Τι με έφερε σε αυτή την καταιγίδα;
Τάχα δεν είμαι αρρενωπός
να κοιτάξω κατάβαθα τα σύννεφα
και να διατάξω την διάλυση
ή τάχα τα χρόνια δεν με τύλιξαν με γάζες
και καμία βροχή μέσα μου εισδύει;
Παράξενο είπα και συνέχισα

Ι
Τόσος καπνός ξοδεύτηκε στα υπόγεια
σκέψεις που θρυμματίστηκαν το πρωί
κι η πείνα – αχ αυτή η πείνα
να περιγελάει τους ανώτερους σκοπούς σου
Παράξενο είπα και συνέχισα

ΙΙ
Αργές μέρες φέραν αργές νύχτες
ότι και να κάνεις δεν έχει σημασία
δεν μπορείς να σταματήσεις τα φαινόμενα
και μαθαίνεις αντίθετα με ότι πιστεύεις
πως η απουσία σου δεν σημαίνει τίποτα
Παράξενο είπα και συνέχισα

ΙΙΙ
Τα ψιλά δεν φτάνουν για τσιγάρα
και τα επόμενα δέκα λεπτά
καμιά επιτυχία δεν σε περiμένει
αν καταφέρεις και δεν κλάψεις
δυο μπαμπουίνοι θα χειροκροτήσουν ρυθμικά
την γενναιότητα σου
Τι στο διάoλο πάει να πει αυτό;
Παράξενο είπα και συνέχισα

IV
Είσαι σπουδαίος
μπορείς να τερματίσεις την ζωή σου ότι ώρα θέλεις
ανέλυσες τα σκοτάδια και την φρίκη τους
και κάποιοι είπαν πως αξίζεις καλύτερη τύχη
Τους πίστεψες.
Παράξενο είπα και συνέχισα

V
Ακίνητος ο κόσμος ακίνητος κι εσύ
Θαρρείς πως περπατάς και αναρωτιέσαι
πως θα ξεφύγεις από τον θάνατο
Ανόητε, μονάχα η ίδια η ζωή ρωτά
μονάχα η ζωή αναρωτιέται
ζω-ή;
Παράξενο είπα και συνέχισα.

Everywhere I go is beauty
trees illuminated
street lights glowing in the darkness
I want to run up to strangers and kiss them
but there is too much noise
men kill each other
I’m sick and tired of seeing sad faces
stop that bastard machine
everyone is God and Holy
a spike is ripping at my throat
I smell a fragrance of a rose
everywhere I go is beauty

1958

Όπου κι αν πάω είναι όμορφα
δέντρα φωτισμένα
τα φώτα των δρόμων λάμπουν στο σκοτάδι
θέλω να τρέξω σε αγνώστους και να τους φιλήσω
αλλά υπάρχει πολύς θόρυβος
οι άντρες σκοτώνονται μεταξύ τους
Βαρέθηκα να βλέπω θλιμμένα πρόσωπα.
Σταματήστε αυτό το μπάσταρδο μηχάνημα.
όλοι είναι θεοί και άγιοι.
ένα καρφί σκίζει το λαιμό μου.
Μυρίζω το άρωμα ενός τριαντάφυλλου.
Όπου κι αν πάω είναι όμορφα.

*Απόδοση: Δημήτρης Τρωαδίτης.

Η σιωπή είναι άβυσσος
έρημος και φωτιά
σιωπή το πριν και το μετά
η λύπη η κραυγή η αφωνία
μαζί και χωριστά
το Καλό και το Κακό σιωπή
και το νερό το τρεχούμενο
στο μονοπάτι της λήθης
σιωπή το κύμα το παλιρροϊκό
της ασίγαστης ελπίδας
η τρυφερότητα που καίει και κλαίει
το Είναι και το Μηδέν σιωπή
τα γράμματα οι αριθμοί οι λίμνες
και της ζωής μας τα αποσιωπητικά
Κι ακόμη τα χέρια μου μες στα δικά σου
κι ο τρόμος του πυροβολισμού που βρίσκει στόχο
σιωπή κι άλλη σιωπή ο αιφνιδιασμός
κι ακόμη πιο πολύ
εκείνη η ησυχία των μέσα μας σελίδων

*Από τη συλλογή “Χάρτης Ναυαγίων”, εκδ. Μετρονόμος, 2017.

Ο γαλαξίας πέθανε μπας και κοιμηθεί μία ώρα μόνο πάνω από τα στάρια,
έστω και μια ώρα για να ξεχάσει τόσο δρόμο χυμένο,
τόσο πολύ και έσχατο απόηχο ανώνυμων ηρωικών ψυχών που τις ξανάκανε ο αέρας δικές του.
Βεβαίως και ξέρω πώς να σώσω τον εαυτό μου στα τυφλά απ’ αυτούς τους πύργους που πρέπει να ρωτήσουν την αυγή για τη ρίζα και την καταγωγή του λίκνου του δικού μου.
Είμαι αυτός,
αυτός ο ίδιος που ακολουθεί την εναέρια διαδρομή του αίματός του χωρίς να θέλει ν’ ανοίξει τα μάτια του.
Γεννιούνται πουλιά που διατρέχουν τον κίνδυνο να πέσουν και να συντριβούν επάνω στα κοντυνότερά τους άστρα.
Τα πόδια μου έχουν δείξει ότι αν υπάρχουν πέτρες στον ουρανό είναι σχεδόν ακίνδυνες
εκεί που τα χέρια διαλέγουν για την ανάπαυσή τους το όποιο μισόφωτο συντηρούν οι κιθάρες,
και τα μαλλιά θυμούνται ακόμα το κλάμα των που κλαίνε οι ιτιές όποτε πεθαίνουν τα ποτάμια.
Αύριο θα μ’ ακούσετε να βεβαιώνω ότι υπάρχουν ακόμα ύψη
όπου τ’ αφτιά αντιλαμβάνονται το λείψανο του όποιου φύλλου
κι ας έχει πεθάνει εδώ και δέκα αιώνες πριν
καθώς και εκείνο το συγκεκαλυμμένο όνομα που επιπλέει στων εξαφανισμένων φωνών την κάθοδο.
Κι όσο για μένα καθόλου μα καθόλου να ελέγξω δεν χρειάζεται της Γης τη στρογγυλότητα.

*Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής.

Ντάκα, αγάπη μου, χαρά μου!
Όπου ο τροχός της μηχανής
νυχθημερόν περιστρέφεται σκοτώνοντας όλο και
περισσότερους ανθρώπους.

Στον δρόμο κίνηση και λαοθάλασσα
ασφυκτικά τόσο που
ξεχνά κανείς ακόμα και τ’ όνομά του.

Σπάστε και χτίστε και
σπάστε ξανά, ατέρμονα μαστροχαλάσματα,
χτίζουν και πάλι και παντού οι οικοδόμοι.
Τα μάτια μου θαμπωμένα, το μυαλό θολό,
φίλε μου, προς τα πού με οδηγείς!
Παράγκες κατά μήκος του σκουπιδότοπου
τρένα αγκομαχάν πάνω σε ράγες χαλύβδινες,
άνθρωποι, κατσίκες και βόδια
σέρνονται να
ζήσουν μεταξύ κι ανάμεσα σε
ώρες χαράς και δάκρυα φόβων απεγνωσμένων.

Τότε
ένα σούρουπο
κάποιος αλάθητα τραγουδά
γαμήλιους χαρούμενους ρυθμούς.
Γέννηση, θάνατος και γάμος
σε ένα τρίο
μέρα-νύχτα
συγκεντρωμένα σε κοπάδια
πλάι με κείνους που
ζουν παραπέρα
στις μακρινές εκτάσεις με τις δεντρομολόχες.

Τα νταάκ (1) δεν βροντάνε άλλο στην Ντάκα μα
μουγκρίζουν οι βόμβες, τα πολυβόλα κροταλίζουν,
νεκροί ξαπλώνουν πλάι στα πεζοδρόμια μέσα σε
όλο και πιο πλεγμένους σωρούς
χωρίς πόνο να φέρνουν σε καμία καρδιά πια.

Μα εμείς
θα ζήσουμε ακόμα στην Ντάκα,
μέσα στον πόνο και την ευχαρίστηση
στην ελπίδα και την απόγνωση.
Θα επιστρέφουμε ξανά και ξανά
απ’ όπου κι αν πάμε
όποτε κι αν πάμε
στην πόλη που ζει μέσα στις καρδιές μας
με των πουλιών τα τραγούδια, τα σκιερά ξέφωτα και
τα κελαριστά νερά,

στην πόλη
που καθαρίζει μέσα σε στοργική φροντίδα
τη βρώμα και τη φρίκη της πραγματικότητας,

στην Ντάκα, την αγάπη μου, την ακριβή μου πόλη!

(1) Dhaak· μεγάλο τύμπανο που ακούγεται σε εορταστικές και πανηγυρικές εκ- δηλώσεις.

*Η απόδοση του ποιήματος στα ελληνικά βασίστηκε στην αγγλική μετάφραση του Shahed Kamal.

**Το ποίημα περιλαμβάνεται στο βιβλίο “Σιωπές – Ποιήτριες από το Μπανγκλαντές, την Ινδία, το Πακιστάν, το Αφγανιστάν, το Ιράν”. Εκδόσεις opportuna, Πάτρα 2023. Ανθολόγηση – επιμέλεια: Γιώργος Μπουρλής. Η απόδοση του ποιήματος στα ελληνικά βασίστηκε στην αγγλική μετάφραση της Rukhsana Ahmed.

*** H Begum Sufia Kamal γεννήθηκε στις 20 Ιουνίου 1911, στην Barisal Sadar Upazila, και πέθανε στις 20 Νοεμβρίου 1999, στην Ντάκα. Ήταν ποιήτρια, φεμινίστρια και πολιτική αγωνίστρια από το Μπαγκλαντές. Υπήρξε πρόεδρος του Bangladesh Mahila Parishad.

Σεχραζάντ
“Χίλιες και μια νύχτες”
Γεννιέται το σύγχρονο μυθιστόρημα
Τιτούμπα
Οι γυναίκες των θεών
Προφητείες
Φωνές της νύχτας
Η τηλεόραση
Το ντουέτο
Κάποια που δεν ξεχνά
Ένα σχέδιο στον τοίχο
Ο κόσμος μικραίνει
Η γυναίκα που διέσχισε τρεις αιώνες
Παγκόσμια Ημέρα των Αυτοχθόνων
Φλόρενς
Λουίζ
Επικίνδυνο να δημοσιεύεις
Δεν μπόρεσαν να το γιορτάσουν
Χύνοντας δάκρυα
Οι μητέρες της Πλατείας Μαΐου
Ύμνος στη φιλία
Κάποιες γυναίκες εμποδίζουν την ομαλή τέλεση των αχράντων μυστηρίων
Μάρμαρο με πνοή
Σάρλοτ
Ουράκα
Αγία Τερέζα
Η γιαγιά
Μαρία του Σταυρού
Εβίτα
Αλφονσίνα
Σουκάινα
Κονθεπθιόν
Ιερόσυλες
Ούτε η Σούζαν πλήρωσε
Οι πρωταθλήτριες
Η Ταμάρα πετάει δυο φορές
Θαλάσσια ταξίδια
Η πρώτη γυναίκα ναύαρχος
Χατσεπσούτ
Αμαζόνες
Αϊσά
Η πολεμόχαρη αγία
Ηρωίδες της Βραζιλίας
Οι ηρωίδες της Μεξικανικής Επανάστασης
Χάριετ
Το δικαίωμα στο θάρρος
Η Όλγα κι εκείνος
Το διαζύγιο ως τρόπος υγιεινής ζωής
Προσοχή: Ποδήλατα!
Ντόρια
Αλίσια Μορό
Κάποτε
Οι γυναίκες της Κομμούνας
Ματίλντε
Το παπούτσι
Η θεά
Οι Μεξικάνες
Μαρία Παντίλια
Ίσις
Κλεοπάτρα
Θεοδώρα
Η ανάσταση της Μαρίας
Ασπασία
Τρότουλα
Απαγορεύεται το τραγούδι
Μπέσι
Αλεξάνδρα
Πέντε γυναίκες
Ο λαός της Αργεντινής, έρημος χωρίς εκείνη
Οι γυναίκες είναι άτομα
Μανουέλες
Βικτόρια
Ο κληρονόμος
Απαγορευμένα πουλιά
Η ανθοκόμος
Προσαρμογή στην πραγματικότητα
Το καρναβάλι ανοίγει φτερά
Απαγορεύεται η ευχαρίστηση
Η τέχνη της ζωής
Μαρί
Η μητέρα των δημοσιογράφων
Οι ηλικίες της Άντα
Γεννήθηκε μια ταραχοποιός
Μια ακόμη εξόριστη
Η νύχτα των Κούνα
Δίχως αποχαιρετισμούς
Χρονικό της Μπογκοτά
Χωρίς ψυχή
Φρίντα
Ισιδώρα
Σάρα
Κάρμεν Μιράντα
Οι ηλικίες της Ζοζεφίν
Μια επικίνδυνη γυναίκα
Η ακροβάτισσα
Η ιστορία του κροκόδειλου
Διαβολικά έργα
Η γυναίκα
Έρως ερώτων
Οι μάγισσες
Μια γυναίκα που δεν καίγεται
Η γυναίκα που φεύγει
Εξομολόγηση καλλιτέχνη
Τα λουλούδια
Η νύχτα
Περί κατασκοπείας
Κλέβω και με κλέβουν
Οι Εβραίες
Υπατία
Ηρωίδες Μάγια
Ολυμπία
Η γκιλοτίνα
Η εγγονή
Δελμίρα
Οι ηλικίες της Ρόζας Μαρίας
Μαριάνα
Μαριανέλα
Μέθοδος κατά της ανυπακοής
Η Καμίγ ανασταίνεται
Έμιλι
Δεν είναι εκείνοι, αλλά εκείνες
Απαγορεύεται να είσαι γυναίκα
Οι ηλικίες της Ιωάννας της Τρελής
Η ατίμωση
Ημέρα αφιερωμένη στον Θηλασμό
Η φυγή
Δομιτίλα
Πώς να καλλιεργείς τον τρόμο
Μητέρα του εκπολιτισμού
Κέρινες κούκλες
Ρίτα
Μέριλιν
Αφροδίτη
Ένα επικίνδυνο όπλο
Απεργία με κλειστά πόδια
Οι Ρωμαίες
Οι ηλικίες της Άννας
Μια γυναίκα αφηγείται
Σκυμμένη πάνω από τα συντρίμμια, μια γυναίκα ψάχνει
Η πορνεία είναι…
Όταν η Λέλια δουλεύει…
Η πείνα
Παγκόσμια Ημέρα της Οικιακής Εργασίας
Γυναικεία καμώματα
Ο Διάβολος είναι γυναίκα
Περί αφιερωμάτων
Παγκόσμια Ημέρα κατά της ενδοοικογενειακης βίας
Ο τροχός της ζωής
Οι αόρατοι
Ο δαίμονας της Τασμανίας
Και άλλα κλεμμένα παιδιά
Το Σχέδιο Κόνδωρ
Μνήμη του μέλλοντος
Εκτός τόπου
Οι αόρατες
Ηχώ
Σαπφώ
Μαρίες
Χουάνα
Δεν μου αρέσει να μου λένε ψέματα
Νύχτες στο χαρέμι
Μια παρείσακτη
Αποχαιρετισμός.

τρελός ιδού ο άνθρωπος με τις συσπάσεις των κρυστάλλων
με τη φήμη της άμμου με της κούκλας τον παρατατικό
με ένα κούφιο διάβημα στο κρεβάτι της οδύνης
παρών μολαταύτα στα περάσματα της άνοιξης
ο άνθρωπος που περνάει αν σταματήσει γίνεται τοίχος
τοίχος με ώμους ασήκωτους
και να που το φως είναι μαύρο
ο ήλιος αλάτι
το νερό δεν ξεδιψάει πια των παιδιών τα βλέμματα
τα λόγια τους είναι από ξύλο
η φωνή δεν αναγνωρίζεται στα μισάνοιχτα παλλόμενα λαρύγγια του ουρανού
και όπως η δικαιοσύνη στον πάτο του πηγαδιού αντανακλάται η αληθοφάνεια
σκύλοι που ουρλιάζετε υπέρμετρα κενά
σκύλοι που βγάζετε τη γλώσσα
που τραβάτε το σχοινί μέχρι να πνιγεί η βροχερή σας όψη
σε μάτια από κάνναβη
χαμένοι χαμένοι μέσα σε γούνα
σκύλοι που ξεγελάτε τη νύχτα
μέσα στα πηγάδια της δικαιοσύνης βέρο σφυρήλατο νερό
και παραβλέπετε το σίδερο στις αστραφτερές πέτρες του τοίχου
σαν να μην το αντίκρισε ποτέ κανείς
φρίκες απεχθείς πρόσωπα περασμένα ξεπερασμένα πεθαμένα
από χώμα από ποτάσσα από κάπνα υαλώδη
λάσπη λάσπη στον ορίζοντα
τίποτα μόνο λάσπη εκεί που δένουμε
και νησιά χλοερών ιλίγγων
τα λιθόστρωτα είναι έρημα και οι έρωτες αδύναμοι
γιατί αγαπά κανείς μόνο την απληστία
και παντού το κενό η γελοία διαφάνεια του γκρεμού
άνθρωπος μεταξύ ανθρώπων και το χαντάκι μπροστά
ο άνεμος από κάτω και από κάθε πλευρά σιωπή
εισήλθες ζωντανός στην κατοικία της νεκρής τρυφερότητας
και σε κάθε βήμα αναγνώριζες τον εαυτό σου σαν μια απάντηση ελκυστική
ο κόσμος δεν ξέγινε από στάχτες για χατήρι σου
ούτε ανέβηκε στο σταυρό η αγωνία
πάνω κάτω αυτό είναι πάντα το βάρος που αντέχουν τα τζάμια
καθώς πιέζεις το σκοτεινό σου μέτωπο
αλλά γίνεσαι διαυγής αυτές τις ώρες που σου μοιάζουν
περπατώντας ανάμεσα από βήματα που ισορροπούν
τα έναστρα χρόνια πάνω στο δέντρο του πόνου
αποκλεισμένος στον ορίζοντα των φωνών
δεν υπάρχει τοίχος που να αντέχει τη ζεστή σου μνήμη
αντιμέτωπος με σπασμένη φωνή
οι αρουραίοι μπορούν να τρέχουν ανάμεσα στα πόδια σου
το λεπτό χορτάρι προσπαθεί ακόμα να ξεφύγει από το κάλεσμά σου
με έναν αόρατο θόρυβο στο στόμα και στα δάχτυλα
βγήκες ζωντανός

*Μετάφραση: Ευγενία Βάγια.

Άνθρωποι τρέχουν στους δρόμους,
πανικόβλητοι.
Σμήνη πουλιών κρώζουν
στον μαύρο ουρανό.
Λύκοι περικυκλώσανε
τους λόφους και αναμένουν.
Αγριογουρουνα εισβάλανε
στην πόλη γα τροφή.
Βάρκες στον κάμπο
που ξαφνικά
έγιναν λίμνες.
Ο κόσμος κλείτηκε
στα σπίτια του για να γλιτώσει·
όμως εκεί τους βρήκε
μεγαλύτερο κακό.
Άλλοι ανέβηκαν στις στέγες
έτοιμοι πια για να να πετάξουν.
Επέρχεται μεγάλη κατιγίδα.
Σαν αστραπή
η μια ακολουθεί την άλλη.
Έτσι κι αλλιώς
είτε από τον έναν τον λοιμό
είτε από τον άλλο τον λιμό
κανένας δεν γλιτώνει.
Όσοι γλιτώνουν
ληστεύονται,
φονεύονται, βιάζονται.
Μένουν μόνο
οι λίγοι προύχοντες,
περιχαρείς να ευδαιμονούν.

ΜΥΡΜΗΓΚΟΦΩΛΙΑ

Τι κρύβει μέσα της
μια μυρμηγκοφωλιά;
Τι ζει και πώς
στο πολυδαίδαλο σκοτάδι;

Μικρός,
ανασκαφέας σάρωνα
με τη χούφτα το ανάχωμα
κι έμπηγα το κλαδί
ν’ ανοίξω λεωφόρο.
Τζίφος.
Απλή μετάθεση του σκότους
για κάποια εκατοστά.

Τώρα πια ξέρω
Υπάρχει κι άλλος τρόπος.

*

ΚΥΛΙΟΜΕΝΕΣ ΣΚΑΛΕΣ

Δαιμονισμένες οδηγούν
σ’ ανήλιαγα επίπεδα.
Τσάντες, σακούλες, χαρτοφύλακες, παιδιά
ισορροπούν στην ένταση.
Σαλπάροντας αγχώδεις μετα-
κυλίουν τη βιασύνη μου
σε τρόμο ναυαγίου.
Αρπάζομαι σωτήρια
από την κουπαστή.

Κυλιόμενες καταβάσεις.
Κυλιόμενα αισθήματα.

*

ΚΑΡΤΑ ΑΠΕΡΙΟΡΙΣΤΩΝ ΔΙΑΔΡΟΜΩΝ

Που δεν πληρώνω
πλήρη άγνοια
δεν έχει να κάνει
τόσο
με τις απεριόριστές μου κούφιες διαδρομές
όσο
με την εταιρική μου ανεπάρκεια
της περιορισμένης μου ευθύνης.

Και τούτο το πληρώνω
πρόστιμο εξηκονταπλάσιο.

*Από την ενότητα “προς αποβάθρες” που συμπεριλαμβάνεται στη συλλογή “Περίμετρος”, εκδ. Σμίλη, Νοέμβριος 2023.

Τινάζεται – νιώθοντας στο ξυρισμένο κεφάλι του
Το ηλεκτρικό ρεύμα να του τρυπάει το μυαλό, η σκέψη
Της καταιγίδας που πυρπολεί τα χωράφια μέσα σε ένα κατάλευκο φως
Και οι δρόμοι της πόλης του επάνω στον λόφο εμφανίζονται άξαφνα
Όπως οι ηλεκτροφόρες λάμψεις του μαρτυρίου… εν τω μεταξύ οι φρουροί –
Σαν τερατώδεις επιδέξιες κούκλες που κινούνται με νήματα,
Βιάζονται όπως συνήθως να τελειώνουν με αυτό το πράγμα,
Τα πρόσωπά τους πιο άδεια κι από ασφαλτοστρωμένες αυλές.

Άκουσαν το ουρλιαχτό από τη σάρκα του που σκίστηκε
Πιο πολύ σαν έναν αδύναμο αναστεναγμό… κι όμως έμειναν ατάραχοι,
Αυτοί που τον κοιτούσαν εκεί να λυγίζει -σαν δέντρο
Όταν οι άνεμοι το ταρακουνούν με βία αλλά η γη το κρατά γερά-
Κι η ψυχή του, που απλώθηκε σε μια λευκή αγωνία,
Έγινε ένα με τη νύχτα μέσα απ΄ το φλεγόμενο κύκλωμα.

*Από το βιβλίο “Lola Ridge, Το σώμα που πονά – Ο καθρέφτης του κόσμου”, εκδόσεις Κείμενα, Αθήνα, 2023. Μετάφραση: Ελένη Χατζή.