Είναι γλυκύτατη, είναι πολυαγαπημένη, είναι η Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ! Με δέχθηκε στο σπίτι της και καθ’ όλο το διάστημα της συνάντησής μας είχα επίγνωση του ότι συνομιλώ με έναν μύθο… έναν μύθο ανθρώπινο, προσηνή και ευαίσθητο, όπως μόνο εκείνη μπορεί να είναι.

Χριστίνα Λιναρδάκη: Η πρώτη σας παρουσία στα γράμματα έγινε με ένα ποίημά σας, τη «Μοναξιά», που δημοσιεύσατε σε ηλικία 17 μόλις ετών στην «Καινούρια εποχή» του Γουδέλη. Ένα παιδί 17 ετών ήξερε τι σημαίνει μοναξιά;

Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ: Έγραφα και πριν απ’ αυτό, δεν θυμάμαι ποτέ μου να μην έγραφα. Πάνω από μισό αιώνα μετά, μου κάνει και μένα εντύπωση πώς μπόρεσα τότε να γράψω για τη μοναξιά. Νομίζω ότι έχει σχέση με την αναπηρία μου που έπρεπε κι εγώ να ξεπεράσω ψυχολογικά, για να προχωρήσω.

Χ.Λ.: Αναφέρεστε στη γνωστή ιστορία με τον σταφυλόκοκκο, έτσι δεν είναι;

Κ.Α.-Ρ.: Ναι. Μόλις γεννήθηκα, με καισαρική, κάτι λάθος θα έγινε και προσβλήθηκα αμέσως. Το ότι έζησα ήταν σκέτο θαύμα και, βέβαια, επηρεάστηκαν τα οστά μου, ο μυελός και το χέρι. Σκέφτομαι καμιά φορά ότι οι γονείς μου με έκαναν μεγάλοι και βιάζονταν, ο πατέρας μου ήταν 60 χρονών όταν γεννήθηκα, γεννήθηκε το 1881, ήταν δύο χρόνια μεγαλύτερος από τον Καζαντζάκη. Αν λοιπόν οι γονείς μου είχαν καθυστερήσει έναν χρόνο – τι ήταν ένας χρόνος ακόμη – θα είχε εφευρεθεί η πενικιλίνη και θα ήμουν μια χαρά. Αλλά, όπως λέω και ξαναλέω και ξαναλέω, η ζωή είναι μια ζυγαριά: βάζεις το κακό στο ένα δισκάκι και λες «γιατί Θεέ μου να μου τύχει αυτό» και δεν βλέπεις ότι από την άλλη μεριά μπαίνει το καλό, ακριβώς στην ίδια ποσότητα. Σ’ αυτήν ακριβώς την αναπηρία, λοιπόν, χρωστάω την ώριμη από νωρίς αίσθηση της ζωής και την ώριμη σκέψη μου.

Χ.Λ.: Σίγουρα… Με εκείνο το ποίημα, τη «Μοναξιά», ο νονός σας Νίκος Καζαντζάκης είχε ενθουσιαστεί, έτσι δεν είναι;

Κ.Α.-Ρ.: Ο Καζαντζάκης με είχε συστήσει στον Γουδέλη και είχε γράψει ένα σημείωμα: «διαβάστε αυτό το ποίημα, είναι το καλύτερο που έχω διαβάσει ποτέ». Ένα από τα πράγματα που είμαι υπερήφανη στη ζωή μου, τα ελάχιστα, είναι ότι δεν το πήρα επάνω μου. Αντίθετα, είπα: «ωχ, υπερβολές του Καζαντζάκη», γιατί ήταν στις εκφράσεις του πολύ πλούσιος. Επίσης, του ταίριαζε πολύ η μοναξιά γιατί ήταν ένα από τα βασικά θέματα, παρότι έζησε ωραία με την Ελένη, αλλά το είχε κάνει θρησκεία μέσα του.

Continue reading →

Ήταν Σάββατο 21η Μαρτίου 2043 που αποκεφάλισαν τον ποιητή.
Ο αποκεφαλισμός είχε οριστεί για τις εννέα το πρωί. Μαζί με δύο φίλους πήγαμε στο σημείο της εκτέλεσης, στην πλατεία Κοτζιά, κάνα τέταρτο νωρίτερα.
Στη μέση της πλατείας από το προηγούμενο βράδυ είχε στηθεί το ικρίωμα, μια πρόχειρη, άβαφη κατασκευή ύψους δυόμισι μέτρων. Στην κορυφή του πλαισίου βρίσκονταν η λεπίδα· γυάλιζε κάτω από τον λαμπερό ήλιο.  
Ήταν Σαρακοστή. Πολύ σπάνια γίνονται εκτελέσεις τη Σαρακοστή. Όμως κρίθηκε σκόπιμο να τον εκτελέσουν για παραδειγματισμό.
Διακόσιοι οπλισμένοι στρατιώτες σε στάση ανάπαυσης έστεκαν περιμετρικά της λαιμητόμου.
Η ώρα πήγε δέκα και τίποτα δεν είχε συμβεί. Από στόμα σε στόμα διαδόθηκε η φήμη ότι ο ποιητής αρνούνταν να εξομολογηθεί, γι’ αυτό και η καθυστέρηση.
Ξαφνικά από τα μεγάφωνα ήχησαν τρομπέτες. Οι στρατιώτες στάθηκαν προσοχή και ο λίγος κόσμος πλησίασε περικυκλώνοντάς τους. Κάποιοι ιερείς περιέφεραν αργά και πένθιμα μια εικόνα του Εσταυρωμένου γύρω από το ικρίωμα.
Ο ποιητής εμφανίστηκε στην εξέδρα ξυπόλητος και με τα χέρια δεμένα. Ήταν γύρω στα είκοσι πέντε, με πρόσωπο χλωμό και καστανά μακριά μαλλιά.
Γονάτισε αμέσως κάτω από τη λεπίδα. Από κάτω υπήρχε ένα κουτί από χαρτόνι, μέσα στο οποίο κύλησε την επόμενη στιγμή το κεφάλι του.
Πετάχτηκε μπόλικο αίμα τριγύρω.
Μετά από λίγο ο δήμιος, κρατώντας το κεφάλι του ποιητή, έκανε το γύρο της εξέδρας δείχνοντάς το στο πλήθος. Όλοι μας παρακολουθούσαμε αμίλητοι. Έπειτα το κάρφωσε σ’ έναν όρθιο πάσσαλο στην μπροστινή πλευρά.
Κανένας δεν αισθάνθηκε το παραμικρό. Δεν υπήρξε καμιά έκφραση αηδίας, οίκτου ή λύπης.
Λίγο μετά απομάκρυναν το πτώμα, καθάρισαν τη λεπίδα και ξέστησαν το ικρίωμα.
Η παράσταση έλαβε τέλος.
Έστριψα ένα τσιγάρο.

*Βασίζεται στο Δημόσιος αποκεφαλισμός στη Ρώμη, του Charles Dickens, από το Pictures from Italy, μετ. Γιάννης Παλαβός, Το Δέντρο, τχ. 197-198, Μάιος 2014.
**Το διήγημα αυτό και η εικόνα της ανάρτησης αναδημοσιεύονται από τη Θράκα στο http://thraka-magazine.blogspot.gr/2014/12/blog-post_28.html

Continent’s ancient oral tradition gets new hearing on pioneering mobile site Badilisha Poetry X-Change

Mbali Kgosidintsi, from Botswana, can be heard reading her poem I Stand Between My Africa and Me on the site. Photograph: Tristram Kenton

“These days, the language of death
is a dialect of betrayals; the bodies
broken, placid as saints, hobble 
along the tiled corridors, from room 
to room. Below the dormitories
is a white squat bungalow, a chapel 
from which the handclaps and choruses 
rise and reach us like the scent 
of a more innocent time.”

These are the opening lines of Hope’s Hospice, written by Ghanaian-born Jamaican poet Kwame Dawes. He is among nearly 400 African poets from 24 countries in 14 languages who can now be heard reading their work via mobile phones – a first for Africa and the world.
Continue reading →

New Year, don’t come in our home.
We aren’t here!
We are out.
We’re wandering pilgrims
bums
without memory without dreams without desires without hope
in a world that denies human
The horizons of our eyes have become ashy
and our sea gray
and our poetry pulseless.
New Year go on!
It’s a path guiding your steps!
Don’t stand like a dead discharged from the tomb.
The years want to make history, don’t stint it them.
Don’t stand like as if the sadness of an unattainable love,
as if in fear of a long journey …
Leave us behind
lest we eventually
die as Brave.

*English translation: Dimitris Troaditis.

**The original in Greek is published here: https://tokoskino.wordpress.com/2014/12/30/%CF%83%CF%80%CF%8D%CF%81%CE%BF%CF%82-%CE%BC%CE%B1%CF%81%CE%BF%CF%8D%CE%BB%CE%B7%CF%82-%CE%BD%CE%AD%CE%BF-%CE%AD%CF%84%CE%BF%CF%82-%CF%80%CF%81%CE%BF%CF%87%CF%8E%CF%81%CE%B1/

Ο άνεμος θα ξεδιαλύνει
την κάπνα των τσιγάρων
στις ομιχλιασμένες αίθουσες
των σοβαρών συνεδριάσεων
κεντρικών εκτελεστικών επιτροπών,
φιλολογικών παρασυναγωγών, καλλιτεχνικών διαγωνισμών,
συναγωνισμών, ανταγωνισμών, συνωστισμών
όλων των υποκειμενικών πολιτισμών
κι αναζητήσεων σκοπών
κι ασκόπων συζητήσεων.

Ο άνεμος θα εξαφανίσει
το γκριζογάλανο καπνό
τελευταίο τεκμήριο
πως κάπου, κάτι ειπώθηκε
κάτι έγινε
ή κάτι ειπώθηκε να γίνει.

*Δημοσιεύτηκε στο αναρχοκομμουνιστικό περιοδικό “Άναρχος”, τεύχος 4. Μάης 1986, σελ. 5. Ο Αντώνης Γκίκας γεννήθηκε το 1950. Είχε εκδώσει μια ποιητική συλλογή με τον τίτλο “Ουρλιαχτό” από τις Εκδόσεις της Μη Άμεσης Επανάστασης” (εμαε). Αυτοκτόνησε στις 26 Φεβρουαρίου 1986.

I                                                                                      

Λέω τα πράγματα όπως είναι                                
Ή ξέρουμε τα πάντα από πριν
Ή τίποτε ποτέ μας δεν θα ξέρουμε.
Το μόνο που μας επιτρέπεται
Είναι να μάθουμε σωστά να μιλάμε.

ΙΙ

Όλη τη νύχτα ονειρεύομαι γυναίκες
Κάποιες με κοροϊδεύουν απροκάλυπτα
Άλλες, μου δίνουνε του κουνελιού το χτύπημα.
Δεν με αφήνουν σε ησυχία.
Βρίσκονται αδιάκοπα σε πόλεμο μαζί μου.
Ξυπνώ σαν κεραυνόπληκτος.
Εξ ου και συμπεραίνεται ότ’ είμαι παλαβός
Ή τουλάχιστον νεκρός από τον φόβο μου.

V

Οι νέοι
Γράφουν ό,τι θέλουν
Στο ύφος που τους φαίνεται καλύτερο
Πάρα πολύ κύλησε αίμα κάτω απ’ τις γέφυρες
Για να εμμένουμε στην πίστη -έτσι πιστεύω-
Πως μία μόνον είναι η σωστή οδός:
Στην ποίηση τα πάντα επιτρέπονται.

VII

Είναι αρκετά σαφές
Πως δεν υπάρχουν στη σελήνη κάτοικοι
Πως οι καρέκλες είναι τραπέζια
Πως οι πεταλούδες είναι άνθη σε αέναη κίνηση
Πως η αλήθεια είν’ ένα λάθος συλλογικό
Πως το πνεύμα πεθαίνει μαζί με το κορμί
Είναι αρκετά σαφές
Πως οι ρυτίδες δεν είναι ουλές.

ΧΙ

Από τα νέφη καταιγίδας του προγεύματος
Στις βροντές της ώρας του γεύματος
Κι από ‘κει στις αστραπές του δείπνου.

ΧΙΙΙ

Καθήκον του ποιητή
Είναι να υπερνικήσει τη λευκή σελίδα
Αμφιβάλλω αν αυτό είναι δυνατό.

XV

Για τελευταία φορά το ξαναλέω
Οι προνύμφες είναι θεές
Οι πεταλούδες είναι άνθη σε αέναη κίνηση
Χαλασμένα δόντια
δόντια που θρύβουν
Στην εποχή ανήκω του βωβού σινεμά.

Το γαμήσι είναι πράξη λογοτεχνική.

XVII

Αναλύοντας αποποείσαι τον εαυτό σου
Μόνο κυκλικά μπορεί κανείς να διαλογιστεί
Βλέπει κανείς μόνον αυτό που επιθυμεί να δει
Μια γέννηση δεν επιλύει τίποτε
Αναγνωρίζω ότι τρέχουνε τα δάκρυά μου.
Μια γέννηση δεν επιλύει τίποτε
Μόνον ο θάνατος λέει την αλήθεια
Ακόμη και η ποίηση δεν πείθει.
Διδασκόμεθα ότι ο χώρος δεν υπάρχει
Διδασκόμεθα ότι ο χρόνος δεν υπάρχει
Όπως και να ‘χει όμως το πράγμα
Το γήρας είναι τετελεσμένο γεγονός.
Ας λέει η επιστήμη ό,τι θέλει.
Μου φέρνει ύπνο η ανάγνωση των ποιημάτων μου
Κι ωστόσο έχουνε γραφτεί με αίμα.

*Από το 29ο τεύχος της “Ποίησης” Νικάνορ Πάρρα, Ποιήματα επείγουσας ανάγκης -μία επιλογή. Μετάφραση: Αργύρης Χιόνης. ΠΗΓΗ:  γράμμα σε χαρτ. Εμείς ποίημα και εικόνα της ανάρτησης τα πήραμε από υο ιστολόγιο Αποδράσεις του Νου στο http://apodraseistounou.blogspot.com

ο κήπος αναπτύσσεται από την παρέμβαση
γι’ αυτό ματώνεις

οσμές στον ήχο τους
ενδείξεις
μιας πιο χλωμής πνοής
της πίστης

στην άσφαλτο
πόροι
θα ξεψυχούν
στα μυστικά σου γέλια

***

ξύπνησε με τη φράση αυτή
χέρια ευγενικά

ακολούθησε τον ειρμό
μέχρι την παραλία

ξάπλωσε

και ήταν βρέφος σκοτεινό
παλλόμενο

πριν τα δικά σου μάτια

*Αναδημοσίευση από το ιστολόγιοτου ποιητή Κηρύκειον στη διεύθυνση http://kirikion.blogspot.com

Μαύρη οθόνη
η μνήμη·
κραυγές πνιγμένων
που καλούν
σε βοήθεια·
κι έπειτα
μια νεκρική σιγή
σαν χιονισμένη πεδιάδα

*Δημοσιευμένο στο περιοδικό “Πάροδος”, τεύχος 17 (Δεκέμβριος 2007). Εμείς το πήραμε από το https://greekpoems.wordpress.com

θέλω να γράψω ένα ποίημα
μακρόσυρτο σαν τις στριγγιές
στις ράγες των τρένων
αργόσυρτο σαν τις ακατάσχετες βρισιές
στης ζωής μας την πορεία

ανατρεπτικό σαν τις επαναστάσεις
που άλλαξαν τα πάντα
καθοριστικό σαν τις αποφάσεις
τις τελεσίδικες
στη μάχη που μαίνεται
σαν τα αποφασιστικά βήματα
που παίρνονται την ώρα
της αναμπουμπούλας
στα πεδία των ευγενικών και αέναων μαχών

θέλω να γράψω ένα ποίημα
που να μοιάζει με εξιλέωση
στα ανοίγματα της ιστορίας
στα ανοιγμένα χέρια
της κοινωνίας που σέρνεται
σε παράταιρες αφθονίες

η ιστορία είναι η μόνη εξιλέωση της ποίησης
ενάντια σε μια χλόη μεταλλαγμένη
που τρέφεται με δάκρυα κι αίμα
δαιμονικά χέρια κι ευλογίες…

ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΑΠΑΝΗ

Κηδεύτηκε χτες, μεταξύ συγγενών και φίλων.
Λίγοι λεκέδες πορφυροί στο πεζοδρόμιο
θα τον θυμίζουν το πολύ ως το φθινόπωρο
μέχρι να βάψουν τη βροχή και να χαθούνε.
Εκεί, μπροστά στης τράπεζας τις σκάλες
στερνή φορά στο πλήρωμα του Μάρτη
το σώμα κι η ψυχή αγκαλιαστήκανε
σε μια φιγούρα σκοτεινή, απεγνωσμένη.
Προτού προφτάσει τον ληστή, τον πρόφτασε η νύχτα.
Αποκοτιά, συμπέραναν οι συντηρητικοί.
Δεν είναι εποχή για υπερβάσεις.
Άστοχη κίνηση, γνωμάτευσαν οι άλλοι.
Οι τράπεζες μας πίνουνε το αίμα.
Συνωστισμός από ιδέες ερμαφρόδιτες
σε εύθραυστες βιτρίνες ασφαλείας.
Λογιστική της παρακμής. Λευκή σημαία.

Κηδεύτηκε χτες, μεταξύ συγγενών και φίλων.
Το αύριο κηδεύτηκε μαζί του.
Δημόσια Δαπάνη.

***

ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΗΤΤΑΣ

Απ’ όλο το αέναο θεατρικό παιχνίδι
“Τα έργα και οι μέρες του ανθρώπου” απολαμβάνω μόνο τα διαλείμματα.
Ειρήνης.

*Από τη συλλογή “Παράσταση ήττας”, εκδόσεις Μανδραγόρας 2012.