By nature I’m a nomad

A transient with no abode
In this world

I choose to wander

From miracle to marvel into wonder

I learned

All things open

And

Life indeed unfolds

Εκ φύσεως είμαι νομάς
Εφήμερος χωρίς διαμονή
Σ’ αυτόν τον κόσμο
Επέλεξα να περιπλανώμαι
Από θαύμα σε κατάπληξη σε θαυμασμό
Έμαθα
Όλα τα πράγματα ανοιχτά
Και
Η ζωή πράγματι ξετυλίγεται

*Μετάφραση: Δημήτρης Τρωαδίτης.

μερικές φορές
μου φαίνεται
ότι ακόμη κι αν λείπαμε όλοι
η συνέλευση θα γινόταν

από μόνη της

*Από τη συλλογή “ΕΙΚΟΣΙ ΤΕΣΣΕΡΑ ΣΟΝΕΤΑ για την πολιτική διαχείριση της ερωτικής απελπισίας” (και είκοσι τέσσερις μηχανές για το ίδιο περίπου πράγμα), Θεσσαλονίκη 2006.

Της Χριστίνας Λιναρδάκη

Πολλές φορές μας δημιουργείται η εντύπωση ότι η ποίηση είναι ένα χαρτογραφημένο τοπίο. Περιλαμβάνει δύο σκέλη: το λυρικό και το μη λυρικό και δύο αισθητικές κατηγορίες: του ωραίου και του υψηλού – αυτό είναι όλο. Διαβάζοντας μια συλλογή μπορεί κάποιος σχετικά εύκολα να την κατατάξει σε κάποιο από τα σκέλη ή σε κάποια από τις αισθητικές κατηγορίες, ενώ υπάρχουν και συλλογές που προσπαθούν ένα μεταμοντέρνο αποτέλεσμα και περιέχουν δείγματα απ’ όλα τα παραπάνω, ενίοτε με αμφίβολο αποτέλεσμα.

Το Γκρόζνι, όμως, είναι πραγματικά διαφορετικό. Το Γκρόζνι δεν θέλησε ποτέ να ενταχθεί σε κάποια συμβατική κατηγορία ποίησης, αυτό που θέλησε εξαρχής ήταν να δώσει μια γροθιά στο στομάχι. Και τα κατάφερε μια χαρά. Τα ποιήματα συνιστούν όχι μόνο επίθεση στις βολεμένες ζωές και την αδράνεια, αλλά και ένα επαναστατικό μανιφέστο: 

Μη λυπηθείτε την ειρήνη –
σπάστε την στο ξύλο,
ποδοπατήστε την, 
διαπομπεύστε την,
πάρτε της τα παιδιά,
γκρεμίστε τα κρεματόριά της,
ελευθερώστε τις δούλες της. 
[…] 
Πυρπολήστε! Πυρπολήστε!
Το πρωινό ξύπνημα,
τα ΑΤΜ,
όλα τα σχολεία (ναι, όλα τα σχολεία)- 
τα βιβλία ιστορίας, 
τις ταμπέλες που γράφουν προς ομόνοια,
την εθνική συνοχή».

Οι αναγνώστες του Τεφλόν ξέρουν την ποίησή του από τα τεύχη του περιοδικού. Οι υπόλοιποι ίσως πιαστούν εξ απίνης.

Μα ποιος είναι τέλος πάντων αυτός ο Γιάζρα Χαλίντ; Το ιστολόγιό του δεν είναι πολύ κατατοπιστικό. Πιο διαφωτιστικό είναι το κείμενο που δημοσιεύεται στο thecricket.gr  και μας απαλλάσσει από ανούσια ερωτήματα του τύπου: Είναι Τσετσένος; Είναι Μουσουλμάνος; Βασικά, όπως ομολογεί ο ίδιος στο πρώτο-πρώτο ποίημα του Γκρόζνι, είναι ο Παναγιώτης. Ο Παναγιώτης που θέλησε «να ξεπλύνει από πάνω του την ντροπή του λευκού αρσενικού», της μονάδας δηλαδή πάνω στην οποία έχει κτιστεί ολόκληρος ο δυτικός πολιτισμός. Αφαιρώντας την ταυτότητα με την οποία γεννήθηκε και αντικαθιστώντας τη με μια μάσκα, τον Γιάζρα Χαλίντ (Jazra Khaleed), νιώθει ελεύθερος να μιλήσει. Και αυτό που λέει, ενοχλεί: «Μα πιο πολύ, πιο πολύ, αυτό που σε πονάει/ άνθρωπε,/ ανθρωπούλη,/ ανθρωπάκι,/ είναι ότι ζυγίστηκε και βρέθηκε αχαμνή η βία σου» την ίδια στιγμή που αλλού μιλάει για τον «ιμπεριαλισμό των μικροαστών».

Ένα φτύσιμο καταπρόσωπο, αυτή είναι η ποίησή του. Η κραυγή του ανέργου, του στερημένου από ευκαιρίες, του αδικημένου, του μετανάστη:

«Δώστε μου έναν άνθρωπο να με βοηθήσει
καθώς μπαίνω και βγαίνω απ’ τα χέρια μου,
καθώς μου πέφτουν τα παντελόνια
ή πατάω τα κορδόνια της ετερότητάς μου».

Σημείο των καιρών αυτή η ποίηση; Αναπόφευκτη κατάληξη; Μένει να διαπιστωθεί. Μα μέχρι να γίνει αυτό ο Γιάζρα θα γράφει, θα διαβάζεται, θα μεταφράζεται (δεν είναι τυχαίο που περιλαμβάνεται στην αγγλική ανθολογία ελληνικής ποίησης Austerity Measures: The New Greek Poetry) και θα προσπαθεί να γίνει η τύψη για την ενοχή, η φωνή της συνείδησης, ο λόγος του δικαίου:

«Περιμένω μια επανάσταση να με εφεύρει –
ποθώ τη γλώσσα του ταξικού ανταγωνισμού,
μια γλώσσα που ‘χει γευτεί την εξέγερση.
Καμία λέξη δε θα μείνει αιχμάλωτη πίσω –
αναζητώ ένα πέρασμα».

Ο Γιάζρα δεν φοβάται να μιλήσει. Δεν φοβάται να ενοχλήσει. Δεν επιδιώκει να τον συμπαθήσουν. Είναι θυμωμένος. Επιδιώκει την επανάσταση που θα φέρει έναν καλύτερο κόσμο. Εγώ πάλι πιστεύω ότι, παρά το τρομακτικό του προσωπείο, δεν είναι παρά ένας ονειροπόλος.

*Αναδημοσίευση από το Στίγμα Λόγου στο http://stigmalogou.blogspot.com.au/2016/12/blog-post_19.html?utm_source=feedburner&utm_medium=email&utm_campaign=Feed:+blogspot/JkQng+(στίγμαΛόγου)

[Μιλάει ο Προμηθέας]

Φιλανθρώπου δὲ παύεσθαι τρόπου!

Βλέπω -Ω, Δία, ουράνιε, 

γαμήλιε, κτήσιε, οικουρέ 

(διαλέγεις και απολαμβάνεις!)· βλέπω

πως βελτιώνεις συνεχώς –κεραυνοβόλα

θα έλεγα- τα εργαλεία της εξουσίας σου.

Άκου φιλανθρωπία!

Φαντάστηκες πως αν διδάξεις

το Κράτος να ελίσσεται ρητορικά

θα το απαλλάξεις από απ’ τον παραλογισμό

που τρώει τα σπλάχνα του, σαν φίδι;

Πλανάσαι πλάνη… τηλουρόν, θα έλεγε ο Αισχύλος,

αν το κεφάλι του δειχνόταν πιο σκληρό

απ’ το καβούκι μιας χελώνας – μιας χελώνας,

μετά από τόσες πληγές στην παιδεία των μαχών

και τόσες απογοητεύσεις στα πεδία των θεάτρων!

Φιλανθρωπία! Τώρα που μάζεψες

τα κατηγορήματα και τους λακέδες σου,

άκου με σαν παραλίγο θεός προς θεό. 

Ξέρεις καλά πως έδωσα στον άνθρωπο

ένα σύνεργο αυτοκτονίας

πιο αποτελεσματικό από την επάρατη ηλιθιότητά του,

αν και όχι λιγότερο οδυνηρό

(εν πάση περιπτώσει δεν νομίζω 

πως ο ηλίθιος ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για τον τρόπο

που θα πεθάνει – καν δεν νομίζω πως μπορεί

να ξεχωρίσει τον θάνατο από τη ζωή επαρκώς).

Ο καίων καυθήσεται. Δεν ξέρω αν με καταλαβαίνεις

στην γλώσσα του διαδόχου σου. Λοιπόν,

είσαι ήδη νεκρός. Απλά

θα χρειαστεί να περιμένεις

μέχρι να μάθουν πως τους έδωσα τη φωτιά.

Προς το παρόν νομίζουν πως τους έδωσα τον τρόπο

να γράφουν στίχους που καίνε. Ωστόσο

χρειάζονται μερικούς αιώνες 

για να καταντήσουν το δώρο μου φιλοσοφία 

και τη φιλοσοφία στατιστικό λάθος.

Άφησε λοιπόν τα περί φιλανθρωπίας

και κοίταξε να περιποιηθείς τον κήπο σου:

θα σου εξασφαλίσει μερικούς ακόμα αιώνες.

Ακόμα και οι ηλίθιοι εκτιμούν

περισσότερο αυτό που έχασαν από αυτό

αυτό που κέρδισε η ηλιθιότητά τους.

Άκου φιλανθρωπία!

Νεκρά χρώματα άσχημου καιρού
Νοέμβριος με φτερούγες ταξιδιωτικές
— Όσες βαστάζουνε τα όσα —
Μόνο απ’ τις πτήσεις απομένει αυτό το ιδίωμα
Που πιάστηκε στην πηγή αφήνοντάς την
Που μία της αντάυγεια κρατούσε σε κλουβί
Χαμόγελο κυανό των ανοίξεων.

*Από το βιβλίο “Γάλλοι Καταραμένοι Ποιητές: Απάνθισμα, 13ος – 20ός Αιώνας”, μτφρ. Ελένη Κόλλια, εκδ. Ηριδανός.

α. να που γεννιέται
από το στόμα του μεταξοσκώληκα
απότοκο ερωτικής προσωδίας
τρυφερό
καλότυχο

το σώμα του ποτισμένο με έλαια μούρου
καλημέρα θα πει
και θα είναι πλέον ένυλο κι εγκόσμιο
αναφρόδιτο προς ώρας

β. ιδού το
πως εν τη ήβη του τρέχει
με άτακτα μαλλιά ποταμού
γλυκέων σιωπηρών υδάτων
όπου στο κλώσμα του σκιές
όπου χέλι βιολετί
όπου χοροί από λουλάκι κι ασήμι

έρχομαι λέει
στους μαλακούς ρόδινους μαστούς κι έρχεται
εύοσμο κι ευπροσήγορο πάντα

γ. να λοιπόν πως
η ράφτρα κόβει και ράβει
κι η singer γαζώνει την μοίρα του
να μεγαλώσει να γίνει γυναίκα
με μακριά άτακτη κόμη
μελαίνης αλογοκεφαλής

ανδρόγυνη ομορφιά
να φορεθεί στην γύμνια
να περπατήσει πάνω σε κύματα
σαγήνης και δέους
μικρή τριανταφυλλιά
να στέρξει σε κόρφους τρυφηλούς
οιηματίας
γένους ουδετέρου.

δ. κι ύστερα επικρέμαται
εκτεθειμένο σε αρέσκειες κι επιθυμίες

ένα χέρι με κρίνους-δάκτυλα περιμένει
να το βγάλει απ’ την αφάνεια
να χαϊδευτεί να κυλίσει
στα αστέρια της πλάτης και της κοιλιάς
ερωτομανές ες αεί ερωτοπλάνο
ε. και νάτο νάτο
αγκαλιάζει τα βυζιά και την μέση
φιλεί τα γόνατα
φοράει μακριά μωβ ενώτια
και γόβες αιλουροειδείς
το ροδάκινο στόμα του
απειλεί πως θα φάει
έτερον στόμα

σαρκοφάγο είναι
το λώπιον δέρας του

ζ. ο άντρας
το πιάνει στα μεγάλα του χέρια
η καμπάνα εσπερινή καλεί
έρωτες και δεινά και φωνές
και έκπαγλα τέρατα της αγάπης
το πετούν στον κήπο του χαλιού
όπου και μαύρα γυαλιστερά σαλιγκάρια
όπου και μαύρα χνουδωτά ηράνθεμα
όπου κι η λίμνη με τους αναστεναγμούς
και τις σωσμένες Φροσύνες

κάνει πως κοιμάται
μα γρηγορεί
στο έαρ εορταζόντων κραυγών
σεμνύνεται
για την σάρκα που δεν είναι αυτό
αλλά η ανθρώπινη πλευρά
κι η αντίρροπη πλεύση
(14/1/2016)

*Από τη συλλογή “Arcana Lustra Νεκροταφείο φορεμάτων”, εκδόσεις Τύρφη, 2016.

Helder Reis, Rue glissant et noire

Πικρή μου δροσιά
Στα συσπασμένα στόματα
Μην εγκαταλείπεις
Αυτά τα τρεμάμενα φώτα
Μήτε αυτήν την πυκνότητα
Όπου βλασταίνουν η δίψα
η πείνα
Ίσως μέσα στα στήθη
Ένα ρόδο
Να γρηγορεί για την επακριβή μονοτονία
Των άστρων
Ίσως ένας σκύλος
Ένας θάμνος από παράθυρα
Ίσως μια γυναίκα με μπούστο φωτεινό
Ίσως ένας θάνατος
Και η απαλή κάθοδος στο νερό
Αυτών που γνωρίζουν.

*Από το βιβλίο “Γάλλοι Καταραμένοι Ποιητές: Απάνθισμα, 13ος – 20ός Αιώνας”, μτφρ. Ελένη Κόλλια, εκδ. Ηριδανός.

RVI136340 Portrait of Jules Laforgue (1860-1887) 1885 (oil on canvas) (b/w photo) by Skarbina, Franz (1849-1910)
oil on canvas
Private Collection
Roger-Viollet, Paris
German, out of copyright

Είναι το πεζοδρόμιο με τα χαμόφυτά του.
Αχρεία αρσενικά, εγκυμονούντα θηλυκά,
Ένα απαρηγόρητο όργανο κρώζοντας τα παράπονά του,
Οι άμαξες, οι εφημερίδες, η ρεκλάμα και οι κραυγές.
Και μπροστά στα καφέ όπου μαραζωμένοι άνθρωποι
Με μάτι άδειο και βουβό τα αψέντια τους χαζεύουν
Παρελαύνει το σμάρι των πορνών με χείλη μπογιατισμένα
Κοστολογώντας τα κάλλη τους των μακάβριων ουρί.
Και η Γη πάντα στις αχανείς στέπες βουλιάζει,
Πάντα, και σε χίλια χρόνια το Παρίσι δε θα είναι παρά
Μια έρημος όπου θα καταφθάνουνε άγνωστα κοπάδια.
Ωστόσο πάντα ονειρευόσαστε, αμόλυντα αστέρια
Κι εσύ θα είσαι τότε μακριά, επίγεια νησίδα,
Γυρίζοντας πάντα, πάντα βγάζοντας τον παλαιό λυγμό σου.

*Από το βιβλίο “Γάλλοι Καταραμένοι Ποιητές: Απάνθισμα, 13ος – 20ός Αιώνας”, μτφρ. Ελένη Κόλλια, εκδ. Ηριδανός.

 
Φαντάζομαι πως κάποια στιγμή
η βροχή
που διαβρώνει ρυθμικά
το επίχρισμα των δρόμων
θα σταματήσει
 
και ξαφνικά
χωρίς προειδοποίηση
ο ήλιος θα τη διαδεχθεί
 
Για να εκπληρωθεί η επιθυμία
της πόλης των αναρριχόμενων
κισσών, για να βλαστήσει
ξανά το είδος των
ανθρώπινων ταξιδιών
που σπείραμε δειλά
τα χρόνια της βροχής
μέσα στις γλάστρες
των φτωχών διαμερισμάτων
 
*Από την ποιητική συλλογή “Ιερουργία της Άνοιξης”. Το ποίημα το πήραμε από το http://prismaprisma.eu

Η νύχτα αποτελείται από τα μέρη της

Η γυναίκα μου έχει στα μάτια δαχτυλήθρες
και εκεί που κοιτάζει υφαίνει τα πιο άγρια εγκλήματα
όταν την κοιτάνε, οι άντρες κάνουν βελονισμό
και όταν κοιμάται μπορείς διακρίνεις τη φλόγα
να λυμαίνεται το πρόσωπο της

Όταν πεθάνει θα της ράψουν τα μάτια
και θα τις καρφώσουν από ένα φεγγάρι σε κάθε ένα

Για να έχει νόημα η νύχτα

***

H σκοτάδη

Η απατηλή ηχώ των φεγγαριών
Φέρνει στο φως το νέο κόσμο
Σε παραφυάδες που ξεπηδούν
Πάνω στον πλου των βαποριών
Και τα ορίσματα της άνοιξης

Ο πολεμιστής δεν γνωρίζει τίποτε

Πέρα από το άγγιγμά του σε αυτήν

Που την εικόνα της υφαίνει, στα σωθικά
Και τη λυτή αλήθεια του Τέλους

Ο κόσμος μπαινοβγαίνει σαν τη σελήνη στη νύχτα
Υποσχόμενος αργές και αδίστακτες

Ανεμπόδιστες μέρες και τύχη στα χνάρια

Που αφήνει πίσω κάθε μετά

Η μόνη αλήθεια είναι ότι τα κορμιά
Στήνουν ερείσματα

Όταν σφαλίσουν τα δόντια

Και ξεπεραστεί η αγωνία

Των δανεικών φιλιών

*Από τη συλλογή “Η θάλασσα με τα 150 επίπεδα”, εκδόσεις “Κουκουτσι”, Αθήνα 2015.