Το κείμενο αυτο γράφτηκε από τον Παν. Ξηρουχάκη και δημοσιεύεται στο τεύχος Νο 2 του ΖΕRO GEOGRAPHIC που μπορείτε να κατεβάσετε από εδώ http://www.mediafire.com/?79b655coc6ae97e

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η τέχνη του φανταστικού αναφέρεται συνήθως στη τέχνη (ποίηση, λογοτεχνία, ζωγραφική κλπ ) που περιγράφει φαινόμενα και γεγονότα που δεν θα μπορούσαν να συμβούν σύμφωνα με τις προδιαγραφές της επιστήμης. Οι ρίζες του «φανταστικού» ανάγονται στην προϊστορία του ανθρώπου. Η εξέλιξη του πολιτισμού συμβάδισε με την εδραίωση της λογικής σκέψης, όμως ο ανορθολογισμός και η πίστη του ανθρώπου στο υπερφυσικό διατήρησαν για αιώνες τη δύναμη τους. Έτσι και αλλιώς για μεγάλο χρονικό διάστημα, οι άνθρωποι πίστευαν πιο εύκολα ότι άκουγαν οπότε τα σύνορα ορθολογισμού και ανορθολογισμού υπήρξαν για αιώνες δυσδιάκριτα.

Πολλές ιστορίες που την εποχή τους θεωρούνταν αληθινές σήμερα είναι γνωστό ότι αποτελούν αποτέλεσμα μυθοπλασίας. Ενδεικτικά αναφέρω ότι πατέρας της ιστορίας είναι ο Ηρόδοτος που αντιμετωπίζει την ιστορία σαν επιστήμη. Στην αρχαία Ελλάδα φαίνεται να γίνεται μία πρώτη προσπάθεια διαχωρισμού της ορθολογικής σκέψης από το υπερφυσικό και το θείο. Μέχρι τότε φανταστικό, μύθος και θρησκεία δε διαχωρίζονται από την επιστημονική σκέψη. Αλλά στο Μεσαίωνα ο ανορθολογισμός κερδίζει έδαφος και τα όρια «φανταστικού» και ρεαλισμού εκείνη την εποχή είναι πολλές φορές ανύπαρκτα.

Continue reading →

Του Δημήτρη Τρωαδίτη

Η νουβέλα αυτή γράφτηκε αρχικά στην αγγλική γλώσσα από την Αντιγόνη Κεφαλά και μεταφράστηκε στη γαλλική από την Marie Caulis και στην ελληνική γλώσσα από την Ελένη Νίκα. Εκδόθηκε στη Μελβούρνη από το Owl Publishing, εκδοτικό το οποίο διευθύνεται από την Ελένη Νίκα και έχει δώσει μέχρι στιγμής σοβαρά και σημαντικά έργα Ελλήνων και Ελληνοαυστραλών ποιητών και λογοτεχνών τόσο στην αγγλική όσο και στην ελληνική γλώσσα. Ωστόσο, το εν λόγω βιβλίο αποτελεί πρωτοτυπία γιατί έχει εκδοθεί και στις τρεις γλώσσες (αγγλικά, γαλλική και ελληνική).

Continue reading →

Ο ποιητικός τρόπος του Νάνου Βαλαωρίτη, η γλώσσα του, ενώ αποπειράται διαρκώς να εισέλθει στο πραγματικό και να γνωρίσει την όποια «πραγματικότητα», διατηρεί -κλείνοντας μας το μάτι- μια δυναμικά σταθερή απόσταση που αυξομειώνεται ανάλογα με την ένταση και τη φάση του έργου του και τη «διάθεση» του κινούμενου στόχου του εκάστοτε «πραγματικού» που τον απασχολεί. Ενώ προεξοφλεί το μάταιο και τραγικό του κόσμου, επιλέγει τον δρόμο της διαρκούς απορίας, όπου τα πράγματα αδιάκοπα επανατίθενται και ταξινομούνται εκ νέου, συναρμολογούμενα και αποσυναρμολογούμενα μέσω της πρόθεσης του για διαρκή και ενεργή από-οικειοποίηση. «Εντασσόμενος» στην παράδοση και τη διάθεση των Ρώσων φορμαλιστών, προτάσσει την από-οικειοποίηση παρουσιάζοντας και θέτοντας τα γνωστά και οικεία αντικείμενα ως άγνωστα και διαφορετικά (ως πρωτο-ιδωμένα και πρωτο-γνωριζόμενα).

Το πρωτο-ιδωμένο ως κατόρθωμα τον συνδέει και με μια ανθρωπολογική προοπτική. Κινείται έτσι από την προ-ιστορία και τους προλογικούς σχηματισμούς και τρόπους έως την μετα-λογική «διάθεση», που είναι παρούσα στο έργο του, μέσω της διαρκούς παρακολούθησης του των λογοτεχνικών αλλά και μεθοδολογικών και φιλοσοφικών ρευμάτων. Η αν-οικείωση (από-οικειοποίηση) συνεπώς στο έργο του δεν εμφανίζεται ως κάτι αναγκαίο, ως ένα «φιλί ζωής» στην τέχνη, αλλά ως κάτι φυσικό, ως ένα περπάτημα ή μια αναπνοή που προκύπτει αβίαστα λόγω της μακράς και επίμονης προ-παίδευσης του.

Continue reading →

«Όπως ο μυστικισμός, η ποίηση προσπαθεί να αποκαλύψει αυτό που μας είναι άγνωστο, αλλά επίσης να μας κάνει να συνειδητοποιήσουμε οτιδήποτε υπάρχει ήδη μέσα μας».

Φίλιπ Λαμαντία (23/10/1927 – 7/03/2005)

Στις μέρες μας ο υπερρεαλισμός δεν αποτελεί καινοτομία, ούτε και ανταποδίδει δυναμικά στον σαθρό περίγυρο τις επιδραστικές εντάσεις που κάποτε προσέφερε, και ούτως έκανε την εγγραφή του στην παγκόσμια λογοτεχνική ιστορία. Ο Φίλιπ Λαμαντία όμως, θα ήταν εξίσου σπουδαίος ποιητής ακόμη κι αν δεν ήταν «υπερρεαλιστής» – αυτό είναι δεδομένο. Και μ’ αυτό το κείμενο στη μνήμη του, έχοντας διανύσει έξι ολόκληρα χρόνια από τον θάνατο του, δεν τον μνημονεύουμε τόσο σαν σημαντικό υπερρεαλιστή, όσο σαν σημαντικό, αυθεντικό ποιητή.

Continue reading →

ΜΟΡΦΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΗΣ ΑΠΩΛΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΧΛΟΗΣ ΚΟΥΤΣΟΥΜΠΕΛΗ

Tου Γιώργου Χ. Θεοχάρη

στο αφιέρωμα της Παρόδου τεύχος 47

H γραφή της Χλόης Κουτσουμπέλη χαρακτηρίζεται από δημιουργικό αυθορμητισμό. H ποιήτρια λειτουργεί μεταφέροντας μέσα στις γραμμές του ποιήματος την εντύπωση της οπτικής εμπειρίας πού αποκόμισε από στιγμές της ζωής της κατά τη διάρκεια των οποίων οι ατμοσφαιρικές συνθήκες πού επικρατούσαν, ως αποτέλεσμα των ανθρωπίνων συμπεριφορών, έξυσαν την ψυχή της με το σμυρίδι των συναισθημάτων πού προξένησαν. H ποίηση της Χλόης Κουτσουμπέλη είναι εμπρεσιονιστική. H Χλόη Κουτσουμπέλη αγαπάει τη γυναίκα, όπως και οι εμπρεσιονιστές, όχι όμως ως ερωτικό σώμα αλλά ως εξέχον δημιούργημα πού υφίσταται την τυραννική παρουσία του άντρα και των θεσπισμένων κανόνων ζωής. H Χλόη Κουτσουμπέλη αγαπάει ακόμη περισσότερο τη γυναίκα-παιδί. Κέντρο της ποίησης της Χλόης Κουτσουμπέλη αποτελεί το εύθραυστο εφήμερο των ανθρωπίνων σχέσεων και η ανατρεπτική δύναμη του θηλυκού. Όπως το γυμνό μοντέλο Βικτωρία στον πίνακα «Πρόγευμα στη χλόη» (Le Dejeuner sur l’ herbe), του Εντουάρ Μανέ, έτσι και λόγος της Χλόης Κου­τσουμπέλη μας απευθύνεται, κοιτάζοντάς μας κατάματα, και μας παγιδεύει, καθιστώντας μας μάρτυρες σεμία συνεχή διαδικασία εισόδου – εξόδου ανάμεσα στη ψευδαίσθηση και στην πραγματικότητα.
Continue reading →

Ομιλία Χλόης Κουτσουμπέλη στην Πανελλήνια Ένωση Μεταφραστών

Ας φανταστούμε πως βρισκόμαστε στην ανοιχτή θάλασσα, πως οι τοίχοι αυτής της αίθουσας γίνονται ρευστοί κι εμείς πλέουμε στο πέλαγος και μέσα στην νύχτα ξάφνου ακούγεται ένα τραγούδι, το πιο μυστικό, το πιο απόκρυφο, το πιο σαγηνευτικό, ένα αρχαίο τραγούδι που διασχίζει τον χώρο και το χρόνο, το τραγούδι της φάλαινας…

Ποιος μπορεί να μεταφράσει το τραγούδι της φάλαινας; Τι ζητά άραγε αυτή η αρσενική καμπουροφάλαινα, τι ψάχνει, τι χρειάζεται, τι θέλει, αναζητά το ταίρι της, προσπαθεί να γοητεύσει, να προσελκύσει, μήπως ονειρεύεται, μήπως πονάει, μήπως ερωτεύεται;

Όλες οι φάλαινες του κοπαδιού μοιράζονται το ίδιο τραγούδι, ίσως η μια αντιγράφει το τραγούδι της άλλης. Τι πληροφορίες άραγε μοιράζονται οι φάλαινες του κοπαδιού, τους άγριους εφιάλτες τους, τα όνειρά τους, τρόπους επιβίωσης, αναγγελία του καθημερινού δείπνου;

Continue reading →

Του Δημήτρη Τρωαδίτη

Το βιβλίο αυτό αποτελεί συλλογή κειμένων που έγραψε ο Γιώργος Βρισιμιτζάκης για τον Κωνσταντίνο Καβάφη όταν ο ίδιος ήταν εγκατεστημένος και δημιουργούσε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου την εποχή της πνευματικής (και όχι μόνο) ακμής της εκεί ελληνικής παροικίας.

Όπως γράφει ο Γ. Π. Σαββίδης στον εκτεταμένο πρόλογο του βιβλίου, η συγκέντρωση και έκδοση των κειμένων αυτών σε έναν τόμο ήταν στοιχειώδες χρέος τιμής των νεώτερων καβαφιστών απέναντι στη μνήμη του ανθρώπου αυτού ο οποίος θεμελίωσε τη συστηματική κριτική μελέτη του έργου του μεγάλου Αλεξανδρινού. Και όμως μέχρι σήμερα, ο Γ. Βρισιμιτζάκης, αν και δικαιούται πλήρως την πρώτη θέση στην ιστορία των καβαφικών μελετών, παραμένει λησμονημένος ως ποιητής, αγνοημένος ως στοχαστής, αυτόβουλος “προσκυνητής της σιωπής και της λήθης” (όπως είναι ο τίτλος ενός έργου του).

Continue reading →

Λεό Φερρέ (Léo Ferré, Monaco, 24 Αυγούστου 1916 – Castellina-in-Chianti Toscane, 14 Ιουλίου 1993). Γάλλος ποιητής του έρωτα και της αναρχίας, μουσικός συνθέτης και τραγουδιστής. Γεννήθηκε στο Μονακό (Monaco) από Γάλλο πατέρα (τον Ζοζέφ Φερρέ, προσωπάρχη του εκεί καζίνου) και Ιταλίδα μητέρα (την Μαρία Σκότο). Πήρε αυστηρά χριστιανική παιδεία στο σχολείο «Ecole des Freres des Ecoles Chretiennes» και στο κολλέγιο «College Saint-Charles» της Bordighera και από μικρός έδειξε κλίση στην μουσική: επταετής ακόμα συμμετείχε στην χορωδία του καθεδρικού ναού του Μονακό, δύο χρόνια αργότερα, το 1925, άρχισε να συνθέτει μουσικά κομμάτια και την επόμενη χρονιά, το 1926, μελοποίησε ποιήματα του Πωλ Βερλαίν (Paul Verlaine, 1844 – 1896)

Continue reading →

Ο Κώστας Δεσποινιάδης προσπαθεί να ασκήσει μια συνολική κριτική στην επικρατούσα απάτη. Ο ίδιος, σε συνέντευξή του, το έχει συμπυκνώσει στην εξής φράση: «Ολική αντιπαράθεση με το κυρίαρχο φαντασιακό». Τα δυο προηγούμενα βιβλία του με τίτλους «Φραντς Κάφκα – ο ανατόμος της εξουσίας» και «Πόλεμος και ασφάλεια – σχόλια στην εποχή της αντιτρομοκρατικής υστερίας» αντίστοιχα, μας δίνουν ακριβώς το στίγμα του και την οπτική του, όπως, βέβαια, και το ίδιο το «Πανοπτικόν» (εκδόσεις και περιοδικό). Στο «Νύχτες που μύριζαν θάνατο» συγκεντρώνει 18 κείμενά του που πρωτοδημοσιεύτηκαν σε γνωστά λογοτεχνικά περιοδικά της Θεσσαλονίκης και της Αθήνας («Εντευκτήριο», «Ένεκεν», «Πλανόδιον») την περίοδο 2001–2010.

Continue reading →

Η ποίηση είναι προνόμιο. Η γλώσσα φιλοξενεί τον ποιητή. Ο ποιητής οφείλει την αποθέωση. Την εκπαρθένευση, δηλαδή, κάθε τεκμηρίωσης. Και αυτό γιατί ο ποιητικός λόγος βρίσκεται πάντοτε, λίγο ή πολύ, πιο μπροστά από την πιο πρόσφατη ερμηνεία του.

Για να μιλήσουμε για την σύγχρονη ποίηση και την κατάσταση στην Ελλάδα, κρίνεται αναγκαίο να επανέλθουμε, όσο βαρετό και αν είναι, στα απολύτως βασικά ζητήματα που μας έχουν κουράσει τα αυτιά και τα μάτια. Διότι μέσα στην κεκτημένη ταχύτητα του ανθρώπου να βγει μπροστά, αποδείχθηκε πως δεν βαστά η μνήμη του και πως δεν μαθήτευσε επαρκώς στα σημεία και τα τέρατα της γραφής.

Continue reading →