Κι έπειτα εμείς οι δειλοί

Που αγαπούσαμε τους ψιθύρους

Τα δειλινά τα σπίτια,

Τα μονοπάτια δίπλα στα ποτάμια

Τα βρώμικα κόκκινα φώτα

Εκείνων των σπιτιών, 

Τη γλυκιά σιγηρη θλίψη

Τειναμε τα χέρια προς

Την αλυσίδα τών ζωντανών

Σιωπηρά, αλλά η καρδιά μας

Πλημμύρισε με αίμα

Καμία γλυκύτητα πια

Καμία άφεση στους εαυτούς 

Στο μονοπάτι, πλάι στο ποτάμι

Όχι πια σκλάβοι, ξέραμε πια 

Ήμασταν μόνοι και ζωντανοί

*Μετάφραση: Ε. Ρ. Ρουσσάκης.

*Μετάφραση-Επίμετρο: Νικολέττα Σίμωνος

***

Ίσως ο κόσμος τελειώσει εδώ

Ο κόσμος ξεκινά στο τραπέζι της κουζίνας. Όπως και να ’χει, πρέπει να φάμε για να ζήσουμε.

Τα δώρα της γης προσφέρονται και ετοιμάζονται, στρωμένα στο τραπέζι. Έτσι ήταν από δημιουργίας κόσμου, κι έτσι θα συνεχίσει.

Διώχνουμε τις κότες και τους σκύλους μακριά από αυτό. Τα μωρά βγάζουν δόντια στις γωνίες του. Γρατζουνάν’ τα γόνατά τους από κάτω.

Είναι εδώ που τα παιδιά μαθαίνουν τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος. Σ’ αυτό κάνουμε άνδρες, σ’ αυτό κάνουμε γυναίκες.

Σ’ αυτό το τραπέζι κουτσομπολεύουμε, ανακαλούμε τους εχθρούς και τα φαντάσματα των εραστών μας.

Τα όνειρά μας πίνουνε καφέ μαζί μας καθώς κρατάνε τα παιδιά μας αγκαλιά. Γελούν με τους φτωχούς μας αποτυχημένους εαυτούς, γελούν και που ξαναστεκόμαστε στα πόδια μας στο ίδιο πάντα το τραπέζι.

Ετούτο το τραπέζι υπήρξε σπίτι στη βροχή, ομπρέλα στον ήλιο.

Πόλεμοι αρχίνησαν και έληξαν σε τούτο το τραπέζι. Είναι ένα μέρος απ’ τη σκιά του τρόμου να κρυφτείς. Ένα μέρος την τρομακτική για να γιορτάσεις νίκη.

Έχουμε γεννήσει σε αυτό το τραπέζι, κι ετοιμάσαμε τους νεκρούς μας γονείς για την ταφή.

Σε τούτο το τραπέζι τραγουδάμε τη χαρά και τη λύπη μας. Προσευχόμαστε για τον πόνο και τις τύψεις μας. Αναπέμπουμε ευχαριστίες.

Ο κόσμος ίσως τελειώσει στο τραπέζι της κουζίνας, ενώ γελάμε και κλαίμε, τρώγοντας την τελευταία μας γλυκιά μπουκιά.

*Από τη συλλογή “The Woman Who Fell From the Sky” (1994).

***

Τούτο το πρωί προσεύχομαι για τους εχθρούς μου

Και ποιον αποκαλώ εχθρό;

Ένας εχθρός πρέπει ν’ αξίζει τον χαρακτηρισμό του.

Γυρνάω προς την κατεύθυνση του ήλιου και συνεχίζω να περπατώ.

Είν’ η καρδιά μου που ρωτάει, όχι το έξαλλο μυαλό.

Κι η καρδιά είν’ η μικρότερη ξαδέλφη του ήλιου.

Τα πάντα βλέπει και τα πάντα γνωρίζει η καρδιά.

Ακούει το θυμωμένο τρίξιμο των δοντιών ακόμα κι όταν αφουγκράζεται την ευλογία.

Η πύλη του μυαλού θα ’πρεπε ν’ ανοίγει μονάχα μέσα απ’ την καρδιά.

Ένας εχθρός που εισχωρεί, κινδυνεύει να γίνει φίλος.

*Από τη συλλογή “Conflict Resolution for Holy Beings: Poems“ (2015).

Επίμετρο:

Η Joy Harjo είναι Αμερικανίδα ποιήτρια, μουσικός και θεατρική συγγραφέας. Γεννήθηκε το 1951 στην Τούλσα της Οκλαχόμα και ανήκει, από τη μεριά του πατέρα της, στη φυλή των Ινδιάνων Muscogee (ή Creek). Αποτελεί μια από τις σημαντικότερες λογοτεχνικές φυσιογνωμίες της δεύτερης γενιάς τής λεγόμενης Ινδιάνικης Αναγέννησης στη λογοτεχνία του τέλους του 20ου αι. Τον Ιούνιο του 2019 ανακηρύχτηκε Δαφνοστεφής Ποιήτρια (Poet Laureate) των ΗΠΑ, ενώ είναι η πρώτη φορά που τιμάται με αυτόν τον τίτλο αυτόχθονας λογοτέχνης/λογοτέχνιδα.

Έχει εκδώσει εννέα ποιητικές συλλογές και αρκετά θεατρικά και παιδικά βιβλία, ενώ το ημερολόγιό της με τίτλο Crazy Brave (2012) βραβεύτηκε από τον PEN Αμερικής. Διαθέτει μεταπτυχιακό τίτλο στη Δημιουργική Γραφή από το Πανεπιστήμιο της Άιοβα, ενώ έχει διδάξει σε πολλά πανεπιστήμια της χώρας. Είναι, επίσης, μουσικός με πέντε άλμπουμ στο ενεργητικό της. Αυτή, μάλιστα, την περίοδο, τραγουδά και παίζει σαξόφωνο με το συγκρότημα Arrow Dynamics. Παράλληλα με τις βραβεύσεις για το λογοτεχνικό έργο της, διακρίθηκε και για τη μουσική της, όπως συνέβη τo 2009 όταν της απονεμήθηκε το Native American Music Award για την προσφορά της στη μουσική παράδοση του τόπου.

Η ποίησή της διαχέεται από το ιδιαίτερο πνεύμα της ινδιάνικης καταγωγής της, τη σύνδεση των αυτόχθονων Αμερικανών με τη φύση και τη λατρεία τους προς τη γη και τα πλάσματά της. Διαβάζοντας συνεπώς την ποίησή της, αντιλαμβανόμαστε πως το τρίπτυχο φύση-ζώο-άνθρωπος κατέχει δεσπόζουσα θέση στο έργο της, ενώ η γραφή της είναι άκρως συμβολιστική (π.χ. το άλογο, ζώο-σύμβολο των Ινδιάνων, συναντάται συχνά στην ποίησή της). Ωστόσο, η Harjo δεν επαναπαύεται σε αυτήν την υψηλή και βαθιά πνευματικότητα, αλλά με ένα θαυμαστό τρόπο κατορθώνει να την παντρέψει με την σκληρή πραγματικότητα της ζωής. Έτσι, μέσα από το έργο της (αλλά και μέσω της ακτιβιστικής της δράσης), πραγματεύεται θέματα που άπτονται της κοινωνικής δικαιοσύνης, της πολιτικής, της τέχνης και του φεμινισμού. Η ίδια, μάλιστα, σημειώνει ότι η ποίησή της δεν είναι άλλη από τη φωνή τόσο της ίδιας όσο και της φυλής της. Πυρήνα του έργου της αποτελεί, επίσης, η κατανόηση και η ερμηνεία του Εαυτού, πράγμα που επιτυγχάνεται μέσα από την ανίχνευση του ανθρώπινου ψυχισμού. Αξιοσημείωτο είναι δε το γεγονός ότι ενώ ο ποιητικός λόγος της είναι κοφτός, μικροπερίοδος και με συχνές επαναλήψεις, εντούτοις η ποίησή της αποπνέει έντονη ευαισθησία.

Τέλος, να αναφέρουμε και την ιδιότητα της Harjo ως performer. Επικεντρώνεται περισσότερο στον ήχο πάρα στην εικόνα, συνδυάζοντας τις απαγγελίες της μαζί με τη δική της μουσική.

*Αναδημοσίευση από εδώ: https://thraca.gr/2020/10/joy-harjo-%ce%b4%cf%8d%ce%bf-%cf%80%ce%bf%ce%b9%ce%ae%ce%bc%ce%b1%cf%84%ce%b1-%ce%b5%cf%80%ce%af%ce%bc%ce%b5%cf%84%cf%81%ce%bf-%ce%bd%ce%b9%ce%ba%ce%bf%ce%bb%ce%ad%cf%84%cf%84%ce%b1-%cf%83%ce%af.html?fbclid=IwAR01rny3d2weEhbvXLJ-E0tLoTKRHEQkDVmkf2VCGbqQnd6Xc3-YueN6eTw

Ή έν έρημοις

                                                   το κερί του αγίου 

                                                              ακόμα και 

                                                        μεσημέρι καίει

                                                    Σαντόκα Τανέντα

Θίνες στη σάρκα

Πίσω απ’ το τζάμι

Σαββατιάτικου καφενείου

[Ο] ήχος [της] μύγας

Ζάλη μεσημεριανή·

Ασκητεία στη μέθη

-Αγιασμό των αισθήσεων-

Άγγελοι ερημίας 

-Αορασία λαγνείας-

[Με] μάτι ζωώδες 

Εκτόπισμα ηδονής

Νηστεύοντας

Ιδίοις όμμασι

Γύμνια-ερήμωση

[Της αφής]

***

Beatitude

Της εντός ημών ερήμου 

Το φως εξ επαφής.

Μονόξυλος καταπλέοντας 

Πεζοδρόμια άδεια 

Διασχίζοντας τρύπες 

Στα πόδια των αστέγων 

Οιδίποδας επί το Κενό.

Φωνή του ψάλτη θόλος 

Στα τελάρα ηχώ άδεια μπουκάλια 

-Τόσο χαρτί κι ακόμα λέξη καμιά-

Αγριεύει ο καιρός επιτέλους 

-Να πάρει και να σηκώσει δηλαδή-

Γαλήνη ώς την εκταφή.

*Από τη συλλογή “Εν σαρκί περιπολών”, Εκδόσεις ΠΑΝΟΠΤΙΚόΝ, Απρίλιος 2020.

Το «Π εμπιστευτικό» του Κωστή Τριανταφύλλου  κυκλοφορεί και διαδικτυακά

Οπτική Ποίηση/

Π όπως Πανικός

Γράφει η Ελπίδα Πασαμιχάλη*  

Όταν κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το 2011, το βιβλίο του Κωστή Τριανταφύλλου – Costis,  Π εμπιστευτικό, ένα βιβλίο Οπτικής Ποίησης, στο οποίο καυτηρίαζε τον πανικό  που είχε κυριεύσει τότε την υφήλιο με αφορμή τον ιό της γρίπης Η1Ν1, λίγοι μπορούσαν να φανταστούν τη σημερινή δραματική συνέχεια.

 Δηλαδή τον κορωνοιό, ή κορονοϊό ή COVID19  η εμφάνιση του οποίου οδήγησε σε «βραχυκύκλωμα» τα συστήματα υγείας παγκοσμίως, την πλειοψηφία των ειδικών να σηκώνουν τα χέρια ψηλά, τα media σε κατάσταση υστερίας,  τα  lockdown να διαδέχονται το ένα το άλλο, τους πολίτες να φορούν μάσκες, να στέλνουν και να παίρνουν  sms για κάθε τους μετακίνηση, τις οικονομίες στην άβυσσο και τον Πανικό να βάφεται κόκκινος, κατ΄ αναλογία της επιδημιολογικής κλίμακας και να γράφεται με Π κεφαλαίο.

Διαβάστε επίσης:

 Κωστής Τριανταφύλλου – Π – Εμπιστευτικό

Το «Π» της Ποίησης και της Πρωτοπορίας – Ο Η1Ν1 και ο ιός του Πανικού   

Ξεφυλλίζοντας σήμερα τις ηλεκτρονικές  και «ηλεκτροφόρες» σελίδες του βιβλίου Π  του Κωστή Τριανταφύλλου, το οποίο πρόσφατα κυκλοφόρησε και διαδικτυακά, συνειδητοποίησα με πραγματική έκπληξη πόσο δραματικά επίκαιρο είναι σήμερα αλλά και πόσο δραματικά προφητικό υπήρξε τότε. Συνειδητοποίησα επίσης ότι οι δύο εποχές παρουσιάζουν σχεδόν «τρομακτικές» ομοιότητες και αναλογίες.

Το 2011 όταν κυκλοφόρησε το Π εμπιστευτικό του Κωστή Τριανταφύλλου, είχαν ήδη περάσει 2 χρόνια από την εμφάνιση του H1N1 (2009) και τα φαρμακευτικά σκευάσματα αντιμετώπισης εκείνου του ιού της γρίπης κυκλοφορούσαν ήδη στην αγορά.  Σκευάσματα όμως για τον ….ιό του Πανικού δεν αναζητήθηκαν και δεν κυκλοφόρησαν στην αγορά, με αποτέλεσμα ο εν λόγω ιός να επανέλθει πολύ πιο ισχυρός και επιθετικός με την πρώτη καλή ευκαιρία που του δόθηκε.

Καθώς όλα δείχνουν ότι βρισκόμαστε ένα μόλις βήμα από την παγκόσμια παραγωγή και διανομή του πολυπόθητου εμβολίου και για τον COVID19, οι εποχές μοιάζουν πολύ μεταξύ τους. Και είναι ίσως μια ευκαιρία να αρχίσουμε να σκεπτόμαστε και πόσο κακό και ποιες ανεπανόρθωτες βλάβες,  μπορεί να προκαλέσει ο ιός του Πανικού σε μια κοινωνία με ….υποκείμενα νοσήματα. 

Στενός συνεργάτης και προσωπικός φίλος του μεγάλου μας ποιητή και δάσκαλου Νάνου Βαλαωρίτη, που δεν κουραζόταν να τονίζει ότι «Η Ποίηση πρέπει να έχει μέθεξη με τα γεγονότα»   και ότι «Η συλλογική εμπειρία δίνει ένα σωρό από θέματα για τον Ποιητή»,  ο  Costis – Κωστής Τριανταφύλλου επηρεάζεται, ευαισθητοποιείται και σχολιάζει τη συλλογική εμπειρία στο σύνολο του πολύπλευρου καλλιτεχνικού έργου του, κινούμενος πάντοτε στο χώρο της ποιητικής πρωτοπορίας.

Ο Costis ανήκει στην ελληνική ομάδα οπτικής ποίησης για την οποία οργανώθηκε αναδρομική έκθεση το 2003 στην Ελληνοαμερικανική Ένωση με τίτλο Εικονογραφές. Εκεί παρουσίασε για πρώτη φορά το έργο του «Ηλεκτροποίημα ρολόι με λεπτοδείκτες λέξεις» όπου η διαδοχική αλλά τυχαία κεραυνοβόληση των αγώγιμων λέξεων μας επιτρέπει την ανάγνωση του σχηματιζόμενου ποιήματος. Με αυτά τα ηλεκτροποιήματά του, που φέρουν σαν οδηγό ανάγνωσης τον ηλεκτρονικό του κεραυνό, έχει πάρει μέρος σε πολλές διεθνείς εκθέσεις Λογοτεχνίας και Νέων Τεχνολογιών.

Το βιβλίο οπτικής ποίησης  Π του Κωστή Τριανταφύλλου κυκλοφορεί διαδικτυακά ΕΔΩ

https://issuu.com/costi/docs/_cf_80_20?fbclid=IwAR0CMTMFh036UUlOYTbBoiF2znQp4ytFGY2wltWu-uqOfEFTcg8rKHwi_fU

*Το κείμενο της Ελπίδας Πασαμιχάλη δημοσιεύτηκε εδώ: http://www.bookbar.gr/costis-poiese-gia-ton-io-tou-panikou/liqueurs/liquers-presentations?fbclid=IwAR1mEVgwmFe4Wc6KgG_uVEExvA_AMmEz7fkVYpz33J4mC_y9lZWj2Ih8UjQ

Αυτός 

πάντα με τους ηττημένους

Εκείνος 

πάντα με τους νικητές

Το σύστημα μονίμως σαπροφάγο

Κι εμείς

πνιγήκαμε στο δίλημμα

Πηχτές οιμωγές

μπηγμένες στα σταυροδρόμια μας.

Οι εποχές των φόνων

Οι σκέψεις κυρτώνουν

Τον βρυχηθμό του χρόνου

Κι ανάμεσα

Στα δάχτυλα του νου

Γεννιούνται

Οι εποχές των φόνων 

***

Δύο τρικυμίες όταν έλκονται

Το στηθοσκόπιο του ουρανού

Ακροάζεται τη θάλασσα

Δύο τρικυμίες όταν έλκονται

Φυτεύουν μια χρωματιστή συκιά

Δίπλα σε κάθε

Εκτυφλωτικό πηγάδι.

***

Απότομα παύει να χαίρει

Ο θάνατος, όταν συνήθωψς συμβαίνει

Απότομα παύει να χαίρει

Της δικής τιυ ομορφιάς

Απλώνει σκοτάδια δίπλα στα άνθη

Προστάζει τα φτυάρια να θάψουν παιδιά

*Από τη συλλογή “Ανθηρή ερήμωση”, Εκδόσεις Εκάτη, 2018.

ΠΡΩΙΝΟ ΞΥΠΝΗΜΑ

Ο κύριος Ταυ ξυπνάει κάθε μέρα μέσα σ’ έναν άλλο άνθρωπο. 

Γι’ αυτό σηκώνεται πολύ νωρίς.

Πριν ξημερώσει.

Ανεβαίνει με κόπο τα σκαλοπάτια των στιγμών και πηγαίνει 

στο μπάνιο.

Εκεί αρχίζει να αφαιρεί τα λέπια της νύχτας.

Τους παγωμένους δρόμους, τις προκυμαίες και τα παγκάκια, 

τις φυλλωσιές των δέντρων και των κλαδιών τους βρόχους/ 

τα δυσανάγνωστα κείμενα, τις αιμοβόρες παρθένους,

                                  τα σμήνη των πουλιών.

Όταν μείνει εντελώς γυμνός

αποθέτει το βλέμμα του στον καθρέφτη

όπως κάποιος κρεμάει το παλτό του σ’ ένα γάντζο.

Όμως αντί για μάτια έχει δυο ψάρια.

Επειδή τον διακρίνει άπειρη υπομονή,

αφήνει τα μάτια-ψάρια να κολυμπήσουν στον καθρέφτη

                                           ελεύθερα.

Εκείνες τις στιγμές ζει το πιο καθαρό όνειρο.

Το όνειρο να μην είναι κανένας.

Την πιο αλύτρωτη ερημιά.

Το κατάμαυρο σταυρόλεξο της αβύσσου.

Γεγονός που προσδίδει στα χαρακτηριστικά του 

αυτό που λέμε “βάθος”.

Στη συνέχεια τα μάτια επιστρέφουν στη θέση τους.

Αυτά και ο καθρέφτης έχουν αποκτήσει τώρα κάποια

                                                                     συγγένεια.

Έτσι αλληλοαναγνωρίζονται.

***

Ο ΚΥΡΙΟΣ ΤΑΥ ΣΕ ΕΝΑ ΘΑΛΑΣΣΙΝΟ ΤΟΠΙΟ

Μαζεύει ένα βότσαλο απ’ την ακροθαλασσιά.

Παρατηρεί πως το βότσαλο έχει την αξιοσημείωτη ιδιότητα, 

να μη διαθέτει εσωτερικό και εξωτερικό.

Τα δύο ταυτίζονται.

Επειδή δεν μπορεί να σκεφτεί τίποτε άλλο, αποφασίζει πως 

το βότσαλο είναι εχθρός του κόσμου και το πετάει μακριά.

Το βότσαλο πέφτοντας δημιουργεί αυτό που λέμε

                                   «τρύπα στο νερό».

Ο κύριος Ταυ αισθάνεται τρομερή έλξη 

και ανεξήγητη ζήλια για το βότσαλο.

Παίρνει λοιπόν ένα άλλο και το βάζει στο στόμα του.

Στην αρχή είναι αλμυρό.

Είναι ένα θαλασσινό πράγμα.

Λίγο μετά δεν είναι τίποτα.

Ένας σκληρός όγκος σιωπής μέσα στο στόμα του,

                                        που ρουφάει τη φωνή του.

Με έκπληξή του όμως διαπιστώνει 

πως και χωρίς φωνή μπορεί να μιλάει.

Προφανώς οι επικλήσεις του εισακούγονται.

Ένα σμάρι θαλασσοπούλια προσγειώνεται στα πόδια του. 

Όταν φεύγουν αφήνουν πίσω τους ένα δυσανάγνωστο

                                                                       κείμενο.

Ο κύριος Ταυ σκύβει κι αρχίζει ευθύς να το μελετάει.

* Από τη συλλογή “Ο κύριος Ταυ”, Εκδόσεις Μελάνι, Ιανουάριος 2007.