SENSUALITY IN MANOLIS’ POETRY COMPARED TO CAVAFY AND YANNIS RITSOS

As history teaches us, the contrast between life and art has made it easy to think of Cavafy in the abstract, as an artist whose work exists free from tradition and attachment to a specific moment in time. This trend has been prompted by the two elements of his poetry for which he is most famous: his surprisingly contemporary theme (one of his themes, at least), and his attractive and direct style.

Certainly there have always been many readers who appreciate the so-called historical poems, situated in magical places of the Mediterranean during times that have been long dead and acrimonious with sociable irony and a certain tired stoicism. (“Ithaca gave you the beautiful journey, / without her you would not have put in the passage. / But now she has nothing to give you,” he writes in what may…

Συνεκδοχή, Μεταξουργείο

[…] η ψυχή, το μάτι, και το χέρι,
έρχονται τώρα σε μια σύνδεση
— Βάλτερ Μπένγιαμιν

Μόλο που γίνομαι άπιαστος
(γίνομαι το άπιαστο),
βλέπω εκείνη την πόρτα.
Ξέρω πώς θα ανοίξει, ξέρω
πώς θα κλείσει.
Βλέπω ό,τι την περιβάλλει,
κάθε λεπτομέρεια, όλη τη
διαδρομή μέχρι εκεί και τα
πάντα από πίσω της που έχω
αφήσει.
Εγώ μπορώ να φύγω, αλλά τα
μάτια μου δε με ακολουθούν.
Πού πρέπει άραγε να κοιτάξουν
για να μη προδοθούν και πώς
να τα μεταπείσω, όταν το μόνο
που θέλουν είναι να κάνουν
ακριβώς αυτό.
Και τώρα θα ανοίξεις πάλι σε
μένα αυτή την πόρτα.

Για να περάσει η ώρα.
Γιατί δεν περνά. Αλλά
στριφογυρνά στο ίδιο σημείο –
μόλις δύο. Τ’ οξυγόνο στη μάσκα σου βράζει
κι σε βάζει σε ύπνο βαθύ. Εκεί,
μπορεί κι εσύ να λύνεις σταυρόλεξα,
σουντόκου, αρτικόλεξα.
Μπορεί να έγινες μωρό, αμέριμνος
στης μάνας σου το στήθος. Ίσως.
Ίσως, πάλι, με τα μαλλιά σου μαύρα κι πυκνά,
να σχεδιάζεις (στωικά) το μέλλον σου,
ξανά. Θα ’μασταν μέρος του άραγε;
Θα ’μουν τώρα, εδώ, να διεκδικώ
το τρία οριζοντίως και τη σκέψη σου;
Δεν ξέρω. Κι μεταθέτω
το ερώτημα αλλού: ουσιαστικό θηλυκό,
πέντε γράμματα, “… είναι ο μόνος τρόπος” –
ο μόνος μας κοινός μας τόπος, θα ’λεγες.
Κι ίσως, γι’ αυτό, να διάλεγες
πάλι εμάς.
Κι η ώρα παραμένει εκεί,
ανήμπορη κι αυτιστική,
τώρα σχεδόν δυο μισή.

Συναστρίες

στην λογοτεχνική συντροφιά
εκείνων των ημερών

Θα τους λέγατε χαρούμενη συντροφιά
ίσως και να τους λέγατε λιγάκι βαρεμένους
(απ’ τον αέρα του βουνού;)
Σίγουρα μοιάζανε τύποι ιδιόρρυθμοι
Αντί για βότσαλα
λέξεις κλωθογυρνούν στο στόμα τους
να καθαρίσει ο ήχος
κι ατόφιο να προβάλλει
το βουητό των ρυακιών
το θρόισμα των φύλλων
το φτεροκόπημα απ’ των πουλιών το ξάφνιασμα

Ο καθένας τους κουβαλά και μιαν έρημο
μια γραφίδα ακατέργαστα όνειρα
κι έναν δρόμο με υπόγειες χαράξεις
Όλοι μαζί συνθέτουν τη στιγμιαία όαση
και πλημμυρίζει πράσινο αλλότροπο
ζεστό γαλάζιο ρέον φως

Εκρήξεις γέλιου
στα ποτήρια που υψώνονται
Ο πύργος δραπετεύει απ’ τη σκακιέρα
Ο φιλόσοφος επιμένει κυνικός
Η βασίλισσα πετά το διάδημα καθώς
το βουνό ολισθαίνει στη θάλασσα
Οι καλεσμένοι –επίτηδες– αφήνουν αιωρούμενα
μικρά ψήγματα ψυχής
υπόμνηση στο γυρισμό Κενταύρων κι Αμαζόνων

Στο Πήλιο
Ιούλιος του δυο χιλιάδες έντεκα
κάτι ανερμήνευτο συνέβη
Ίσως –καταπώς λέν’ οι αλχημιστές–
ήρθαν σε σύζευξη τ’…

Aldo Ciccolini plays Claude Debussy‘s Arabesque 1

[Ενότητα Πρώτα ποιήματα (1941)]

Arabesques

μνήμη Claude Debussy

Ανοιγμένοι κάλυκες
Λευκοί

Ο ύπνος των παιδιών στολίζεται
Γαλανές πεταλούδες

Μες στην τολύπη των ονείρων
Η μακρινή ανταύγεια των ουρανών

Το αίμα της καταιγίδας
Πίσω απ’ τα τζάμια

Όταν εισδύει
Το μυστικό λυκόφως

Στο ανθισμένο παράθυρο
Λικνίζεται
Το φέγγος μιας κόρης

Μελωδικό ηλιοτρόπιο

*

Aldo Ciccolini plays Claude Debussy‘s Arabesque 2

Το αναβρυτήριο
Μιας γυάλινης φωνής

Τα μελαγχολικά παράθυρα

Και οι βελόνες
Της τελευταίας αναλαμπής

Οι αχτίδες γέρνουν
Μες στ’ ανθογυάλια

Ήχοι χλωμοί
Ανεπαίσθητοι
Μας αποχαιρετούν

Ένα χαμόγελο
Που κρύβεται μες σ’ ένα ρόδο

Ο ουρανός όταν κλείνει
Τα βλέφαρά του

Από τη συγκεντρωτική έκδοση Τάκης Βαρβιτσιώτης, Ποιήματα 1941-2002 (2003)

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Τάκης Βαρβιτσιώτης

Παράθυρο κλειστό

το πρόσωπό σου

και οι ρυτίδες,

που το μέτωπό σου χάραζαν

γρίλλιες μισανοιγμένες.

Έσκυψα τάχα

για να πάρω ένα φιλί

κι είδα το λογισμό σου

έναστρο ουρανό.

ΑΡΓΥΡΗΣ ΧΙΟΝΗΣ

ΠΕΝΤΕ ΟΝΕΙΡΑ ( ΑΠΟΠΕΙΡΕΣ ΦΩΤΟΣ 1966)

Με λένε Αλίκη και είμαι καλά.
Κάθε πρωί ξυπνώ με χαρά,
παίρνω μία ασπιρίνη
για το αφόρητο ράγισμα
που μου χωρίζει το κρανίο σε ημισφαίρια.
(Το άλλο όνομά μου είναι Χάμπτυ Ντάμπτυ
και όλοι οι άνθρωποι του βασιλιά
παλεύουν να με συναρμολογήσουν
από εκείνο το φοβερό πέσιμο απ’ τον φράχτη)
μένω μουγκή για χρόνια,
τα σαράντα αδέλφια μου νεκρά.
Με τσουκνίδες τους έπλεξα πουκάμισα
για να μην μεταμορφώνονται
τις νύχτες σε κηλίδες.

Ω ΣΕ ΠΟΙΑΝ ΑΝΟΙΞΗ

Ω σε ποιάν άνοιξη

ποιό τραγούδι χιονισμένο

ανοίγει τα μεγάλα μάτια του

πουλιά με γαλάζια μαύρα φτερά

μια λάμψη από παγωνιά

                       αθάνατη

γιαλιστερή σα μαχαίρι

ω απέραντα παιδικά μου

                             χρόνια

ω απέραντή μου τώρα

με αίμα

νεότητα

ΜΙΛΤΟΣ ΣΑΧΤΟΥΡΗΣ

ΣΦΡΑΓΙΔΑ

Ή

Η ΟΓΔΟΗ ΣΕΛΗΝΗ

1964

–

ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΞΗ

Ο ήλιος είναι πράσινος

τα δέντρα καίνε

περιμένουνε τα χελιδόνια

οι σιδερένιες μας χελιδονοφωλιές

δε μας γελάνε πια με τα λουλούδια

μας στοίχισαν τα χέρια και τα πόδια μας

τώρα τα χέρια και τα πόδια μας

κρέμονται στα δέντρα.

ΜΙΛΤΟΣ ΣΑΧΤΟΥΡΗΣ

ΤΑ ΣΤΙΓΜΑΤΑ 1962

Ανοχή

Σπασμένη μοιάζει η ραχοκοκαλιά
των ονείρων μου
καθώς τ’ αστέρια παλεύουν
να στολίσουν με αισιοδοξία
το κέντημα του αύριο.
Θυμάμαι είχα γεννηθεί
υγιές παιδί
με νου χορτάτο από ταξίδια
και ψυχή εύκολη στο «πλανάσθαι».
Μα κάπου ίσως χτύπησα
κι η μνήμη φύλαξε
την αίσθηση του πόνου.
Το σώμα κράτησε το σημάδι
κείνης της συνάντησης.
Έπαψα να πιστεύω στις σεισμικές δονήσεις.
Και απ’ όνειρα κράτησα
τα μόνα ανεχτά,
τα περιτυλίγματα της μετριότητας.

Από τη συλλογή Βερντάντι (2013) της Ευτέρπης Κωσταρέλη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Ευτέρπη Κωσταρέλη