Κατερίνα Ζησάκη, από το ““χωρίς εαυτό”

ΙΧ

Desire itself is m movement
Not in itself desirable
T.S. ELLIOT, Burnt Norton

ακούμε την καμπάνα της παραίτησης

ο θάνατος σημαίνει τρεις φορές θάνατο
αν τον γράψεις: κ α μ ί α

η λογική ολόκληρη θα φέρει τέλος
το σκίρτημα είναι υπόθεση στήθους

αν θέλουμε έχει καλώς
αν δεν θέλουμε πάλι έχει

η ασήμαντη διαφύλαξη της ανάμνησής μας
μάλλον οστεοφυλάκιο μέρα μου νεκροφόρα *

στο παρελθόν τρία μικρά παιδάκια
από τρία ψηλά βραχάκια έπεσαν κι έσπασαν

ακούμε το μονόλογο του μύθου
πώς πάει

παρ’ όλα αυτά απέραντη η θάλασσα
αν σου πετύχει βράχος με ορίζοντα

θέλω τη γραμμή που διαχωρίζει και ενώνει
ανεκπλήρωτα τόσο
που με μισώ

αισθάνομαι έναν κόσμο
πέρα απ’ το αλφάβητο

*

Χ

είρων
η απόστολος

ανοίγοντας πέρα-σαν τείχος ψηλό
παρα-χωρώντας όραση δωμάτιο

να σε υπάρξω
ξένο

*Από το ομώνυμο τραγούδι του συγκροτήματος Γενιά του Χάους.

**Από τη συλλογή “χωρίς εαυτό”, Εκδόσεις έρμα, Μάρτιος 2022.

συναντηθήκαμε στο τηγάνι
με τα ψάρια και τα περιστέρια

φλέβα την φλέβα φύγαμε
μακριά προς την αθωότητα

ανεβήκαμε ψηλά ως το στήθος της
κι ήπιαμε από το γάλα της

τρίζανε τα δάκρυα μας – χράτσα, χρουτς
κάτω από τις βάρκες μας

σκύψαμε και σηκώσαμε κάνα δυο
από το πλουμιστό της μάγουλο

τα ρίξαμε βαθιά μέσα στην κοιλιά μας
για παν ενδεχόμενο

ακούγαμε τον αέρα να φυσάει
μέσα από τα ψηλά γερτά βιβλία

κοιτούσαμε το παραμύθι
να παραδίνεται στα φύλλα τους

βγήκαμε έπειτα, ξανά, στην πλάτη
του αστείου και του ξεπεσμού

κοιταχτήκαμε για μια στιγμή στην ελευθερί
του πορτοκαλί απογεύματος

και τραβήξαμε για το πανεπιστήμιο
να γελάσουμε με τους νεκρούς μας φίλους

δεν θα αργούσε να αστράψει
κάτι σαν χρόνος στις παλάμες μας

*Από εδώ: https://enaetsi.wordpress.com/2025/04/04/8626/#like-8626

Poems are made by fools like me
but only God can make a tree
(Joyce Kilmer, 1886-1918)

Αυτό το δέντρο δεν έχει τίποτα να κρύψει πια
Γυμνά κλωνιά νεκρά άκαμπτα μέλη απομεινάρια
Από αετοφωλιές κούφιο κορμί παλιό ενδιαίτημα
Αγριμιών ρίζες κυρτές ξασπρισμένες από ενέδρες
Ερπετών και το ανήλεο σφυροκόπημα της μπόρας
Αυτό το δέντρο στην ανάσα του γκρεμού απο-
γειώνεται μπαίνει στην τροχιά των ονείρων
Εξουσιάζοντας την περιοχή όπου φέγγουν τα δάχτυλα
Σου στο σκοτάδι καθώς χτυπάνε τα πλήκτρα της
Νύχτας κι είναι τρελλό πέταγμα πουλιών αυτή η
Λαχτάρα – καθώς κυματίζει μέσα μου ξυπνώντας
Ξεχασμένους παιάνες ανακαλώντας μνήμες από
Χαμένες μάχες – να μη σε χάσω.

*Από τη συλλογή «Τα λαβωμένα», 1996, (ενότητα «Τα λαβωμένα 2»), Εκδόσεις Έρασμος, Απρίλιος 1996.

Το ποίημα αυτό συνομιλεί με αυτό που ακολουθεί η μετάφραση του οποίου ανήκει στον Τάσο Πορφύρη:

Joyce Kilmer, Δέντρα

Νομίζω δεν θα νιώσω ποτέ
Ένα ποίημα όπως ένα δέντρο.

Ένα δέντρο που το πεινασμένο στόμα του
Βυζαίνει τον ανθισμένο κόρφο της γης
Ένα δέντρο που ατενίζει τον Θεό όλη μέρα
Κι υψώνει τα φυλλωμένα χέρια του σε προσευχή.
Ένα δέντρο που το θέρος φορά στραβά
Μια φωλιά τσιχλογέρακα στα μαλλιά του.

Με ξαπλωμένο το στήθος στο χιόνι
Και τη βροχή τη σιγανή αργά να το λιώνει.

Ο Θεός μονάχα μπορεί να φτιάξει δέντρα
Ποιήματα φτιάχνουν οι τρελοί σαν εμένα.

*Από το βιβλίο «Τάσος Πορφύρης – Στέφανος Ροζάνης Μεταφράζοντας», Εκδόσεις ΠΑΝΟΠΤΙΚόΝ, Μάρτιος 2022.

on a mid-September morn
fording a stream
barefoot, pants rolled up,
holding boots, pack on,
sunshine, ice in the shallows,
northern Rockies.
Rustle and shimmer of icy creek waters
stones turn underfoot, small and hard as toes
cold nose dripping
singing inside
creek music, heart music,
smell of sun on gravel.
I pledge allegiance
I pledge allegiance to the soil
of Turtle Island,
and to the beings who thereon dwell
one ecosystem
in diversity
under the sun
With joyful interpenetration for all.

Για όλους

Αχ, να είσαι ζωντανός
ένα πρωινό στα μέσα του Σεπτέμβρη
να διασχίζεις ένα ρυάκι
ξυπόλητος, με το παντελόνι σηκωμένο,
κρατώντας τις μπότες, με το σακίδιο,
ηλιοφάνεια, πάγος στα ρηχά,
βόρεια Βραχώδη Όρη.
Το θρόισμα και η λάμψη των παγωμένων νερών
του ρυακιού
οι πέτρες γυρίζουν κάτω από τα πόδια,
μικρές και σκληρές σαν δάχτυλα των ποδιών
κρύα μύτη που στάζει
τραγουδώντας μέσα μου
μουσική του ρυακιού, μουσική της καρδιάς,
μυρωδιά του ήλιου στο χαλίκι.
Ορκίζομαι πίστη
Ορκίζομαι πίστη στο χώμα
του Νησιού Turtle,
και στα όντα που κατοικούν εκεί
ένα οικοσύστημα
στην ποικιλομορφία
κάτω από τον ήλιο
Με χαρούμενη αλληλοδιείσδυση για όλους.

*Απόδοση: Δημήτρης Τρωαδίτης.

Αναγέννηση

Λουλούδια άρχισαν να ανθίζουν στο μικρό χωριό μας,
το πρωί που έφτασε εκείνος – εκείνο το λευκό περιστέρι.
Αγαλλιασμένοι, γελάσαμε.
Κι οι καρδιές μας πλημμύρισαν αγάπη.

Αθήνα, 28 Ιανουαρίου 2008

*

Πόλεμος

Τα φαγωμένα νύχια (της) γδέρνουν το κρανίο,
ευλαβικά αποξέουν δέρμα τραχύ. Αίμα
Κυλά, σαν σκάγια σε χειμωνιάτικο νερό.

καθώς η μέρα γερνά, τα απόβλητά της ταξιδεύουν
στον ποταμό,
ευφραίνοντας διψασμένα χείλη ενός ξεχασμένου χωριού,
όχι μακριά πολύ από το λιόδεντρο όπου στέκεται εκείνη.

Κολωνάκι, Αθήνα, Μάρτιος 2008.

*

Πίστη

Κλάματα νηπίου αντηχούν εν μέσω των κλιτών,
σταγόνες ύδατος αγιασμένου κελαρύζουν
εν μέσω εμβαπτίσεων,
ανοίκεια χέρι το νήπιο υποστηρίζουν,
πλατσούρισμα ιχθύος.
Τα χέρια του ιερέα το ψαλίδι ψαχουλεύουν
για να ψαλιδίσουν τέσσερις τούφες από μαλλιά άκοπα,
σταυρωτά,
Ενώ μάρτυρες εκατό παρόντες στέκουν.

Κολωνάκι, Αθήνα, Μάρτιος 2008.

*Από τη συλλογή “Φως εκτυφλωτικό στεφανώνει την Ελπίδα, σε μια πράξη”, Εκδόσεις Γκοβόστη, 2024. Μετάφραση: Νέλλη Μπουραντάνη.

Γκουέρνικα

Έρωτα εσύ χασάπη κυβιστή μοντέρ
που διαμελίζεις
εραστές και τους ανασυνθέτει
με επιθυμητικές προτεραιότητες
κοίτα τι τέρας κουβαλώ
μες στην καρδιά μου
Μια στύση κατακόκκινη ένα μάτι
ένα τσουλούφι ένας βόγκος κι ένα χέρι
παλεύουν για την προσοχή μου
συναρμοσμένα σε μια μάζα
και αδικούν
εκείνη τη μικρή ελιά
στη δεξιά ωμοπλάτη
μονίμως έξω απ΄ την εικόνα.

*

Η ρήξη

Ο ποιητής δεν είναι από καλλιέπεια
Ούτε καμμιά ρομαντική ψυχή και λοιπά καθησυχαστικά
προσωπεία
Είναι η ρήξη, η ανεξήγητη
σπάνια βλάβη, το ελάττωμα του μηχανισμού
που αποκρύπτει η διεύθυνση

Σκίζει τη συσκευασία
μέσα από τη συσκευασία.

*Από τη συλλογή “η ρήξη δενδρίτες και άλλα ποιήματα”, Εκδόσεις Περισπωμένη, 2023.

Η άπειρη ακολουθία της φυγής ΙΙ

Ι

Κάθε φορά
έξω από τούτο το δωμάτιο
υπάρχει κάποιος
που μοιάζει να ‘μαι όπως θα ΄θελα
βγαίνω λοιπόν κι εκείνος είναι πάλι έξω
και βαδίζω διαρκώς προς ένα είδωλο
που δεν έρχεται.

Την έχω πατήσει άσχημα.
Αυτός που ψάχνω είναι μέσα.

ΙΙ

Αλλού είναι εκεί που δεν είμαι.

Να φύγω είναι απόφαση
Να φεύγω είναι το αντίθετο.

Ζω σ’ ένα σπίτι που οι προορισμοί
έρχονται για να μείνουν.

*

Αποδημίες

Ένα σμήνος πουλιά
που έχασε το δρόμο του
βρίσκεται τώρα μέσα στο κεφάλι μου·
άκου, μου λένε
αυτός ο άχρηστος άνεμος
δεν βγάζει πουθενά
έξω δεν έχει βορρά
ούτε και νότο
καλύτερα εδώ στη λιμνοθάλασσα·
ας είναι.

*Από τη συλλογή “Φυτά εσωτερικού χώρου”, Εκδόσεις Βακχικόν, 2022.

θέλω να γίνω .άνθρωπος για σένα
να αναπνέω κανονικά όταν με φιλάς
να είμαι ο κύριος της φωνής μου όταν σου μιλώ
να μπορώ να κοιμάμαι μαζί σου
να ντύνω τα μάτια μου
να μην κρυώνουν όταν δεν με κοιτάς
να είναι η καρδιά μου από αίμα και στη θέση της
να μην κοχλάζει παράνοια στ’ αυτιά

τις καμπάνες, τις καμπάνες σκέψου!

θέλω να γίνω .άνθρωπος για σένα
ναι, το θέλω πολύ

μα φοβάμαι πως αν γίνω
το φεγγάρι δεν θα είναι επικίνδυνο
κι εσύ δεν θα το αγαπάς

*

έκανε τον πεθαμένο στη θάλασσα
εγώ μακροβούτια από κάτω
ήξερε πως δεν είχα αναπνοή
κι εγώ το ήξερα
χτυπούσα το κεφάλι μου στο πιο όμορφο φέρετρο
που ήταν η πλάτη του, οι γλουτοί του, τα χέρια του

ο πεθαμένος μου δεν θα πεθάνει ποτέ

είμαι ευτυχισμένη γιατί το ξέρω
κι επειδή το ξέρω κάνω την ευτυχία μου συντρίμμια
κι επειδή το ξέρω ασελγώ επάνω της

μια μέρα θα τον σκοτώσω
μαζί και τη θάλασσα
για να μην αναπολώ τον πεθαμένο μου
που δεν θα πεθάνει ποτέ

*

είναι το βλέμμα, είναι και η απουσία του
σε κάθε περίπτωση εγώ εκτίω την ποινή του

*

ο τρελός ανακατεύεται με το πλήθος
και σαν επιθανάτια κραυγή φωνάζει
ΕΖΗΣΑ ΕΖΗΣΑ!
το πλήθος σπάει

έχει ήδη συμβεί
βγαίνω στο μπαλκόνι για να δω μόνο το αστέρι
Εξακολουθεί να του γελάει

*“Στόμα βροχερό”, Εκδόσεις Σμίλη, 2023.

Το ποίημα δεν φτιάχνεται,
εμφανίζεται·
σαν νησάκι αναδύεται που το ξεσκεπάζει σιγά-σιγά η θάλασσα.
Το ποίημα δεν λέει τίποτα απ’ όσα έχουν ήδη λεχθεί,
φωνάζει, μάλλον,
σαν τον μαχαιρωμένο που με αγριότητα ανακατεύει τα σπλάχνα του
το σίδερο.
Το ποίημα δεν τραγουδάει
ούτε μαγεύει ούτε συνεπαίρνει,
μας βουτάει απ΄ το λαιμό σαν τον Τσακ τον Αντεροβγάλτη στον ρόγχο
του συντελεσμένου εγκλήματος της μαύρης του φαντασίας.
Το ποίημα δεν εξηγεί
ούτε αιτιολογεί,
μας υποτάσσει σαν το μεθοκόπι που ξαμολύθηκε μες στ’ άγρια
μεσάνυχτα να πάει στο φουαγιέ
κάποιου μπουρδέλου.
Το ποίημα δεν φτιάχνει φως
ούτε σκοτάδι,
τυφλώνει όμως σαν τον ήλιο σαν τον κοιτάς κατάφατσα.
Το ποίημα είναι δωρεάν σαν κάτι που έτυχε
και είναι συμβιβασμός σαν έγκλημα χωρίς άλλοθι.

*Το ποίημα περιλαμβάνεται στον Α’ Τόμο της Ανθολογίας Υπερρεαλιστικών Ποιημάτων, Εκδόσεις, 24 γράμματα, 2024. Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής.