αστραφτερά πουκάμισα-γιατί άλλο δέν αντέχω-φορέσατε!
έτσι λοιπόν κι έτσι μας δόθηκε κι απότομα συνέβη
ωραιότεροι κι απ’ τους αθώους λιγότερο ένοχοι να γεωμετρούμε
χρόνια τόσα κοντά στη σφαγή και
χρόνια σφαγιάζοντας κι ύστερα
λέγοντας φωναχτά:
πώς πέρασε από στόμα σε στόμα ετούτη η γεύση;
κι εκείνος
ο ουρανός που μας υπέστη
ο χρόνος όλος κι ολάξαφνος ενώπιον μας
ημέρες με μόνη ανάγκη την ωραιότητα των άστρων
ημέρες ταράσσοντας την άσφαλτο
ημέρες μην ημπορώντας μέσα στη δίψα
να υπάρξουμε ολόκληροι
ανάστατοι που έχουμε μία υδρία στο στήθος
για να λούζεται το τέρας μας
και να πληθαίνει ολόσωμο
καθώς θα ντύνεται τα ρούχα μας με μάτια ορθάνοιχτα
όπως οι πόρτες των σπιτιών που κάποτε θα ζήσουμε
χειροκροτώντας την άριστή του αποχώρηση.

*Από τη συλλογή “Ο εαυτός ήχος”, Εκδόσεις Εξάρχεια, 2013.

1.
Μεταναστών Ποιητική
Προσοχή!
Προςόχι!

2.
απουσία
χωρίς
αρχή και τέλος•
πουσι

3.
απουσία: που’ σαι άλφα;

4.
Κάφκα. = Φάκα Κ.

5.
η ποίηση είναι παντού
η ποίηση είναι του παν
η ποίηση είναι πούντα τούπα
η ποίηση είναι ατού
πατούν τούπαν ποίηση ατού

6.
η ποίηση είναι μπροστά μας
η ποίηση είναι ρότα μας
ποίηση είναι ρώτα μας

*Από τη συλλογή “Λόγοι Χ Αμερικής”, διαδικτυακή έκδοση Ενδυμίων, 2014.

Come on May, people are waiting
free hearts say hello to you
sweet Easter of workers
come and shine to the glory of the sun

Ringing a hymn of winged hopes
to great green that fruit mature
to the large ideal flowering
which vibrates the bright future

Deserted oh armies of slaves
from shipyards and burned workshops
away from the fields or the sea
truce truce to the endless sweat

Lift our hands calloused
are they driving forces fruitful
we want to save the world
from the tyrants of sloth and gold

Youth pain ideals
spring of arcane charm
green May of mankind
give to breast the courage and faith

Thrown flowers to rebels killed
enjoying the view of the Aurora
to the brave who fight and work
to the visionary poet who dies
the visionary poet who dies ♬

Vieni o Maggio t’aspettan le genti
ti salutano i liberi cuori
dolce Pasqua dei lavoratori
vieni e splendi alla gloria del sol

Squilli un inno di alate speranze
al gran verde che il frutto matura
a la vasta ideal fioritura
in cui freme il lucente avvenir

Disertate o falangi di schiavi
dai cantieri da l’arse officine
via dai campi su da le marine
tregua tregua all’eterno sudor

Innalziamo le mani incallite
e sian fascio di forze fecondo
noi vogliamo redimere il mondo
dai tiranni de l’ozio e de l’or

Giovinezze dolori ideali
primavere dal fascino arcano
verde maggio del genere umano
date ai petti il coraggio e la fè

Date fiori ai ribelli caduti
collo sguardo rivolto all’aurora
al gagliardo che lotta e lavora
al veggente poeta che muor
al veggente poeta che muor

Στα τζάμια σου μπουμπουκιάζει η χτεσινή βροχή

τώρα που η παραλία ανάβει τα φανάρια της.

Ένα καΐκι στάθηκε καταμεσής στο πέλαγο.

Γαλήνη.

Περίμενε δω με το βλέμμα στις σταγόνες

(δυο ανθισμένες γαλάζιες σταγόνες τα μάτια σου).

Περίμενε. Θα ξημερώσει.

Θέλω να σε ξέρω στο παράθυρο

αγναντεύοντας κατά τον τόπο της χαραυγής

νοσταλγώντας το περσινό καλοκαίρι.

(Τα νερά ν’ ανασαίνουν ζεστασιά

το γυμνό σώμα της ημέρας πλαγιάζει μες στα στάχυα

κι ανάμεσα απ’ τα δάχτυλα κρυφοκοιτάει μια παπαρούνα)
.
Θέλω να σου χαρίσω ένα τόσο δα ουράνιο τόξο

τώρα στα γενέθλια της δεκαοχτάχρονης αυγής,

ένα λουλουδένιο δαχτυλίδι

μια υπόσχεσης ελπίδας.

*Από τη συλλογή Ακόμα τούτη η άνοιξη, Απρίλης 1946
**Αναδημοσίευση από τις Στάχτες http://staxtes.com/2003/?p=6473

Ο Ντουρς Γκρύνμπαϊν, ένας από τους γνωστότερους σύγχρονους Γερμανούς ποιητές, δημοσίευσε σε εφημερίδα ένα ποίημα για τους Αφρικανούς μετανάστες που ζουν όπως όπως σε πλατείες και πάρκα της Ευρώπης. 

Τα ναυάγια στη Μεσόγειο την περασμένη εβδομάδα, οι εκατοντάδες πνιγμένοι πρόσφυγες κάτω από τα γαλάζια κύματα, ο συνωστισμός του Τρίτου Κόσμου στα υγρά κράσπεδα των χωρών των Λωτοφάγων, όλα αυτά κατέκλυσαν και πάλι, προσωρινά αλλά επιτακτικά, τη δημόσια συζήτηση στην Ευρώπη. Τραγικές ιστορίες αναδύθηκαν στα πρωτοσέλιδα των ΜΜΕ, στατιστικά στοιχεία για την πολιορκία του φρουρίου μας από τα στίφη των πενόμενων αναψηλαφήθηκαν, οι ηγέτες της ΕΕ τήρησαν στις Βρυξέλλες ενός λεπτού σιγή στη μνήμη των θυμάτων. 

Φυγή προς την Ευρώπη

Εκτός όμως από τη συμβολή της δημοσιογραφίας, της στατιστικής και της πολιτικής στην περιγραφή της νέας, μεγάλης μετανάστευσης των λαών, υπάρχει άραγε άλλη τέχνη που να προσφέρει κάποια άλλη προσέγγιση; Μια τέτοια δυνατότητα προσφέρει η ποίηση, κι ας είναι για τους περισσότερους απροσδόκητη. Ο Γερμανός ποιητής Ντουρς Γκρύνμπαϊν, παρατηρώντας μερικούς Αφρικανούς μετανάστες σ’ ένα πάρκο, έγραψε ένα ποίημα που δημοσιεύθηκε χωρίς επιτακτική αφορμή πριν από μερικές εβδομάδες στην εφημερίδα Frankfurter Allgemeine Zeitung. Ας το διαβάσουμε:
Continue reading →

Ω άθλιο νερό
γης λιμασμένης,
που ο φίλος της ταβέρνας
του κάποιου δυστυχούς
υποκειμένου
σας μήνυσε,
πως ο αυτάρκης άνθρωπος
ονόματι Δημήτριος
τόπους πεθύμησεν
υδάτινες ερήμους
κι ασύμμετρες ποσότητες
με την αποθυμιά
ερρέξατε
για τη κατάχτησή του

Παλιές πεδιάδες, ανόργωτες,
γεροντικά πελάγη
μ’ αναρμένιστα κορμιά,
μορφές δοκιμασμένες
στην ασωτιά του μοναχισμού,
σε κείνονε δοθήκατε
στο γείτονα άνθρωπο.

Παραβίασα πρώτος εγώ
της αυτάρκειας τη μικρή αρχή
Παραβιάζω τις αρχές
των υπαρχόντων,
ετοιμάζω την ανάγκη μου,
ζητάω συντροφιά.

Οι Βάρβαρές μου αγγελίες,
οι παράνομες,
κινήσανε τα όντα.
Ταραχές
Η γέννηση της τρίτης
κατάστασης.

Ξωφλημένοι μουσικοί
σ’ άχωμες νυχτιές γιορτής.
Τεχνίτες που πασχίζουνε
να μείνουνε τέτοιοι,
πουλώντας ακριβά
τους αιχμαλώτους τους.
Κορμιά ξεσπιτωμένα,
σταθμοί, οικογένειες,
άμαξες εχθρικές,
αρρωστημένα θηλυκά
τροφές, αξίες και άλλοι
ζυγώνουνε τον παράνομο.

Μαρτυράω.
Σε λίγο θ’ αποκτήσω
την ικανότητα θανάτου.
Υπηρετείστε με.

Αδύνατον αδελφοί,
όσοι φορέσανε κασκέτα στους ανθρώπους
και τους ποστιάζουνε στις στοές
του κάρβουνου
να ‘χουνε ανάγκη από φως.

Αδύνατον
έντιμοι αδελφοί,
οι κρατικοί βελτιωτές
οπού μισούνε την επιφάνεια,
να ψάξανε για γης.

Αδύνατον
ωραίοι αδελφοί,
όσοι ξερνάνε στα ποτάμια
στις όχθες χτίζοντας
αγχόνες,
να θέλουνε νερό.

Ω αυτάρκεις αρνητές
σάς σέρνω, τις αρχές σας
καταργώντας.

*Από τη συλλογή “Η Παρουσία των Όντων”, Πύργος Ηλείας 1979, σελ. 17-19

φτηνοπράγματα

με το συρραπτικό,
στο χάρτινο
σκοτάδι,
στερέωσα
ένα ολόγιομο φεγγάρι
κι έπειτα,
εκτύπωσα
τ’ άστρα
και τον αστερισμό της
και τα στερέωσα
κι αυτά,
εξαίσιες ομορφιές
με φτηνοπράγματα,
έτσι ήταν και η αγάπη μας

***

λύκοι

πετρωμένοι
δρόμοι
και ολοσκότεινα
σπίτια,
ουρλιαχτά λύκων
και αγέλες από μέσα
με σηκωμένες
τις ουρές
να τρομοκρατούν:
το μυαλό του,
γερασμένη άσφαλτος
σε αδιέξοδο
και ο χωρισμός•
κι αυτός,
με ζώα στη ψυχή,
κρυμμένα και υπέροχα
σε γαλαρίες
φαλακρές τρέχει:
κρυφή η ελπίδα
πως θα τη ξαναδεί•

*Από τη συλλογή “Ποιητικές τρύπες στο σκοτάδι”, διαδικτυακή έκδοση, Σεπτέμβρης 2013.

H Xριστίνα Λιναρδάκη και ο Αντρέας Πιτσιλλίδης μας γνωρίζουν το έργο του Άμαρτζιτ Τσάνταν. Επιλέγουν τα καλύτερα κατά την γνώμη τους ποιήματα από το σύνολο της δουλειάς του, τα μεταφράζουν και τα παρουσιάζουν για πρώτη φορά στο ελληνικό κοινό, με το βιβλίο Φόρεσέ με που κυκλοφορεί από της εκδόσεις Μανδραγόρας.

Στο κατατοπιστικό σημείωμα για τη μετάφραση, η Χριστίνα Λιναρδάκη μας αναλύει το σκεπτικό της έκδοσης του βιβλίου, καθώς επίσης αναφέρεται στη συνεργασία της με τον Αντρέα Πιτσιλλίδη αλλά και στην επικοινωνία της με τον Άμαρτζιτ Τσάνταν.

Ο ποιητής μας γεννήθηκε το 1946 και ζει στο Λονδίνο από το 1980. Έχει εκδώσει στα παντζάμπι επτά ποιητικές συλλογές και τρία βιβλία με δοκίμια. Έχει εκδώσει και δύο ποιητικές συλλογές στα αγγλικά. Έργα του είναι δημοσιευμένα σε περιοδικά σε διάφορες χώρες του κόσμου, έχει λάβει διακρίσεις σε Αγγλία, Ινδία και Η.Π.Α. Ποίημά του έχει χαραχθεί στα παντζάμπι και τα αγγλικά, σε πλάκα γρανίτη ύψους 12 μέτρων και αναρτηθεί σε πλατεία της περιοχής Slough έξω από το Λονδίνο. Ποιητής που ζει στο σήμερα και διακατέχεται από μια θυμοσοφία, που όμως δεν μας παραπέμπει σε κάτι παλαιομοδίτικο ή ξεπερασμένο.

Τα ποιήματά του αποπνέουν μια αλήθεια και χαρακτηρίζονται από αμεσότητα. Η αλήθεια υπάρχει όπως είναι/δεν είναι ούτε καλυμμένη/ούτε γυμνή/η δημιουργία στέκεται μπροστά στον εαυτό της όπως ο εαυτός της. [Γιατί μεταφορές] Η φιλοσοφική τους χροιά είναι εμφανής. Σκέψη και ποίηση. Ποίηση και σκέψη. Παντρεύονται αρμονικά και λειτουργούν, αφού ερεθίζουν την ψυχή του σύγχρονου αναγνώστη. […]Το αύριο είναι ό,τι δεν είναι παρόν./Το αύριο είναι ένα όνειρο που θα μοιραστούμε/μέσα σε μια στιγμή./Το αύριο είναι η μέρα που όλα τα ρολόγια θα διαλυθούν/Ό,τι πρόκειται να συμβεί είναι το αύριο./Το αύριο είναι ο θάνατος/Το αύριο είναι η ζωή [Το Αύριο]

Απαλή η υφή των ποιημάτων, ποίηση διαυγής που κοινωνεί τα νοήματά της με τρόπο αβίαστο: […]Τα κάδρα είναι παράθυρα/που ανοίγουν προς τα μέσα το τοπίο του νου. [Κάδρα] […]Κι όταν ακόμα δεν υπήρχε χαρτί, υπήρχε η ποίηση./Κι όταν ακόμα δεν υπήρχε άνθρωπος, η ποίηση πάλι υπήρχε. [Το χαρτί] […]Όλα ζουν και πεθαίνουν/στη μητρική μου γλώσσα. [Μητρική γλώσσα] […]Μείνετε εναργείς… πάντα να θυμάστε το Άχρονο. [Μουσείο ρολογιών στο Den Gamle By στο Αarhus της Δανίας] […]…αφού όλα υπάρχουν όπως είναι/δεν μπορούν να είναι σαν κάτι άλλο. [Γιατί μεταφορές] Για “ουσιαστική λιτότητα” της ποίησής του κάνει λόγο και η Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ που προλογίζει το βιβλίο. Ακόμα γράφει χαρακτηριστικά: Αυτό που επίσης κατορθώνει ο Άμαρτζιτ Τσάνταν είναι να εκφράζει την πολύπλοκη διανοητική του σκέψη απλά, αρμονικά, με φυσικότητα αναπνοής.

Ποίηση που σε φέρνει σε επαφή με τις εσώτερες πτυχές του εαυτού σου και σε κάνει να αναστοχαστείς την αξία και την αφή των πραγμάτων. Κοιτάς κατάματα το φως χωρίς να τυφλώνεσαι και αναλογίζεσαι την επίδρασή του στην ψυχή σου. Μελετάς τις σκιές και συμφιλιώνεσαι μαζί τους. Κάνεις σπουδή στο εύθραυστο του κόσμου τούτου, ανοίγεσαι, απλώνεσαι, υπάρχεις. Tα όνειρα μαθαίνουν να αντέχουν τα σκιρτήματα της φαντασίας. Τα ποιήματα γίνονται βλέμματα και στόματα που φιλούν τα πράγματα γύρω τους.

Και είναι μαγικό όταν ο ποιητής αναποδογυρίζει το ποίημα. Ή όταν το ξεφλουδίζει σαν πορτοκάλι. […]Ο ποιητής ξεφλουδίζει το ποίημα σαν πορτοκάλι./Το μέσα είναι πιο όμορφο/Είναι γλυκό σαν το φιλί του ήλιου./Υπάρχει ένας σπόρος εκεί/του μέλλοντος/του θανάτου/της αμφιβολίας. [Ο Ποιητής]

Ασημίνα Ξηρογιάννη

*Αναδημοσίευση από το Βακχικόν http://www.vakxikon.gr