είναι που όταν είσαι κοντά κάποιος ανοίγει τα παράθυρα στο σπίτι μας και συ κάνεις πως πέφτεις κ εγώ γελάω, γελάω σαν τρελή γελάω γελάω η τρελή κι όταν είμαι τρελή ξαφνικά όλοι είναι άνθρωποι
*
-Θέλω να σε δω γυμνή -Κοίτα απ’ τη χαραμάδα -Σε βλέπω μισή -Καλύτερα μισή παρά ολόκληρη -Μισή δε σε θυμάμαι -Να με δεις ζήτησες, όχι να με θυμάσαι
*
ήσυχος σίγουρος άγια περιπέτεια η χεριά του με καλεί άγια, άγια να παραδοθώ στο πένθος του να μάθω να τ’ αγαπώ μα εγώ δεν ξέρω ν’ αγαπώ του έδωσα την κιθάρα μου και άγια, άγια περιμένω την εισβολή ήσυχη σίγουρη σχεδόν Αγία όπως μια πόρνη του μεσοπολέμου που μαθαίνει σε στρατιώτη μουσική
Ντο Ρε Μι
*
κι άφησε μέσα της το σύμφωνο που δεν μπορούσε να προφέρει μικρός
*
το μουνί μου είναι φιλόξενο προσοχή βέβαια με αρέσει να με χύνουν στα μπούτια έτσι όπως τρέχει το σπέρμα κόβει σαν παιδικό σπαθί αχ, ο μικρός μου φυγάς με ανάβει στο ανθρωποκυνηγητό
*
Κρεμάστε τη βρωμιάρα, αρνήθηκε να δώσει το μουνί της στο έθνος
*
Είναι τόσο αυθάδης που προκαλεί κάθε έγκλημα πολιτισμού. Σχεδόν μ’ ερεθίζει το κάθαρμα. Είναι το πορτοκάλι ολόκληρο. Είναι εκείνος που η πουτάνα έχει γιο. Κάντε χώρο! Όταν θα γονατίσει θέλω να βλέπει και τη σκόνη. Στην ντουλάπα μου έχει αρχαία κουζινικά, φτιάξτε μια οικογένεια και χτενίστε του τα μαλλιά. Το κάθαρμα! Με ταΐζει στο στόμα!
Ήσουν ωραίος σαν πνιγμένος Έλληνας. Το γέλιο σου ως το λαρύγγι, ανέβαινε. Ήταν πως θα σε σφίξει στην καρδιά Σαν μέγκενη ή σαν κρασί.
Μα εσύ τσουγκρίζεις το ποτήρι σου, Χορός τα χώρατά σου, κι αγορεύεις. Λες, ο ιδρώτας του προσώπου μου, κι οργώνεις το ψαρό μουστάκι σου.
Ήσουν ωραίος’ σαν πληγωμένο σπαρτό. Στα μάτια σου δυο ζώα αλάφιαζαν, τομάρια, κι όλο γάβγιζαν την οικουμένη.
Ήσουν αγέρωχος μόνο στο ποίημα. Στιχάκι αοιδών όπου μας πλάνεψαν. Όταν μας σφύραες απ’ το βουνό, ήταν για να βουτάς στην τρύπια τσέπη
την παλάμη,
να πιάνεις τον παράδεισο. Φλογέρα που σε πρόδωσε -και δεν συγχώρεσες.
Τσιγαριλίκια, αέρα στρίβεις
για να κλωθογυρίζουν κι οι μύγες του χωριού.
*
ΖΕΪΜΠΕΚΙΚΟ ΤΟΥ ΚΑΤΩ ΚΟΣΜΟΥ
[Στης σημαίας τον πάτο ένας άντρας. Σκυφτός και σκεφτικός, φουμάρει. Σηκώνει το κεφάλι-σε κοιτάζει-σκύβει πάλι, και φουμάρει.]
Μάρμαρο, στίχο μελετώ και το κορμί μου ολο πάει με τον νέο ρυθμό να κάμψει. Ολόστροφος την ομορφιά ορίζω’ θα ‘χει χαλάσει το αντηχείο του μυαλού.
Στην άσπρη φρεναπάτη των κινδυνευτών, τα σίδερα της ηλικίας μου φρένιασαν, θα πάρω μιαν ανηφόρα, θα πάρω μονοπάτια, Και ποιος γαμήλιος χορός. Δοσοληψία αφηνιάζει -δουλεμπορία των Ουρανών- Ποιο χαλινάρι. Στα γόνατά της πέφτοντας, να βρω τα σκαλοπάτια που πάν’ στη Λευτεριά, γλίστρισα σε ναρκοπέδιο αισθήματος.
Υπήρξε και χάθηκε. Υπήρξε και γι’ αυτό χάθηκε. Στην ίδια αναπότρεπτη τάξη γιατί τέτοιος είναι ο κανόνας γι’ αυτό το προκαθορισμένο παιχνίδι. Ένα τετριμμένο συμπέρασμα που δεν αξίζει τον κόπο να γραφτεί. αν δεν ήταν ένα αναμφισβήτητο γεγονός, για πάντοτε και πάντα, για ολόκληρο τον κόσμο (1), όπως υπάρχει και θα υπάρχει, ότι κάτι υπήρξε πραγματικά ωσότου χάθηκε, ακόμα ένα γεγονός ότι σήμερα δοκίμασες μια μερίδα τηγανητές πατάτες.
*Στο πρωτότυπο: “Kosmos”.
*
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ
Ένα δυνατό μελτέμι απογύμνωσε όλα τα δέντρα από φύλλα στη χθεσινή νύχτα εκτός από ένα φύλλο που αφέθηκε να λικνίζεται σόλο πάνω σ’ ένα γυμνωμένο κλαδί.
Μ’ αυτό το παράδειγμα η βία καταδείχνει ότι μάλιστα, βεβαίως – αρέσκεται κατά καιρούς στο μικρό της αστείο.
*Από το βιβλίο “Βισουάβα Σιμπόρσκα – Εδώ, Ποιήματα 2005-2009 – Μια ανθολόγηση”, εκδ. Σοκόλη, β’ έκδοση, 2021. **Μετάφραση: Βασίλης Καραβίτης.
Η νύχτα έπεσε τόσο απότομα, που δεν πρόλαβε να την αντιληφθεί το μάτι μας… Η νύχτα μπήκε μέσα μας, σβύνοντας με το χέρι ό,τι μας ανήκει. (Τόσα χρόνια αναζητήσεις και προσπάθειες), Κι υπάρχει τόσο φως. Παράπονο όχι. Αλλά απορία. Μια τεράστια απορία που προσπαθούμε να τη κρύψουμε μέσα στα χέρια μας. -και δε μπορούμε να δούμε το πρόσωπό σου- Το νιώθουμε όμως. Βρίσκεται γύρα μας. Παντού. Γιομάτο αγωνία.
*Από την ενότητα “Παρένθεση στο χρόνο”
*
ΒΡΕΧΕΙ
Βρέχει… Δέντρα, στρατιώτες, λάσπες, εμβατήρια. Στείνουν ένα μνημείο για τη Σελήνη που ξεχάστηκε μπρος σε δυό κλειστά μάτια.
-Μια αρβύλα συνθλίβει τη σύνθεση – Πόσο αλλοιώθηκαν τα χαρακτηριστικά μας. Οι ίσκιοι μας καρφωμένοι μ’ ένα μωβ λουλούδι στον τοίχο του Φλεβάρη. Πόσο αλλάξαμε! Βρέχει.
Κόρινθος, Φλεβάρης ’68
*Από την ενότητα “Πεδίο ασκήσεων”.
*
ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ
Σήμερα ειδα την παλιά μου αγάπη να βάφει τα νύχια της κόκκινα. Ανάψαμε τσιγάρο. Καθήσαμε στο κρεββάτι κοντά στο παράθυρο. Δεν είπαμε τίποτα. Δεν μπορούσαμε να πούμε τίποτα. Γιατί τα τύμπανα παίζανε ξέφρενα στους δρόμους. Γιατί οι καλύτεροι φίλοι, είναι στην ξενητειά και στο στρατό.
Πώς να μιλήσεις όταν όλοι οι στρατοί του κόσμου έχουν στραμένα τα όπλα τους πάνω σου;
Αθήνα, Καθαρή Δευτέρα ’70
*Από την ενότητα “Νυκτερινή βάρδια στα καλυκοποιεία των συνοικισμών”.
*
ΗΡΩΟ
Στον Χρήστο Σ.
Κάθησε κάτω απ’ το άγαλμα και σκεφτότανε – δηλαδή τίποτε συγκεκριμένο – αλλά σκεφτότανε. Καθώς περνούσαν οι ώρες άρχισε το σώμα του να αποκτά το χρώμα και τη σκληράδα του μπρούτζου. Τα χαράματα τέσσερεις οδοκαθαριστές μόλις τον είδαν, σάστισαν και βάλθηκαν να φωνάζουν: Θαύμα. Θαύμα… Και γύριζαν όλη την πόλη κηρύχνοντας αυτό που είδαν.
Με το σούρουπο είχε σκεπαστεί ολόκληρος από στεφάνια!
Αθήνα, Σεπτεμβρης ’70
*Από την ενότητα “Περιμετρική”.
**Όλα τα ποιήματα περιλαμβάνονται στη συλλογή “Περιμετρική”, που τυπώθηκε ιδιωτικά τον Νοέμβρη του 1970 στην Αθήνα. Διατηρείται η ορθογραφία αλλά όχι το πολυτονικό σύστημα.
Ο Ούγκο Μορίς Ζουλιέν Κλάους, όπως είναι το πλήρες όνομα του Φλαμανδού συγγραφέα, δεν είναι από τους δημιουργούς που θα τον ήθελε μια χώρα, μέλος μάλιστα τής Ευρωπαϊκής Ενωσης, όπως είναι το Βέλγιο. Ο λόγος του είναι μια μπουνιά στο στομάχι της Ευρώπης, καθώς δηλώνει αναρχικός, εξ ου και απεχθάνεται τα κοινοβούλια. Πολυτάλαντος, μοιράζει το ταλέντο του στην ποίηση, την πεζογραφία, τη ζωγραφική, τον κινηματογράφο, το θέατρο.
Γεννημένος στην Μπριζ, στις 5 Απριλίου 1929, τα πρώτα χρόνια εργάστηκε ως δημοσιογράφος στο Παρίσι, έως ότου στραφεί στη συγγραφή, επηρεασμένος από τον υπερρεαλισμό. Χαρακτηριστικά του έργου του, η ειρωνεία, το παράλογο, η ανατροπή των καταστάσεων, η κριτική ματιά στη σύγχρονη – υποκριτική – φλαμανδική κοινωνία. Δεξιοτέχνης της γλώσσας, φέρνει τα πάνω-κάτω στη γραμματική και τη σύνταξη, υπηρετώντας το στιγμιαίο της γραφής, για να δηλώσει την αξία της κάθε ανθρώπινης στιγμής.
Αν και είναι βραβευμένος με το Ευρωπαϊκό Αριστείο 1998 για το μυθιστόρημά του «Οι φήμες», ποσώς ενδιαφέρεται για βραβεία και διακρίσεις. Το βιβλίο του κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Καστανιώτη», σε ρέουσα μετάφραση του Γιάννη Ιωαννίδη. Από τον ίδιο μεταφραστή και τον ίδιο εκδότη θα κυκλοφορήσει το «Ανολοκλήρωτο παρελθόν».
-Στα έργα σας δεν έχετε ένα συγκεκριμένο λογοτεχνικό ύφος. Βρίσκεσθε σε διαρκή συνομιλία με όλες τις λογοτεχνικές κατακτήσεις του παρελθόντος. Η τέχνη σας υπακούει στο μεταμοντερνιστικό πνεύμα;
«Ναι, ναι συμφωνώ. Είναι ακριβώς έτσι, όπως τα λέτε. Θέλω να σας πω ότι όταν γράφω δεν λειτουργώ με τη λογική. Πιστεύω ότι όλα είναι ζήτημα στιλ. Αν αφήνω στο έργο μου να διαφανούν διαφορετικά στιλ, δεν το κάνω τυχαία. Διαφορετικά, η απουσία τους είναι ένδειξη ένδειας».
-Πάντως, οι ρίζες σας βρίσκονται στον υπερρεαλισμό, έτσι δεν είναι; «Από τα νεαρά μου χρόνια ήμουν υπερρεαλιστής. Τρέφω ακόμα θαυμασμό στην ηθική του. Οχι στον ονειρικό του κόσμο, αλλά στον ηθικό του. Υπάρχουν τρία σπουδαία πράγματα: η ποίηση, η επανάσταση, η αγάπη. Οχι βέβαια η ποίηση των Αλεξανδρινών, ούτε η επανάσταση των οδοφραγμάτων, ούτε η αγοραία αγάπη. Αυτές οι τρεις έννοιες με καθόρισαν. Αυτούς που δεν παραδέχονται -αυτές τις έννοιες ούτε καν τους χαιρετώ».
-Αισθάνεσθε ότι έχετε συγγένειες με τον Ανρί Μισό; «Είναι ένας από τους διδακάλους μου. Υπάρχουν δύο κατηγορίες ανθρώπων. Αυτοί που κάνουν πράγματα και αυτοί που ξέρουν το γιατί. Εγώ ασχολούμαι μόνο με τη δημιουργία. Πήγα σχολείο ώς τα δεκαπέντε μου. Ξέρετε έχω πολλά κενά, γιατί δεν επεξεργάζομαι λογικά αυτά τα οποία κάνω».
-Παρατηρώ ότι το έργο σας το χαρακτηρίζει η ειρωνεία και η ανατροπή. «Εχω μια δική μου διαλεκτική, έναν δικό μου τρόπο. Είναι σαν κάτι πολαρόιντ φωτογραφίες που, όμως, το πάνω κομμάτι τους είναι σχισμένο. Αλλιώς, θα ήταν παρά πολύ… όμορφες. Με ρωτάτε, κι όσο σας απαντώ αισθάνομαι σαν καθηγητής στο σχολείο».
-Είστε πολυτάλαντος. «Ολες αυτές τις μορφές τέχνης και έκφρασης τις χρειάζομαι, αλλιώς θα βαριόμουνα. Αλλά για πρακτικούς λόγους. Η συγγραφή είναι πολύ κακή για το στομάχι. Συν τοις άλλοις, θέλω να εκφράζω τις μεγαλομανείς τάσεις που έχω παίζοντας το σκηνοθέτη και να δίνω το δικαίωμα σε μερικούς βλάκες να μου ασκούν κριτική».
-Είστε εναντίον των κριτικών; «Είναι πολύ πιο δύσκολο να βρεις έναν καλό κριτικό από έναν καλό ποιητή, γιατί πρέπει να έχεις γεννηθεί κριτικός. Ορισμένες φορές έχεις την τύχη να συναντήσεις ανθρώπους που ασχολούνται με την τέχνη και ταυτόχρονα είναι κριτικοί, όπως ο Σαρλ Μπονλτέρ. Αυτή είναι πολύ σπάνια ράτσα».
-Σε ποιον πολιτικό χώρο ανήκετε; «Ούτε Θεός ούτε αφέντης. Αυτό ήταν το σύνθημα των αναρχικών»
-Είστε αναρχικός; «Ναι, βεβαίως, είμαι αναρχικός. Κατά την Ισπανική Επανάσταση, το διάστημα ’35-’36, ήταν μια περίοδος που κυριάρχησε η ισότητα»
-Ποια είναι η θέση σας για την Ενωμένη Ευρώπη και την επέμβαση στο Κόσοβο; «Αισθάνομαι διπλή μελαγχολία. Θέλω να σας δηλώσω ότι είμαι άθεος, όμως δεν μπορώ να βλέπω οι διαφορές των θρησκειών να γίνονται πρόξενοι δολοφονιών. Και ο Πάπας είναι δολοφόνος! Βεβαίως, δεν σας κρύβω ότι τρέφω μεγάλο σεβασμό σ’ αυτούς που θέτουν ερωτήματα και ζητούν μεταφυσικές απαντήσεις. Αλλά κυνηγώ μ’ όλη μου τη δύναμη αυτούς που χρησιμοποιούν τη θρησκεία για ν’ αποκτήσουν πλούτο και δύναμη. Οταν ήρθε ο Απόστολος Παύλος στην Αθήνα, οι στωικοί έλεγαν: “Αυτός είναι τρελός! “. Δεν παρενέβησαν. Ετσι μπήκε ο Xριστιανισμός στην Ευρώπη. Αν τον είχαν σκοτώσει! … Οσο για την Ενωμένη Ευρώπη, τι να σας πω. Κυβερνάται από κοινοβούλια!».
*Η συνέντευξη δόθηκε στον Βασίλη Κ. Καλαμαρά και δημοσιεύτηκε στην “Ελευθεροτυπία” την Πέμπτη, 2 Φεβρουαρίου 2000.
The festival was over, the boys were all plannin’ for a fall The cabaret was quiet except for the drillin’ in the wall The curfew had been lifted and the gamblin’ wheel shut down Anyone with any sense had already left town He was standin’ in the doorway lookin’ like the Jack of Hearts
He moved across the mirrored room, “Set it up for everyone,” he said Then everyone commenced to do what they were doin’ before he turned their heads Then he walked up to a stranger and he asked him with a grin “Could you kindly tell me, friend, what time the show begins?” Then he moved into the corner, face down like the Jack of Hearts
Backstage the girls were playin’ five-card stud by the stairs Lily had two queens, she was hopin’ for a third to match her pair Outside the streets were fillin’ up, the window was open wide A gentle breeze was blowin’, you could feel it from inside Lily called another bet and drew up the Jack of Hearts
Big Jim was no one’s fool, he owned the town’s only diamond mine He made his usual entrance lookin’ so dandy and so fine With his bodyguards and silver cane and every hair in place He took whatever he wanted to and he laid it all to waste But his bodyguards and silver cane were no match for the Jack of Hearts
Rosemary combed her hair and took a carriage into town She slipped in through the side door lookin’ like a queen without a crown She fluttered her false eyelashes and whispered in his ear “Sorry, darlin’, that I’m late,” but he didn’t seem to hear He was starin’ into space over at the Jack of Hearts
“I know I’ve seen that face before,” Big Jim was thinkin’ to himself “Maybe down in Mexico or a picture up on somebody’s shelf” But then the crowd began to stamp their feet and the houselights did dim And in the darkness of the room there was only Jim and him Starin’ at the butterfly who just drew the Jack of Hearts
Lily was a princess, she was fair-skinned and precious as a child She did whatever she had to do, she had that certain flash every time she smiled She’d come away from a broken home, had lots of strange affairs With men in every walk of life which took her everywhere But she’d never met anyone quite like the Jack of Hearts
The hangin’ judge came in unnoticed and was being wined and dined The drillin’ in the wall kept up but no one seemed to pay it any mind It was known all around that Lily had Jim’s ring And nothing would ever come between Lily and the king No, nothin’ ever would except maybe the Jack of Hearts
Rosemary started drinkin’ hard and seein’ her reflection in the knife She was tired of the attention, tired of playin’ the role of Big Jim’s wife She had done a lot of bad things, even once tried suicide Was lookin’ to do just one good deed before she died She was gazin’ to the future, riding on the Jack of Hearts
Lily washed her face, took her dress off and buried it away “Has your luck run out?” she laughed at him, “Well, I guess you must have known it would someday Be careful not to touch the wall, there’s a brand-new coat of paint I’m glad to see you’re still alive, you’re lookin’ like a saint” Down the hallway footsteps were comin’ for the Jack of Hearts
The backstage manager was pacing all around by his chair “There’s something funny going on,” he said, “I can just feel it in the air” He went to get the hangin’ judge, but the hangin’ judge was drunk As the leading actor hurried by in the costume of a monk There was no actor anywhere better than the Jack of Hearts
Lily’s arms were locked around the man that she dearly loved to touch She forgot all about the man she couldn’t stand who hounded her so much “I’ve missed you so,” she said to him, and he felt she was sincere But just beyond the door he felt jealousy and fear Just another night in the life of the Jack of Hearts
No one knew the circumstance but they say that it happened pretty quick The door to the dressing room burst open and a cold revolver clicked And Big Jim was standin’ there, ya couldn’t say surprised Rosemary right beside him, steady in her eyes She was with Big Jim but she was leanin’ to the Jack of Hearts
Two doors down the boys finally made it through the wall And cleaned out the bank safe, it’s said that they got off with quite a haul In the darkness by the riverbed they waited on the ground For one more member who had business back in town But they couldn’t go no further without the Jack of Hearts
The next day was hangin’ day, the sky was overcast and black Big Jim lay covered up, killed by a penknife in the back And Rosemary on the gallows, she didn’t even blink The hangin’ judge was sober, he hadn’t had a drink The only person on the scene missin’ was the Jack of Hearts
The cabaret was empty now, a sign said, “Closed for repair” Lily had already taken all of the dye out of her hair She was thinkin’ ’bout her father, who she very rarely saw Thinkin’ ’bout Rosemary and thinkin’ about the law But most of all she was thinkin’ ’bout the Jack of Hearts
Η Λίλυ, η Ροσμαρή και ο Βαλές της Κούπας
Το φεστιβάλ τελείωσε, και τα παιδιά σχεδιάζουν τη ληστεία Το καμπαρέ ήταν ήσυχο εκτός από ένα τρύπημα στον τοίχο Αν και είχε αρθεί η απαγόρευση κυκλοφορίας η ρόδα της ρουλέτας ακόμα δεν γύριζε Όποιος είχε στοιχειώδη λογική άφησε πίσω του την πόλη Αυτός στέκονταν στην πόρτα κοιτάζοντας σαν νάταν ο Βαλές της Κούπας
Περπάτησε στην αίθουσα με τους καθρέπτες, ”Έτοιμοι για το σχέδιο” είπε σ’ όλους Τότε όλοι τους άρχισαν να κάνουν ότι έκαναν πριν να γυρίσουν τα κεφάλια τους Τότε αυτός πήγε σ’ ένα ξένο και τον ρώτησε μ’ ένα χαμόγελο ”Μπορείς σε παρακαλώ να μου πεις, φίλε, τι ώρα αρχίζει η παράσταση;” Μετά στάθηκε στη γωνία, με το πρόσωπο σκυμμένο, σαν τον Βαλέ της Κούπας
Στα παρασκήνια πλάι στις σκάλες τα κορίτσια παίζουν το πόκερ με τα πέντε χαρτιά Η Λίλυ κρατούσε δυο Βασιλισσες και έλπιζε για μια τρίτη για να τις ταιριάξει Έξω οι δρόμοι γέμισαν από κόσμο και τα παράθυρα ήταν ορθάνοιχτα Μια ελαφριά αύρα φυσούσε, την ένιωθες μες στην αίθουσα Η Λίλυ ζήτησε κι άλλο χαρτί και τράβηξε τον Βαλέ της Κούπας
Ο μεγάλος Τζιμ δεν ήταν καθόλου βλάκας, του ανήκε το αδαμαντωρυχείο της πόλης Έκανε τη συνήθη του είσοδο τόσο φίνα και έξοχα Παίρνει ό.τι γουστάρει και τ’ αφήνει μετά όταν ήταν άχρηστο Αλλά οι σωματοφύλακές του και τ’ ασημένιο του μπαστούνι δεν πιάνουν χαρτωσιά μπρος στον Βαλέ της Κούπας
Η Ροσμαρή χτένισε τα μαλλιά της και πήρε μια άμαξα για την πόλη Γλίστρησε απ’ την πλαϊνή πόρτα σαν μια Βασίλισσα χωρίς την κορώνα της Φτερούγησε τις ψεύτικες βλεφαρίδες της και ψιθύρισε στο αυτί του ”Συγγνώμη αγάπη μου, που καθυστέρησα”, αλλά αυτός δεν φάνηκε να την ακούει Κοιτούσε μακριά στην απόσταση που τον χωρίζει από τον Βαλέ της Κούπας
”Ξέρω ότι είδα αυτό το πρόσωπο πριν”, ο μεγάλος Τζιμ σκεφτόταν ”Ίσως κάτω στο Μεξικό ή σε μια φωτογραφία σ’ ένα ράφι κάποιου” Αλλά μετά το πλήθος άρχισε να χτυπά τα πόδια του και τα φώτα χαμήλωσαν πολύ Και μες στο σκοτάδι της αίθουσας βρίσκονταν μόνο ο Τζιμ κι αυτός Κοιτώντας την πεταλούδα που ζωγράφισε ο Βαλές της Κούπας
Η Λίλυ ήταν μια πριγκίπισσα, είχε ανοιχτόχρωμη επιδερμίδα ανεκτίμητη σαν του παιδιού Έκανε ότι έπρεπε να κάνει, είχε μια ιδιαίτερη λάμψη όταν χαμογελούσε Ήρθε από μακριά από ένα διαλυμένο σπιτικό, είχε πολλές παράξενες σχέσεις Με άνδρες από όλα τα μονοπάτια της ζωής όπου την οδηγούν τα βήματά της Αλλά ποτέ στη ζωή της δεν συνάντησε κανένα σαν τον Βαλέ της Κούπας
Ο δικαστής της κρεμάλας μπήκε χωρίς κανείς να προσέχει και γευμάτισε και ήπιε κρασί Το τρύπημα στον τοίχο συνέχισε αλλά κανείς δεν έδινε σημασία Όλοι τους γνώριζαν ότι η Λίλυ φορά το δαχτυλίδι του μεγάλου Τζιμ Και τίποτα στον κόσμο δεν μπορεί να μπει ανάμεσα σ’ αυτήν και στον βασιλιά Όχι τίποτα ποτέ εκτός ίσως από τον Βαλέ της Κούπας
Η Ροσμαρή άρχισε να πίνει πολύ κι είδε την αντανάκλασή της στο μαχαίρι Είχε κουραστεί να την προσέχουν, είχε κουραστεί να παίζει το ρόλο της γυναίκας του μεγάλου Τζιμ Είχε κάνει στη ζωή της πολλά κακά πράγματα, μια φορά προσπάθησε ακόμα και ν’ αυτοκτονήσει Ήθελε να κάνει ένα καλό πράγμα πριν πεθάνει Ατένιζε το μέλλον, να καλπάζει στον Βαλέ της Κούπας
Η Λίλυ έπλυνε το πρόσωπό της, έβγαλε το φόρεμά της και το έκρυψε ”Σ’ άφησε η τύχη σου” του γέλασε, ”Καλά, φαντάζομαι έπρεπε να το γνώριζες ότι θα γινόταν κι αυτό κάποια μέρα Πρόσεχε μην αγγίξεις τον τοίχο, έχει βαφτεί πρόσφατα Χαίρομαι που είσαι ακόμα ζωντανός, μοιάζεις σαν άγιος” Κάτω στο διάδρομο ακούστηκαν βήματα που έρχονταν για τον Βαλέ της Κούπας
Ο διευθυντής στα παρασκήνια βημάτιζε γύρω από την καρέκλα του ”Κάτι πάει στραβά” είπε, ”Μπορώ να το αισθανθώ στον αέρα” Πήγε να βρει τον δικαστή της κρεμάλας, αλλά ο δικαστής είχε μεθύσει Και καθώς ο πρωταγωνιστής βιαζόταν φορώντας το φόρεμα καλόγερου Δεν υπάρχει πουθενά καλύτερος ηθοποιός από τον Βαλέ της Κούπας
Τα χέρια της Λίλυ αγκάλιασαν σφιχτά τον άνδρα που τόσο πολύ αγαπούσε να αγκαλιάζει το σώμα του Ξέχασε όλους τους άνδρες που δεν τους άντεχε και που την στοίχειωναν τόσο ”Σε πεθύμησα πολύ” του είπε, και αισθάνθηκε ότι του ‘λεγε την αλήθεια Αλλά έξω απ’ την πόρτα αυτός μύρισε τη ζήλια και το φόβο Ήταν ακόμα μια νύχτα στη ζωή του Βαλέ της Κούπας
Κανείς δεν έμαθε πως έγιναν τα πράγματα άλλα λένε ότι όλα έγιναν πολύ γρήγορα Η πόρτα που οδηγούσε στα καμαρίνια έσκασε και ένα κρύο κλικ ενός ρεβόλβερ ακούστηκε Και ο μεγάλος Τζιμ στεκόταν εκεί, δεν μπορουσε να πεις ότι είχε εκπλαγεί Η Ροσμαρή πλάι του, με σταθερό βλέμμα Ήταν από τη μεριά του μεγάλου Τζιμ αλλά έγερνε προς τη μεριά του Βαλέ της Κούπας
Δυο πόρτες παρακάτω τα παιδιά τελικά κατόρθωσαν να ανοίξουν τον τοίχο Και καθάρισαν το χρηματοκιβώτιο της τράπεζας, ειπώθηκε ότι ήταν καλή ψαριά Στο σκοτάδι της όχθης του ποταμιού περίμεναν καθισμένοι στη γη Ακόμα έναν δικό τους της συμμορίας που είχε δουλειές πίσω στην πόλη Έτσι κι αλλιώς δεν μπορούσαν να πάνε πουθενά χωρίς τον Βαλέ της Κούπας
Την άλλη μέρα ήταν η μέρα της κρεμάλας, ο ουρανός ήταν συννεφιασμένος και μαύρος Ο μεγάλος Τζιμ ήταν σκεπασμένος,153 μαχαιρωμένος από ένα σουγιά στην πλάτη του Και η Ροσμαρή στο ικρίωμα, ούτε καν τρεμοπαίζουν τα μάτια της Ο δικαστής της κρεμάλας ήταν νηφάλιος, δεν είχε πιει τίποτα Ο μόνος που έλειπε από το σκηνικό ήταν ο Βαλές της Κούπας
Το καμπαρέ ήταν άδειο τώρα, μια ταμπέλα έγραφε ”Κλειστόν λόγω ανακαίνισης” Η Λίλυ είχε ήδη ξεβάψει τα μαλλιά της Σκεφτόταν τον πατέρα της, που σπάνια τον έβλεπε Σκεφτόταν την Ροσμαρή και το νόμο Αλλά πιο πολύ από όλους κι όλα σκεφτόταν τον Βαλέ της Κούπας
Ήταν άγαλμα. Σε ένα γιάλινο πλέγμα ένιωθε χέρια γνώριμα να ταράσσουν τους σφυγμούς της. Ήταν άγαλμα και γυρνούσε κοντά τους, σε ένα άκαμπτο σπίτι, ο πατέρας, η μητέρα και κάποιος άντρας νέος, αδελφός μάλλον. Γερός και σωματώδης, με ευκίνητα χέρια. Όταν του σέρβιρε το μεσημεριανό, εκείνος συνήθιζε να σφίγγει τα δάχτυλά της πάνω στο πιάτο. Ακουγόταν το κρακ κρακ των μικρών οστών που περιβάλλονταν από ζωντανό δέρμα. Εύθραυστο δέρμα προσελάνης κι αυτό ραγισμένο. Κάτω από το στρωμένο τραπέζι η φωνή της ανάσαινε, παγιδευμένη στους μίσχους των λουλουδιών. Ο πόνος πίεζε τις χορδές του εγκεφάλου κι εκελίνες πάλλονταν μες στην ησυχία. Στάλες-στάλες οι σκιές, στόλιζαν τους τοίχους.
*
ΠΟΛΕΜΟΣ
Η τσάντα της ήταν γεμάτη πέτρες – κι όμως εκείνη την κουβαλούσε. Αν την άφηνε θα ερχόταν το τέλος, η κινητική της δύναμη θα μηδενιζόταν και όλοι θα γελούσαν εις βάρος της. Ο δρόμος ήταν στρωμένος χαλίκια και σκόνταφτε πάνω τους, το βάρος στους ώμους της κλυδωνιζόταν. Αν έπεφτε, μια βροχή από αστέρια θα την σκέπαζε και ήξερε ποιος τα ‘χε αφήσει να κρέμονται εκεί πάνω, αυτός ο εχθρός, που τάχα ήθελε το καλό της. Σα να μην ήξερε ότι στην πραγματικότητα ήταν οβίδες έτοιμες να εκραγούν. Σα να μην ήξερε ότι κάθε φορά που πέφτει ένα αστέρι, κάπου συμβαίνει μια έκρηξη.
*
ΑΠΡΟΣΔΟΚΗΤΑ
Βρίσκεται μέσα στο χέρι του, φυλακισμένη. Περιπλανιέται στις κρύες γραμμές, χάνεται στις εσοχές των δακτύλων. Κανείς εκεί δε μιλάει ποτέ και το έδαφος είναι τραχύ και ανώμαλο, κι όταν ξεκινά ποτέ δε φτάνει στον προορισμό της. Εκείνος περηφανεύεται για τ΄ απροσδόκητα, ενώ η σκόνη τη γλιστρά και πέφτει απαλά, σαν χρυσαφένια βροχή, στα παπούτσια του.
Δεν μπορώ καν να θυμηθώ τι ένιωθα πριν τον πόλεμο, τι σκεφτόμουν. Μόνο απομεινάρια μνήμης. Σαν να ήμουν σε κάποιου είδους λήθαργο. Δεν ξυπνήσαμε όλοι.
Τελ Αβίβ
*
Αλιόνα Μακσάκοβα
Στην Ιρίνα Τσουντνόβα
Αυτές οι λέξεις γραμμένες σε στήλη Ήταν στήριγμα του κόσμου μου Ασταθής στοά Λεκτικών Καρυάτιδων Διαχρονικά ζητήματα Διπλώθηκε ο κόσμος σε πάπυρο Πέφτει Πέφτει Πέφτει Κι εμείς μαζί με όλους Σε ρώτησα — Θα μπορέσουμε να γράψουμε μετά το Άουσβιτς; — Κατά τη διάρκεια
Στο ίδιο δωμάτιο που κατασκευάζαμε τις ηλιαχτίδες με την μικρή Ελένη και τρίβαμε τις μύτες μας σαν Εσκιμώοι έμελλε να χριστώ ο παράφρων βασιλιάς. Διοικούσα τα έντομα του κήπου μου με άκρατη ευγένεια. Ήμουν θαρραλέος στον πόλεμο με τις πεταλούδες κι ένα μικρό γατί το παρασημοφόρησα για τις υπηρεσίες του στην μεγαλειότητά μου. Εκεί με βρήκαν ελέω Θεού οι νοσοκόμοι τον κατάδικο. Και έκτισα ποινή σε ξένη χώρα έξι έτη. Έπειτα το πήρα απόφαση. Στους ανθρώπους δεν πρέπει να λες όλη την αλήθεια. Έγινα πάλι βασιλιάς αλλά τώρα διοικούσα στα κρυφά. Τον υπόλοιπο καιρό διάβαζα εφημερίδα και μιλούσα για γήπεδο. Πήγαινα κινηματογράφο. Παρασημοφόρησα πάλι το γατί αλλά η τελετή ήταν ολωσδιόλου μυστική. Και ο πόλεμος με τις πεταλούδες γινόταν υπόγεια. Μου πήρε τρία χρόνια να καταλάβω πως δεν είμαι βασιλιάς. Σταμάτησα να διαβάζω εφημερίδα και να πηγαίνω κινηματογράφο. Έκανα μεγάλες βόλτες στην εξοχή κι από όπου περνούσα με δείχναν: ο τρελός! Όταν ήρθαν οι νοσοκόμοι τους μίλησα λογικά, τους είπα για τον καιρό και τον μεγάλο αγώνα της Κυριακής. Έτσι γλίτωσα τις φασαρίες. Πέρασα τρία χρόνια κάνοντας βόλτες στην εξοχή. Τον τέταρτο πέθανα. Κι ήρθαν όλα τα έντομα στην κηδεία μου συντετριμμένα κι οι πεταλούδες ακόμη κάναν ειρήνη. Το γατί νιαούριζε σπαρακτικά όλη την νύχτα. Κι οι άλλοι είπαν: Έφυγε όπως του άξιζε. Ένας τρελός! Και μόνο εγώ ήξερα πως έφυγα σα βασιλιάς.
Από τη συλλογή «Ο βασιλιάς», εκδ. Οσελότος, Φεβρουάριος 2022.
Ώρες βουβές ώρες μοναξιάς Λίγη στοργή πολύς πόνος Επεκτείνει περιοχές ελευθερίας μέσα του Τελειώνει το τσιγάρο στοχαστικά Είναι το τελευταίο του. Άρπαξε τη σιωπή του να ξεφυλλίζει τον άνεμο Η Κατερίνα τυλίγει πάγο στο συναίσθημα Οι φίλοι της ταξιδεύουν στις ταράτσες των γκρίζων κτιρίων Σήκωσε την πνοή του στο μέρος του παράθυρου Είπε «έχε γεια» στην πρώτη ηλιαχτίδα Ξημέρωνε…
To Koskino 