Ειρήνη Παραδεισανού, Καθήκον ποιητού

Είναι καιρός που επιδίδομαι σ’ αυτό το παιγνίδι.
Παίρνω την άγραφη κόλλα και το πιο καλό μου μολύβι.
Και γράφω εξαρχής ολοστρόγγυλα γράμματα.
Τα καμαρώνω έτσι ως τ’ αραδιάζω στο άσπρο χαρτί.
Εγώ, ο ποιητής των λέξεων
Των στρογγυλών φωτεινών οραμάτων
Με τάξη και χάρη συνταιριασμένων
Καμαρώνω.

Μουτζούρα καμία
Αστοχία καμία
Αλήθεια καμία.

Μονάχα στρογγυλά, καθαρά, τακτοποιημένα γράμματα.
Ποιήματα καθωσπρέπει.

Ετσι ως ταιριάζει
Στους σκάρτους καιρούς μας.

*Από τη συλλογή “Τα γυάλινα μάτια των ψαριών”, Εκδόσεις Βακχικόν, 2016.

Χρίστος Κασσιανής, Δύο ποιήματα

Ασάλευτο θάρρος

Καμιά στιγμή δεν πρόφτασε για να σαρώσει εκείνα
που στέκονται σιωπηλά στης νύχτας την αχτίδα

Μ’ ένα χορό, χωρίς φωνή εξέπεσε το βλέμμα
τα μάτια του ξεχάστηκαν στου κόσμου την λατέρνα

δεν φτάνει ούτε χόρτασε ακόμη η λεπίδα
αχόρταγη δαγκωματιά, στην αχυρένια ασπίδα

“καθάρια πράγματα να λεν”, κι άλλα να εννοούνε
κι ούτε στιγμή, μήτε χρονιά
να μην βαριολογούνε

Να στέκονται ανήμποροι
αυτό δα και μέχρι εκεί
ναι, εκείνο το μπορούνε
το θάρρος που δεν έχουνε,
εκείνο ξεγελούνε

Ιούνιος 2019

***

Πύρινος ανεμοστρόβιλος

Ο πύρινος ανεμοστρόβιλος στο κέντρο της θαλάσσης
σαρώνει ασταμάτητα το κέντρο της ηπείρου

Στον μικρό μας κήπο ανθίζουν οι μανταρινιές
στη δίνη του πολέμου
Αντίμαχοι κι ουδέτεροι, μπλεχτήκαν μεταξύ τους
με λόγους άλαλους
λόγους σφυριχτούς
λόγους βλεμμάτων

Σφυρίζει ο παλιογέρακας σμιλεύεται η φτέρνα
του Αχιλλέα η ατρομησιά δεν έχει πλέον βλέννα
Τα βέλη που μαζεύτηκαν στο μοναχό σημείο
μας βρήκανε ανέτοιμους
μας στείλαν στο πορθμείο

Δεκέμβρης 2019

Sandro Sussuarana, Εκδιδόμενη!

Sandro Sussuarana

Η Ζουάνα ήταν όμορφο κορίτσι
με καλή ανατροφή
Η ζωή ποτέ δεν της χαρίστηκε
έκανε πράγματα από μικρή
που εγώ ενήλικας κι ακόμη δεν τα κάνω
Η ζωή της χάθηκε πριν να την απολαύσει
κρυφτό ούτε που πρόλαβε να μάθει
Τη λέξη «μάνα» δεν γνώρισε κι ας έκανε παιδιά
Δεν είχε την πολυτέλεια
να μη τάίσει τα «σκυλιά»
Ασκώντας το επάγγελμα, δούλευε σκληρά
αφού όποιος δεν δουλέψει ψωμί δεν τρώει τελικά
Δούλευε λοιπόν την ώρα που κοιμούνται οι άλλοι
Ήταν γυναίκα, είχε θέληση κι από άνδρα πιο μεγάλη
Κι αν πάντα ήθελε ζωή ν’ αλλάξει
διέξοδο δεν έβρισκε όσο κι αν είχε ψάξει
Στο τέλος αποφάσισε έτσι να συνεχίσει
αφού ποτέ δεν μπόρεσε τη μοίρα να γυρίσει
Παρότι ήταν γυναίκα
η Ζουάνα πέθανε για πάντα μένοντας κορίτσι

*Μετάφραση: Δήμητρα Γλεντή.

**Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό “Βόρεια Βορειοανατολικά”, τεύχος 3, Σεπτέμβρης 2019.

Διακήρυξη της Υπερρεαλιστικής Ομάδας Αθηνών / Declaration of the Athens Surrealist Group

Τι είναι ο υπερρεαλισμός; Το ερώτημα αυτό επανέρχεται, ογδόντα και πλέον χρόνια από την αρχική του διατύπωση, για να καταστήσει σαφές εκείνο που θα έπρεπε να είναι ήδη αυτονόητο, προφανές και σε μεγάλο βαθμό κοινό κτήμα της ανθρωπότητας, στην μακρά πορεία της προς την πνευματική απελευθέρωση και την κοινωνική χειραφέτηση.
Κατ’ αρχάς είναι απαραίτητο να τονισθεί ότι ο υπερρεαλισμός δεν είναι απλώς ένα λογοτεχνικό και καλλιτεχνικό κίνημα της πρωτοπορίας, με συγκεκριμένη ημερομηνία έναρξης και λήξης όπως τον παρουσιάζουν οι εγκυκλοπαίδειες, τα λεξικά και οι ιστορίες της τέχνης και της λογοτεχνίας. Αποτελεί την συνειδητοποίηση και απόπειρα ολικής έκφρασης ενός προτάγματος που οι πρώιμοι σπινθήρες του διαύγασαν τον νυχτερινό ουρανό του νεότερου κόσμου σχηματίζοντας το μονόγραμμα μιας υπόσχεσης που ακόμη και αν η μοίρα της είναι να παραμείνει ανεκπλήρωτη—αλλά ποιος μπορεί να το πει αυτό, πριν προφερθεί η τελευταία μας λέξη;—δεν είναι λιγότερο αισθητή η επιθυμία προσέγγισης της πηγής της, εναρμονισμού με την προοπτική της.
Ως ανάγκη του ανθρώπου, ο υπερρεαλισμός δεν είναι ούτε περιορισμένος σε στενά χωρικά, κοινωνικά και ιστορικά πλαίσια, αλλά ούτε και άχρονος. Αν οι ρίζες του φθάνουν πολύ μακριά, αν συστηματοποιεί ένα πλέγμα σημάτων που φαίνονταν να αναπτύσσονται αυτόνομα και τυφλά, χωρίς συνείδηση της βαθιάς τους συνάφειας, και αν οι εκφάνσεις του αγγίζουν ακόμη φευγαλέα όσους εμποδίζονται να τον αναγνωρίσουν και να τον ονομάσουν, δεν υπήρξε λιγότερο υπαρκτή η απόφαση ίδρυσής του, ούτε και άμοιρη επιρροών από τους κραδασμούς που διαπερνούσαν τότε τον πνευματικό και κοινωνικό ορίζοντα. Και αν αναδύθηκε μες από το κλίμα μιας σειράς “σχολών” ή πρωτοποριακών κινήσεων, δεν είχε καμία ψευδαίσθηση για την όποια σύγκλισή του με αυτές. Το ιστορικό πλαίσιο της πρώιμης έκφρασής του παρέσχε τις συνθήκες συνειδητοποίησης ενός δυναμικού που μόνη η διοχέτευσή του στο σύνολο της ανθρώπινης ύπαρξης ήταν σε θέση να αξιοποιήσει.
Ο υπερρεαλισμός έτσι βρίσκεται εντός της ιστορίας, αλλά όχι με την έννοια μιας στιγμής στην εξέλιξη των τρόπων με τους οποίους εκλαμβάνεται και λειτουργεί η τέχνη. Αυτό σημαίνει ότι το “τέλος” του, ως κινήματος, δεν εγγυάται καμιά επιβίωση της όποιας κληρονομιάς του σε μια συνεχιζόμενη επ’ αόριστον ευρύτερη “πρωτοπορία”, αφού η τελευταία αυτή, όντας μια σύλληψη αδιανόητη έξω από τις συνθήκες που την παρήγαγαν και τους περιορισμούς που συνεπάγονται αυτές, αδυνατεί να εγγυηθεί την αναγκαιότητά της σε έναν κόσμο που αλλάζει χωρίς να καταπνίγει την επιθυμία που εξακολουθεί να υποδαυλίζει το υπερρεαλιστικό πρόταγμα. Ένα τέτοιο “τέλος” δεν μπορεί εξ άλλου να αντιμετωπισθεί (όπως υποστηρίχθηκε κάποτε) ως αναπόφευκτη ολοκλήρωση ενός κύκλου στην ευρύτερη πορεία ενός “αιώνιου” υπερρεαλισμού, γιατί η μόνη δυνατή μοίρα μιας κίνησης που συγκέντρωσε τις υπάρχουσες δονήσεις σε μια πρωτόγνωρη δέσμη δυνάμεων είναι να τις διασκορπίσει οριστικά με την διακοπή της, αδιάφορη για την όποια αιωνιότητα. Υπάρχουν μόνο δύο επιλογές: ή ο υπερρεαλισμός παραμένει έτοιμος όσο πάντοτε να αναγνωρίσει το τέλος του μόνο σε μια κίνηση πιο ρηξικέλευθη, που υπερβαίνει την δική του εμβέλεια, ή επιλέγεται η απόρριψη των ίδιων του των προοπτικών, ως “ιστορικά παρωχημένων”. Όμως η ολική παραίτηση, η ακινησία των ιδεών και των αισθήσεων που συνεπάγεται μια τέτοια πεποίθηση θα αποτελούσε μια ακατανόητη επιλογή για όποιον έχει βιώσει την ακατάπαυτη μεταλλαγή των επιθυμιών του στο μήκος ενός μίτου που ξετυλίγεται στους πιο δαιδαλώδεις σχηματισμούς, κι ωστόσο ακούει ακόμη στο ίδιο όνομα.
Αντιθέτως από ό,τι θα πιστεύαμε αν δίναμε σημασία σε έναν βολικό για κάποιους κοινό τόπο, ο υπερρεαλισμός δεν αποτελεί μία απόπειρα φυγής από την πραγματικότητα ή απόδρασης από την καθημερινότητα, δεν ανάγει τα πάντα στο παράλογο, ούτε τείνει προς την διάλυση και τον κατακερματισμό κάθε γνωστικού αντικειμένου, αλλά ούτε και είναι μία τάση που επιδιώκει να αναγάγει τα ετερόκλητα γνωρίσματά της σε μια στατική κατάσταση φαινομενικής ομοιομορφίας. Αποτελεί μια συγκροτημένη θεωρία εποπτικότερης θέασης και ερμηνείας του κόσμου. Αντιπροσωπεύει έναν ιδιαίτερο τρόπο σύλληψης, κατανόησης και διαπραγμάτευσης των εκδηλώσεων της ζωής, που δίνει έμφαση σε ένα πλήθος από υποβαθμισμένα ή συκοφαντημένα χαρακτηριστικά της ανθρώπινης νόησης, σε μια προσπάθεια ανασύνθεσης της διασκορπισμένης και αλλοτριωμένης ανθρώπινης συνείδησης.

Continue reading →

Κωνσταντίνος Καραγιαννόπουλος, Η δική τους δημοκρατία

Από την πρώτη Μαΐου απειλούνται με έξωση
300.000 οικογένειες.
Αυτό είναι η δημοκρατία.

Τα νοσοκομεία κλείνουν.
Τα σχολεία κλείνουν.
Τα πανεπιστήμια φιμώνονται.
Νέες φυλακές ανοίγουν
Ελλείψει νεκροταφείων.
Αυτό είναι η δημοκρατία.

Η καταγγελία της οικολογικής καταστροφής
συνιστά ποινικό αδίκημα.
Η αμφισβήτηση των νόμων είναι τρομοκρατία.
Το ανθρώπινο στοιχείο έχει καταστεί μη κεφαλαιοποιήσιμο.
Αυτό είναι η δημοκρατία.

Η πρόοδος είναι αυτοσκοπός.
Η πρόοδος είναι ο στόχος.
Η πρόοδος κινητοποιεί τα πάντα.
Η πρόοδος δεν αφορά εσένα ηλίθιε.
Αυτό είναι η δημοκρατία.

Η αλήθεια κατοικεί στα κανάλια.
Εσύ είσαι ένας απλός δεσμώτης της
Ή έστω ένας λαθραίος ηδονοβλεψίας.
Η αλήθεια σου επιβάλλεται
Δεν σου αποκαλύπτεται.
Αυτό είναι η δημοκρατία.

Οι αμαρτίες σου είναι εξαγοράσιμες.
Οι αμαρτίες σου υπολογίζονται
Με βάση το ηλεκτρονικό σου προφίλ
Στο ταμείο ανεργίας.
Αυτό είναι η δημοκρατία.

Τα όνειρα δεν είναι παραγωγικά.
Ο μη αφομοιώσιμος είναι παρίας.
Ο παρίας είναι σκουπίδι.
Τα σκουπίδια θέτουν σε κίνδυνο
Το κράτος.
Η καταστολή είναι μονόδρομος.
Αυτό είναι η δημοκρατία.

Αυτή –φίλε- είναι η δική τους δημοκρατία.
Αυτοί είναι οι ισχυροί.
Αυτοί θέτουν τους όρους.

Εμείς απλά τους ανατρέπουμε.

Joseph Woods, Σώζοντας τη γλυκιά γεύση

Σούρουπο
κι επιστροφή
στο δωμάτιο,
τ’ απομεινάρια
του πρωινού
στο λευκό
τραπεζομάντηλο
όπως τ’ αφήσαμε
στη βιασύνη
για το τρένο.
Μισοάδειες
μισογεμάτες
κούπες καφέ
λεπτές
φέτες ψωμί,
δύσμορφες
και ξερές
σαν μπισκότα
στο ολοήμερο
βλέμμα
του κενού.
Δαγκώνω
ένα κομμάτι
καθώς o ήλιος
χαμηλώνει,
η γλώσσα μου
περισώζει
τη γλύκα,
ένα ίχνος
μελιού
και το φως
που αφήνεις
στο δωμάτιο.

*Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Οροπέδιο», Τεύχος 22 – Χειμώνας 2019. Μετάφραση: Σωκράτης Καμπουρόπουλος.

Orhan Veli Kanik, Δύο ποιήματα

ΤΑ ΟΝΕΙΡΑ ΤΟΥ ΚΟΡΙΤΣΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΡΑΦΤΗ

Ονειρεύεται έναν γαμπρό γερό σαν ταύρο,
με αποδοχές της τάξεως των 100 λιρών.
Παντρεύονται και φεύγουν για την πόλη.
Τα γράμματα έρχονται στη διεύθυνσή της:
Συνοικισμός «Το Όνειρο», ισόγειο.
Το διαμέρισμα είναι σαν κουτί.
Δεν ξενοπλένει πια ούτε καθαρίζει τζάμια.
Όσο για τα πιάτα, αυτά, βέβαια, της ανήκουν.

Τα παιδιά τους ανθίζουν σαν λουλούδια.
Πήραν κι ένα μεταχειρισμένο αμάξι.
Τα πηγαίνει στο Kizilay Park κάθε πρωί
κι ο μικρός Yilmaz παίζει στην άμμο
όπως όλου του κόσμου τα παιδιά.

Το καλύτερο όνειρο του ράφτη είναι ένα λουτρό.
Βρίσκεται ξαπλωμένος στις μαρμάρινες πλάκες.
Οι υπάλληλοι στέκονται στη σειρά.
Ο ένας του ρίχνει νερό κι ο άλλος τον σαπουνίζει.
Ο τρίτος περιμένει κρατώντας το σφουγγάρι.
Καθώς μπαίνουν μέσα οι επόμενοι πελάτες,
ο ράφτης αποχωρεί,
σαν αγνό παρθένο μπαμπάκι.

[Μετάφραση: Γιώγος Μπλάνας]

***

Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΓΑΛΑΤΑ

Γέρνω στην κουπαστή
της γέφυρας και σας απολαμβάνω.
Άλλοι τραβάτε κουπί μουρμουρίζοντας,
κι άλλοι μαζεύετε όστρακα στις σημαδούρες.
Κάποιοι κρατάτε το τιμόνι στις μαούνες
και κάποιοι μαϊνάρετε τα παλαμάρια.
Μερικοί πετάτε σαν πουλιά —και ποιητές—
και μερικοί αχνοφέγγετε σαν ψάρια στο νερό.
Αυτοί λικνίζεστε σαν βάρκες κι εκείνοι σαν φελλοί.
Άλλοι είστε σύννεφα και άλλοι
ατμόπλοια που τρυπώνουν, με σβησμένες μηχανές,
κάτω απ’ τη γέφυρα, σαν κωλοπαίδια.
Κάποιοι φυσάτε και ξεφυσάτε σαν μπουρούδες
και κάποιοι απλώνεστε σαν την καπνιά.
Όμως όλοι ανεξαιρέτως, δίνετε τη μάχη της ζωής.
Μα, είμαι ο μόνος ηδονιστής ανάμεσά σας;
Δεν πειράζει. Κάποια μέρα
θα γράψω ένα ποίημα για σας,
θα πιάσω μερικά λεφτά
και θα κερδίσω επιτέλους το ψωμί μου.

[Μετάφραση: Γιώγος Μπλάνας]

*Από το βιβλίο “Ορχάν Βελί Κανίκ, ο δρόμος μου είναι πλατεία”, σε μετάφραση Γιώργου Μπλάνα και Μιχάλη Παπαντωνόπουλου, Εκδόσεις Βακχικόν, 2017.

Πόπη Αρωνιάδα, Δύο ποιήματα

ΜΕΘΥΣΤΙΚΗ ΑΜΥΝΑ

Άσε τραγούδι δυνατό, αβίαστο
να βγει και να περάσει
μέσα από ελεύθερα πλευρά,
να κατακτήσει την καρδιά
εικόνες που γυρεύει
στης λήθης την ομίχλη.

Κι αυτή η φραγή, η αυτοσυντήρηση,
απροσδιόριστη στον χρόνο,
παγωμένες σταγόνες του νερού
από μυστικές συνταγές βγαλμένες.

Τ’ αντίδοτο του πόνου πιες,
μες απ’ τις κούφιες ελαφρόπετρες
του εγωισμού,
ν’ ανάψουν τα αίματα οι μεγάλες
τρωικές πυρκαγιές της νιότης,
και κοίτα πρόσωπο με πρόσωπο τα όνειρα
κερνώντας, πίνοντας, μεθώντας μόνος.
Δεν έχεις άλλη επιλογή
τραγούδα δυνατά,
να σταματήσει ο φόβος.

Ξεσπούν ορμές μες στην ψυχή,
αδερφοσμίγουν σκέψεις,
γεννοβολάει ασύστολα ο νους
και κελαηδάει η πένα.-

***

ΥΠΝΩΣΗ

Μες τον ξεθωριασμένο αέρα
εκκενώνεται ο κόσμος της φαντασίας
κι απομένει το εκκρεμές του υπνωτιστή
να πάλλεται σ’ αποχαυνωμένα μάτια.

Οι λέξεις κινούνται, η μουσική χορεύει
όσο διαρκεί ο ήχος του βιολιού,
επαναλαμβάνω τις άλιωτες
αοριστίες και προσμονές
σαν ένα ρεφρέν τραγουδιού,
γίνομαι χορδή που τεντώθηκε πολύ
και πρέπει να σπάσει, να ξεκουραστεί.

Όλα είναι το τώρα,
το τέλος προηγείται της αρχής,
οι λέξεις κατρακυλούν σαν πέτρες
με πηδήματα ευθύγραμμα,
σκερτσώζικα, τρελά,
από γκρεμό σε γκρεμό
φτάνοντας στον χορό των μεταμφιεσμένων,
φορώντας προσωπεία
που εξιδανικεύουν το πρόσωπο.

Στις φλέβες ρέουν μνήμες
χορεύοντας με τη σπαραχτική
γλυκιά μελωδία, που φτάνει στ’ αυτιά
τεμαχισμένη απ’ τον άνεμο
κι αρπάζω μια ξέφρενη βεντάλια χαράς
να εμποδίσω το κλείσιμο της αυλαίας.

*Από τη συλλογή “Ιστοί βαθιάς αλήθειας”, Εκδόσεις Γαβριηλίδης, 2015.

Δημήτρης Τρωαδίτης, αν δεν έχεις μέλλον είσαι καταδικασμένος

λιτοδίατες ανεμοθύελλες μοναξιάς
μπαταρισμένες δήθεν εναρμονίσεις
με τις νωπές απώλειες του νου
και των χεριών
και της πράξης
έρχονται και φεύγουν
το απομεσήμερο

αν δεν έχεις μέλλον
είσαι καταδικασμένος
σε ύπνο δίχως όνειρο
αστροφεγγιά χωρίς ανταύγειες
κόκκους άμμου χωρίς έπαρση

το ζήτημα είναι να καταλάβεις
ότι τα βλέφαρά σου πρέπει να προσκυνήσουν
κάθε εξαίσιο πέρασμα του χρόνου,
κάθε απόκρυφο σημείο να αποκαλυφθεί
στα ταξίδια σου στα πέρατα του κόσμου,
να φέρεις στην επιφάνεια
κάθε χαμένη πτυχή του παιχνιδιού,
οι θίνες του παρελθόντος να μετουσιωθούν
σε νάματα του μέλλοντος