Η λάμπα δεν μπορεί να κάνει άλλο από το να καίει
Μέσα στο πλήθος κίνηση
Σαν το αίμα στις φλέβες
Σαν το συριχτό τραγούδι του ανέμου κάτω από την άμμο
Κρυφό ποτάμι στα έγκατα της Γής
Βρίσκεις πέρασμα
Ενώ γίνεσαι το πέρασμα
Ορίζεις το δρόμο
Και γίνεσαι ο δρόμος
Η ατομικότητα
Προσεγγίζει την εγγύτητα της μάζας
Αλλά ποτέ δεν γίνεται ένα με αυτήν
Η επαφή αυτή μεταμορφώνει
Τις δύο επικράτειες
Η ανάσα του λαού μέσα στο υποκείμενο
Εμφυσώντας ιδιοσυγκρασία στην συλλογικότητα
Μονοπάτι διακριτό μέσα σε δάσος πυκνό

*Το ποίημα και η εικόνα τη ανάρτησης πρωτοδημοσιεύτηκαν στο ιστολόγιο Επικράτεια του Μηδενός στη διεύθυνση http://epikrateiatoumidenos.blogspot.com.au/2014/02/blog-post_18.html?spref=fb

Kαίτη Βασιλάκου, Νυχτώνει αργά, Ποιήματα,
Eκδ. «Mανδραγόρας», Αθήνα 2014, σελ. 64
Έργο εξωφύλλου: Σαράντης Καραβούζης

Ιστορίες του κόσμου, του ανθρώπου και της ζωής

Παράξενες μορφές από ασβέστη/ τρέχουν γύρω – γύρω στο ταβάνι/ να εδώ ένας γέρος/ πιο πέρα δυο κορίτσια/ μια γυναίκα παραμορφωμένη/ και μια γριά σκυφτή/ ένας άντρας με καπέλο/ μια παχιά κυρία/ αυτό μπορεί να είναι το φεγγάρι/ και τούτο εδώ ένας κήπος/ και κάτι σπίτια παραπέρα.

Με τη νέα ποιητική συλλογή της Kαίτης Βασιλάκου ΝΥΧΤΩΝΕΙ ΑΡΓΑ που είναι χωρισμένη σε πέντε ενότητες: Του παιδιού, Των μεγάλων, Των ερώτων, Της μοναξιάς, Του χρόνου. Εδώ η Καίτη Βασιλάκου συνεχίζει την εσωτερικευμένη διήγηση με τον εξομολογητικό καθημερινό τόνο που ξεκίνησε στην πρώτη της συλλογή «Αγαπημένε μου ψυχίατρε πες μου…».

Με απλές βατές λέξεις και έννοιες, παρατηρεί τη γέννηση ενός παιδιού, την παράξενη ενηλικίωσή του στον κόσμο της μοναξιάς και του φόβου:

Αυτός ο κόσμος πάντα/ μέσα στα δάκρυα και το φόβο/ θα είναι βουτηγμένος.// Το παιδί υπογράφει/ το μέλλον του.

Στην ίδια ενότητα ξεχωρίζει η σταθερά επανερχόμενη εικόνα του ακίνητου βλέμματος πάνω στο γύψινο περίγραμμα του ταβανιού:

Παράξενες μορφές από ασβέστη/ τρέχουν γύρω-γύρω στο ταβάνι

ή αλλού:

Είμαι εδώ δίπλα σας/ ένα βουβό στοιχείο/ μια ακίνητη μορφή/ μέσα σε πλαίσιο/ το γύψινο σχέδιο στο ταβάνι,

στίχοι που μπορούν να διαβαστούν παράλληλα με το «Εμβατήριο πένθιμο και κατακόρυφο» του Καρυωτάκη:

Στο ταβάνι βλέπω τους γύψους./ Mαίανδροι στο χορό τους με τραβάνε./ H ευτυχία μου, σκέπτομαι, θά ’ναι ζήτημα ύψους.// Α! πρέπει τώρα να φορέσω/ τ’ ωραίο εκείνο γύψινο στεφάνι./ Έτσι, με πλαίσιο γύρω το ταβάνι,/ πολύ θ’ αρέσω.

Στην επόμενη ενότητα Των μεγάλων η ποιήτρια διεκτραγωδεί τον πάταγο του χρόνου/ που τα σάρωνε όλα για να μείνουν αδειανά τώρα τα χέρια και η μνήμη βαριά.

Η ευτυχία μου έχει μια ποιότητα πόνου/ Ταξιδεύω στην κόψη του ξυραφιού/ και φτάνω κομματιασμένη στον παράδεισο, γράφει στην τρίτη ενότητα η ποιήτρια, για να περάσει στο επόμενο συνδετικό που διατρέχει όλο το βιβλίο της, στο αίσθημα της μοναξιάς –παντού και πάντα κυρίαρχο. Η μοναξιά είναι απαλή/ σαν χάδι αγαπημένου,/ είναι ευγενική διακριτική./ Σε κάθε κάμαρη/ σε υποδέχεται σεμνά/ έτοιμη πάντα/ να υπηρετήσει τις επιθυμίες σου.// Η μοναξιά […] είναι μια σκλάβα υποταχτική. […] Θέλει τόσο πολύ να σε υπακούσει/ να σε κάνει να την ερωτευτείς.

Τέλος στην τελευταία ενότητα Του χρόνου η ποιήτρια εστιάζει στην ώρα του απολογισμού: Προσευχήσου/ να είναι εύκολο/ το Τέλος, -το πέρας του ανέμελου καλοκαιριού, μέσα από την όμορφη αναλογία που εφευρίσκει η ποιήτρια με το σταμάτημα των ήχων απ’ τα τζιτζίκια, το ξεθώριασμα του πολύχρωμου κόσμου, την επίπονη κι επίμονη αναζήτηση των αναμνήσεων.
Και ο καιρός/ λες και αφηνίασε τελευταία,/ τρέχει σαν άλογο ιπποδρόμου/ προς το τέρμα,/ με τίποτα δεν συγκρατείται πια.

Η Καίτη Βασιλάκου σπούδασε Ιστορία και Αρχαιολογία στο Πανεπιστήμιο
Αθηνών και δίδαξε ως φιλόλογος στη Μέση Εκπαίδευση. Mέχρι σήμερα έχουν κυκλοφορήσει πέντε βιβλία της που περιλαμβάνουν ποιήματα, διηγήματα και μια νουβέλα.

*Από τη σελίδα της ποιήτριας Χλόης Κουτσουμπέλη στο facebook.

Θὰ προσπαθήσω νὰ δώσω τὸ σχῆμα μου
ὅπως συντρίβεται σὲ δυὸ λιθάρια
θὰ σκεφτῶ ὑπόχρεος ἀπέναντί σου
θὰ στήσω τὴ φοβερὴ ὀμπρέλα μου
μὲ τὶς μπαλένες ἀπ᾿ τὸ πρόσωπό μου
μαύρη ὑγρὴ ἀκατανόητη
ἀπ᾿ τὸν καιρὸ ποὺ ἤτανε ἀσπίδα
ποὺ ἦταν ταπεινὸ κυκλάμινο
καὶ μιὰ ρομφαία.

Θέλω νὰ μιλήσω ἁπλὰ γιὰ τὴν ἀγάπη
τῶν ἀνθρώπων
καὶ παρεμβαίνουν οἱ θύελλες
παρεμβαίνει τὸ πλῆθος
τὸ στῆθος μου
τὸ τρομερὸ ἡφαίστειο ποὺ λειτουργεῖ
κάτ᾿ ἀπὸ πέτρες.
Τὰ φριχτὰ ἐρωτήματα παραμένουν ἐπίμονα
μαῦρα ὑγρὰ ἀκατανόητα
παραμένουν ἐπίσημα
σὰν σαρτεβάλια.
Ὅσο ἀπ᾿ τὶς μικρὲς καλύβες νὰ γελοῦν
ὅσοι οἱ χωρικοὶ νὰ μπαίνουν στὰ ἐργοστάσια
ὁ πύργος μας καίγεται
θ᾿ ἀφήσουν ἐποχὴ οἱ ἔνδοξες μέρες
ὅλα τ᾿ ἀπόκρυφα χειρόγραφα θὰ ἐπιστραφοῦν
ἀπὸ σοφοὺς καὶ μάντεις.

Μετὰ τὸ θέμα μας χάθηκε.
Δὲν ἔχομε τίποτα νὰ σᾶς ποῦμε
ἔτσι ποὺ ὅλα προδοθήκανε
ἔτσι ποὺ ὅλα λύσαν τοὺς ἁρμοὺς
ἀπὸ πίστη σὲ πίστη
ἀπὸ ὑπόγειο σὲ ὑπόγειο
ἀπὸ πρόσωπο σὲ πρόσωπο
δὲν ἔχομε τίποτα νὰ σᾶς ποῦμε.

Βαθιὰ στὶς ρίζες τοῦ δέντρου σας
μαζὶ μὲ τοὺς τυφλοπόντικες
μαζί με τοὺς καταποντισμένους πίθηκους
σὲ σκοτεινοὺς ὑποχθόνιους κρότους
ἀσθμαίνοντας μετατοπίζομαι
-ἀνακατωμένοι οἱ βρόγχοι-
βαθιὰ στὰ ξερὰ λιβάδια σας πέφτει καινούργια
ἀθόρυβη βροχὴ
ὅπου συντρίβει
ὅπου ἀνθίζει τὰ χέρια μας ἀπ᾿ τὶς δικές σας
πληγές
ὅπου γεμίζουν τ᾿ ἄδειά μας σταμνιὰ
κερὶ καὶ μέλι.

Κάποτε θ᾿ ἀνεβοῦμε καθὼς προζύμι
ὁ σιδερένιος κλοιὸς θὰ ραγιστεῖ
τὰ ὄρη σας ὅπως πυκνὰ σύννεφα θὰ χωριστοῦν
οἱ κόσμοι θὰ τρίξουν
στὶς ἔντρομες αἴθουσες οἱ ρήτορες θὰ
σωπάσουν
καὶ θ᾿ ἀκουστεῖ ἡ φωνή μου:
«Οἱ νέοι πρίγκιπες μὲ σάλπιγγες καὶ νέες
στολὲς
οἱ νέοι συμβουλάτορες οἱ νέοι παπάδες
οἱ πρόεδροι καὶ τὰ συμβούλια καὶ οἱ ἐπιτροπὲς
ὅλοι οἱ μάγοι προφεσόροι…»

Περιμένετε αὐτὴ τὴ φωνή.
Ἔτσι θ᾿ ἀρχίζει.

*Απὸ τὴ συλλογὴ «Κατὰ Σαδδουκαίων».

Η γαρουφαλλιά σάρκα σας
Ακόμα τρέφει νηστικά πουλιά
Και γι’ αυτό καίει φωτιά

Τραγουδήστε σιγά-σιγά εσείς γέροι
Στο μεταμορφωμένο άνεμο
Κι άστε τον ήλιο να θρυμματιστεί
Ανάμεσα στα δάχτυλα

Ο γαλάζιος φτερωτός ύπνος
Έχει νεκρικά δόντια
Και τη φωνή του ασβέστη

*Από τη συλλογή “Ονειροχλόη”, εκδ. Στιγμή 2002. Μετάφραση: Δημήτρης Παπαδίτσας.

Μεροκάματα σεληνόφωτος
καταργώ
με το ’να μου χέρι
 
αγνοώ τα εμβατήρια
της νεκρής γλώσσας
κατατάσσομαι εθελοντής
στη στρατιά των
αγέννητων.
 
Αποζητώ
το όν
που δεν μπορεί
να μιλήσει.

*Το ποίημα και η εικόνα της ανάρτησης αναδημοσιεύονται από τον λαθρομετανάστη στη διεύθυνση http://lathrometanastis.wordpress.com/

Στον Γεράσιμο Δενδρινό

Η άμμος σηκώνεται πάλι,
όπως το χέρι να κρύψει το πρόσωπο,
αργά στην αρχή
-η συντριβή διστάζει –
με δύναμη μετά και φούρια
να γίνει το πυκνό σεντόνι του πανικού
αδιαπέραστο από το νικημένο βλέμμα.
Σημάδι αλλαξοκαιριάς ή νέμεση του Νείλου;
Ναι, στο δρόμο του ο βήχας ό, τι κι αν βρει θα πνίξει.
Σκόνη καθεστώς.

Έπεται, σχεδόν πάντα, η έξαψη
η επιβίωσή μας μέσα στην ορμή μιας φύσης
ανώτερης του θανάτου.
Βλέπουμε πάλι τον κόσμο.
Επέτειος εικόνων που άντεξαν.
Ένα ποτήρι καθαρό νερό
η ανανέωση των προσδοκιών
για ένα μεγαλύτερο κι ευκολότερο
κέρδος.

Into the silence of the sun
Risen in dust the rose is gone,
The blood that burned along the briar
Branches invisibly on the air.
Flame into flame’s petal
Her grief extends our grief,
Over the ashy heat-ways
A green glance from a leaf
Shivers the settled trees.
A child walks in her grace
The light glows on his face,
Where the great rose has burned away
Within the terrible silence of the day.

—

Στη μνήμη της M.L.B.

Μέσα στη σιωπή του ήλιου
Το τριαντάφυλλο που μεγάλωσε μέσ’ τη σκόνη έχει φύγει,
Το αίμα που φλεγόταν στα ρείκια
Κλαδιά αόρατα στον αέρα.
Φλόγα μέσα στο πέταλο της φλόγας
Η θλίψη της επεκτείνει τη δική μας,
Πάνω από τις θερμές διόδους της στάχτης
Μια πράσινη ματιά από ένα φύλλο
Κάνει να ριγούν τα βουλιαγμένα δέντρα.
Ένα παιδί περπατάει στη χάρη της,
Το φως λάμπει στο πρόσωπό του,
Όπου το μεγάλο ρόδο έχει καεί
Στην τρομερή σιωπή της ημέρας.

*Μετάφραση: Δημήτρης Τρωαδίτης

**Το ποίημα αυτό είναι αφιερωμένο στην αναρχική Marie Louise Berneri (1918-1949) – εξ ου και M.L.B. στον τίτλο του ποιήματος. Η Marie Louise Berneri ήταν κόρη του ονομαστού Ιταλού αναρχικού Camillo Berneri, ο οποίος δολοφονήθηκε από τους σταλινικούς στη Βαρκελώνη στα γεγονότα του Μάη του 1937. Το 1926 εξαιτίας της ανόδου του φασιστικού καθεστώτος Μουσολίνι και της τρομοκρατίας, η οικογένεια Berneri εγκαταστάθηκε στο Παρίσι. Από το 1937 η Marie Louise έζησε στο Λονδίνο. Έγραψε πολλά κείμενα και βιβλία για την Ισπανική και τη Ρωσική Επανάσταση, το Β’ Παγκόσμιο Πολεμο και γενικά για την κοινωνική επανάσταση, όλα με βάση την αναρχική κοσμοθεώρηση. Ωστόσο, το έργο με το οποίο είναι γνωστή ακόμα και μέχρι σήμερα είναι το ογκώδες και πολύ αξιόλογο “Περιήγηση στην Ουτοπία” (ελληνική έκδοση “Νησίδες” 1999, σε μετάφραση Βασίλη Τομανά).

***Ο Louis Adeane (το πραγματικό όνομα του οποίου ήταν Donald Potter – αδελφός του αναρχικού ποιητή και σχεδιαστή, Norman Potter) ήταν Άγγλος ποιητής και συγγραφέας, ο οποίος συμμετείχε σε ομάδες και κινήσεις αναρχικών και ειρηνιστών συγγραφέων. Τα ποιήματά του έχουν δημοσιευτεί σε πάμπολλες ανθολογίες της Νέας Βρετανικής Ποίησης. Έγραψε, επίσης, άρθρα για τον αναρχισμό και τον Herbert Read. Το 1946 δημοσίευσε την ποιητική συλλογή “The Night Loves Us” (“Η Νύχτα Μας Αγαπάει”).