Μια πορεία. Ένα σκοτάδι που κινείται. Ανακατάταξη.
Φως εκεί που δεν υπάρχει. Γνωστή φωνή. Είσοδος στη λόχμη.
Το σόλο μου. Φτώχεια και κουρέλια. Περιήγηση.
Έξω από το παράθυρο. Ακίνητος. Συγκεντρωμένος.
Το ταξίδι μου στις παλιές γειτονιές. Τα φθαρμένα ξεχασμένα κτίρια την αγάπη μου όλη είχαν.
Εκεί που δεν το περίμενα εμφανίστηκαν. Δεν είχα τίποτε άλλο να ζητήσω, είχαν όλα θαυμαστά εκπληρωθεί.
Ήλθαν όλα απρόσκλητα. Τα βιολιά και οι τρομπέτες σήκωσαν ψηλά τον ουρανό.
Εκείνη η φωνή που λάτρεψα, τρύπησε την ψυχή μου. Έσταξε μέλι μέσα της.
29 Ιανουαρίου 2012
*
ΟΛΕΣ ΟΙ ΜΟΡΦΕΣ
Και όλες οι μορφές που εμφανίζονται μαζί σ’ αυτό το έργο είναι οι συνειδησιακές μορφές του δικού σου έργου, με τους δικούς σου ηθοποιούς.
Και τα σκυλιά που γαβγίζουν τα βράδια και θα γαβγίζουν για πάντα στο δικό σου έργο-είναι τα σκυλιά της συνείδησής σου. Είναι η ατέλειωτη νύχτα επί το έργον.
6 Νοεμβρίου 2012.
*
ΤΑ ΚΑΤΑΦΕΡΝΩ
Τα καταφέρνω κάπως νομίζω. Έτσι είναι. Ξέχασα τα παλιά, ακόμη και πριν από ένα λεπτό. Θυμάμαι μόνο κάτι στιγμές περιούσιες, στολισμένες. Ο κόσμος έξω είναι ψεύτικος, αυτό βλέπω. Με βοηθάνε κάτι περίεργα πράγματα.
Καθισμένος στην παλιά μου καρέκλα ονειρεύομαι. Κοιτάζω γύρω μου και τι βλέπω; Όλα τόσο φτωχικά από εσώτερη φλόγα. Πέρασαν τόσα πολλά που είχαν κάτι πάνω τους. Υπάρχουν όμως και άσχημες στιγμές.
23 Νοεμβρίου 2015
*Από το βιβλίο “Επίλεκτα ποιήματα και άλλα κείμενα (2012-2022), εκδ. Opportuna, Πάτρα 2023.
δεν ξέρει από ποιητικές ημερίδες φιλολογικούς ομίλους παθιασμένες απαγγελίες συγκινητικές συνεντεύξεις μοναδικές ανθολογίες ούτε καν βέβαια από βραβεύσεις
κι όποτε αρχίζει να νυχτώνει κατεβαίνουμε μαζί στο λιμάνι παρέα να κοιτάζουμε τα πλοία που φεύγουν -άγνωστο για που-
Solidarity (“The Propeller Song”) by Käthe Kollwitz, 1931/1932
οι ανταρσίες λικνίζονται σε μια αέναη πληθώρα κινήσεων η γη είναι ένα θηλαστικό μας δίνει μέλλον, παρηχήσεις του μυαλού σ’ ένα επαναστατικό προτσές
*
τα δάκρυα των μεταναστών με κυνηγούν μνήμες στεγνώνουν στα χιλιόμετρα πρόσωπα με χαρακιές απ’ τις οιμωγές του καιρού στόματα με λοιδορούν
*
με εγκλεισμούς απόκοσμους δεν φτιάχνεις εργαλεία για να δουλέψεις την οργή σου μόνο να οριοθετήσεις τη δράση μπορείς διαιρώντας τη συνέχεια σε κύκλους, λέξεις και ανάσες
Φίλε μου Λιμπόπο με τα καθαρά νερά, ο ήλιος πολιορκεί, προχωρεί ακάθεκτος, θέλει να διασχίσει τα μάτια μου, ο ήλιος θα στεγνώσει και τα μάτια μου· Ενώ εγώ σχεδίαζα πάντοτε όνειρα, στο μάθημα της Γεωγραφίας, πάνω στα γέρικα μεγάλα ποτάμια – φίλε μου Λιμπόπο με τα καθαρά νερά, όταν θα πλησιάσεις στη θάλασσα, θυμήσου εμένα που σε πίστευα, έπασχα και θρηνούσα στην κοίτη σου, θυμήσου εμένα που πίστευα ακόμη μέσα στην έρημο.
*Από τη συλλογή “Ποιήματα της καλής ελπίδος”, Αθήνα 1963.
Δύο ουράνια σώματα σε μικρή απόσταση επιπλέουν όπως μια τεράστια λιβελούλη στο νερό, σε απόσταση ίση, ασταθή και αβέβαιη το ένα από το άλλο. Σχηματίστηκαν «από μια ουσία διάχυτη στο διάστημα, το μέγα Τέλεσμα (2) που όταν παράγει λάμψη ονομάζεται φως. Αυτό το φως είναι κάτοπτρο, κοινό για όλες τις σκέψεις και όλα τα σχήματα, συγκρατεί τις εικόνες της ζωής τις αντανακλάσεις κόσμων παρελθόντων και αντιστοίχως το σκαρίφημα κόσμων επερχομένων».* Είναι η επικράτεια των ματιών, μέσα στην απόλυτη πολλαπλότητά της, εκεί όπου τα πάντα προσλαμβάνονται, όπου τίποτα δε χάνεται, ούτε και καν η υποψία μιας αμφιβολίας. Η πόλωση είναι απόλυτη. Ό,τι γίνεται αντικείμενο παρατήρησης από αυτό το θαυμαστό φαινόμενο, μπορεί να νιώσει μέσα του την εκκίνηση του λεπτεπίλεπτου μηχανισμού που καταγράφει όλα τα βιώματα κατά τη διάρκεια της ζωής, ακόμη και τα πιο φευγαλέα, εδώ, είναι στο Παλάτι των Ματιών. Τα παμφάγα αυτά μάτια, ο αμφιβληστροειδής αυτός του κόσμου, η πρώτη αντανάκλαση του εσωτερικού χώρου, αφομοιώνουν και τα πιο ανομοιογενή πράγματα μέσα στη γαλήνη και την πολυπλοκότητά τους.
(2) Τέλεσμα αποκαλείται στη μυστικιστική φιλοσοφία το φυλαχτό ή οποιοδήποτε άλλο αντικείμενο είναι φορέας μαγικής δύναμης και μπορεί να δράσει από μια ορισμένη απόσταση. *Ελίφας Λέβι: Το Κλειδί των Μεγάλων Μυστηρίων.
**Από το βιβλίο «Γη του Διαμαντιού», (Μάρι Ουίλσον, Δεκαέξι Λιθογραφίες / Νάνος Βαλαωρίτης, Δεκαέξι Κείμενα), εκδόσεις Μανδραγόρας, Δεκέμβριος 2006.
Πρησµένα µάτια. Φαγούρες. Καφετιά σηµάδια στο σώµα. Δαγκωµένα νύχια και σπασµένα µαλλιά. Κρίσεις ακατανόητες. Σηµάδια. Από πληγές. Όχι απλές. Από αυτές που τα αφήνουν Τα σηµάδια. Αυτά ή άλλα. Κάποιος είπε µια φορά “o χρόνος γιατρεύει τις πληγές”. Βλακείες. Ποιές πληγές γιατρεύει ο χρόνος; Ήξερε τι θα πει πληγή καν; Δεν καταλαβαίνω αυτή τη βλακεία. Εµένα το σώµα µου µου έµαθε. Πως οι πληγές κλείνουν και αναρρώνουν και περνούν. Ναι. Αλλά αφήνουν σημάδια. Όσο βαθύτερη πληγή τόσο µεγαλύτερο το σημάδι. Από µικρό παιδί, έτσι. Έπειτα, ο χρόνος τρέχει στη χαρά και κοκκαλώνει στον πόνο κολλάει σαν τους λεπτοδείκτες σε ρολόϊ με τελειωμένες μπαταρίες. Και αν δεν βρεθεί κάποιος να αλλάξει μπαταρίες ξέρεις, θα συνεχίσει να δείχνει την ίδια ώρα. Για πάντα. Η πόλη που περπατάμε χτίστηκε να µας πνίγει. Να µας γεµίζει πληγές και σημάδια. H μάνα κι ο πατέρας; Η μάνα κι ο πατέρας λυπάμαι, μα δεν τα κατάφεραν. Μας έμαθαν στην καταπίεση και στην τοξικότητα. Εθιστήκαμε κι εμείς στο τέλος. Μεγαλώσαμε σε σπίτια κλουβιά. Και, ξέρεις, δεν φταίει µόνο η µάνα κι ο πατέρας. Τα σπίτια χτίστηκαν για να είναι κλουβιά. Και δεν µας χώρεσε ο τόπος. Δεν μας χώρεσε ο τόπος. Και βγήκαμε έξω να σπείρουµε τη Ζωή. Και βρήκαμε κι άλλους. Σαν κι εμάς. Συνέχισαν να μας πολεμούν και να μας τους παίρνουν από κοντά μας. Να αυτό ήταν κάπως δύσκολο, ήρθαν οι κανίβαλοι και μας κάρφωσαν ένα μαχαίρι στα σημάδια από τις παλιές πληγές. Αυτό πόνεσε πολύ. Αλλά εντάξει, έμαθες πια. Από κάθε μάχη σου έμειναν δυο πράγματα Άνθρωποι και καταφύγια. Είναι κάτι. Οι πληγές έκλεισαν πάλι αλλά τα σημάδια που έμειναν είναι πια πιο μεγάλα από πριν. Αλλά δε μάσησες. Πάλεψες να ζήσεις. Αυτό το κατάφερες. Λες και είναι λίγο. Ή απλό. Και τώρα παλεύεις για να ζήσεις µε τα σηµάδια. Κι αυτο θα το καταφέρεις. Έτσι πιστεύω. Σου αρέσουν οι αγκαλιές πολύ. Θα αγκαλιάσεις και τα σημάδια σου. Μόνο να, µια αρχή είναι να τα µοιραστείς. Μέσα από αυτές τις λέξεις εμείς βρήκαμε τον τρόπο να σκάψουμε βαθιά μέσα μας. Και μέσα στους γύρω μας. Είναι κάτι. Και είναι κάτι πολύ, εδώ που τα λέμε. Σε αυτές εδώ τις λέξεις βρίσκαμε εμείς πάντα διεξόδους. Κάποτε από τα ίδια μας τα σπίτια σήμερα από αυτόν τον κόσμο που μας γεμίζει σημάδια και εδώ που τα λέμε μοιάζει με εκείνα τα σπίτια. Ή μάλλον το ανάποδο. Και λέω “εμείς” γιατί όσο τις μοιράζεσαι, θα το δείς πως είναι κι άλλοι.
*Από την υπό έκδοση συλλογή “σημάδια”, εκδ. Δυσήνιος Τύπος, Πάτρα.
Εικονίζονται από αριστερά: Μ. Καραγάτσης, Νίκη Καραγάτση, Θράσος Καστανάκης, Αντίμπ (Γαλλία), το 1956 [Αρχείο Θράσου Καστανάκη / E.L.I.A. Photographic Archive].
Με αφορμή ένα άρθρο της Ρένας Λούνα στη Lifo (Η πατριαρχία δεν φύτρωσε μόνη της: Η «Μεγάλη Χίμαιρα» και οι έμφυλες ταυτότητες) και μια απάντηση-σεξιστική επίθεση του Χρήστου Χωμενίδη.
Εκεί που έφτυσε ο Μ. Καραγάτσης, εκεί που αμάρτησε ο Νίκος Καζαντζάκης κι έχυσε τα δάκρυα του ο κοσμοκαλόγερος Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης φύτρωσαν οι σύγχρονοι λογοτέχνες ή/και οι παραλογοτέχνες. Όπως εκεί που έχασαν αίμα κι έσταξαν λίγο κρασί στη μνήμη των νεκρών ο Κώστας Καρυωτάκης, ο Γιάννης Ρίτσος κι ο Οδυσσέας Ελύτης κάρπισαν οι σύγχρονοι ποιητές αλλά και οι δημιουργοί που κάνουν καριέρα μέσω της διαφήμισης και όχι με τα όπλα της τέχνης τους. Πάνω και πέρα απ’ όλους, βρίσκεται ο Καβάφης, η Αλεξάνδρεια του και οι εξόριστοι της ελληνικής λογοτεχνικής ιστορίας (π.χ. Χρήστος Μπράβος, Φώτης Αγγουλές κ.α).
Αλλά κανένας, οι παραπάνω κι ακόμα περισσότεροι, δεν πρέπει να βρίσκεται σ’ ένα βάθρο απρόσιτο από την κριτική. Ιδιαίτερα από τη σύγχρονη κριτική. Ακόμα και από την κριτική που, στοχευμένα ή άθελά της, προβαίνει σε λανθασμένες ή υπερφιλόδοξες εκτιμήσεις. Το δικαίωμα στην άρνηση, στη διαφορετική θέση και άποψη, από εκείνες τις ομάδες που η κυριάρχη ιδεολογία θέλει στο περιθώριο (γυναίκες, ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα, μετανάστες/τριες), πρέπει να βρει το χώρο της στη λογοτεχνία και να αναπνεύσει ελεύθερα. Η νέα γενιά λογοτεχνών έχει καθήκον να βγει μπροστά και να υπερασπιστεί με κάθε τρόπο αυτό καθώς και άλλα δικαιώματα. Και το κάνει, να είστε σίγουροι. Όσο κι αν δεν αρέσει σε κάποιους ευπώλητους λογοτέχνες (Χωμενίδης) και στους φίλους τους που αξιοποιούν το υποτιθέμενο κι ανύπαρκτο woke ως εργαλείο για σεξιστικές επιθέσεις σε λογοτεχνίδες που αμφισβητούν και εκφράζονται πέρα από τα καθιερωμένα.
Σε αυτό το σημείο αξίζει να σημειωθεί, ότι ούτε πολιτική ορθότητα και woke υπάρχουν, ούτε δικαιωματισμός, ουτε cancel culture. Και ιδιαίτερα με τον τρόπο που έχουν γίνει γνωστά. Όλα αυτά είναι θεωρητικά σχήματα αλλά και μια έκφραση-πολιτική θέση κοινή στην ακροδεξιά και (νεο)φιλελεύθερη ιδεολογία και στους κάθε λογής εκπροσώπους τους, που στοχοποιούν την Αριστερά και την Αναρχία ως φορείς αντεθνικής δράσης μέσω των αγώνων τους για τα κοινωνικά δικαιώματα. Είναι παράλληλα μια θέση που στοχοποιεί το αντιρατσιστικό και το αντιφασιστικό κίνημα, το αναπηρικό κίνημα, τον αντισεξισμό και τους αγώνες κατά της κουλτούρας του βιασμού, τις εθνικές μειονότητες, τους ψυχικά ασθενείς, τον αντισπισισμό και την ριζοσπαστική οικολογία ως αντιδραστικά στοιχεία που πρέπει να εξαφανιστούν με κάθε τρόπο [1]. Η επίθεση του Χωμενίδη και των ομοϊδεατών του εντάσσεται σε αυτό ακριβώς το πλαίσιο αναδεικνύοντας την πολιτική διάσταση του ζητήματος που δεν έχει καμία σχέση με τη λογοτεχνία και με τον Καραγάτση.
Καραγάτσης
Κατά τη γνώμη μου, ο αστός και κοσμοπολίτης Καραγάτσης είναι ένας σημαντικός, τεχνίτης συγγραφέας. Κι αυτό ισχύει άσχετα με τις ιδέες και τον τρόπο ζωής του. Με λίγα λόγια, αξίζει να του δώσετε την προσοχή σας. Με κριτικό βλέμμα. Χωρίς αγιοποιήσεις, χωρίς ωραιοποιήσεις και άλλα παραπλανητικά σχήματα. Έξω από τα στενά όρια της εθνικής λογοτεχνίας. Για παράδειγμα, πως γίνεται να αγνοήσουμε ότι ο Καραγάτσης όπως κι ο Στράτης Μυριβήλης («Ζωή εν τάφω») άλλαξε τον ιδεολογικό προσανατολισμό του «Συνταγματάρχη Λιάπκιν» σε μεταγενέστερες εκδόσεις; Όπως αναφέρει ο Ηρακλής Κακαβάνης σε άρθρα του για τις ιδεολογικές μεταμορφώσεις του «Συνταγματάρχη Λιάπκιν» [2]:
«Ο «Συνταγματάρχης Λιάπκιν» παρουσιάζει ενδιαφέρον για την εποχή , που αναφέρεται και την εξάπλωση των κομμουνιστικών ιδεών σε μια μεγαλούπολη της χώρας μας δεκαπέντε χρόνια μετά την Οχτωβριανή Επανάσταση (από τη Σχολή ξεπήδησε η καλύτερη αντιστασιακή ομάδα την περίοδο της γερμανικής Κατοχής στη χώρα μας). Έχει ενδιαφέρον, όμως, και για την ιδεολογική μεταστροφή του ίδιου του συγγραφέα. […]
Ο Λιάπκιν παίρνει την οριστική του μορφή το 1955 (από αυτή την έκδοση και μετά το βιβλίο εκδίδεται από την «Εστία»). Είχαν μεσολαβήσει οι εκδόσεις το 1939 («Πυρσός»), 1944 («Καραβίας»). Στην πρώτη του έκδοση ο Καραγάτσης με συμπάθεια τοποθετείται απέναντι στη νεαρή Σοβιετική Ένωση. Στις επόμενες εκδόσεις σταδιακά αφαιρούνται τα φιλομπολσεβίκικα χωρία ώσπου στην έκδοση του 1955 το έργο γίνεται αντισοβιετικό, εχθρικό προς την Οχτωβριανή Επανάσταση [3]. Τις πρώτες αλλαγές τις εντοπίσαμε στην έκδοση του 1939 (3η έκδοση – περίοδος δικτατορίας Μεταξά) και συνεχίστηκαν στην τέταρτη έκδοση το 1944» […] Ο Μ. Καραγάτσης, όντας ένας αστός λογοτέχνης, τον οποίο, όμως, ποτέ δεν κέρδισε ολοκληρωτικά η τάξη του. Ως νέος, επηρεασμένος από το περιβάλλον μέσα στο οποίο ζει, δείχνει συμπάθεια στις μαρξιστικές ιδέες και στην Οκτωβριανή Επανάσταση. Μια συμπάθεια, που μοιάζει με αυτή του καθηγητή της Σχολής κ. Αλευρά. Αυτόν που ο ίδιος ο Καραγάτσης γράφει ότι είναι «ανώδυνα θεωρητικός συμπαθών προς το ρωσικό ‘’πείραμα’’, απγό το οποίο αυτός δεν είχε τίποτα να διακινδυνέψη προσωπικά».
Στην Κατοχή προσεγγίζει για λίγο το ΕΑΜικό κίνημα. Γράφει μάλιστα και στο κατοχικό περιοδικό «Πρωτοπόροι» με το ψευδώνυμο ως Χρήστος Νεζερίτης. Μετά την απελευθέρωση τοποθετείται στο αντιΕΑΜικό – αντικομουνιστικό στρατόπεδο. Χωρίς η δράση – στάση του να ταυτίζεται με κείνη του Μυριβήλη. Στον εμφύλιο ο ήταν πολεμικός ανταποκριτής της κυβερνητικής εφημερίδας «Βραδυνή». Στη δεκαετία του 1950 πολιτεύεται σε δύο εκλογικές διαδικασίες (1956 και 1958) με το Κόμμα των Προοδευτικών (Σπ. Μαρκεζίνης). Ο αδελφός του είναι συνεχώς βουλευτής, υπουργός και σχεδόν «μόνιμος» πρόεδρος της Βουλής (πρώτα με το Συναγερμό του Παπάγου και σε συνέχεια με την ΕΡΕ του Κ. Καραμανλή). Σίγουρα αν ήθελε θα μπορούσε να έχει άλλη πολιτική σταδιοδρομία».
Πέρα από όλα τα παραπάνω και επιστρέφοντας στο επίμαχο άρθρο που δημοσίευσε η Lifo έχουμε να παρατηρήσουμε ότι οι ενστάσεις για τη συγγραφική δεινότητα του Καραγάτση δεν είναι καινούργιες. Ίσως θα έπρεπε να το γνωρίζουν αυτό όσοι έκαναν λόγο για «υπόδειγμα χυδαίας κριτικής» και αναφορικά με το κείμενο της Ρένας Λούνα. Για παράδειγμα, ο ποιητής Μανόλης Αναγνωστάκης σε μια κριτική του για το για το «Σέργιος και Βάκχος» που είχε δημοσιευθεί στο περιοδικό «Κριτική» (1960) αναφέρει ότι: «Στον «Σέργιο και Βάκχο», όπου πάει πολλά να αποδείξει και κυρίως να επιδείξει ο συγγραφέας, τα κυριότερα χαρακτηριστικά του είναι –όπως και σ’ όλα τα περισσότερο αποτυχημένα βιβλία του Μ. Καραγάτση – η εξεζητημένη βωμολοχία, η υπαγωγή των πάντων στο σεξ – αποκλειστική κινητήρια δύναμη της κοινωνίας και της ιστορίας –, η μανία των ηθικοπλαστικών διδασκαλιών μέσω της τσουχτερής ανεκδοτολογίας και των «τολμηρών» περιγραφών»[4] Προνόμιο
Όλα τα παραπάνω συμβαίνουν τη στιγμή που σε Παλαιστίνη και Ουκρανία πεθαίνει κόσμος από τους βομβαρδισμούς, με νέες επιθέσεις στη Ρωσία ενώ την ίδια ώρα ο πόλεμος στο Λίβανο βρίσκεται προ των πυλών. Παράλληλα έχει περάσει ένας χρόνος από το ρατσιστικό έγκλημα της κυβέρνησης, του Λιμενικού και της FRONTEX στην Πύλο κι οι γυναικοκτονίες δεν έχουν σταματημό. Ακόμα, σε χώρες της ηπείρου μας και διεθνώς – με τη στήριξη της ΕΕ, του ΝΑΤΟ και των κατά τόπους κυβερνήσεων – οι φασίστες χρησιμοποιούν το ρατσισμό σαν το παγοθραυστικό για να μετατραπούν σε καθώς πρέπει δυνάμεις του πολιτικού συστήματος, να ξεπλυθούν από τις σβάστικες και τους ύμνους στο Ολοκαύτωμα και να παρουσιαστούν μάλιστα και ως τολμηροί δήθεν «αντισυστημικοί».
Είναι γνωστό σε όλους, όλες και όλ@, άνθρωποι σαν κι αυτούς δεν έχουν γράψει ούτε μια πρόταση για τα συγκεκριμένα ζητήματα. Και πώς να γράψουν όταν είναι υπηρέτες του οικονομικού και πολιτικού συστήματος που συμμετέχει σε γενοκτονίες ολόκληρων λαών; Πώς να γράψουν όταν βρίσκονται στο ίδιο πλευρό με την κυβέρνηση της ΝΔ που στηρίζει με κάθε τρόπο τη γενοκτονία της Παλαιστίνης, σκοτώνει ανθρώπους στα Τέμπη, στην Πύλο, στη Δαδιά και κλιμακώνει τις επιθέσεις κατά των γυναικών; Είναι κι αυτό μέρος του προνομίου όλων όσων κοιτάνε αφ’ υψηλού τα προβλήματα της κοινωνίας και της λογοτεχνίας. «Είναι κι αυτή μια στάσις. Νιώθεται» όπως έγραψε ο Καβάφης (Στα 200 π.Χ.). Αλλά το μακρύ χέρι του σεξισμού θα κόβεται. Με διαδηλώσεις, με κείμενα, με δράσεις. Για να είμαστε ξηγημένοι.
Ειρηναίος Μαράκης
[1] Περισσότερα σε παλιότερο άρθρο μου: Δικαιωματισμός – μια αντιδραστική αντίληψη και ορολογία (κριτική προσέγγιση), Αγώνας της Κρήτης (11/9/2019)
[2] Πρόκειται για μια παρέμβαση δημοσιευμένη σε δύο συνέχειες στο περιοδικό Ατέχνως: Οι ιδεολογικές μεταμορφώσεις του «Συνταγματάρχη Λιάπκιν» (Μέρος 1ο) και «Ο Συνταγματάρχης Λιάπκιν» – Οι πρωταγωνιστές «αλλαξοπιστούν» μετά την πρώτη έκδοση (Μέρος 2ο)
[3] Η πρώτη επισήμανση αυτής της ιδεολογικής μεταμόρφωσης του Μ. Καραγάτση, έγινε σε επιφυλλίδα του «Ριζοσπάστη» «Ο Λιάπκιν του Καραγάτση», με την υπογραφή Σ. (2/8/1978). Με το αρχικό αυτό έγραφε κριτικά σημειώματα εκείνη την περίοδο στην εφημερίδα του ΚΚΕ ο Μ.Μ. Παπαιωάννου. (Σημείωση Ηρακλή Κακαβάνη)
[4] Περιλαμβάνεται στον τόμο «Τα Συμπληρωματικά – Σημειώσεις Κριτικής», Εκδόσεις Στιγμή (1985).
Η ομίχλη κάλυψε το Αττικό τοπίο και ξαφνικά σκοτείνιασε σαν Μεγάλη Παρασκευή σαν έκλειψη ηλίου απροειδοποίητα.
Οι ανεμώνες που φύτρωναν στα πρόσωπα των αγαλμάτων στους δημόσιους κήπους πήραν των ομματιών τους κι έφυγαν.
Κανείς δεν ήταν σίγουρος τι ήταν η ομίχλη που κατέβαινε αργά αργά πάνω στους περιπατητές σκεπάζοντας το επίγειο φως των ματιών μας.
Μόνο οι καχύποπτοι έλεγαν πως φταίει η κυβέρνηση κι η Υπηρεσία Πολιτικής Προστασίας που αδρανούσε να διαλύσει τις διαδηλώσεις με βομβίδες κρότου-λάμψης.
Και για τα παιδιά που κάθονταν παρέες παρέες στα παγκάκια ήταν ένα σύννεφο όνειρο που θα έφευγε όταν θα του κλείσουν έλεγαν την πόρτα κατάμουτρα.
Όταν η ομίχλη, το μαύρο νέφος, σκέπασε τα πάντα επιστρατεύτηκαν οι μπουλντόζες κατ’ εφαρμογή του εθνικού προγράμματος “πράσινη ανάπτυξη”.
Αττικό Άλσος, Σεπτέμβριος 2008
*
Η ΠΡΟΦΗΤΕΙΑ ΤΟΥ ΛΙΘΟΣΤΡΩΤΟΥ
Έχω ένα λιθόστρωτο που εκπέμπει ήχους υπόγειους δυσανάγνωστους ηλεκτρικούς με τις κιθάρες τα ντραμς και τους συριγμούς των μικροφώνων πίσω απ’ το σκοτάδι των τοίχων χωρίς οι θαμώνες να συνεισφέρουν τον οβολό τους στο σκληρό ροκ των ημερών μας ως εκτόνωση των πλανόδιων χρηματιστηρίων
Ο λιθόστρωτος ήχος ανεβοκατέβαινε με τους κύβους της πέτρας όταν τα τοπία της αχανούς πόλης διαστέλλονταν εκεί όπου τα κτήρια συνέκλιναν απ’ τα θεμέλιά τους ως σκιερές συμπληγάδες στα σώματα των μουσικών πολιτών των ταραγμένων γυναικών και των εφημεριδοπωλών στη συναυλία του ρητού και του άρρητου της Κλαυθμώνος
Όταν επισκεφθείτε το websίτε μας με την ένταση που επιβάλλουν οι κακοί μαθηματικοί, μπορεί μετά τη δύση του ήλιου να σας κεράσουμε μια δόση από οχτασύλλαβες νότες και διάφορα επιγράμματα θεσμών και προφητειών μαζί με γνήσια τεκίλα των πνευστών του Μεξικού και μην ανησυχείτε σφηνάκι θα είναι με έναν αναπτήρα δώρο.
Αθήνα, μέρες Δεκέμβρη 2008
*Από τη συλλογή “Κύβος”, εκδ. Κοινωνία των (δε)κάτων, (2011).
Ό,τι πιστέψαμε κίτρινες σκιές ότι αγαπήσαμε τέφρα, η επιθυμία μας τώρα ένα παιδιάστικο χαμόγελο στην οπώρα του ήλιου…
*
Οι “σοφές” μας σκέψεις ένα μαύρο χιούμορ που καλπάζει χωρίς αντίκρισμα. Τα ποιήματα “αμελητέα ποιότης” που κρύβεται κι απ’ τον εαυτό της.
*
Κακόμοιρε ξεδοντιασμένε Πήγασε της εποχής χωρίς “ετικέττα” των καθεστώτων της “μεγάλης ελπίδας” (1) που διατρέχουν το διάστημα σχεδόν έναν αιώνα ζητώντας απελπισμένα “τόνομά τους”
*
Κακόμοιρε ξεδοντιασμένε Πήγασε Προλετάριε! που αφού “έχασες” τις αλυσίδες σου αντί να “κερδίσεις έναν ολόκληρο κόσμο” (2) έχασες και την “ψυχή” σου.
*
Περιπλανιέσαι στα γεωγραφικά μήκη “ιδανικός αυτόχειρας” με το λαχάνιασμα στα τρεμάμενα ματωμένα πόδια ν’ αποθέσεις απεγνωσμένα κάπου τις σκιές των ονείρων σου να μην αφήσεις τα χνάρια σου στην ιστορία σαν το βουνό που κοιλοπονούσε… (3)
*
Η Χιλή! Θρίαμβος: και τι πτώση πνιγμένη μέσα στο θάνατο. μήπως η Αγκόλα; ή κανένα κει λιμανάκι ξεχασμένο; να, εκεί θα κάνουμε την Επανάσταση!
*
Όχι “ξεπερασμένα σχήματα” Μαρσαί, Μπερλίγκουερ! θ’ ακουμπάμε το κάτω-κάτω σε μιαν “ελπιδοφόρα” λαϊκή δημοκρατία…
*
Ξεδίπλωσε άφοβα τη σημαία σου Προλετάριε τώρα δεν έχει “αίμα”, είναι ένα κόκκινο φουστάνι μιας κοπέλλας που θέλει να ζήσει τη ζωή της: αυτοκίνητα … ζεστές χώρες…
*
Δεν φτάνει πια που η φύτρα της αιώνες έβγαλε τα κάστανα απ΄ τη φωτιά τσουρουφλίζοντας αλύπητα τα χέργια της;
*
Κακόμοιρε Πήγασε Προλετάριε! Ακούς το υπόκωφο γέλιο της αυταρέσκειας; Κοιλαράδες μπανκιέρηδες γραφειοκράτες, ντοτόροι της ψεύτικης γνώσης, τεχνοκράτες χαίρονται που κουκούλωσαν πάλι τον πλανήτη με το κόκκινο μαντήλι των Ιάγων 1975.
*
Ζαλισμένε, ματωμένε Πήγασε … Δεν πάλαιψες, δεν πάλαιψες ώς το θάνατο! Ετοίμασε τώρα πάλι τα φτερά σου για το καινούργιο πέταγμα στον ΗΛΙΟ- θα φτάσεις ή θα πέσεις.
*
Ποιος είπε ότι οι ηττημένοι δεν θριαμβεύουν; ποιος είπε ότι οι νεκροί δεν κυριαρχούν; Την αδυσώπητη ανθρώπινη μοίρα δεν την διαφεντεύουν οι νεκροί;
*
Βούδας, Χριστός, Σωκράτης, Γαλιλαίος Μαρξ, Λένιν, Τρότσκυ Αυτοί ζουν αιώνες στη μνήμη μας είναι η πεμπτουσία των βημάτων μας οι “θεοί” μας με τα θέσφατα και τ’ αναθέματά τους.
*
Δεν έχουμε εμείς όνομα, ούτε ταυτότητα. Γι’ αυτό μας λένε ανώνυμα: Λαός… και μας διαφεντεύουν οι επώνυμοι νεκροί Μαρξ, Λένιν, Τρότσκυ…
*
Μα εμείς είμαστε ζωντανοί: έχουμε αίμα που μέσα του μεθάνε οι αστραπές των ήλιων!
*
Πλημμύρα για σένα οι επιθυμίες μας, η οργή μας, τ΄ αδικοχαμένα μας όνειρα…
*
Να διασχίσεις τις καταχνιές του ζόφου να παλαίψεις τους αγγέλους της ανθρώπινης κόλασης.
*
Έφτασε πια ο καιρός να γίνεις ο εκδικητής! για το μωρό του φτωχού και καταφρονεμένου που δεν μπόρεσε να γεννηθή για το παιδί που χάθηκε στις μάχες των ονείρων του αγωνιστή που πέθανε πικραμένος στην άδοξη ήττα του επαναστάτη που είδε στο τέρμα της φλογερής ζωής του την παραζάλη, την σύγχιση, το κενό…
*
Ένας εφιαλτικός άδειος κύκλος στον πλανήτη πάνω απ’ τα κεφάλια του ανθρώπου που τον κατακλύζουν τα όρνεα της ψευτιάς, της απάτης, των βασανιστηρίων, των τρελλοκομείων.
*
Χτύπα το συρματόπλεγμα των Δορυφόρων πούδωσαν τα δολοφόνα χέργια τους πάνω στον ουρανό (4) Χτύπα τον κατάσκοπο ουρανό!
*
Να γίνεις εκδικητής για το γαλάζιο του που χάθηκε για τις τρυφερές θάλασσες που τις “βουρκώσαν” με τους οχετούς των κερδών τους.
*
Για το πάθος της ζωής που το σκοτώνουν (5) και για το φλογερό της αίμα.
Χαρισμένο στην Πορτογαλέζικη Επανάσταση (1975)
Ε. Λάμπη
Σημειώσεις: Ρωσία κ.λπ. Κομμ. Μανιφέστο …και γέννησε τον ποντικό Συνάντηση των δορυφόρων ΕΣΣΔ και ΗΠΑ στο διάστημα, στη συνδιάσκεψη του Ελσίνκυ. Ούρλικε Μάινχοφ που ο σπαραχτικός της θάνατος μας θυμίζει εκείνον της Ρόζας Λούξεμπουργκ.
*Δημοσιευμένο στο τεύχος 2 του περιοδικού “Σοσιαλισμός ή Βαρβαρότητα”, Αθήνα, Σεπτέμβριος 1976, σελ.18-19.
To Koskino 