1

 

Το νέο επτά ουρανοί

εκ παίδων άγνωστο

δε ζήτησαν δε βρήκαν

τον ουρανό στον Τουμπέ του 16.

 

Οι νέοι ουρανοί με οδηγό

τον Σουρή

ακόμα δεν θα είναι

«αρχαίο πνέυμα αθάνατο

αγνέ πατέρα»

είναι εκ παίδων παλαιών

μάαστριχτ μπορεί να είναι

ο βίος όπου μάζεψε,

και ο σέβεν-απ

να πέσει στην πλατεία

να πέσει στα πόδια του

μετά τη σάρκωσή του

όπως το όπλο που πυροβολούσε

Το εννέα θα ‘χει γίνει επτά.

 

2

 

Το εννέα με τα δύο νι

μη σε τρομάξει

Το Λαλαούνι

έμαθε το όνομα

Λάλα ου νι

κι είναι γραμμένο στη Σταδίου

Μη σε τρομάξει το Τιανό

δύο φορές γραμμένο.

Δεν είναι όπως το Ζαζά

στον Καζαμία Ελλήνων

γιατί το νεο επτά

δε βρίσκεται ακόμα.

Τα μπάζα δεν είναι νι και νι

είναι πράξεις συνηθισμένες

δρόμων με κύλινδρα και πλάκες

εμπόρου νέες χωρίς έννοια και πληροφορική.

Το εννέα με δύο νι

να το προφέρεις

«που ‘ναι νινί μου, μωρό μου,

παιδί μου.» Μη φοβηθείς.

 

3

 

Εννέα το επτά

χωρίς καρυδομάτη

σεβνταλή να δει

πορόλιθους στο γιοφύρι

το δεύτερο

όπως στο πρώτο του Καμπορόζου

όπως πορόλιθους όλης της επαρχίας.

Αμερικανοί λέγανε ότι

πρόκειται περί αθλητών κολυμβητών

σε άσκηση στη Βουλιαγμένη

ή χορευτών με το μαγιό το νέο.

Πάρε εφημερίδα Νέα με ένα νι

να μάθεις την αλήθεια τι γίνεται

να μάθεις τα νέα τοκομερίδια

ότι το 9 είναι ανάποδο όρθιο 6

κι όχι ουνί ούτε ουέ

έξι σε 7ον ουρανόν νέον.

 

 

 

4

 

Οι επτά ουρανοί με four

είναι στο Μαζινό, βιβλίο βραβευμένο

με κρατικό βραβείο ποίησης.

Με λο λολότα έγιναν Μάζα και νο.

Και γράφω εκ νέου «Ποιεί ναι λω ποιεί»

για Οδησσέα Πηνελόπης

αλλά το άδα δεν ήτανε ωδή ούτε

δεν ήτανε ποιεί, ναι δεν επτά Σουρή

όλα στο σώμα ανθρωπογεωγραφίας.

Ήτανε άνθρωποι ουρανοί ή όχι

και είναι γεννημένοι με βουή

με μάζωξη ή με συλλαβή

Ήτανε 7 ουρανοί χωρίς παύλα.

Έβδομοι

με γεωγραφία αν είχαν ουρακοτάγκο.

 

 

5

 

Παί-ντε κουτεντέ

στον Καζαμία Ελλήνων

μα παίδες είναι και εκτός μαζινό

είναι από την άπα Ελένη

και της Ελευθερίας Θανάση

είναι χωρίς τιμόνι στη Μοτοσυκλέτα

δεν είχε ανάγκη

από νίκες μαζινό για εφτά ουρανούς

Αρκούσε να είναι όπως ήτανε

όπου τον είχε καταλάβει

η έβδομη Αρία φυλή

από το άπα μέχρι σήμερα

των νέων ουρανών εφτάρι.

Τι να ‘χει το εφτά στη μέση του

στον πληθυσμό και τον Ισθμό Κορίνθου

Το παι-ντέ δεν είναι ντε

γιατί δεν έχει έστω

μία κούτα αν τη βλέπει.

 

6.

 

Ενδιαφέρον δώσε Σουρή

για το επτά

δεν είναι επτάλοφος

βυζαντινή

παρά δικός σου τόπος

ή γεωγραφία.

Επτά πολιτικό να γίνει

για να μπορείς να είσαι

ένας Σουρής σε όλους

για να είσαι απέναντι

νέων ουρητηρίων

νέου Ζαππείου ποιητής

όχι Ζα-Ζα Ανδριανού

σ’ έβδομο ουρανό Σταδίου

νέου και το παλιό

στο νέο Φάληρο με λίθους

και κάβα βαρελιών

επτά ουρανού και Στάθης.

 

 

7.

 

Μη φοβάστε το επτά με πλάγια

γραμμή στη μέση.

Έχει τόσες ποιότητες γραμμής

που θα τα μπλέξεις με τους τυπογράφους

αν ξέρουνε αυτό που γράφανε

για ποικιλία στοιχείων τυπογραφικών

εντύπου βιβλία εκδομένου

τόσες ποιότητες γραφής

και ντουλαπάκια στις πρώτες

τυπογραφικές κάσες

και όχι τα σύγχρονα

των σλάιτς τυπογράφων.

Το επτά ουρανού

είναι πέντε κουτεντέ

και λεγόταν Κριμαία

Ρωσική και τώρα πια

απουσιάζει.

 

8

 

Γύρω από το οκτώ το επτά το νέο

δεν έφτασε.

Το εννέα πέστο εννιά

και είναι επτά χωρίς λόφο

τα δύο ου νι δεν ακούστηκε

να είναι ζητήματα και ωραιότητα

Το οκτώ το είπαν και οι παλιοί

όγδοο θαύμα μετά την Ρόδο

που ο κολοσσός είχε ζωγραφίσει.

Ναι, αλλά το θαύμα δεν είναι

εκεί όπου το λέγανε όπου

στα σκέλη του περνούσαν

δύο πλοία.

Το οκτώ είναι να είσαι

που κτω εκείνο που βλέπω

εκείνο που ακούω.

 

9

 

Εννέα το επτά με αριθμούς

που τώρα κολημένοι είναι

έτος 97 που γράφει

να περάσει με χαρά

και καθαρό ουρανό.

Εννέα δύο στο 1997

εννιά και εννιά 18

τι ώρα είναι; – 10 και 8 λεπτά

το θέλω το δέκα μαζί με το οκτώ;

Εγώ δεν το γνωρίζω

ρώτα τη νέα επτάλοφο

αν έγινε σάρκα ανθρώπου βουερή.

Ρώτα αν τ’ άκουσες

ήταν συλλαβισμός

μες την πλατεία

Συντάγματος

το τσα-τσα-τσα

που παίζανε κρυφτούλι.

 

 

10

 

Το δέκα είναι καράτε

όποιο καράτε είναι στο σώμα

από την ιστορία του

εκεί μπορεί να μπει στο ουάν

αν βρεθεί σώμα με σώμα.

Έργο καράτε χωρίς χάρακα

μόνο χαράκι που είναι άκα.

Ας το βρεις σαν σάκα στο σώμα.

Το δέκα είναι τα δέκα δάκτυλα

αφής γραφής και έργο καλό

χωρίς λο.

Με γράμματα λευκά σε πλάκα

δημοτικού σχολείου μαύρης

Άσπρα για Ήρα χρώμα δεν έχει

έχει σβηστεί και μένει χάραξη

και άλλος τη βλέπει

σα χαρακώματα πολέμου.

 

11

 

Δε γνωρίζω κάτι για το ένδεκα

μπορώ όμως να το πω ουάν-ουάν,

σε άλλη γλώσσα.

Όπως του Λαλαούνι δύο στη Σταδίου

Τιανό Τιανό με όνομα Μιχάλης.

Τώρα τα δύο ένα δεν γίνονται

παραμένουν διψήφιος αριθμός

ο πρώτος μέχρι 9 και 9

99 ενενήντα εννιά ο τελευταίος.

Ο τρίτος αριθμός εννιά έχει μηδέν

μια λέγεται εκατό 100 μηδέν

μηδέν το ένα.

Μπορεί για τράπουλα να είναι

δύο άσσοι όπου κερδίζουν

στην τράπουλα αν ξεπουλήσει

Πάντως το ένδεκα είναι ένα δέκα

στις δύο τελευταίες συλλαβές.

Παρακαλώ μη σκέφτεστε αριθμούς.

ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΤΡΩΑΔΙΤΗ

Στην ποιητική αυτή συλλογή (την έκτη στη σειρά) του Τομ Πετσίνη, αναδύονται οι σχέσεις μεταξύ πατέρα και γιου. Ο τίτλος της συλλογής αυτή αφορά ένα παλιό εργαλείο του πατέρα του ποιητή που σκούριαζε στην αποθήκη. Παρ’ ότι τα μικρά ποιήματα της εν λόγω συλλογής αποτελούν φαινομενικά ανεξάρτητα κομμάτια μεταξύ τους, η όλη τους αξία έγκειται στο ότι διαβάζονται μαζί σαν μια αδιάσπαστη ενότητα. Γιατί ως σύνολο η συλλογή απεικονίζει ένα πορτραίτο μιας πολύπλοκης σχέσης – πατέρα και γιού – αρχίζοντας με την επιφάνεια και προχωρώντας ολοένα προς την ουσία και τον πυρήνα της όλης σχέσης.

Από το πρώτο κιόλας ποίημα της συλλογής ο αναγνώστης περιβάλλεται από αίσθημα λύπης και απώλειας. Με διάχυτη την ρυθμική μελαγχολία αλλά και την ομοιοκαταληξία, ο Πετσίνης μας μεταφέρει σε ένα συγκινησιακό ταξίδι αντανακλώντας τις εμπειρίες του και στις δικές μας σχέσεις με τους γονείς μας και συνακόλουθα και αναπόφευκτα ειδικά όταν δεν υπάρχει καμία προσδοκία. Ο Πετσίνης αρχίζει την περιδιάβαση με την πίεση που δημιουργούν τέτοιες προσδοκίες με το ποίημα Pencil, περιγράφοντας πώς βρήκε το στυλό του πατέρα του στην εργαλειοθήκη πριν αρχίσει την κυρίως ιστορία, δίνοντας το προφανές χάσμα μεταξύ του εμπόρου πατέρα και του συγγραφέα γιου, κάνοντας επιτακτική την ανάγκη για το συγγραφέα να συνάψει αμέσως σχέσεις και να μνημονεύσει την κληρονομιά του πατέρα του.

Προχωρώντας, έχουμε την σειρά εννέα ποιημάτων με τον τίτλο ‘Adze’, που αποτελεί ένα περίγραμμα ολόκληρης σχεδόν της ζωής του πατέρα του, αρχίζοντας από το χωριό στην ελληνική Μακεδονία, απεικονίζοντας τα καρδιοχτύπια των γονέων του όταν έστελναν τα παιδιά τους μακριά δίνοντας μ’ αυτόν το σύντομο τρόπο όλες σχεδόν τις πτυχές τους.

Σε όλη αυτή τη δυναμική ποιητική συλλογή, αλλά και όπως σε άλλα έργα του ποιητή και συγγραφέα,  οι αναφορές και παραπομπές – αισθηματικής ή άλλης υφής – τόσο στη θρησκεία όσο και τους Βαλκανικούς πολέμους συνεχίζουν να αναδύονται. Έτσι λοιπόν, όσο περισσότερο εισέρχεται κανείς στο ζουμί της συλλογής τόσο περισσότερο συνειδητοποιεί τη βαριά και πολυκύμαντη αξία των εργαλείων αυτών ως στοιχείων μιας πολυκαιρισμένης αλλά ακόμα πολύ βαριάς παράδοσης, μεταφορικά εργαλεία λέξεων και φράσεων που ακόμα δεν έχουν ειπωθεί ακόμα μεταξύ πατέρα και γιού. Τα εργαλεία για τα οποία μας μιλά ο Πετσίνης στη συλλογή αυτή, όπως το πέταλο του αλόγου που ο ίδιος χρησιμοποιεί ως deadweight για το γραφείο του, αποτελούν συνεχείς αναθυμήσεις αλλά και προειδοποιήσεις για ένα βαρύ παρελθόν που συνεχίζεται μέσα από ένα αισθηματικό παρόν και ίσως ένα εξίσου αισθηματικό μέλλον.

Μια συλλογή που συνιστάται για μελέτη όχι μόνο από τους λάτρεις της ποίησης αλλά και από αναγνώστες που αναζητούν θέματα σχετικά με τη μετανάστευση και τα παιδιά των μεταναστών.

Το εξώφυλλο ανήκει στον άλλο Ελληνοαυστραλό καλλιτέχνη Τζιμ Παυλίδη.

Ο Πετσίνης, ο οποίος εκτός από ποίηση, έχει γράψει νουβέλα και θεατρικό, γεννήθηκε στη Μακεδονία το 1953 και μετανάστευσε στην Αυστραλία με την οικογένειά του ενώ ήταν 6 χρόνων. Πήρε το πτυχίο του από το Πανεπιστήμιο Μελβούρνης και εργάστηκε στο πολιτειακό Υπουργείο Παιδείας της Βικτώριας. Εργάστηκε, επίσης, ως λέκτορας Μαθηματικών στο Πανεπιστήμιο Victoria αλλά και Δημιουργικξ΄Γραφή στο Πανεπιστήμιο Monash University. Τώρα διδάσκει Μαθηματικά στο Victoria University of Technology της Μελβούρνης. Έχει δημοσιεύσει έξι ποιητικές συλλογές συμπεριλαμβανομένων των Naming the Number; Four Quarters, a collection based on Australian Rules Football and winner of the Michel Wesley Wright Poetry Prize, and his most recent, My Father’s Tools (Arcadia, 2009). Η νουβέλα του The French Mathematician κυκλοφόρησε το 1997, ενώ δημοσίευσε και μια συλλογή σύντομων ιστοριών με τίτλο The Death of Pan. Το θεατρικό του έργο με τίτλο The Drought, απέσπασε το Βραβείο Wal Cherry Award (το 1993) για το καλύτερο σενάριο της χρονιάς for best play script of the year, κυκλοφόρησε το 1994 και ανεβάστηκε από το La Mama. Επιπλέον, έχει μεταφράσει από τα ελληνικά στα αγγλικά έργα όπως τα Ohrid: Cultural-Historical and Natural Region in the Catalogue of World’s Heritage (1987) και  Industrial Voices: Writing from the 1991 Greek Speakers’ Workshops (1991).

* Το κείμενο αυτό δημοσιεύτηκε στην ελληνική εφημερίδα της Μελβουρνης Νέος Κόσμος στις 5 Φλεβάρη 2011.

Η μνήμη βρέχει ασταμάτητα

αλλ’ είναι σαν μια αράχνη

στη ματαιότητα της λησμονιάς,

μέσα σε χαλάσματα του νου

και του χρόνου.

Ένας ιστός που σε περιέχει

κι οργανώνει το αίσθημά σου,

που αν και θρυμματισμένο

δείχνει εγκαρτέρηση

Σαν κάποιους χαμένους φίλους

που όλη τη νύχτα φλυαρούν

τρέμοντας το μέλλον μιας αγωνίας,

μονάχοι με το τώρα

κι ανήκουστες προστακτικές

παραισθήσεων.

Απολίτιστος πολιτισμός

ρίχνει χαλάζι

και βροχή

 

τεράστια κύμματα

που κατατρώγουν

οικοδομήματα

και δημιουργούν

νέες συνειδήσεις

βαριές αλυσίδες

 

σέρνοντας

ό,τι παράταιρο

διεμβολίζοντας

ξερνούν τρόμο

 

οι δίνες οργής

των τυφώνων

στα σπλάχνα της γης

και όρεξη στη γενιά

των επιβητόρων.

Το σχεδόν 300 σελίδων αυτό βιβλίο είναι μια συλλογή άρθρων και κριτικών για το ποιητικό έργο του Δημήτρη Τσαλουμά, ενός από τους καλύτερους ποιητές που διαθέτει η ελληνική παροικία στην Αυστραλία, και ενός από τους τραγικά ελάχιστους που έχουν αναγνωριστεί για το τεράστιας σημασίας και ποιότητας ποιητικό τους έργο, συμπεριληφθεί σε ανθολογίες, μεταφραστεί ευρέως και έχουν ήδη αποτελέσει αναπόσπαστο μέρος της γενικότερης αυστραλιανής λογοτεχνίας.

Το βιβλίο έχει επιμεληθεί η πανεπιστημιακός και εκδότρια Ελένη Νίκα και δημοσιεύονται σε αυτό κείμενα του ίδιου του Δημήτρη Τσαλουμά, καθώς και των πανεπιστημιακών, ποιητών και κριτικών Wendy Morgan, Sneja Gunew, Con Castan, Ελένης Νίκα, Μίμη Σοφοκλέους, Μιχάλη Τσιανίκα, Judith Rodriguez, R.F. Brissenden, Thea Belou, Philip Grundy, Elizabeth Perkins, David J. Tacey, Jena Woodhouse, Κωνσταντίνας Ντούνη, John Barnes, John Lukas, Matt Simpson, Gillian Bouras, Michael Murphy και Djelal Kadir.

Η γενικότερη γνώμη για το έργο του Δημήτρη Τσαλουμά και γενικότερα για την παρουσία και δράση των ελληνικής καταγωγής λογοτεχνών και ποιητών εκείνων που δημιουργούν στην Αυστραλία αποτυπώνεται, πιστεύω, σε απόσπασμα άρθρου του Αυστραλού ποιητή και κριτικού Kris Hemensley που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Aspect τον Ιούνιο του 1981 και που δημοσιεύεται στο βιβλίο: “… η ελληνική παροικία της Αυστραλίας έχει τη δυνατότητα να βγάλει μέσα από τους κόλπους της ένα Ρίτσο ή ένα Σεφέρη. Για να επιτευχθεί αυτό πρέπει, πρώτον, οι Έλληνες να γράψουν και να δημοσιεύσουν εδώ στην Αυστραλία στα Ελληνικά αλλά και σε μετάφραση και, δεύτερον, η αγγλο-αυστραλιανή λογοτεχνική κοινότητα να πάρει από τη φλόγα τους”.

Η φιλοσοφία αυτής της γνώμης και ελπίδας είχε βρει την αντανάκλαση και πραγμάτωσή της κυρίως στη δεκαετία του 1980 με την πολιτική του πολυπολιτισμού και έτσι είχαμε τις πρώτες δίγλωσσες  εκδόσεις και κυκλοφορίες. Έτσι τα βιβλία του Τσαλουμά έτυχαν μιας αρκετά πιστής μετάφρασης στα αγγλικά το 1983 από τον νεοελληνιστή Philip Grundy, ο οποίος πρώτα μετέφρασε τη συλλογή Το Παρατηρητήριο (The Observatory) και την εξέδωσε από τον εκδοτικό οίκο του Πανεπιστημίου Queensland (UQP), κάτι που συνεχίστηκε και με τις συλλογές του ίδιου Falcon Drinking (Γεράκι Στη Γούρνα), The Barge (Η Μαούνα), The Harbour (Το Λιμάνι) και το πιο πρόσφατο Helen Of Troy (Ελένη Της Τροίας).

Να πούμε εδώ ότι από το Owl Publishing έχει εκδοθεί, ακόμα, το βιβλίο Δίφορος Καρπός (2001) που αποτελείται από 40 μεταφρασμένα στα ελληνικά ποιήματα του Τσαλουμά από τις συλλογές Falcon Drinking, The Barge, The Harbour και Exile (Εξορία), ενώ από τις ίδιες Εκδόσεις σε συνεργασία με τις Εκδόσεις Σοκόλη (από την Αθήνα) εκδόθηκε το 1995 το συγκεντρωτικό δίτομο έργο Το Ταξίδι.

Επίσης, πέρα από αυτά ο Τσαλουμάς έχει γράψει τις συλλογές: στα ελληνικά, Ανάσταση (1967), Τρίπτυχο Για Μια Δευτέρα Παρουσία (Αρίων 1974, Μελβούρνη), Το Σπίτι Με Τους Ευκαλύπτους (Νέα Πορεία, Θεσσαλονίκη 1974), Παρατηρήσεις Ενός Υποχονδριακού (Αθήνα 1974), Ο Άρρωστος Μπαρμπέρης Και Άλλα Πρόσωπα (Ίκαρος, Αθήνα 1979), Ο Γιος Του Κυρ-Σάκη (Νέα Πορεία, Θεσσαλονίκη 1979) και Το Βιβλίο Των Επιγραμμάτων (Νέα Πορεία, Θεσσαλονίκη, 1981 – μεταφρασμένο από τον Philip Grundy The Book Of Epigrams, Brisbane UQP 1985). Πέρα από τα προαναφερθέντα στα αγγλικά έχουν εκδοθεί και τα: Portrait Of A Dog (UQP 1992), Six Improvisations On The River (Shoestring Press 1996), The Stoneland harvest (Shoestring Press 1999) New And Selected Poems (UQP 2000).

* Το κείμενο αυτό δημοσιεύτηκε στην ελληνική εφημερίδα της Μελβούρνης Νέος Κόσμος στις 19 Φλεβάρη 2011.

Δεν μίλαγε ο ίδιος

μίλαγε η φωνή του

αυτή ήταν που τρεμόπαιζε

δίπλα στους φόβους

και δεινοπαθούσε

να βγει στην επιφάνεια

μετά τον σχεδόν σίγουρο πνιγμό της

στα μαυρόνερα του λιμανιού

Ναι, το λιμάνι αναπνέει

με τις φωνές των πνιγμένων λιμενεργατών

στους ταρσανάδες που σκούζουν απ’ την εκμετάλλευση

κι οι πλοιοκτήτες επιδίδονται σε πλιάτσικο

της εργατικής μας δύναμης στα καρνάγια.

Δεν μιλούν οι ίδιοι

οι απόμακροί ήχοι τους είναι που κλαίνε

σαν περαστικοί γλάροι

πεινασμένοι στις αποβάθρες

 

11/7/2005

Αντιστεκόμαστε γυρεύοντας

να εξυψώσουμε την απόγνωση

σε ύψη ξεσηκωμού

να συμφιλιωθούμε με το μέσα μας

τις εσώτερες τρομακτικές διαχύσεις

της ζήσης μας με τις παρακαταθήκες

των προγόνων της επανάστασης

 

οι χυμοί του σώματός μας

αισιόδοξοι, ανέλπιστα ερωτικοί

επιζητούν διαρκή φιλιά

μια νύχτα με φίλους

μαζί και χρώματα

λυτρωτικό αποκούμπι

στις στιγμές κατεδάφισης

των καθεστώτων.