Γιάννης Σκαρίμπας, Το μοντέλο

Πού τήν είδα; Συλλογίζομαι άν στούς δρόμους
τήν αντίκρυσα ποτές μου ή στ’ αστέρια,
τούς χυτούς της φέρνει η ιδέα μου τούς ώμους
δίχως χέρια!Δίχως χέρια . . . Τό μάτι της γυαλένιο
άς μή μ’ έβλεπε – μ’ εθώρει κι ήταν τ’ όντι
ρόδο ψεύτικο τό γέλιο της – κερένιο –
καί τό δόντι.Τήν στοχάζομαι. Η φωνή της, λές, μού εμίλει
ριγηλή σάν μέσ’ σέ όνειρο – και τ’ όμμα
ήταν σφαίρα. Σπασμός τρίγωνος τά χείλη
καί τό στόμα.Τ’ ήταν; πνεύμα; Μήν φτιαγμένη ήταν, ωϊμένα,
ύποπτεύομαι – καί τρέμω νοερά μου –
απ’ τό ίδιο ύλικό πούναι φχιαγμένα
τά όνειρά μου; . . .Αχ πώς τρέμω! ο νούς μου πάει σ’ ιδέες πλήθος,
σέ μπαμπάκια καί καρτόνια – ο νούς μου βάνει
γεμισμένο της μήν ήτανε τό στήθος
μέ ροκάνι!. . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Ώ Κυρά μου – Άγγελε – Σύ – των μειρακίων
πόχεις τό γέλιο, ώ χαύνη κόρη των πνευμάτων,
σέ μια βιτρίνα σ’ έχουν στήσει γυναικείων
φορεμάτων. . .

*Από τη συλλογή “Ουλαλούμ”

Αζίζ Νεσίν, Σώπα, μη μιλάς / ÇOK KONUŞMA

Σώπα, μη μιλάς, είναι ντροπή, κόψ’ τη φωνή σου, σώπασε,
Κι επιτέλους αν ο λόγος είναι αργυρός, η σιωπή είναι χρυσός.

Τα πρώτα λόγια, οι πρώτες λέξεις που άκουσα από παιδί,
έκλαιγα, γέλαγα, έπαιζα, μου λέγαν “Σώπα”!

Στο σχολείο μου ‘κρύψαν την αλήθεια τη μισή,
και μου λέγαν: Εσένα τι σε νοιάζει; Σώπα!

Με φιλούσε το πρώτο αγόρι που ερωτεύτηκα και μου λέγε:
“Κοίτα μην πεις τίποτα και “Σώπα!”

Κόψε τη φωνή σου και μη μιλάς, σώπαινε.
Και αυτό βάστηξε μέχρι τα είκοσί μου χρόνια.

Continue reading →

Άννα Ιωαννίδου, Assenza / Απουσία

ASSENZA

Notti vuote invernali.
Le stelle si perdono nel cielo arrabbiato.
Sogni insanguinati nel riflesso del tempo
e tu , una figura solitaria nella camera dell’assenza.
il tuo cuore si ferisce
senza l’aroma dell’amore
e la solitudine silenziosa dipinge gli occhi di dolore.

Un deserto la tua vita senza oasi e barriere.
Solo la tua ombra ti parla.
Ma non puoi sentire la sua voce.
Tu ascolti solo il battito del tuo cuore
che conta i secondi.
Ora tu cerchi in vano un paradiso perduto
nei sussurri delle grida.
Tutte le porte sono chiuse.

ΑΠΟΥΣΙΑ

Άδεια χειμωνιάτικα βράδια.
Τ’ αστέρια χάνονται στον οργισμένο ουρανό.
Ματωμένα όνειρα στην αντανάκλαση του χρόνου
κι εσύ μία μοναχική φιγούρα στο δωμάτιο
της απουσίας.
Πληγώνεται η καρδιά σου
χωρίς το άρωμα της αγάπης
κι η μοναξιά σιωπηλή ζωγραφίζει στο βλέμμα τον πόνο.

Μία έρημος η ζωή σου χωρίς όαση κι όρια.
Μιλά μόνο η σκιά σου.
Μα δεν μπορείς να ακούσεις την φωνή της.
Αφουγκράζεσαι μόνο τον χτύπο της καρδιάς σου
να μετρά τα δευτερόλεπτα.
Τώρα μάταια αναζητάς τον χαμένο Παράδεισο
στους ψίθυρους των λυγμών.
Όλες οι πόρτες σφραγίστηκαν.

Πώς να ορθώσω έναν ψίθυρο

Μοναχικός και αποτρόπαιος ο χρόνος
μέσα στη μεταφυσική του λαμπρότητα,
σαν ένας ήλιος απ’ όπου τίποτα δεν περιμένω,
σαν το σώμα μου σε μαρμαρωμένο κλουβί,
σαν θάμνος που τρέμει χωρίς φύλλα,
σαν φεγγάρι που σωριάζεται στη γη,
σαν ωδή μέσα σε χάσματα.
Η καρδιά μου ένα βαγόνι
που τρέχει στ’ αγκάθια
τυλιγμένο στη σιωπή,
με πλαστικά άνθη για να κρύβουν τις σκουριές,
με σπασμένα τα κόκαλα.
Πώς να ορθώσω έναν ψίθυρο,
πώς να συντρίψω κάθε εχθρότητα
κάτω από τις φτέρνες του καιρού,
πώς να βρω τις συνταγές χαμένος
σ’ αυτή την έρημο των λέξεων;


* Από τη συλλογή “Γράμματα σε μια αγάπη” τα ποιήματα της οποίας γράφτηκαν στην Αθήνα στο διάστημα 1990-1992.

Gabriel Celaya, Η ποίηση είναι ένα όπλο που γεμίζει με το μέλλον

Όταν πια τίποτα το συναρπαστικό δεν περιμένουμε για εμάς
περισσότερο παλλόμαστε και περισσότερο πλησιάζουμε στη συνείδηση
…ζώντας σαν αγρίμια που επιτίθενται στα τυφλά
και σαν σφιγμός που χτυπά μέσα στο σκοτάδι

Όταν κοιτάμε κατά πρόσωπο
τα ιλιγγιώδη καθαρά μάτια του θανάτου
λέμε αλήθειες:
τις βάρβαρες, τις τρομερές, τις ερωτικές ωμότητες

Λέμε τα ποιήματα
που ανοίγουν τα πνευμόνια όλων εκείνων που ασφυκτιούν
που ζητούν να υπάρξουν, που ζητούν τον ρυθμό
που ζητούν μέτρο για όσους νιώθουν την υπερβολή

Με την ταχύτητα του ενστίκτου
με τη φωτεινότητα του θαύματος
σαν μια μαγική βεβαιότητα, η πραγματικότητα μας μεταμορφώνει
στον ίδιο μας τον εαυτό

Ποίηση για τον φτωχό, ποίηση αναγκαία
σαν το ψωμί της κάθε ημέρας
σαν τον αέρα που χρειαζόμαστε 13 φορές τη μέρα
για να είμαστε στο ύψος της ύπαρξής μας
για να δώσουμε την κατάφαση που μας δοξάζει

Καθώς ζούμε με τη γροθιά και ίσα που μας αφήνουν
να πούμε ότι είμαστε αυτοί που είμαστε
τα τραγούδια μας δεν μπορούν να είναι στολίδια χωρίς αμαρτία
Ακουμπάνε στον πάτο του βάθους.

Καταριέμαι την ουδέτερη ποίηση
που περνιέται για πολυτέλεια
Όλων εκείνων που νίπτουν τα χέρια τους, αδιαφορούν και ξεφεύγουν
Καταριέμαι την ποίηση εκείνων που δεν δρουν μέχρι να βρωμίσουν
ως το μεδούλι

Κάνω δικά μου τα λάθη μας και τον πόνο μας, των ανθρώπων,
και τραγουδώ όπως αναπνέω
Τραγουδώ και τραγουδώντας πέρα από τους προσωπικούς μου πόνους,
μεγαλώνω

Θα ήθελα να σας δώσω ζωή και να προκαλέσω καινούριες πράξεις
Νιώθω ένας μηχανικός του σκουληκιού, ένας εργάτης
που δουλεύει μαζί με άλλους το ατσάλι της Ισπανίας

Τέτοια είναι η ποίησή μου: ποίηση – εργαλείο
ομόφωνο χτύπημα της καρδιάς και τυφλή ταυτόχρονα
Τέτοια είναι, όπλο που γεμίζει με το διάχυτο μέλλον
μέσα από την οποία κοιτώ την καρδιά σου

Δεν είναι ποίηση που σκέπτεται σταλιά τη σταλιά.
Δεν είναι όμορφο προϊόν. Δεν είναι τέλειο φρούτο.
Μοιάζει με τον άερα που αναπνέουμε
Είναι το τραγούδι που ανοίγει χώρους σε αυτό που κουβαλάμε μέσα μας

Είναι λέξεις που τις επαναλαμβάνουμε, βιώνοντάς τις σαν δικές μας
κι έπειτα πετάνε. Δεν είναι πια αυτό που ονομάζουν
αλλά κάτι σημαντικότερο: αυτό που δεν έχει όνομα

Είναι κραυγές στον ουρανό και πάνω στη Γη είναι πράξεις

Αντρέ Μπρετόν

[Αναδημοσίευση ενός παλιότερου κειμένου απο το blog La vie est belle et facile με αφορμή τη συμπλήρωση 116 χρόνων απο τη γέννηση του Αντρέ Μπρετόν]

«Αναζητώ το Χρυσάφι του Χρόνου»
Στην ιστορία της Τέχνης, όπως άλλωστε και της επιστήμης, υπάρχουν εκείνοι που αρνούνται να προσηλωθούν σε οτιδήποτε άλλο πέρα από την άρδην και ριζική αλλαγή των κανόνων του παιχνιδιού, από το εκ νέου ανακάτεμα της τράπουλας, από την μεθοδική και ποιητική επιμονή τους να δράσουν και να δημιουργήσουν έτσι ούτως ώστε, μετά το πέρασμά τους, τίποτε να μην είναι όπως ήταν πριν. Φυσικά, ο βίος τέτοιων ανθρώπων είναι, συνήθως, περιπετειώδης, είναι μια εύοσμη γιρλάντα γεγονότων που οδηγούν σε απόλυτους έρωτες, σε πανίσχυρες φιλίες, σε ακαριαίες ρήξεις. Είναι βίος όλος βία, αλλά και βίος κοσμημένος πάντα από το αστέρι της ευγένειας. «Είμαι βίαιος γιατί μονάχα θέλω να είμαι ευγενής», έλεγε άλλωστε ο Άμλετ τουΟυίλιαμ Σαίξπηρ, και, «Φοβερός μονάχα από μειλιχιότητα», επαναλάμβανε, με τον δικό του τρόπο, ο Νίκος Καρούζος. Ο Αντρέ Μπρετόν έζησε και έδρασε πεισματικά εμμένοντας στη μέριμνά του να διευρύνει τα όρια της ποίησης, να επιφέρει μιαν εκρηκτική ένωση σχεδόν όλων των τεχνών και, ακόμα πιο σημαντικό, να θέσει τις τέχνες στην υπηρεσία της ελευθερίας, προτείνοντας και προωθώντας με πάμπολλα μέσα το «πάντρεμα» της καλλιτεχνικής πρωτοπορίας με την εμπροσθοφυλακή της επανάστασης. Και κατάφερε πολλά!

Γεννημένος σε μια μικρή πόλη της Βρετάνης, τη νύχτα ανάμεσα στην 18η και 19η Φεβρουαρίου του 1896, ο Αντρέ Μπρετόν διέσχισε τον 20ό αιώνα, όπως διέσχισε και τον πλανήτη, κομίζοντας από την πρώτη του νιότη έως την τελευταία του πνοή το πολύπτυχο μήνυμα της ανατροπής। Με ορμητήριο το Παρίσι, όπου πήγε από νεαρός να εγκατασταθεί, δεν κουράστηκε να εξαπολύει απανωτές επιθέσεις σε κάθε λογής σύμβαση και να εφορμά σε μέχρι τότε απόρθητα οχυρά πεποιθήσεων, αξιών, εθίμων και ηθών.

Continue reading →

Ghassan Hage, A massacre is not a massacre

Occupation is not occupation
I don’t write poems but, in any case, poems are not poems.
Long ago, I was made to understand that Palestine was not Palestine;
I was also informed that Palestinians were not Palestinians;
They also explained to me that ethnic cleansing was not ethnic cleansing.
And when naive old me saw freedom fighters they patiently showed me that they were not freedom fighters, and that resistance was not resistance.
And when, stupidly, I noticed arrogance, oppression and humiliation they benevolently
enlightened me so I can see that arrogance was not arrogance,
oppression was not oppression, and humiliation was not humiliation.
I saw misery, racism, inhumanity and a concentration camp.
But they told me that they were experts in misery, racism, inhumanity and concentration
camps and I have to take their word for it: this was not misery, racism, inhumanity and
a concentration camp.
Over the years they’ve taught me so many things: invasion was not invasion, occupation
was not occupation, colonialism was not colonialism and apartheid was not apartheid.
They opened my simple mind to even more complex truths that my poor brain could not
on its own compute like: “having nuclear weapons” was
not “having nuclear weapons,” “not having weapons of mass destruction”
was “having weapons of mass destruction.”
And, democracy (in the Gaza Strip) was not democracy.
Having second class citizens (in Israel) was democracy.
So you’ll excuse me if I am not surprised to learn today that there were more things that
I thought were evident that are not: peace activists are not peace activists,
piracy is not piracy, the massacre of unarmed people is not the massacre of unarmed people.
I have such a limited brain and my ignorance is unlimited.
And they’re so fucking intelligent. Really.

* Ghassan Hage is professor of anthropology and social theory at the University of Melbourne.

Έκτωρ Κακναβάτος, Σχέδιο για άλλοθι

Το σκυλί μου κόπια του όγδοου αιώνα
κομμένο στα τέσσερα
μ’ άλλους σακατεμένους κώδικες
λέω να το πουλήσω για πατατόσπορο

Έχω παιδιά να θρέψω
θέλει πισσόχαρτο η στέγη μου
θέλει καλαμπόκι το κοτέτσι
θέλουν τα ποντίκια μου τυρί
την Πτολεμαία Κλεοπάτρα θέλω στο στρώμα μου

και βρέχει.

Αυτή η νύχτα

Αυτή η νύχτα είναι από κείνες
που νότες απλώνονται στο χωροχρόνο
κι η αγάπη αναδύεται σε ύψη αυτοπεποίθησης.
Δεν υπάρχουν ώρες και χρόνοι
μόνο αισθήματα και ιερή σιωπή,
μόνο επικλήσεις στη σελήνη.
Σάλπιγγες ουρλιάζουν από παντού,
στη γη, στις πέτρες,
στις ρίζες των δέντρων,
στα γυμνά τραπεζάκια,
την ώρα που όλοι αρνούνται
τις οριακές τους θέσεις,
που η μουσική διαλύει τα σύννεφα καπνού,
που όλοι ανασαίνουν στο ρυθμό των ήχων,
που οι χαρές εναλλάσσονται με την έκσταση,
που τα λουλούδια χαϊδεύουν τα μάγουλα.
Αυτή η νύχτα είναι από κείνες
που οι ελπίδες δεν σωριάζονται στο χώμα
κι όλα γεννιούνται με έγνοια και αγάπη.

* Από τη συλλογή “Γράμματα σε μια αγάπη” τα ποιήματα της οποίας γράφτηκαν στην Αθήνα στο διάστημα 1990-1992.

Έρμα Βασιλείου, Η γυναίκα των ναυαγίων

ξέφυγε από τα ναυάγια
από τις πέντε το πρωί μέχρι την άλλη μέρα
σώζεται
κι αν είναι δεν το ξέρει κανείς
κι αν δεν υπάρχει
το ίδιο
άγνωστη δουλεύτρα παραδουλεύτρα
κι αν πληγώνεται δεν είναι
πληγωμένη
κι αν κοιμάται στα δυο της νύχτας
ένα αστέρι καθαρίζει
με πανί του γαλαξία
στο πάτωμα τα χνάρια των βιαστικών
που την προσπέρασαν
κι άλλο αστέρι αφήνει μια πνοή
στο βράχο να κάνει
να την πάρει στον ώμο του
…ένα ξανθό παιδί το φως χαιρετά
και χαιρετά η γυναίκα των ναυαγίων
σωσμένη απ’ όλα
από το ναι και όχι των εποχών
στο δρόμο ανταμώνουν
του θεού τα πάντα
που δεν θέλουν μέτρημα
αν θα σωθεί ξανά
το ίδιο θα τη βρει
αστέρι

* Από την ποιητική συλλογή “Κρυπτογραφίες¨ (Από την ειδική σειρά βιβλίων “Άμισθα Χρόνια”). Η Δρ ‘Ερμα Βασιλείου είναι ποιήτρια, ερευνήτρια και επισκέπτρια καθηγήτρια Γλωσσολογίας στο Εθνικό Πανεπιστήμιο Αυστραλίας.