Κρεμάστηκες στις σελίδες
από το γνήσιο της υπογραφής
του συγγραφέα
και ζαλισμένη έπεσες
στο κάτω ράφι
με τα εξώφυλλα,
γλιστρώντας στα περιεχόμενα
που ορίζει ο κανόνας.
Κινδύνεψες σε μετωπική
με λέξεις ξεχασμένες,
σώθηκες τελευταία στιγμή
τινάζοντας τη σκόνη,
μα κάτι θα ψάχνεις πάντοτε,
μια το εγώ,
μια το εσύ,
θα ξεφεύγουν νύχτα μέρα.

ΕΠΙΓΡΑΜΜΑ Σ’ ΑΥΤΟΧΕΙΡΑ

Πήρε μια σφαίρα και τη φύτεψε
σε μια γλάστρα άδεια
του ’χανε πει ο θάνατος
βγάζει ωραία λουλούδια.

***

ΑΠΟΨΕ

Απόψε δεν υπάρχουν
νεώτερα απ’ το μέτωπό μου
κανείς δεν έθεσ’ επ’ αυτού τα χείλη του
ίσως μεθαύριο γραφτεί ο θάνατός μου
εντός του στήθους φέρω βόμβα εγκαιροφλεγή
όπου και να ΄ναι θα εκραγεί

1.
Ο απολογισμός του τζίρου

Τη νύχτα στέλνω τα στοιχεία πωλήσεων της μέρας

στη σιωπή συγκάτοχων στον ύπνο κρεμασμένων

το σμήνος αριθμών μού διατρυπάει το σώμα

το γονατισμένο στη στατιστική και το φόβο

μήπως με πάρουν, τέτοιαν ώρα, για εξηγήσεις

Τρεις μήνες που ο Ντίνος είναι κάτω από το μπάτζετ

σου λένε να του πεις πως είναι ένα αρχίδι

δεν είναι, σου λένε, προσβολή

κι αυτή είναι η αφύπνιση

∗ ∗ ∗

2.
Ο τμηματάρχης Μαυρίκιος κι ο Rack jobber*

Τη μέρα όλη στοίχιζα

προϊόντα στα ράφια

σαν να ήτανε στίχοι

και κάθομαι τώρα με την παραγγελία στα χέρια

ανάμεσα στα εγκαταλειμμένα καρότσια

όπου κοιμούνται τα παιδιά

τα εξαντλημένα, στη σιωπή

και μες σ’ αυτόν τον όλεθρο, Μαυρίκιε

καθόμαστε στα εγκαταλειμμένα καρότσια

Αυτή είναι η σπορά του βολβού

για τον πόθο του κέρδους

το χώμα πεθαμένο και το έμβρυο καλλιεργημένο

που ανθίζει στο ράφι και βλασταίνει στην έκπτωση

Αυτός είναι ο τάφος της σημασίας

ο στόχος και ύστερα η τελεία

που το ωράριο μάς βάζει στ’ όνομα

*Από τη συλλογή «Τα κτίρια τα επισφαλή». Μετάφραση: Ευαγγελία Πολύμου. Από το http://www.poiein.gr

**Γεννημένος στο Ντέζιο της Λομβαρδίας το 1969, ο Massimiliano Damaggio άρχισε να γράφει ποίηση στα τέλη της δεκαετίας του ’80, εκπροσωπώντας μάλιστα δύο φορές (το ’93 και το ’99) την πόλη του Μιλάνου στην Μπιενάλε Νέων Καλλιτεχνών της Ευρώπης και της Μεσογείου και συμμετείχε σε φεστιβάλ ποίησης και διάφορες πολιτιστικές εκδηλώσεις. Η πρώτη του ποιητική συλλογή «Ποίηση σαν πέτρα», κυκλοφόρησε το 2011 από τις εκδόσεις Ensemble στη Ρώμη, ήταν υποψήφια για το βραβείο Carver 2012 και ποιήματά της έχουν συμπεριληφθεί στην ανθολογία «Punto. Poesia italiana 2013». Η δεύτερη συλλογή του «Τα κτίρια τα επισφαλή» θα κυκλοφορήσει το Σεπτέμβριο του 2015 από τις εκδόσεις Dot.com press. Πολλά από τα ποιήματά του έχουν δημοσιευτεί στο διαδίκτυο καθώς και σε έντυπα λογοτεχνικά περιοδικά στην Ιταλία, τη Γαλλία, την Ελλάδα και την Κύπρο. Έχει συνεργαστεί ως μεταφραστής από τα ελληνικά και τα βραζιλιάνικα με τα περιοδικά «Reb Stein», «Versante Ripido» και «Iris di Kolibris», ενώ στην Ελλάδα με τα διαδικτυακά περιοδικά «24 γράμματα» και «Ποιείν», όπου έχει δημοσιεύσει ποιήματά του και έχει παρουσιάσει ιταλούς και βραζιλιάνους ποιητές. Είναι ο εμπνευστής και ο κύριος ιδρυτής του νέου ηλεκτρονικού ιταλικού περιοδικού για την ποίηση «Perigeion». Σήμερα ζει και βιοπορίζεται στην Αθήνα, μια πόλη την οποία λατρεύει, όπως άλλωστε και κάθε τι ελληνικό.

Το να προσδιορίσει κανείς στις μέρες μας τι είναι καλή ποίηση είναι δύσκολο εγχείρημα. Εκτός κι αν έχει να κάνει με ποιητές σαν τον Θεοχάρη Παπαδόπουλο: τότε όλα γίνονται εύκολα.

  Ο Θεοχάρης Παπαδόπουλος γράφει απλά, πολύ απλά. Το ποιητικό του οπλοστάσιο δεν περιέχει περίπλοκα σχήματα, πυροτεχνήματα και φραστικές ακροβασίες. Ο λόγος του είναι απαλλαγμένος από όλα τούτα τα στοιχεία και γι’ αυτό – δεδομένου του αποτελέσματος που καταφέρνει – μαγικός: είναι μεστός, απόλυτα κατανοητός, πλήρης νοήματος, διαφανής και λαμπερός όπως μια ίνα φωτός, από την αρχή μέχρι το τέλος. Οι στίχοι του ξεκινούν από μια απλή ιδέα και φθάνουν στο απρόσμενο ή σε μια διαπίστωση που οδηγεί τον αναγνώστη σε μια καλύτερη κατανόηση του εαυτού του και του κόσμου.

  Είναι αρκετές οι φορές που ο ποιητής γίνεται αποφθεγματικός, χωρίς όμως αυτό να γίνεται ποτέ αυτοσκοπός του, χωρίς δηλαδή να τον διακατέχει η αφοριστική διάθεση που διέκρινε παλαιότερους ποιητές. Αντίθετα, διϋλίζει τη σοφία του βίου μέσα από την ποίησή του, εκφράζοντας σε λίγους μόνο στίχους ό,τι κάποιος άλλος θα χρειαζόταν ένα ολόκληρο δοκίμιο για να αναλύσει.
Continue reading →

Goody’s

Είναι καλά.
Τώρα τρώω στα goody’s.
Κάνουν οικονομία στις χαρτοπετσέτες
κι έτσι με την ίδια
σκουπίζω μαζί
δάκρυα και σως μουστάρδας

***

Εν οίκω

Γονείς υπέρβαροι
πριν να κοιμίσουν τα παιδιά
οργίζονται μπροστά στις τηλεοράσεις τους
με τις ειδήσεις των οχτώ ξεχειλωμένες
την άλλη μέρα
να ‘χαμε να λέγαμε

***

Μνήμη

Λέει:
Τι να τα κάνω όλα τούτα
που είναι μαζεμένα γύρω μου;
Κιλά χαρτούρα, αναμνήσεις, τρυφερά ενσταντανέ
και τη διαλεκτική
να πάσχει από συχνουρία;

Ο άλλος απάντησε:
Πρέπει να σέβεσαι την ιστορία σου.
Η μνήμη έγινε μια φυλακή
θυμάμαι στο σχολείο που μαθαίναμε
μνήμης και λήθης σημαντικά-ασήμαντα.

Μήπως θα έπρεπε να είχα τρέξει
από νωρίς
στα καταπράσινα λιβάδια;
Θα ήταν άραγε μικρότερο το βάρος
αν στο κουπέ του τραίνου μου
καθότανε συνταξιδιώτης;

Μήπως αλήθεια έπρεπε να είχα γίνει τροτσκιστής;
Να πουλάω την εφημερίδα
της γκρούπας μου στις πορείες
στην άλλη έκδοση να βλέπω
πόσες πούλησα;

*Από τη συλλογή “Μούργκα”, εκδόσεις Πανοπτικόν, 2008.

Μιζεραστία

Είν’ ωραία η ζωή!
Είναι πράγματι ωραία!
Την έχω δει μια φορά στην τηλεόραση.
Ψηλή, μελαχρινή, γαλάζια μάτια!
Στην αγκαλιά της κρατούσε τα λουλούδια
που της έστειλε ο θάνατος.

Πάντα πετυχαίνει το αέναο αυτό συνοικέσιο.
Το κάνουν άξιες προξενήτρες…

Στην πόλη μας, την πόλη των μιζεραστών.
Των εραστών της μιζέριας και των μίζερων ερώτων.
Εκεί πλέκουν τα ειδύλλιά τους,
Η ζωή κι ο φαλλοκράτης θάνατος.

***

Για την ελπίδα

Λαιμός σαν περισκόπιο κατάπιε τη ζωή μου.

Χαμένα νιάτα! Κομμάτια σκορπισμένα.

Ανύπαρκτο καρότο κρεμάσανε μπροστά μου.
Κι εγώ τρέχω.

Σα να μην έχω άλλη επιλογή.

Λυπάμαι!

Ξέρω πως νύσταξε η ελπίδα και κοιμήθηκε
Αλλά δεν ξέρω αν και πότε θα ξυπνήσει.

Δεν είναι νόμοι οι παροιμίες.

Ίσως να πέθανε εκείνη πρώτη…

*Από τη συλλογή ¨Μιζεραστία΄, Εκδόσεις Πανοπτικόν, 2011.

Μανιφέστο των υπερρεαλιστών με αφορμή την ταινία του Λουίς Μπουνιουέλ Χρυσή Εποχή, 1930

Μετάφραση: Τιτίκα Δημητρούλια­

Η Χρυσή Εποχή του Λουίς Μπουνιουέλ είναι η πρώτη από τις τρεις υπερρεαλιστικές ταινίες του (οι άλλες δύο είναι ο Ανδαλουσιανός σκύλος και το Γη χωρίς ψωμί), οι οποίες παρέμειναν επί μακρόν στην αφάνεια. Το σενάριο του βωβού Ανδαλουσιανού σκύλου (1929) το έγραψαν σε έξι μέρες ο Μπουνιουέλ μαζί με τον Νταλί, φίλοι από το Πανεπιστήμιο της Μαδρίτης και την περίφημη Φοιτητική Εστία της, αποτυπώνοντας με ελεύθερο συνειρμό τα όνειρα που είδαν ένα βράδυ και διηγήθηκαν ο ένας στον άλλον. Εκείνη την εποχή, ο Μπουνιουέλ δεν γνωριζόταν ακόμη με την υπερρεαλιστική ομάδα, της οποίας παρακολουθούσε ωστόσο τις δραστηριότητες και γνώριζε τις θέσεις. Γνωρίστηκαν με αφορμή τον Ανδαλουσιανό σκύλο, τον οποίο οι υπερρεαλιστές πήγαν να παρακολουθήσουν με δυσπιστία, για να ενθουσιαστούν στη συνέχεια όσο δεν παίρνει και να ανακηρύξουν τον Μπουνιουέλ επίσημο σκηνοθέτη της ομάδας. Εξίσου επιφυλακτικός απέναντί τους, ο Μπουνιουέλ είχε γεμίσει τις τσέπες του με χαλίκια, όπως διηγείται στη συνέχεια, για να τους τα πετάξει αν τον γιούχαραν, έτσι όπως στεκόταν πίσω από τη σκηνή για να φροντίσει τον ήχο.

Μανιφέστο της απόλυτης καλλιτεχνικής ελευθερίας που προκάλεσε μεγάλο σκάνδαλο, ο Ανδαλουσιανός σκύλος περιγράφεται το 1934 από τον Μπουνιουέλ ως πρόσκληση στη βία και το έγκλημα, αλλά δεν περιέχει καμία κοινωνική κριτική, σε αντίθεση με τη Χρυσή Εποχή, όπου κατακρίνεται με δριμύτητα η αστική ηθική, όπως εκφράζεται από τους κοινωνικούς θεσμούς – το τρίπτυχο πατρίς-θρησκεία-οικογένεια. Η ταινία χρηματοδοτήθηκε από τον υποκόμη ντε Νοάιγ, γνωστό μαικήνα των υπερρεαλιστών. Την πρώτη την είχε χρηματοδοτήσει η μητέρα του και την τρίτη θα τη γυρίσει χάρη σε ένα λαχείο που κέρδισε ένας φίλος του. Και σ’ αυτή την ταινία, ο Μπουνιουέλ ξεκινά να γράφει το σενάριο μαζί με τον Νταλί, αλλά η συνεργασία τους είναι δύσκολη, εξ αποστάσεως και με πολλές συγκρούσεις.

Οι υπερρεαλιστές θα χαρακτηρίσουν την ταινία «ένα από τα μεγαλύτερα προγράμματα διεκδικήσεων που έχουν ως σήμερα προταθεί στην ανθρώπινη συνείδηση». Γυρίστηκε από τον Μάρτιο ως τον Μάιο του 1930 και η προβολή της τον Νοέμβριο του 1930 συνοδεύτηκε από μεγάλες αποδοκιμασίες και επεισόδια, μέχρι του σημείου να προβάλλεται με αστυνομική προστασία ως την οριστική απαγόρευση, τον Δεκέμβριο. Το κοινό θα δει την ταινία τελικά το 1981 (www.youtube.com /watch?v=RDbav8hcl5U), διαπιστώνοντας πόσο η συγκεκριμένη ταινία, μαζί με τον Ανδαλουσιανό σκύλο και το Γη χωρίς ψωμί που ακολούθησε, αποτελούν «το θεωρητικό, αισθητικό, πολιτικό πρόγραμμα πάνω στο οποίο θα αναπτυχθούν οι επόμενες, μοναδικές δημιουργίες του μεγάλου Ισπανού», όπως σημείωνε ο Μιχάλης Δημόπουλος στο αφιέρωμα στον Μπουνιουέλ που συνεπιμελήθηκε με τον Μπάμπη Ακτσόγλου το 2000 (Καστανιώτης), όπου και πρωτοδημοσιεύτηκε το μανιφέστο αυτό των υπερρεαλιστών, μαζί με μια σειρά άλλα σημαντικά κείμενα για την ίδια ταινία και το έργο του Μπουνιουέλ εν γένει. Το μανιφέστο σχολιάζει σε εξηρμένο τόνο την ταινία ως έκφανση του «τρελού έρωτα», ο οποίος μόνος αυτός μπορεί να καταλύσει τη συμβατική ηθική και τους καταναγκασμούς της.

Το δημοσιεύουμε σήμερα εδώ ως συνεισφορά στη συζήτηση για το κατά πόσο ο υπερρεαλισμός αποτελεί παρελθούσα ιστορική εμπειρία ή ζώσα δύναμη, αλλά και για την διακαλλιτεχνικότητα σήμερα – θεωρώντας ότι το κείμενο αυτό δεν είναι πολύ γνωστό στην Ελλάδα, παρά τη δημοσίευσή του στον εν λόγω τόμο, ενώ αντίθετα μπορεί να λειτουργήσει πολύ γόνιμα στις ποιητικές και αισθητικές αναζητήσεις της εποχής.
Τ.Δ.
Continue reading →

Αυστραλιανό τοπίο. Φώτο: Rory Hudson

de profundis

δεν είναι δύσκολο αυτό το πρόβλημα
είναι πάντα ανέφικτες οι λύσεις
να βρω μια φωτεινή στιγμή
το κάτι εκείνο που γυαλίζει
μέσα στο μάτι του κυκλώνα
ή της τρέλας την κραυγή μέσα στη νύχτα

δεν είναι αποτρόπαιο αυτό το έγκλημα
είναι που αναβάλλω συνεχώς τον φόνο
αναζητώντας ένα κοφτερό μαχαίρι
βλέμμα της τίγρης
όταν ορμάει επάνω μου
ή της αλλοτινής σου λάμψης το ατσάλι

δεν είναι αλλόκοτη αυτή η πολιτεία
είναι που πάντα χάνω το βηματισμό μου
επιχειρώντας μια πιο σταθερή ισορροπία
σαν ακροβάτης που παραπατά
στο χεροκρότημα
ή σαν μικρό παιδί που χάθηκε στο δάσος

***

υστερόγραφο

ποτέ δεν προλάβαινα
τα ληξιπρόθεσμα χρέη
τα dead lines
τις ημερομηνίες
όμως πήγαινα πάντα νωρίτερα
στα ραντεβού μου και περίμενα
σαν να σκηνοθετούσα μια άφιξη
ή έναν πρόωρο αποχαιρετισμό

πάντα υπήρξα βιαστική
και ανυπόμονη
στο επάγγελμα
στον έρωτα

δεν ήμουν έτοιμη
ποτέ δεν θα είμαι

*Από τη συλλογή “Φυσικό αντίδοτο”, εκδόσεις Μανδραγόρας, 2013.