έρωτας-γραφή
έρωτας- δάσκαλος
έρωτας- μαθητής
έρωτας-ανησυχία
έρωτας -σιωπή
έρωτας- τροφή
έρωτας-αρχή
έρωτας- θάνατος
έρωτας- πέταγμα
έρωτας- υγρό
έρωτας- σφίξιμο
έρωτας- δάκρυ
έρωτας- σιωπή
έρωτας- ακινησία
έρωτας- βλέμμα
έρωτας- διαδρομή
έρωτας- νερό
έρωτας- ποιητής
έρωτας- χέρια
έρωτας-προσευχή
έρωτας- αναμονή
έρωτας- σκοτάδι
έρωτας- πνοή
έρωτας- δύο
*Από τη σελίδα της Μαρίας Πανούτσου στο Facebook.
Γράφει ο Ειρηναίος Μαράκης
Το ελατήριο της εποχής μας είναι πολύ πιο δυνατό από το ελατήριο του καθενός μας. Το σπείρωμα της ιστορίας θα ξετυλιχθεί ως την άκρη. Ας μην αντιταχτούμε σ’ αυτό, ας το βοηθήσουμε με τις συνειδητές προσπάθειες της σκέψης και της θέλησης. Ας προετοιμάσουμε το μέλλον. Ας καταχτήσουμε για τον καθένα και για την καθεμιά, το δικαίωμα στο ψωμί και το δικαίωμα στο τραγούδι.
Λέον Τρότσκι – Στη μνήμη του Σεργκέι Γιεσένιν
Βρισκόμαστε στην εποχή ενός σκληρού και αδυσώπητου ταξικού πολέμου. Η αστική τάξη στο όνομα του πρωτογενούς πλεονάσματος και της ανάκαμψης προσπαθεί, χωρίς επιτυχία, να εφαρμόσει τα νέα αντεργατικά μέτρα που αν περάσουν στο σύνολό τους, θα ισοπεδώσουν την παραγωγική δύναμη της χώρας και του κόσμου ολόκληρου, καθώς η κρίση είναι διεθνής και καπιταλιστική αλλά και τις κοινωνικές δομές σε υγεία, παιδεία και πολιτισμό. Όμως η εργατική τάξη δηλώνει παρών και απαντά στις αντεργατικές προκλήσεις με συντονισμό των αντιστάσεων σε σχολεία, σχολές, νοσοκομεία, δημόσιες υπηρεσίες και στον ιδιωτικό τομέα. Ας μην το ξεχάσουμε ποτέ, οι εργάτες δεν έχουν τίποτα να κερδίσουν από μια ταχτική που προσφέρει εξυπηρετήσεις για την ΕΕ του πολέμου και του ρατσισμού με αντάλλαγμα κάποιες οικονομικές διευκολύνσεις. Απέναντι σε όλα αυτά χρειάζεται να διεκδικήσουμε μια συνολική πολιτική, κοινωνική και πολιτιστική αλλαγή, αντικαπιταλιστική και όχι απλά αντινεοφιλελεύθερη, τη δημιουργία ενός διαφορετικού μέλλοντος για τους εργαζόμενους, τους συνταξιούχους και τη νεολαία.
Ο πολιτισμός, η τέχνη και ο αθλητισμός που αποτελούν βασικά στοιχεία της ανθρώπινης έκφρασης και συστατικά στοιχεία των ανθρώπινων κοινωνιών δεν μπορούν να μείνουν εκτός αυτών των αλλαγών. Η συζήτηση πρέπει να ξεκινήσει από τώρα και να διεκδικήσουμε άμεσες αλλαγές μέσα από τη στήριξη κινηματικών και καλλιτεχνικών προσπαθειών από εργαζόμενους που δεν έχουν την υποστήριξη κάποιου χορηγού ή που δεν επιθυμούν ο πολιτισμός να γίνει εργαλείο στα χέρια της ιδιωτικής πρωτοβουλίας. Το μεγάλο δίλημμα είναι εάν θα αρκεστούμε στο να αποδεχτούμε τον ρόλο των απλών ανθρώπων ως καταναλωτών των διάφορων πολιτιστικών δρώμενων ή αν θα επιδιώξουμε να προσελκύσουμε τους εργαζόμενους (κυρίως νεολαία και παιδιά) σε μια δημιουργική ενασχόληση με τον πολιτισμό και τις τέχνες. Όσοι λογαριάζουμε τον εαυτό μας ή τις ομάδες μας σαν καλλιτέχνες κι όσοι θέλουμε την συνολική απελευθέρωση, πρέπει να στρατευτούμε σε αυτή την προσπάθεια. Καμία αναμονή, καμία προσαρμογή, καμία υποταγή. Όλοι στους δρόμους, στις σχολές, στις γειτονιές, στα εργοστάσια να ενισχύσουμε το δυνατό εργατικό κίνημα του τόπου μας που δεν σκύβει το κεφάλι και να χτίσουμε ένα δυνατό καλλιτεχνικό και βαθειά πολιτικό ρεύμα. Σε αυτή τη μάχη η ποίηση και η τέχνη, σαν άλλοτε, έχουν να προσφέρουν τα μέγιστα.
Στα συγκεκριμένα τώρα, θα ήθελα να σημειώσω πως όλα και τα πάντα μπορούν να γίνουν τέχνη και ποίηση: ο χώρος, τα θέματα και τα ερεθίσματα είναι άφθoνα και πολυποίκιλα. Δεν πρέπει να έχουμε αυταπάτες, ποίηση παράγουμε όλοι οι άνθρωποι, ο καθένας με τον δικό του τρόπο. Ακόμα και χωρίς να έχουμε συναίσθηση αυτής της διαδικασίας. Όταν ερωτευόμαστε, όταν πονάμε, όταν φοβόμαστε κι όταν διεκδικούμε να ζούμε αληθινά – άμεσα επηρεασμένοι βέβαια από το κοινωνικό/πολιτικό περιβάλλον, τις οικονομικές εξελίξεις και την κυρίαρχη ιδεολογία. Κάθε μικρή, ασήμαντη κατά τα φαινόμενα, καθημερινή πράξη μας είναι ποίηση. Ποίηση παράγει και το ίδιο το φυσικό περιβάλλον, ας μην το ξεχνάμε αυτό. Εμείς είμαστε ένα ποιητικό παράγωγο της φύσης. Στην πραγματικότητα ποίηση είναι η ίδια η ζωή. Άρα και κάτω από αυτό το πρίσμα, ναι, γιατί να αμφιβάλλει κανείς, τα πάντα είναι και μπορούν να γίνουν ποίηση∙ άρα κατά συνέπεια ο χώρος για να γίνει ποίηση είναι απεριόριστος. Απλώς, υπάρχουν και κάποιοι άνθρωποι που τολμούν να δώσουν μια πιο συγκεκριμένη μορφή σε αυτή τη διαδικασία (οι καλλιτέχνες, οι ποιητές, οι κινηματογραφιστές κ.ο.κ.) και να κάνουν τις επιλογές τους σχετικά με αυτή. Όμως, οι ποιητές δεν μπορούν, ακόμα κι αν το επιθυμούν, ούτε πρέπει να είναι ξεκομμένοι από αυτά που πραγματικά συμβαίνουν μέσα στην κοινωνία, είτε αφορά κοινωνικά, είτε ψυχολογικά, είτε αισθητικά ζητήματα. Οι ποιητές, οι καλλιτέχνες γενικότερα, σήμερα και από πάντα, ήταν ο καλός αγωγός της κοινωνικής και αισθητικής εμπειρίας. Δεν ήταν μάγοι, δεν ήταν ιερείς. Γι’ αυτό και πρέπει να είναι ανοιχτοί και στην κριτική. Φυσικά, πρέπει να διεκδικήσουν και να διεκδικήσουμε τον χώρο που ανήκει στην ποίηση, που ανήκει στη ζωή. Περιορίζοντας το ένα, περιορίζεται και το άλλο. Αυτό δεν πρέπει να το επιτρέψουμε.
Κατά συνέπεια, και σχετικά με το τι είναι ποίηση, μπορούμε τολμηρά και γενναία να πούμε ότι η ποίηση και τέχνη πρώτα απ’ όλα είναι δημιουργία, είναι έρωτας, είναι κατάθεση ψυχής. Είναι η πηγή της μνημοσύνης. Γράφουμε, διαβάζουμε και τραγουδάμε την ποίηση γιατί είναι μέσα στη φύση μας. Μέσα από την ποιητική διαδικασία, που ίσως είναι και η ανώτερη μορφή ανθρώπινης επικοινωνίας και διαλόγου, μπορούμε να χτίσουμε τις βάσεις για ένα νέο, διαφορετικό και όμορφο κόσμο! Γιατί περισσότερο απ’ όλα η ποίηση είναι η ίδια η ζωή, είναι βίωμα, είναι αντίσταση. Λένε διάφοροι δημιουργοί, τεχνοκριτικοί, ακόμα και ποιητές πως δεν υπάρχει ορισμός για την ποίηση. Θα απαντήσω πως όλα αυτές οι θεωρίες είναι απλώς γελοίες, σχεδόν μεταφυσικές. Φυσικά, ο σκοπός τους δεν είναι άλλος από το να δώσουν την εντύπωση πως η ποίηση είναι κάτι το ιερό, κάτι το απόκρυφο που μόνο οι μύστες μπορούν να ερμηνεύσουν τα σημάδια της. Αυτό μας οδηγεί με σίγουρο τρόπο να αναγνωρίσουμε ότι κάποιοι γνωρίζουν και φοβούνται τον απελευθερωτικό ρόλο που έχει η ποίηση και η τέχνη γενικότερα και γι’ αυτό σαμποτάρουν τη συγκεκριμένη διαδικασία. Ας είμαστε ξεκάθαροι όμως, όταν λέμε για ποίηση εννοούμε (ή πρέπει να εννοούμε) την ποίηση που οι απλοί άνθρωποι μπορούν ή πρέπει να δημιουργούν. Αυτού του είδους η ποίηση βρίσκεται στο στόχαστρο. Κι όχι η ποίηση και η λογοτεχνία των σαλονιών, με τα ηχηρά ονόματα, τις υπόγειες διασυνδέσεις, την σχέση με την εξουσία, με την διανόηση που συντάσσεται με τα μεγάλα, επιχειρηματικά συμφέροντα, που υπερασπίζεται και προάγει τον ρατσισμό και τις κοινωνικές ανισότητες.
Η ποίηση και η τέχνη γενικότερα πρέπει να παίρνουν θέση, είτε αυτή η θέση είναι αφιερωμένη στην αντίληψη η τέχνη μόνο για την τέχνη και για τίποτα άλλο, είτε υπηρετεί αντιδραστικές θέσεις, είτε στρατεύεται στην υπεράσπιση μιας άδολης αισθητικής και φυσικά υπέρ της φτωχής και αδύναμης κοινωνικής πλειοψηφίας. Ναι, δεν είναι ντροπή, ούτε καν πρόβλημα να είσαι στρατευμένος, ακόμα και όταν δεν το συνειδητοποιείς – αν και η άγνοια πάντα κρύβει κινδύνους… Προσωπικά, δεν ξεχνώ την χαρακτηριστική δήλωση του Πάμπλο Πικάσο ότι “η Τέχνη δεν είναι για διακόσμηση, η τέχνη πρέπει να είναι όπλο για μάχη”. Τα ποιήματα και οι καλλιτεχνικές δημιουργίες μας μπορούν και χρειάζεται να εκφράζουνις ανάγκες και τις ανησυχίες των συνανθρώπων μας, της εργατικής τάξης και των λαϊκών στρωμάτων. Είναι αναγκαίο να λαμβάνουν ξεκάθαρη θέση απέναντι στα κοινωνικά προβλήματα και σε αυτούς που τα δημιούργησαν και να διεκδικούν παράλληλα μια διαφορετική, ελεύθερη και αληθινά δημοκρατική κοινωνία, χωρίς ιδεολογικά και κυρίως οικονομικά δεσμά, χωρίς ανισότητες. Να βρίσκονται πρέπει απέναντι στην εμπορευματοποιημένη τέχνη και στους μηχανισμούς ιδεολογικής μας καταστολής. Επίσης, το βίωμα, οι εμπειρίες και οι γνώσεις έχουν και πρέπει να έχουν τεράστιο ρόλο σε αυτά που γράφουμε – δεν γίνεται αλλιώς, χωρίς τον εαυτό μας και το κοινωνικό περιβάλλον που μας περιβάλλει όλα θα μοιάζουν μάταια και ανούσια, ακόμα κι όταν κάποιοι από εμάς θα παρουσιάζουν αντιδραστικές θέσεις και ιδέες. Πώς θα μπορούσαμε λοιπόν, οι σύγχρονοι προοδευτικοί καλλιτέχνες, με τις χίλιες αντιφάσεις και προβληματισμούς, να μην είμαστε στρατευμένοι, όταν και όσοι προσπαθούν να ελέγξουν τη ζωή μας, είναι στρατευμένοι στην υπεράσπιση των δικών τους συμφερόντων; Απλά πράγματα, σε αυτή την δύσκολη περίοδο που αντιμετωπίζουμε κανείς δεν μπορεί να μένει αδιάφορος. Αξίζει να είμαστε λίγο τολμηροί στη ζωή μας. Να παίρνουμε θέση. Να ανατρέπουμε τα καθιερωμένα, ακόμα και στη γλώσσα – όσο δύσκολο κι αν είναι αυτό. Και να μην φοβόμαστε, έτσι; Ούτε καν τις λέξεις και τους ορισμούς, τους χαρακτηρισμένους με αρνητικό πρόσημο, όπως τον στρατευμένο καλλιτέχνη. Γιατί στρατευμένος καλλιτέχνης είναι ο μαχόμενος δημιουργός.
Αλλά απαραίτητη συνθήκη για όλα τα παραπάνω είναι η ύπαρξη της συλλογικής, συνειδητοποιημένης δράσης – κανένας, ακόμα και εάν αποτελεί… μετενσάρκωση του Μαγιακόφσκι και του Βάρναλη, δεν μπορεί να πετύχει εκεί που η μαζικότητα, ο διάλογος και, γιατί όχι, η ιδεολογική σύγκρουση αναδεικνύουν τις υπέροχες δυνατότητες που κρύβει η ανθρώπινη κοινωνία και προσωπικότητα. Με λίγα λόγια, αυτό που θέλουμε να πούμε είναι ότι στην ποίηση και στην τέχνη χρειάζεται μια μαζική καλλιτεχνική ανασυγκρότηση μέσω της οποίας η νέα συνείδηση που αργά αλλά σταθερά οικοδομείται, να αποκτήσει εκείνα τα εργαλεία που θα είναι ικανά να οδηγήσουν σε ένα νέο τύπο Ανθρώπου. Σε αυτό το σημείο χρειάζεται να αξιοποιήσουμε όλες τις προσπάθειες που έχουν γίνει στο παρελθόν και προσπαθούν να προσφέρουν ή πρόσφεραν τουλάχιστον αξιόλογο καλλιτεχνικό προϊόν στους πολίτες όπως κάνουν οι διάφορες καλλιτεχνικές κολεκτίβες, θεατρικές ομάδες και πρωτοβουλίες, νέα μουσικά σχήματα κάθε είδους, λογοτέχνες, ποιητές και ιστορικοί. Παρόλα αυτά χωρίς σύνδεση με το ευρύτερο δημοκρατικό και εργατικό κίνημα που μπορεί να προστατεύσει αποτελεσματικά αυτές τις προσπάθειες από την διαρκώς αυξανόμενη κρατική καταστολή και παρέμβαση τότε κάθε προσπάθεια όσο ισχυρή και να είναι ή όσο και πρωτοποριακές δράσεις να παράγει τότε μοιραία θα οδηγείται στο κλείσιμο και στη λησμονιά. Μάλιστα, η σύνδεση με το ευρύτερο δημοκρατικό κίνημα, με τον αντιφασιστικό και αντιρατσιστικό αγώνα, με τις μάχες ενάντια στα κλεισίματα, τις απολύσεις και τις ιδιωτικοποιήσεις δεν είναι κάτι το αδύνατο ή κάτι που πρέπει να συζητάμε μόνο θεωρητικά∙ είναι ήδη πραγματικότητα σε κάθε μικρό ή μεγάλο αγώνα της περιόδου που φέρνει κοντά την καλλιτεχνική και ποιητική δημιουργία με την πολιτική αμφισβήτηση.
Αλλά η ποίηση, η τέχνη από μόνες τους δεν μπορούν να αλλάξουν τον κόσμο. Η εξέγερση, η σοσιαλιστική επανάσταση όμως μπορεί – χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η τέχνη πρέπει να χάσει την αυτονομία της ή να γίνει απλό εργαλείο προπαγάνδας στα χέρια των σοσιαλιστών. Αντίθετα, πρέπει να είναι ελεύθερη, να κρίνει και να κρίνεται και να δημιουργεί έργα που θα βοηθήσουν τη νέα συνείδηση να φτάσει με όσο γίνεται καλύτερο τρόπο στο να εκπληρώσει τα σχέδιά της. Φυσικά, η κοινωνική αυτή εξέγερση, πρέπει να επεκταθεί σε όλους τους τομείς χρειάζεται να αναπτύξει εκείνα τα αντικαπιταλιστικά, αντιφασιστικά και δημοκρατικά χαρακτηριστικά που θα αποτελέσουν βασικό παράγοντα αποσταθεροποίησης της κατεστημένης κοινωνικής πραγματικότητας. Το ζήτημα όμως που μπορούν να αντιμετωπίσουν τέτοιες προσπάθειες είναι ότι δεν υπάρχει προκαθορισμένη συνταγή και τρόπος για να αναπτυχθούν και να διαδοθούν στην κοινωνία με τον καλύτερο δυνατό τρόπο εφόσον η ιστορική εμπειρία, αν εξαιρέσει κανείς την εμπειρία και τα διδάγματα της μεγάλης Οκτωβριανής Επανάστασης, είναι ουσιαστικά ανύπαρκτη. Ίσως το μεγαλύτερο παράδειγμα και μάθημα από εκείνη τη συγκλονιστική εποχή είναι ότι δεν πρέπει να υπάρχουν προκαθορισμένες συνταγές αλλά να αφεθεί ο κόσμος της δουλειάς να βρει μόνος του τους τρόπους και τις λύσεις που πιστεύει ότι μπορούν να βοηθήσουν στον αγώνα του. Αν και κάποιες βασικές αρχές επιβάλλεται να υπάρχουν από πριν όπως ο σεβασμός στην άποψη του άλλου που μπορεί μέσω μια δημοκρατικής αντιπαράθεσης να προσφέρει ουσιαστικά στον κοινό πολιτιστικό και κυρίως πολιτικό αγώνα. Βέβαια, όσο απαραίτητη και να είναι η εξέγερση στην κοινωνία, την τεχνολογία και τον πολιτισμό, αυτό είναι δύσκολο να γίνει με ειρηνικούς όρους την ίδια στιγμή που το επίσημο κράτος και το ναζιστικό δεκανίκι του χρησιμοποιούν ένοπλη βία και καταστολή με αποτέλεσμα αρκετούς θανάτους από την έναρξη της κρίσης μέχρι σήμερα. Άρα η απάντηση από την πλευρά μας δεν μπορεί να είναι άλλη από την βίαιη κατάληψη των μέσων παραγωγής αξιοποιώντας τα εργαλεία που έχουμε, την γενική πολιτική απεργία διαρκείας και τον εργατικό έλεγχο. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον οι άνθρωποι της τέχνης και του πολιτισμού θα μπορέσουν να κινητοποιηθούν έτσι ώστε να εγκαθιδρύσουν από κοινού με τον εργαζόμενο λαό όχι μόνο το βασίλειο της δικής μας αναγκαιότητας αλλά και το βασίλειο της αληθινής δημοκρατίας που θα οδηγήσει στην ανάπτυξη αυτού του νέου τύπου Ανθρώπου που θα είναι ικανός να αποφασίζει για το μέλλον των παιδιών του και της κοινωνίας.Όμως για να φτάσουμε σε αυτό πρέπει να ξεκινήσουμε από σήμερα, ισοπεδώνοντας το στρατόπεδο του αντιπάλου και οργανώνοντας τις μάχες μας με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Αλλιώς θα αντιμετωπίσουμε μια διαφορετικού τύπου εξέγερση όπου το «σκοτεινό πλήθος της Αβύσσου», όπως θα έγραφε κι ο Τζακ Λόντον, οι άνθρωποι χωρίς ελπίδα – θα καταστρέψουν κάθε προσπάθεια πολιτικής και πολιτιστικής ανασυγκρότησης ίσως και δίνοντας, ασυνείδητα πάντα, την ευκαιρία στην αστική τάξη να επιβάλλει τη θέληση της με καταστρεπτικά αποτελέσματα για την κοινωνία.
Lebanese Poetry
1 July 1998
He came over (to the
counter), ordered a coffee, and asked me
if I was Lebanese (cos he
was) – I said “No” / Greek.
He asked me,
what I was reading and I said “Poetry”.
I asked him,
did he like it, and he said he did.
I asked him,
if he knew a poet called Nazim Hikmet
and he said:
“When did he live?”
I said,
at the turn of the century (in
Turkey) – he spent a lot of time in prison
layed down
a few steps
…but
the bloke, couldn’t say he had
so I asked him
if there were any good poets in Lebanon
and he said “Omar Khayyam”.
I asked him, if the papers (in
Australia) published any poems
and he said, they did
but their meaning (their
meaning) he said, was too BIG (too too
big) and a lot of it
got lost in translation. He said, the poets (in
Lebanon) were very clever; They’d
show-Up at the market, and start
reciting their poems.
One of the poets (for
example) would start reciting a poem
about the NIGHT (say)
i.e. How beautiful it was, with the moon
and all the people walking up’n’down
the esplanade, and so on
while the other (poet)
would take an opposite view: A poem about
the DAYLIGHT (say): The kids (out on
the streets) playing in the gutter
and so on; And this, he said
would go on back’n’forth back’n’forth (all
night) until one of ’em
ran out of things to say (sticking closely
to his chosen subject).
I asked him, if he could
remember one, and he said he could.
He said, he could
remember one about “Horses + shoes”!
One of the poets, he said
started waxing-lyrical, about how the RICH
walk around on plush carpets
and about how the POOR
have to make do with the hole in their shoe
and the audience (and the
audience!) he said, gave him
a tremendous ovation, when he finished
cos they liked him.
Then it was
the other bloke’s turn, he said
and he began reciting a poem about
hundreds of Horsemen
racing towards a red-ribbon on the ground.
He said, all
the Horsemen were lined-Up (behind
the starting line), and when the GUN went-off
the horses-hooves hit the ground
so,ooo,ooo hard
that the whole sky became filled with
horseshoes.
Οι μεγάλες ώρες
Είν’ ο καθείς και η λάμψη του
κι απ’ της ανάσας τον σεισμό
θα σωριαστεί η θλίψη
κι έτσι όπως τη βλέπεις
να αποσύρεται, η νύχτα ετοιμόρροπη
καινούργιος ήλιος θε ν’ ανθίσει
μέσ’ απ’ το βάθος της πηγής.
β
Σε όλες τις μέρες της ανάστασης
του τιμίου φωτός, έχει κρεμάσει
η συννεφιά στα μάτια του δικαίου
των παθών μου τον τάραχο.
Κι ερωτώ τον φιλάδελφό μου Ιππότη
με την μεγαλωσύνη της ρομφαίας του
μήπως, τελειώνουν οι δημιουργίες
στις μέρες μου.
Μήπως, δεν βιάστηκα να προλάβω
τ΄ αλύπητα χρέη μου,
και να μη διάβασα σωστά
τον κανόνα των άγιων παθών.
Μ’ έταξε όπως βλέπεις, η αιώνια μάνα μου
να προσέχω τα έργα, και τις μέρες της
σαν έρχεται να με σώσει
μια πλημμύρα ανοιξιάτικη
στην οδό της κρίσης.
*Κέραμοι. Περιοχή της Αλεξανδρείας με τον αρχαίο ναό του Άμμωνος.
Εκείνη η μαύρη καταιγίδα
Από το μυστικό ταξίδι του 1957, Αλεξάνδρεια Επισκοπή
Η νύχτα απόψε ανάβει
τα καντήλια του μεγάλου θόλου
μέσα στα μάτια της οργής
κι ακούγονται οι μακρυνοί ψαλμοί
απ’ τη μονή του Κύκκου, την Αγία.
Η νύχτα απόψε πιο σκληρή
έξω απ’ τον βράχο της ελπίδας
σκαμπανεβάζει το σκαρί
γύρω απ’ τα χείλη της Επισκοπής.
Κι απόψε η νύχτα πιο πικρή
με προχωρεί, μέσ’ τα τρεμάμενα
λουλούδια τ’ απομείναντα
απ’ την καταραμένη εισβολή.
Μα εγώ, βουβά τα χέρια μου απλώνω
από τα χρόνια τα νεανικά
για ν’ αγκαλιάσω Κύπρο μου
τ’ αγνοημένα σου παιδιά.
Απογραφή μιας ερινύας
Δεν μπόρεσα ποτέ μου
να δω θεού πρόσωπο
στις πελώριες εκτάσεις
του μοναχικού σου ορίζοντα.
Όπως μου έλεγες, κατάλευκε διδάσκαλε
μόνο οι όμοιοι ανάδεκτοι πλησιάζουν
το συμπόσιο, του εωθινού σου μεγαλείου
μ’ ένα βαθύ διακριτικό, στο στήθος κολλημένο
και ο καθείς με το κουράγιο του
στην μακρυνή, την εξορία των ποιητών.
Μα τώρα, σ’ αυτή την πτέρυγα
της μεγάλης ασκητοσύνης, που κανείς
δεν μιλάει για την χαμένη περιουσία
της οξύγονης ζωής του
είδα την μορφή της, αναμαλλιασμένη
στον αστερισμό της συλλογής μου.
Ήθελα να πω δυο λόγια μόνο
για του ακέραιού σου λόγου την ουσία
μα ο ψηλόμαυρος εκείνος εξωβγάλτης
που πάντα κρύβει τη σκιά του
πίσω απ’ την πλάτη του φιλάδελφού μου
Ιππότη, που όλο κλέβει την δική μου αναπνοή.
Εφιαλτικό
Τα κίτρινα φώτα
μη τα βλέπεις πια
παντού υπάρχουν
εραστές του σκότους.
Οι καλές ώρες θρυμματίζουντε
τα είδωλα γιορτάζουνε
την θλίψη της καρδιάς
Δυο δάκρυα παιδικά
φοράνε ακόμα τ’ αποφόρια
της όμορφης ευημερίας.
Ο ονειροπόλος της θεάς καλλής
κουράστηκε να καταγράφει
τις φθορές, κι αξόδευτους αφήνει
τους πάμφυλλους ροδώνες.
Μια όμορφη ημέρα
Στην εγγονούλα μου Σοφία
Χάραξε γλυκιά η μέρα
κι άνοιξαν την ομορφιά τους
τα λουλούδια του σπιτιού μου
και ήλθε ένα περιστέρι
έτσι όπως μεγαλώνει η μέρα
κι άρχισε να τραγουδεί
μέσ’ της άνοιξης την ομορφιά
κι έπιασα να γράψω κάτι
για την τόση ομορφιά της
που μου δίνει η φύση όλη
κι άπλωσα με την χαρά μου
να χαϊδέψω πεταλούδες
που στον κήπο τριγυρνάνε
όλη μέρα και γελάνε
και αρχίζω πάλι το τραγούδι
μέσ’ την όμορφη λιακάδα
που γεμίζει μουσική
μέχρι μέσα στην καρδιά μου.
Ορφικά μυστήρια
Περασμένων αιώνων
μνημονεμένες εποχές
στις ανοξείδωτες ακτίνες
του πνεύματος.
Φαντασία αχνοδιάφανα πλασμένη
προγόνων μας ιερά μυστήρια
μιας ξένης φευγαλέας μουσικής
οι απόηχοι.
Αιώνια ανανεωμένη θάλασσα
τον νου πλημμυρίζοντας η άμπωτις
σ’ ανεξερεύνητες βιωμένες πηγές
τα ορφικά μυστήρια
λησμονημένα στ΄ απέραντο
διάστημα του χρόνου,
Σέρνοντας παντοτινό χορό
πιασμένα σφιχτά,
στις αδελφές μας,
τις πνευματικές ερμηνείες.
Πελαγίσια όραση
Μεγάλος φανερώθηκε ο λόγος σου
σ’ αυτή την κουρασμένη οδοιπορία.
Πώς να ξεχάσω και τις τέσσερις κατά σειρά
απανωτές εμπειρίες που χαράκωσαν βαθιά
την ψυχή με τ’ απομέσα μάτια.
Αν είναι πεσμένος, όπως λες, είν’ επικίνδυνο
μόνο τα σύννεφα του χρόνου τρέχουν στα
μάτια του σίφουνας.
Αν είσαι ξύπνιος, μετανιώνεις την ώρα που
σηκώθηκες όρθιος και ξεδιακρίνεις
ένα προς ένα τ’ απάνθρωπα σκοτάδια.
Το μαντήλι με το χυμένο μονόγραμμα
Ήρτες εκεί, στη γειτονιά την πρώτη, ερχόμενη
απ’ τας Ινδίας. Σε φώναζαν η αρχόντισσα
της Μπεναρές, ήσουν κατάμαυρη σαν το παλτό
του Χάρου, τα χρόνια σου ανεβασμένα πάνω
από εκατόν τριάντα σκαλοπάτια.
Κι έτυχε να πέσω μέσα στα βαθιά σου μάτια τα
τρομαχτικά.
Ήταν ακόμα η ζωή μου στην παρθενική ουσία,
πριν τους βομβαρδισμούς και τις καταστροφές
του Ασίμωφ.
Από τότε, θα μου πεις, άλλαξε η πορεία τα βήματά
μου, δεν φοβούνται να μεγαλώσουν τις γιορτές τους
τα νεκρά παιδιά, η ηλιοφάνεια η δική μας
περνάει ακόλαστη μέσα απ’ τα μάτια των τυφλών,
οι τραυματίες μας θυμίζουν το σπουδαίο μας αίμα,
και τώρα προς το τέλος δεν μου έμεινε καμιά φωνή,
καμιά χειρονομία κατά τους δήμιους της δημόσιας
υγείας.
Κι ας δικαιώσει ο θεός τα βήματά μου.
*Ο Νίκος Νομικός είναι Ελληνοαυστραλός ποιητής που γράφει και ζωγραφίζει στη Μελβούρνη. Το σκίτσο της ανάρτησης είναι του ιδίου.
ΠΛΗΓΗ
Το να ορέγεσαι και ν’ αντιστέκεσαι για χρόνια, και μετά
να ενδίδεις, είναι τρομακτικό πράγμα.
Όλα όσα λιμπίστηκες και αρνήθηκες
στο τέλος σε κατακτούν. Παραδίνεσαι
ολοκληρωτικά στη δύναμή τους
και η παρουσία τους
εισβάλλοντας στην ψυχή σου σε αποβλακώνει
με την παρηγοριά και το φόβο της.
Δεν υπάρχει τίποτα τόσο ταπεινωτικό όσο η αποδοχή.
Γεύομαι τα μανιτάρια μέσα στη νύχτα
ανοίγοντας το δρόμο τους μέσα στο χαλαρό έδαφος,
ζωώδης όπως όλες οι γέννες.
Και σκύβω το κεφάλι μου
κι ακουμπώ το στόμα μου πάνω στην πληγή όλων όσα
λαχτάρησα
και είμαι ρημαγμένος από χαρά.
ΤΕΛΟΣ ΕΤΟΥΣ
Η χρονιά πεθαίνει λυσσαλέα: πέρα απ’ το βορρά οι μανιασμένες
καταιγίδες
ο άνεμος στο χείλος της στέγης, κεραυνός ξεσκίζει τον χαμηλό
ουρανό:
αυτή η χρονιά πεθαίνει σαν κάποιους
προδομένους Νορβηγούς που
παραπατάνε απ’ τα βαθιά τραύματα,
το φρενιασμένο ατσάλι κομματιάζεται στριφογυρίζοντας.
Από το βορινό δωμάτιο παρακολουθώ μέσα στο
σούρουπο, αντικοινωνικός
θωρώντας παγερά τη χρονιά που έρχεται,
καχύποπτος για ξένους, δύσπιστος για καινοτομίες,
διατακτικός να διακινδυνεύσω με τον έναν η τον άλλον τροπο το
άγνωστο
Αφήνω αυτόν τον χρόνο όπως ένας άντρας παρατάα το κρασί του.
Θυμούμενος το καλοκαίρι, απλόχερο, το όμορφο φθινόπωρο, οι
μήνες ήρεμοι και γεμάτοι.
Κάθομαι στο βορινό δωμάτιο, μέσα στο σούρουπο ο θάνατος μιας
χρονιάς,
και τη βλέπω να δύει μέσα στη βροντή.
ΣΠΟΡΑ
Κάποιος με σπέρνει,
κάποια δύσκολη γέννα
σαν ένα άγαρμπο ξύπνημα
σαλεύει στη ζωή.
Φοβερός και ενστικτώδης,
αγγίζει τα σωθικά μου. Φοβάμαι και αντιστέκομαι,
ετοιμάζεται να ορμήσει στα μέτρα μου
κάποιου ανθρώπου η
ξεκάθαρη βεβαιότητα.
Δεν γνωρίζω τη φύση του.
Δεν έχω κάποιο όνομα γι’ αυτόν.
Δεν μπορώ να καταλάβω τη μορφή του.
Μα εκεί, μυστηριώδης, κυριολεκτικά κρυφή,
βρίσκεται η λανθάνουσα κατάσταση που
απέφευγα καιρό.
Όπως τα μανιτάρια μες το δάσος των βελανιδιών,
όπου οι ψηλές πλαγιές των βουνών
σβήνουν στη θάλασσα
όταν οι άτονες βροχές του Νοέμβρη
νοτίζουν τα πεσμένα φύλλα,
ξυπνά τους σπόρους του.
Σαν κι αυτούς θεριεμένος,
παχύς και επιβλητικός,
αυτό που φοβάμαι και λαχταρώ
χώνει το κεφάλι του.
Ο γεννημένος στο Σακραμέντο William Everson ήταν ποιητής της Αναγέννησης του Σαν Φρανσίσκο. Κατά τον β’ Παγκόσμιο αρνήθηκε τη στράτευσή του και για μια τριετία κρατήθηκε σε στρατόπεδο εργασίας για τους αντιρρησίες συνείδησης στο Όρεγκον. Ενεργός στο Catholic Worker Movement του Όκλαντ, πήρε το προσωνύμιο «Brother Antoninus», όταν εντάχθηκε στο τάγμα των Δομηνικανών το 1951, από τους οποίους αποχώρησε αργότερα. Δίδαξε ποίηση στο Πανεπιστήμιο Σάντα Κρουζ τις δεκαετίες ’70 και ’80 και ίδρυσε έναν μικρό εκδοτικό οίκο, τον Lime Kiln Press. Εξέδωσε πάνω από πενήντα βιβλία ποίησης και διοργάνωσε αναρίθμητες απαγγελίες ποίησης σε ΗΠΑ και Ευρώπη.
*Από το βιβλίο του Γιώργου Μπουρλή (μετάφραση – επιμέλεια) “Αμερικανοί ποιητές και ποιήτριες τολμούν”, εκδόσεις Εξάρχεια, Οκτώβρης 2013.
Marian Wood Kolisch (American, 1920-2008), William Everson, 1988, gelatin silver print, Bequest of Marian Wood Kolisch, © Portland Art Museum, 2009.30.16
ΣΤΑΣΙΩΤΙΚΟ ΟΓΔΟΗΚΟΣΤΟ ΤΡΙΤΟ
Πάψτε να τριγυρίζετε τις νύχτες μου, τσακάλια
[…]
[…]
τ’ αστέρια βλάπτουν σοβαρά τη νομιμοφροσύνη.
[…]
]επιπλέον,
δεν ξεχνώ πως το φεγγάρι [
] λέγεται
κυνόδοντας στην γλώσσα [
[…]
[…]
] της ελευθερίας.
***
ΣΤΑΣΙΩΤΙΚΟ ΟΓΔΟΗΚΟΣΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ
Βρέχει, κάθαρμα. Πού είσαι;
Έτσι τελειώνει το παραμύθι της ψυχής;
…………………………………………………………
..
…………………………………………………………
..
…………………………………………………………..
Θεός να σου πετύχει!
***
ΣΤΑΣΙΩΤΙΚΟ ΟΓΔΟΗΚΟΣΤΟ ΠΕΜΠΤΟ
Πήγε και βρήκε τότε μια πέτρα ο Ιώβ
και κάθισε δίπλα της και είπε στον Θεό:
«Θα μείνω εδώ ώσπου να μην μπορείς
να ξεχωρίσεις το τυφλό
πουλί απ’ το νεκρό ελάφι».
Κι έβγαλε τα λινά παπούτσια του ο Ιώβ
και τ’ άφησε δίπλα στην πέτρα και είπε
στον Διάβολο: «Θα μείνω εδώ
ώσπου να μην μπορείς να ξεχωρίσεις
το νεκρό ελάφι από το φίδι το κακό».
Κι ύστερα έβγαλε τα μάτια του ο Ιώβ
και τ’ άφησε πλάι στα λινά
παπούτσια του και είπε στην καρδιά του:
«Θα μείνω εδώ ώσπου να θυμηθείς
τι φλέγεται μες στη δροσιά
του απογεύματος και τι δροσίζει
η πάνοπλη μελαγχολία του τζίτζικα».
Και είπε η καρδιά του στον Ιώβ:
«Φτάνουν πια τα παιχνίδια με τα σύμβολα.
Είμαστε μόνοι εδώ: εσύ κι εσύ.
Δώσε μου πίσω την αθωότητά μου
ή γύρισε πλευρό στον τάφο σου και ονειρέψου
τα ονόματα της συντριβής σου, ασύστατε δήμιε!»
Χρηστικότητα
Ξεκινήσαμε ρομαντικοί,
μετρούσαμε τα πράγματα με ιδέες
ερωτευμένοι με το ανώφελο
ζυγιζαμε με όνειρα τις στιγμές.
Καταλήξαμε λογιστές,
μετράμε πλέον με αριθμούς
η έγνοια μας καρφωμένη
στο συμφέρον και στο απόβαρο.
Μας τα σκοτώσανε τα όνειρα,
έτσι να πούμε
όταν μας ρωτήσουν.
Μας τα σκοτώσανε
να πούμε
όχι πως δεν τολμήσαμε.
http://a-lektor.blogspot.gr/2017/01/blog-post_2.html
***
In vitro
Ξυπνάς σ’ άλλο κρεβάτι,
μια άλλη υγρασία
παγωμένα σεντόνια ξένα
και άδεια μαξιλάρια από πέτρα.
Ανυποψίαστος για λίγο,
με τόσα όνειρα στις τσέπες
και τόσες τσέπες στην καρδιά,
δεν αναγνωρίζεις το δωμάτιο.
Όμως παραμένεις εκεί
και ούτε τώρα ακούς
όσα ήθελες από παλιά να πεις
αλλά τρόμαζες.
Όπως στα θρίλερ που έβλεπες
και έκλεινες τη φωνή,
για να περάσουν
οι σκηνές με τα ουρλιαχτά
αναίμακτα.
http://a-lektor.blogspot.gr/2016/12/in-vitro.html
***
Εν χορώ
Πως ν’ αντέξει αυτή η γειτονιά
ένα χορευτή;
Εδώ έχουν όλοι τίμια επαγγέλματα
ασφαλή ωράρια και βάδισμα
– σαν στρατιώτες –
πνιγηρό
Δε θα χωρούσε κανείς ονειροπόλος
εδώ, όλοι κοιμούνται νωρίς
σε ανατομικά στρώματα,
κρύβουν τις “αντιδράσεις” τους
σε μαλακά μαξιλάρια
και σκεπάζουν
φθηνά όνειρα
με βαμβακερά σεντόνια
Σ’ αυτή τη γειτονιά
τα σπίτια είναι όλα ίδια
με τα ίδια μουντά χρώματα
στους πληκτικούς τοίχους
και στους πληκτικούς κατοίκους
Οι δρόμοι εδώ είναι τόσο
αποστειρωμένοι
που ένα διαφορετικό βάδισμα
θα μάτωνε τα πόδια
Οι δρόμοι εδώ είναι τόσο
αποστειρωμένοι
που λίγη βρωμιά
θα ‘ταν ευλογία.
http://a-lektor.blogspot.gr/2016/10/blog-post_27.html
***
Οι προσαρμόσιμοι
Άνθρωποι παντός καιρού
ακαθόριστα σχήματα
ευμετάβλητες υπάρξεις
επίκαιρα οχήματα
της μάζας, του σωρού
Καναπές
Είσαι ο κύριος του καναπέ σου.
Κι όμως,
η Ακρόπολη κι ο Παρθενών εγέρασαν
μες στη σκοτείνια των καυσαερίων
και του νέφους.
Ο Λευκός ο Πύργος, γκριζωπός κι αυτός
ατενίζει με αποστροφή το μέλλον
και νοσταλγεί το λαμπερό του παρελθόν.
Μα να και η αρχαία, πολυσήμαντη, Ολυμπία,
ελιά κι αυτή ρυτιδιασμένη
ανάμεσα σε μαύρα όνειρα,
σε χορηγούς και στάχτη.
Εσένα όμως δεν σε νοιάζει,
γιατί απ’ το βασίλειό σου
τα βλέπεις όλα ρόδινα
–κι ανώδυνα
κοιτάς το απέραντο λευκό του τοίχου
και την τετράγωνη πηγή ζωής του καναπέ σου,
λίγα μόνο μέτρα μακρυά.
Το βασίλειό σου, σου τα παρέχει όλα.
Φως και Εικόνα.
Προς τί λοιπόν τόση μαυρίλα;
Τελικά, ποιος κυβερνά αυτόν τον τόπο;
***
Ακρόπολη
Και όλο φτωχαίνουμε…
από οικονομικής απόψεως όπως μαθαίναμε αρχικά
στις τηλεοράσεις του ολέθρου.
Η οικονομική ανάκαμψη είναι βεβαία,
τα φιρμάνια πλέον διακηρύττουν.
Όμως η πτώσις μας –κατάπτωση– είναι βεβαία. Επάνω
στην Ακρόπολη άρχισεν ήδη ο θρήνος.
Κι όμως ο βράχος, ένδοξες ημέρες είχε περπατήσει,
στο παρελθόν το λίγο απώτερο,
τις μακρινές εκείνες μέρες του ’41…
Βράδυ
Άπνοια
Γλέζος Σημαία Σάντας Φρουρός
Σκιές Σημαία Μανώλης
Σημαία Λάκης
Πρωί…
Σεισμός
Γι’ αυτό ας τους χρεοκοπήσουμε μια ώρα αρχύτερα!
***
Εικόνα–Εικασία
Το γαλάζιο θα φανεί
όπως μια τρύπα ουρανού στα γκρίζα σύννεφα
όπως ο κεραυνός σκάει ανάμεσα στα μαύρα μουσκεμένα
κτίρια
σπινθηρίζοντας.
Το κλουβί μας θα σπάσει
από τις φωνές
που θα ραγίσουν την κλειδαριά,
από τους δεσμοφύλακες
που – διψασμένοι κι αυτοί για ελευθερία
θα κάνουν τα στραβά μάτια
καθώς θα περνούμε το κατώφλι
ορδές, ορδές
και δεν θα μας σταματήσουν.
Η τηλεόραση θα ραγίσει
από τα κλάματα των απολυμένων
και τη γκρίνια των πεινασμένων παιδιών τους, που δεν θα χορταίνουν πλέον
από υποσχέσεις που τους ταΐζουν
οι συγκλητικοί και οι συμβουλατόροι.
Τότε μόνον θα βαδίσουμε σίγουροι προς την ελευθερία…
*Από τη συλλογή “Ιστορίες Κρίσης (και άλλων παραγόντων), Εκδόσεις Οσελότος, Αθήνα 2016.
