Je suis allé au marché aux oiseaux
Et j’ai acheté des oiseaux
Pour toi
Mon amour
Je suis allé au marché aux fleurs
Et j’ai acheté des fleurs
Pour toi
Mon amour
Je suis allé au marché à la ferraille
Et j’ai acheté des chaînes
De lourdes chaînes
Pour toi
Mon amour
Et je suis allé au marché aux esclaves
Et je t’ai cherchée
Mais je ne t’ai pas trouvée
Mon amour

Jacques Prévert.

(Extrait de “Paroles” 1945

Από τη βαθιά φωνή του ημερολογίου
σου
η κάθε αλήθεια
ένας ακόμη άνθρωπος που φεύγει
είτε το θέλησες είτε όχι
βρίσκεις τον τρόπο το αντίο
να σου μοιάζει ολοένα και περισσότερο
να γλυτώνει τον ίσκιο από το κορμί
με όλα τα δάχτυλα
να δείχνουν τον ήλιο
τον μόνο πραγματικό θάνατο
που αξίζει
να ζήσεις και να αγαπήσεις.
Ο επόμενος αποχαιρετισμός
θα είναι πάντα ο καλύτερος.

Μπλεζ Σαντράρ
Σκότωσα

Στο «J’ai tué», ο Σαντράρ εξιστορεί μια όψη της ποίησης, πιθανόν τη δυσμενέστερη μα ταυτοχρόνως αγλαή. Λέξη προς λέξη όλα όσα συνέβησαν στο μέτωπο. Το κείμενο επιβεβαιώνει τον εξευτελισμό, την αγριότητα και τη φρίκη του πολέμου, με τον σκοτωμό ενός Γερμανού στρατιώτη να μετατρέπεται σε νίκη της ζωής, της ελεύθερης βούλησης, δίχως ενοχή. Ο Σαντράρ απεικονίζει το αίσχος του πολέμου τόσο έντονα, τόσο περιγραφικά, που αμέσως μετά την έκδοση του κειμένου, το 1918, ένας αρθρογράφος τον αποκάλεσε βάρβαρο και αμφισβήτησε τη λογοτεχνική φύση και αξία του κειμένου.

Ο ποιητής δεν δημιουργεί πολέμους, δεν τους χρειάζεται, δεν τους επικαλείται, μολαταύτα καλείται να τους αντιμετωπίσει, ώστε να παραμείνει ζωντανός, ώστε να διασώσει την ποίηση της ζωής. Αφού η, λεγόμενη, πασιφιστική τοποθέτηση που ωθεί στην άρνηση της αντιμετώπισης ενός τόσο κρίσιμου και τρομακτικού γεγονότος, εν ολίγοις νίπτει τας χείρας, ή έστω, συντηρεί την ευτράπελη πραγματικότητα του ποντικού που τρέχει εγκλωβισμένος…

Κανείς δεν μπορεί ακόμη
Να αντιληφθεί
Πως οι λέξεις αυτές
Κι αυτές οι εικόνες
Κι αυτή η γεύση κι η μυρωδιά
Αποτελούν αυτό που κάποτε ίσως
Ονομαστεί ζωή.
Τουλάχιστον έτσι παραμένουμε
Σχετικά ευτυχισμένοι.

Επιμέλεια: Κατερίνα Ηλιοπούλου

Οι σκιές μας προσπερνούν

Μία μέρα θα συναντηθούμε
σαν ένα χάρτινο καραβάκι μ’ ένα
καρπούζι που κρυώνει στο ποτάμι.
Το σκίρτημα του κόσμου θα
γίνει δικό μας. Με τις παλάμες μας
θα σκοτεινιάσουμε τον ήλιο και θα πλησιάσουμε
ο ένας τον άλλο κρατώντας φανάρια.

Μια μέρα ο άνεμος δεν
θ’ αλλάξει την πορεία του.
Η σημύδα θα σκορπίσει φύλλα
στο κατώφλι πάνω στα παπούτσια μας.
Οι λύκοι θα κυνηγήσουν
την αθωότητά μας.
Οι πεταλούδες θ’ αφήσουν
στα μάγουλά μας την άχνη τους.

Κάθε πρωί μια γριά
θα μιλάει για μας στην αίθουσα αναμονής.
Ακόμα κι αυτό που λέω έχει
ξαναειπωθεί: περιμένουμε τον άνεμο
σαν δύο σημαίες σε συνοριακή διάβαση.

Μια μέρα όλες οι σκιές
θα μας προσπεράσουν.

Εσπερινός

Το φεγγάρι ανατέλλει.

Μυστικές πηγές,
απορροφημένες, γδύνονται∙
μια ιτιά πλέει στον κόλπο τους∙
ένα αηδόνι ακούει
ανάμεσα σε πούπουλα από όνειρα
παλμούς από σκιές.

Θωπεύει η νύχτα,
στεφανωμένη απ’ τις φωλιές,
ευαίσθητους, εύτακτους πύργους∙
η δροσιά βαίνει λεπτή,
γλειμμένη απ’ τα λουλούδια,
σκορπίζοντας ανάσες,
συριγμούς, ψίθυρους, φωνές …

Ω νύχτα ακριβής, σεμνή,
ευθεία, λιτή, γλυφή!
Ο ύπνος κρατά τα φεγγάρια σου
ειδυλλιακά σε κύλικες
σμιλεμένες από έναν άγγελο.

Νύχτα ήταν

και λαλούσαν τα κοκόρια

καρφωμένα γύρω γύρω

σ’ ένα φεγγάρι

από μπαμπάκι φωσφορικό.

όλοι προσμέναν το θαύμα

γιατί κάποιο θαύμα

θα γινόταν απόψε

στην καρδιά του βιολιού

Όμως κι οι τρεις κοπέλες

ήρθαν μαυροντυμένες

κρατώντας την άδεια θήκη του βιολιού

Κλαίγαν και λέγαν

πως κανένα θαύμα

τώρα πια δεν γίνεται

στον ουρανό.

ΜΙΛΤΟΣ ΣΑΧΤΟΥΡΗΣ

ΠΑΡΑΛΟΓΑΙΣ 1948

Το ξανθό κεφάλι της

τα ξεβαμμένα χείλια της

η σιωπή της

και λίγο σάλιο που έτρεχε

από το άστρο

το σφύριγμα

το άγριο άστρο που ανοιγόκλεινε

το μάτι του

κι έβλεπε τον Ουρανό

κι έλεγε:

Θα τόνε κάψω!

ΜΙΛΤΟΣ ΣΑΧΤΟΥΡΗΣ

ΠΑΡΑΛΟΓΑΙΣ 1948

O Franz Kafka, 3 Ιουλίου 1883 – 3 Ιουνίου 1924, ήταν ένας από τους πιο σημαντικούς λογοτέχνες του 20ού αιώνα. Γερμανόφωνος και εβραϊκής καταγωγής, έζησε στη σημερινή Τσεχία και έγραψε όλα τα βιβλία του στη γερμανική γλώσσα. Τα χρόνια που ακολούθησαν το θάνατό του, εδραιώθηκε η θέση του στην παγκόσμια λογοτεχνία, χαρακτηρίστηκε ως ο σπουδαιότερος μοντερνιστής γερμανόφωνος πεζογράφος και το έργο του έχει αναλυθεί εκτενώς. Ανάμεσα στα σημαντικότερα έργα του περιλαμβάνονται η νουβέλα Η Μεταμόρφωση (1915) και τα μυθιστορήματα Η Δίκη (1925), Ο Πύργος (1926) και Αμερική (1927).

Μαγεμένος αλλά και ταυτόχρονα παθιασμένος από την Πράγα, αναζητώντας μια Γη της Επαγγελίας και εξόριστος στο Βερολίνο, δειλός αρραβωνιαστικός και αμετανόητος γόης, ολοκληρωμένος αθλητής, υποχόνδριος και χορτοφάγος, άθρησκος εβραίος, σοσιαλιστής και παθιασμένος με την κουλτούρα Γίντις (Yidish), πιστός σε στέρεες φιλίες και μοναχικός, ερωτευμένος με τη ζωή και στοιχειωμένος από τον θάνατο ο Φρανς Κάφκα (1883-1924) αποτέλεσε ένα μυστήριο για τον…