονή στη στεριά είναι γι’ αυτόν μία Δαντική κόλαση, μία εναγώνια φυλακή και τιμωρία δίχως τέλος και εξιλέωση». Στο ποίημα του «Mal du Depart» εκφράζεται ανάγλυφα όλος αυτός ο βαθύς του πόθος, κυρίως στην τελευταία στροφή του ποιήματος, να ενωθεί με τη συμβολική του μητέρα που είναι η θάλασσα.

«Κι εγώ που τόσο επόθησα μια μέρα να ταφώ

σε κάποια θάλασσα βαθειά στις μακρινές Ινδίες»

Μία επιθυμία ένωσης που όμως θα μείνει ανεκπλήρωτη:

«θα `χω ένα θάνατο κοινό και θλιβερό πολύ

και μια κηδεία σαν των πολλών ανθρώπων τις κηδείες.»

Το ποίημα «Mal du Depart» αναδεικνύει όλη την τραγικότητα αυτής της γνώσης από την πλευρά του ποιητή. Γι’ αυτό άλλωστε και ο γαλλικός τίτλος του ποιήματος «Mal du départ» μεταφράζεται σε «Πόνος της φυγής» και είναι αυτός ο πόνος φυγής που θα κάνει τον Έλληνα συγγραφέα Νίκο Δήμου να πει πως και αυτός έχει ξυπνήσει πολλές φορές με αυτό το έντονο αίσθημα φυγής μέσα του, όμως θα εξομολογηθεί λίγο αργότερα ο ίδιος αυτό που δηλώνει και ο Καββαδίας στο ποίημά του πως: «αυτή η λαχτάρα της φυγής είναι τόσο έντονη που με πονάει σωματικά». (Οι Δρόμοι μου, σελ. 652 «Φεύγοντας Ακίνητος»). Προχωρώντας παρακάτω μάλιστα και επιβεβαιώνοντας τον τίτλο του έργου του θα μας πει «Οι χειρότερες φυλακές δεν είναι αυτές που δεν μπορείς, αλλά που δεν θέλεις να φύγεις» είναι το τέλμα και η στασιμότητα. Μία στασιμότητα θα λέγαμε που εμποδίζει την εσωτερική εξέλιξη, που εμποδίζει το θάνατο του παλιού μας εαυτού και ο μεγαλύτερος φόβος του Καββαδία ήταν αυτός ακριβώς, αυτή η στασιμότητα που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως φρένο στη μεγαλύτερη του ανάγκη που είναι η φυγή.

Το ποίημα είναι αφιερωμένο στην αδελφή του, τη Ζένια και αρχίζει με την πολύ γνωστή στροφή «Θα μείνω πάντα ιδανικός κι ανάξιος εραστής…». Αναφέρεται αλληγορικά σε κάποιον λογιστή που ενώ στα νιάτα του ήθελε να ταξιδεύσει, να μπαρκάρει στα καράβια, και μιλά πάντα για ταξίδια και μέρη μακρινά, λυπάται ότι θα πεθάνει χωρίς ποτέ να έχει ταξιδεύσει. Ουσιαστικά ο Καββαδίας αναφέρεται στο ίδιο του το εαυτό. Είναι ένας ανάξιος εραστής αυτής της μεγάλης ερωμένης, της θάλασσας και εκφράζει την προσωπική του αγωνία κατά τρόπο λυρικά τραγικό, ότι δεν θα τα καταφέρει να κάνει το όνειρό του πραγματικότητα, να πεθάνει δηλαδή στην αγκαλιά της αγαπημένης του. Το τέλος του Νίκου Καββαδία θα είναι άδοξο, αφού δεν πέθανε στην αγκαλιά της θάλασσας, όπως ο ίδιος είχε ποθήσει, πέθανε σε μια κλινική της Αθήνας, τους «Αγίους Αποστόλους», από εγκεφαλικό επεισόδιο και δυστυχώς είχε μια κηδεία «σαν των πολλών ανθρώπων τις κηδείες».

Διαβάστε ακόμη :   Οι Νόμοι και ο διάλογος του Ανθρώπου με τη Φύση

Η επιδερμική και εφήμερη γνώση της ηδονής στα πορνεία των λιμανιών, οι τύψεις, οι αναμνήσεις, ο απολογισμός και εν τέλει ο πόθος της λύτρωσης στην αγκαλιά αυτής της συμβολικής μητέρας, της θάλασσας θα εκφράσουν όλη την τραγικότητα της ύπαρξης του ποιητή. Ο ποιητής βρίσκει τη λύτρωσή στην αποδοχή του εαυτού. Στην αποδοχή αυτού που πραγματικά είναι ο καθένας μας. Ας δούμε όμως τι μας λέει στην δεύτερη και στην τελευταία στροφή του ποιήματος του «William George Allum».

 Όλοι έλεγαν μια θλιβερή πως είχε ιστορία

κι όσοι είχανε στο στόκολο με δαύτον εργαστεί

έλεγαν ότι κάποτες, απ’ το λαιμό ως τα νύχια,

είχε σε κάποιο μακρινό τόπο στιγματιστεί.

Ο εγγλέζος θερμαστής του ποιήματος είναι ένα άτομο τραγικό και συνάμα θλιβερό, είναι ένας ξένος, με το κορμί του όλο φοβερά στιγματισμένο, για τον οποίο όλοι γνώριζαν μια θλιβερή ιστορία. Η ζωή η ίδια καθιστά τον ήρωα του ποιήματος ατελή, έρμαιο στα πάθη, γι’ αυτό και στο μέρος της καρδιάς του είχε ένα τατουάζ «μίαν άγρια καλλονή», μία γυναίκα που τον είχε στιγματίσει περισσότερο απ’ όλα «γιατί ήταν μία αναίσθητη γυναίκα και κοινή». Τι όμως κρυβόταν πραγματικά πίσω από το τατουάζ του στο μέρος της καρδιάς; Κρυβόταν η ίδια του η μοίρα, η τραγικότητα της προδοσίας από μία γυναίκα και η μόνη λύτρωση απέναντι σε αυτή την προδοσία ήταν η αυτοπαράδοσή του στην αγκαλιά μίας άλλης αρχετυπικής γυναίκας που είναι η θάλασσα.

Κάποια βραδιά ως περνούσαμε από το Bay of Bisky,

μ’ ένα μικρό τον βρήκανε στα στήθια του σπαθί.

Ο πλοίαρχος είπε: “θέλησε το στίγμα του να σβήσει”

και διάταξε στη θάλασσα την κρύα να κηδευθεί.

Στο ποίημά «Πικρία» φαίνεται καθαρά πως η πίστη του Καββαδία σε αυτή τη συμβολική γυναίκα αγαπημένη – τη θάλασσα – δεν έχει χαθεί. Ο συγγραφέας Λεωνίδας Κοβάτσης θα γράψει: «Ο ποιητής μένει πιστός στη θάλασσα. Ποτέ και για καμία γυναίκα δεν την απαρνιέται. Τις εγκαταλείπει όλες για χάρη της. Μέσα από τις εφήμερες σχέσεις που κάνει μέσα στα πορνεία και στα χαμαιτυπεία των λιμανιών, ο ποιητής ναυτικός, θα γλυκάνει έστω για λίγο, την σκληροτράχηλη και δαρμένη από τα πελάη ψυχή του».

Ο ποιητής δε διστάζει να αφεθεί ολόψυχα στις ηδονές. Εξάλλου τα πορνεία είναι μία επαφή με τη γη, αλλά και οι περιπέτειες του με τους ντόπιους, ακόμη και οι πιο αρνητικές, έχουν μείνει ανεξίτηλες στη μνήμη του «Τη μαχαιριά που μου `δωσε ο Μαγιάρος στην Κωστάντζα» είναι ό,τι τον κρατάει συνδεδεμένο με τη στεριά. Παρόλα αυτά μπαρκάρει ξανά και ξανά και γίνεται κάθε φορά ο ίδιος παρατηρητής του εαυτού του και των περιπετειών που έζησε. Είναι ένας οδοιπόρος χωρίς συγκεκριμένο προορισμό. Ένας «πλάνητας» χωρίς αιτία, όπως έλεγε ο Εμπεδοκλής για τον εαυτό του «φυγάς θεόθεν και αλήτης», που όμως στα ποιήματά του, που μοιάζουν σαν μικρά διηγήματα, η ανθρωπιά έχει τον κύριο λόγο.

Ξέχασα κείνο το μικρό κορίτσι από το Αμόι

και τη μουλάτρα που έζεχνε κρασί στην Τενερίφα,

τον έρωτα, που αποτιμάει σε ξύλινο χαμώι,

και τη γριά που εμέτραγε με πόντους την ταρίφα.

Το βυσσινί του Τισιανού και του περμαγγανάτου,

και τα κρεβάτια ξέχασα τα σαραβαλιασμένα

με τα λερά σεντόνια τους τα πολυκαιρισμένα,

για το κορμί σου που έδιωχνε το φόβο του θανάτου…

Η “Πικρία”, που συμπεριλαμβάνεται στη συλλογή «Τραβέρσο» και  εκδόθηκε για πρώτη φορά από τις εκδόσεις Κέδρος το 1975, αποτελεί το τελευταίο ποίημα που έγραψε ο Καββαδίας. Το ολοκλήρωσε μάλιστα μόλις λίγες μέρες πριν πεθάνει (το ποίημα φέρει ημερομηνία 7 Φεβρουαρίου 1975· ο Καββαδίας πεθαίνει στις 10 Φεβρουαρίου).

*Αναδημοσίευση από εδώ: https://www.gnomionline.gr/%ce%bf-%cf%83%cf%85%ce%bc%ce%b2%ce%bf%ce%bb%ce%b9%cf%83%ce%bc%cf%8c%cf%82-%cf%83%cf%84%ce%b7%ce%bd-%cf%80%ce%bf%ce%af%ce%b7%cf%83%ce%b7-%cf%84%ce%bf%cf%85-%ce%bd%ce%af%ce%ba%ce%bf%cf%85-%ce%ba%ce%b1/?fbclid=IwAR16JTwdJqYBw8y0oO0hob5LLfLLdHMhrWxdlHqEme0vupJCBmrdRNb-jFI