1821

(Πάνω σε μια ιδέα του φίλου Κώστα Π.)

Οι επετειακές ταινίες του Τζέιμς Πάρις
το ερωτικό ειδύλλιο της Κατερίνας
και του Παπαφλέσσα
οι καλοσιδερωμένες και πεντακάθαρες
φουστανέλες στους «Σουλιώτες»
οι παρελάσεις της Χούντας
και η ΥΕΝΕΔ
αναβιώνουν σήμερα
με τρόπο περισσότερο έντεχνο
αλλά ακόμα πιο χυδαίο
κι εσύ, στα καφέ και στις ταβέρνες
να γκρινιάζεις
ότι ο μπακαλιάρος
δεν ξαλμύρισε σωστά.

25/4/2024

*

ΝΟΙΚΟΚΥΡΕΜΕΝΗ ΕΛΛΑΣ

Η νοικοκυρεμένη Ελλάδα
της εξορίας
και των βασανιστηρίων
των δέντρων που ψήφιζαν
των πραξικοπημάτων
των πιάτων που σπάνε
στις λαϊκές πίστες
του Ωνάση
του έπους του Γουέμπλεϊ,
η Ελλάς των Ελλήνων.

22/11/2023

Τα παιδιά μας δεν μοιάζουνε σε μας·
Το πρόσωπό τους
δεν έχει τίποτ’ από τη σκασμένη πέτρα,
τα μάτια τους δεν έχουν το χρώμα του θανάτου
κι η καρδιά τους είναι πιο απαλή
κι απ’ την καρδιά του ζαρκαδιού.

Τα παιδιά μας μοιάζουμε στα όνειρά μας.
Κάποτε, όταν υπήρχε ακόμα ο ύπνος,
ονειρευτήκαμε κάτι ρόδινες άνοιξες,
κάτι ξανθά καλοκαίρια,
ονειρευτήκαμε ότι ανθίζει το κορμί μας.
Τα παιδιά μας είναι κάτι εποχές που δεν ζήσαμε
είναι κάτι αισθήματα
που δεν υποπτευθήκαμε ποτέ την ύπαρξή τους,
είναι κάτι θεοί μεγαλοδύναμοι
που κατορθώνουν ό,τι δεν τολμήσαμε.

Ξεκομμένα απ’ τον κόσμο μας,
μοιάζουν αυθύπαρκτα
σαν τελειωμένα ποιήματα
ή σαν ηρωικές χειρονομίες,
αυθύπαρκτα όπως η ίδια η ομορφιά.
Τα παιδιά μας δεν μάς ανήκουν.

*Από τη συλλογή “Σχήματα απουσίας”, 1973.

Η ΚΟΠΕΛΑ ΠΟΥ ΠΟΥΛΑΕΙ ΛΟΥΛΟΥΔΙΑ

Η νεαρή τσιγγάνα που πουλάει λουλούδια
έχει βρώμικα χέρια και βρώμικα πόδια,
καπνίζει,
τα λουλούδια της μυρίζουν τσιγάρο,
καθώς μιλάμε κρατά τα τριαντάφυλλα
με το μακρύ τους κοτσάνι ανάμεσά μας,
ένα ανοιξιάτικο σύννεφο ακριβώς
από πάνω μας
κι ο ουρανός
απίστευτα γαλάζιος.

*

ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ

Το κορίτσι τραυλίζει, το αγόρι κουτσαίνει
ο πλατύς ουρανός έχει το πιο γαλανό γαλάζιο-
αυτές οι μεγάλες μέρες του καλοκαιριού.

*

ΤΟ ΡΟΖ ΣΠΙΤΙ ΣΤΟΝ ΒΟΣΠΟΡΟ

Κορίτσια τραγανά σαν το μαρούλι
στρογγυλό στόμα, σουφρωμένη μύτη.
Καθισμένα σταυροπόδι στο κατάστρωμα –
φυσά και καθώς τους ρίχνεις κλέφτες ματιές
η καρδιά σου χτυπάει σαν τρελή.
Αχ, Ιστανμπούλ, γερο-διάολος που ‘σαι!
Κάτω, στο Φιντικλί, βολτες και παιχνίδια.
Κρατώ μια πετονιά με εκατό αγκίστρια.
Βουτώ απ’ το καΐκι του καπετάν-Τουργκούτ
και βρίσκομαι ανάμεσα σ’ ένα κοπάδι τόνους.
Δεν πήγα ποτέ στον τάφο του Ορχάν
στο Ρούμελι Χισάρ –
κι ούτε θέλω.
Μια φρέσκια φέτα ψωμί, ένα κομμάτι λευκό τυρί’
θα ‘ναι ‘κεί; – ποιος ξέρει!
Θ’ αγναντεύει τη θάλασσα και θα πίνει τη ρακή του.
Από την προκυμαία μ’ ένα σάλτο βουτώ στο νερό-
από κάτω ψάρια
από πάνω σύννεφα.
Κύμα το κύμα ο Βόσπορος θέλει να με καταπιεί,
κι εγώ συνεχίζω κολυμπώντας προς το ροζ σπίτι στην ακτή.

*Μετάφραση απο τα αγγλικά: Σ.Θ.

«Ορισμένοι γονείς στη Γάζα έχουν καταλήξει να γράφουν στα πόδια των παιδιών τους τα ονόματά τους για να τα αναγνωρίζουν σε περίπτωση που σκοτωθούν είτε οι ίδιοι είτε τα παιδιά τους»

CNN, 22.10.2023

Ζέινα Αζάμ, Γράψε τ’ όνομά μου

Γράψε τ’ όνομά μου στο πόδι μου, Μαμά
Χρησιμοποίησε τον ανεξίτηλο μαύρο μαρκαδόρο
με το μελάνι που δεν τρέχει
ακόμα κι αν βραχεί
ακόμα κι αν ζεσταθεί.

Γράψε τ’ όνομά μου στο πόδι μου, Μαμά
Κάνε τις γραμμές παχιές και καθαρές
Βάλε τα δικά σου περίτεχνα στοιχεία
ώστε να μπορώ να παρηγορηθώ βλέποντας
τον γραφικό χαρακτήρα της μαμάς μου όταν πάω για ύπνο.

Γράψε τ’ όνομά μου στο πόδι μου, Μαμά
και στα πόδια της αδελφής και του αδελφού μου
Μ’ αυτόν τον τρόπο θα είμαστε μαζί
Μ’ αυτόν τον τρόπο θα αναγνωριστούμε
ως παιδιά σου.

Γράψε τ’ όνομά μου στο πόδι μου, Μαμά
και σε παρακαλώ γράψε τ’ όνομά σου
και τ’ όνομα του Μπαμπά στα πόδια σας
για να μας θυμούνται
ως οικογένεια.

Γράψε τ’ όνομά μου στο πόδι μου, Μαμά
Μη βάζεις αριθμούς
όπως το πότε γεννήθηκα ή τη διεύθυνση του σπιτιού μας
Δεν θέλω ο κόσμος να με καταχωρήσει ως έναν αριθμό
Έχω ένα όνομα και δεν είμαι ένας αριθμός.

Γράψε τ’ όνομά μου στο πόδι μου, Μαμά
Όταν η βόμβα χτυπήσει το σπίτι μας
Όταν οι τοίχοι συντρίψουν τα κρανία και τα κόκαλά μας
τα πόδια μας θα λένε την ιστορία μας, πως
δεν υπήρχε πουθενά να τρέξουμε.

*Η Ζέινα Αζάμ είναι ποιήτρια παλαιστινιακής και αμερικανικής καταγωγής. Σπούδασε ψυχολογία, κοινωνιολογία και αραβική λογοτεχνία στις ΗΠΑ. Έχει εκδώσει τις ακόλουθες δύο αγγλόφωνες ποιητικές συλλογές: Μπάινα μπάινα – Στο μεταξύ (2021) και Κάποια πράγματα ποτέ δεν σ’ αφήνουν (2023).

*

Ολίβια Ελιά, Τ’ όνομά σου, Παλαιστίνη

[1]

Δεν έχει μείνει τίποτε άλλο παρά ο δρόμος
και αυτή η χώρα που δεν με θέλει
ταξιδιώτης χωρίς αποσκευές
Στα παιχνίδια της τύχης
έχω κερδίσει
τον άπειρο χρόνο της αναμονής
για την αρχή
της αρχής του αύριο

Η αναμονή είναι ο τόπος
όπου επανεφευρίσκω τον εαυτό μου
αλλοιωμένο από την καταβύθιση
στην ερημιά της ζωής σας.

[2]

Παλαιστίνη, όταν ακούνε το όνομά σου
τα πλήθη σηκώνονται και τραγουδούν την οδύσσειά σου
Πνιγμένη γίνεσαι αιώνια
Πικραμένη η φωνή σου αντηχεί ακόμα πιο δυνατά
και όσο περισσότερο υποφέρεις τόσο περισσότερο πιστεύουμε
στη νίκη σου

Λέω ότι ο θρίαμβος της αγάπης είναι η ελπίδα
Λέω το όνομά σου, Παλαιστίνη
σαν το υπέρτατο μάντρα της απελευθέρωσης
και φεύγω από τα βάθη της φυλακής μου

Μουσικοί, μπορείτε να ακούσετε αυτή τη δόνηση
να εξαπλώνεται σε κάθε ήπειρο;

Παλαιστίνη, πέφτεις και σηκώνεσαι
και κρύβεσαι κάτω από το παλτό σου
των ελαιώνων και των λόφων
τρυπημένη από σφαίρες και χαμένη στη σκόνη
Η ανθρωπότητα με όλο της το μεγαλείο προχωράει μπροστά
εκείνη που ξυπνάει το ξημέρωμα
περπατάει χιλιάδες μίλια
σε απρόβλεπτους δρόμους
και ονειρεύεται ένα καλύτερο μέλλον

Ο Σεζέρ (1) το είπε
Υπάρχει χώρος για όλους
στο ραντεβού της νίκης
Μια νέα καλοσύνη ανατέλλει στον ορίζοντα

Και αφήστε τον ήλιο να χορέψει πάνω από τα κεφάλια μας!

*Η Ολίβια Ελιά γεννήθηκε στη Χάιφα και μεγάλωσε στη Βηρυτό, μετά τον εκτοπισμό των γονέων της από την Παλαιστίνη. Σπούδασε οικονομικά στο Μόντρεαλ και από το 1980 ζει στη Γαλλία. Έχει εκδώσει τα ακόλουθα τρία γαλλόφωνα ποιητικά βιβλία: Η ελπίδα ως μόνη προστασία (2015), Τ’ όνομά σου, Παλαιστίνη (2017) και Διασχίζοντας το χάος (2019).

Σημείωση

1.Αναφορά στον γαλλόφωνο Μαρτινικανό πολιτικό και ποιητή Aimé Césaire (1913-2008). Απόδοση από το πρωτότυπο: Παναγιώτης Ελ Γκεντί.

*Αναδημοσίευση από την «Εποχή», 16 Μαρτίου 2024.

ΠΟΙΗΜΑ ΕΚΤΟΣ ΥΛΗΣ

Τελευταία κοιμάμαι μ’ ένα σκιάχτρο
και με το αίμα του ραντίζω τα σύννεφα
γι’ αυτό είμαι τόσο τρυφερός μαζί του

Το σκιάχτρο είναι ένας άγγελος στη γη
το τρίτο μάτι μιας ζωηρής πεταλούδας
τη βασανίζω να μου πει τα μελλούμενα
κι όταν ομολογήσει της μαδάω τα φτερά

Αυτό το σκιάχτρο δεν είναι καν θηρίο
θα μπορούσε να τρώει σε χρυσό δίσκο
του αλλάζω κάθε μέρα το νερό στο βάζο
και τελικά πνίγεται μέσα στον φωταγωγό

Είμαι τόσο έτοιμος να αυτολογοκριθώ
όσο διαρκεί αυτό το απαίσιο ποίημα

*

ΓΙΑ ΠΛΑΚΑ ΓΡΑΦΩ

Έστω κι έτσι ακόμη ζω
και μετά η κατεδάφιση
σ’ έναν κόσμο αδέσποτο
γυρνώντας σαν τα σκυλιά

Προφανώς και ηττήθηκα
χωρίς κανένα προσχέδιο
ή έστω μιαν ανεμόσκαλα

Δεν παραδίνομαι εύκολα
νομίζω πως το κατάλαβες
έτσι πεισμωμένος βγαίνω
κατά τις δώδεκα στην πόλη
ξεκολλάω τα ενοικιαστήρια
από την οδό Αναπαύσεως
κι αργεί πολύ να ξημερώσει

Τι διάολο Ποίηση γράφω
κι ούτε ένας αναγνώστης
να μου θυμίσει ότι δε ζω;

*

ΕΥΧΑΡΙΣΤΑ ΝΕΑ

Όλα μπορεί να συμβούν
στις λέξεις που νομίζεις
πως είναι όλες ίδιες
αξίζει λοιπόν να δεις
ποιες σε κοιτούν κατάματα
δεν είναι δα και λίγο
το ποίημα να ομορφύνει
και να γεμίσει από φως

Κι έτσι θα ξαναγράψεις
για το χαρούμενο σύννεφο
με τους καλούς θανάτους
για τη μοναξιά δε λέω
τόσα έχουν ειπωθεί
το μόνο που αμφιβάλλω
είναι για τα αίματα
ποτέ δε θα ασπρίσουν –

*Από τη συλλογή «Ωδίνες της Ποίησης», εκδ. στίξις, 2018.

Στίχοι αδύναμοι, ξερές καλαμιές στον κάμπο.
Κι όμως, τίποτα άλλο δεν έμαθα να υπηρετώ,
παρά αυτό το λίκνισμα θρόισμα
αντικριστά στον ήλιο.

Στίχοι βλαστάρια, χλωρά λουλούδια στον κήπο.
Κι όμως, τίποτα άλλο δεν έμαθα να προσκυνώ,
παρά αυτό το άτσαλο βάδισμα
κάτω απ’ τον ήλιο.

Ο λόγος του φόβου μαραίνεται
στην όψη του ώριμου καρπού.

Ο λόγος του τραγουδιού αυτού,
Είναι για το παιδί που δεν πρόλαβε
να σκοντάψει στην γη.

Στον ουρανό, στον ουρανό
γελά και περιπαίζει τους λόγους των ανθρώπων.

Δεν στο ‘χω πει. Θέλω να σε γράψω ποίημα.
Πλάθοντας μια φωλιά από λέξεις
να κουρνιάσεις απόψε που φυσάει.
Κεριά βυθισμένα στην σιωπή του φωτός
κι όμως φιλιά μεθάει το στάχυ ο άνεμος.
Σκορπάει ο σπόρος της αγάπης.
Εφηύραμε την αφορμή, ή είναι πεπρωμένο;
Οι στίχοι ανίδεα ανδρείκελα
Με κοιτούν καθώς τους πλέκω μεταξύ τους.
Η νύχτα ασημένια απλώνει στον ουρανό
γιασεμιά τα άστρα και εσύ κάπως έχεις
γαληνέψει.
Εγώ δεν γράφω για να αποδείξω
ούτε για να διδάξω
Εγώ γράφω ό,τι νιώθω
Και αυτό δεν στο έχω πει.

Το να παίζεις με χαρτιά ανοιχτά,
σημαίνει ότι αρνείσαι να παίξεις.
Αν δεν γυρίζεις το τραπέζι ανάποδα
στο τέλος
τζάμπα το σκηνικό.
Το να μην ζητάς τίποτα
σημαίνει ότι ποθείς τα πάντα.
Ακέραιο πάντα το αποτέλεσμα
απλώς, τα μηδενικά παίζουν κουτσό
αριστερά και δεξιά της υποδιαστολής.
Έχεις και αυτό το κουσούρι
γελάς με τον φόβο.
Μα ακόμα δεν κατάλαβα
το παιχνίδι σιχάθηκες
ή το κέρδος;

*Από τη συλλογή “Ποιήματα”, εκδ. πατκιούτ προντάξιονς, Έδεσσα, Φλεβάρης 2024.

ΕΠΟΜΕΝΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ: ΣΕΠΟΛΙΑ | NEXT STATION: SEPOLIA

Αγαπητοί επιβάτες,
σας ενημερώνουμε ότι
ο ανελκυστήρας που οδηγεί
από την αναγνώριση των δραστών
στη δικαίωση των θυμάτων
είναι εκτός λειτουργίας.
Επιβάτες με ανήσυχη συνείδηση
παρακαλούνται όπως αποβιβαστούν
από τον συρμό.
Σας ευχαριστούμε.

Dear passengers,
we inform you that
the lift that leads
from the perpetrators’ identification
to the victims’ vindication
is out of order.
Passengers with an uneasy conscience
are kindly requested
to disembark.
Thank you.

*

ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΗΣ ΦΛΟΓΑΣ

Φοράς τη στολή σου.
Είσαι αποφασισμένος.
Προχωράς με βήμα σταθερό και ψύχραιμο.
Τα έχεις οργανώσει όλα τέλεια.
Λούζεσαι με εύφλεκτο υγρό.
«Λευτεριά στην Παλαιστίνη»
η τελευταία σου κραυγή,
καθώς καίγεσαι ζωντανός.
Κι όμως, αυτοί, σε σημαδεύουν με τα όπλα!
«Στο μυαλό είναι ο στόχος».
Μας είχε προειδοποιήσει η μακαρίτισσα η Γώγου.
Το απανθρακωμένο σου κορμί
σπονδή στα παιδιά της Ράφα.
Σμηνίας Aaron Bushnell «πάντα παρών»!

ΑΝΤΙΡΟΜΑΝΤΙΚΟΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Μη με διαβάζετε
Αν χρειάζεστε ατμόσφαιρα
Αν αυτό που λείπει από τη ζωή σας
Είναι η υποβλητική μουσικότητα
Αν περιμένετε να περιγράψω το φεγγάρι
Μετά το βιασμό
Αν αισθάνεστε το χρέος σας βαρύ
Στους ρυθμιστές του γούστου
Μη με διαβάζετε αν ψάχνετε την καύλα
Στην παρήχηση
Αν έχετε χρόνο για υπαρξιακό στοχασμό
Αν νομίζετε βρισιά το μουνί
Κι όχι μέρος του σώματος μου ή λαχτάρα
Αν πάσχετε από ελιτισμό
Αν δικαιούστε μόνο
Μη με διαβάζετε
Αν θέλετε φροντίδα
Κι αν δεν προσφέρατε το αίμα σας ποτέ
Έστω και σε φιάλη
Αν μπαίνετε στο ποίημα
Όπως πάτε στις κηδείες
Για να δείτε αν κλαίνε

*

ΩΔΑΙ

Όταν σχολάσουμε θα με γλείψει
Καθισμένη στο μπροστινό θρανίο
Σφίγγω τα πόδια μου
Προσπαθώ να συγκεντρωθώ στον Κάλβο

*Από τη συλλογή “Μακάρι να το είχα κάνει νωρίτερα”, εκδ. Θράκα.

ΑΤΟΛΗ

Δε νευρίασα
μόνο άφησα το άσπρο καλώδιο
πάνω στα μπλε πλακάκια της κουζίνας
μπλε μαρέν και μπλε πετρόλ
Ίσως τώρα σταματήσεις
να φεύγεις κολυμπώντας.

*

ΘΕΡΙΝΟ ΒΥΡΣΟΔΕΨΕΙΟ

Είμαι άθλιος στη μαγειρική
αλλά όταν έβγαινες
από τη θάλασσα βρεγμένη για αγκαλιές
εγώ το βράδυ στην Αμοργό
έστυβα το μαγιό σου να φτιάξω καραμέλα
και το πρωί χάζευα εκείνη την καρτ-ποστάλ
ρίχνοντας λίγη πάπρικα
στον βράχο που φώναζες
πως είχανε φανεί κάτι καβούρια.

*Από τη συλλογή “Τεφροδόχος σε ένα φεστιβάλ τέκνο”, εκδ. θράκα.

Αφέντρα, φλόγα αθέατη κρύο σπαθί,
Εσύ, οργή σταθερή,
Για να δώσουμε ένα τέλος σε όλα,
Ώ, κόσμε στεγνωμένε,
Ώ, κόσμε αφαιματωμένε,
Για να δώσουμε ένα τέλος σε όλα,
Καίει,ήσυχα, καίει δίχως φλόγες,
σιωπηλά κι ορμητικά,
Στάχτη και πέτρα ζωντανή,
Έρημος δίχως αύρα.
Καίει μέσα στον απέραντο ουρανό, πέτρες και σύννεφα,
Χαμηλά το φως τυφλά πέφτει
Πάνω στους άγονους λόφους.
Καίει στη μοναξιά που μας διαλύει,
Γη της φλεγόμενης πέτρας,
Των παγωμένων ριζών που διψάνε.
Καίει,κρυμμένο πάθος,
Στάχτη που τρελαίνει,
Καίει αόρατα, καίει
Όπως η θάλασσα αδύναμη γεννά τα σύννεφα,
Κύματα οργισμένα σε αφρισμένες πέτρες.
Ανάμεσα στα κόκκαλά μου που παραληρούν καίει
Καίει μέσα στον άδειο αέρα,
Καμίνι αόρατο και άσπιλο
Καίει όπως καίει ο χρόνος,
Όπως βαδίζει ο χρόνος μέσα στον θάνατο,
Με τα ίδια βήματα του την αναπνοή του
Καίει όπως η μοναξιά που σε καταβροχθίζει,
Καίει μέσα σε εσένα τον ίδιο, θέρμη χωρίς φλόγα,
Μοναξιά χωρίς μετείκασμα, δίψα χωρίς χείλη
Για να δώσουμε ένα τέλος σε όλα,
Ώ, κόσμε στεγνωμένε,
Για να δώσουμε ένα τέλος σε όλα.

*Μετάφραση: Νεοκλής Κυριάκου.