Πάλι θα κλάψει.
Μέρα χειμωνιάτικη
κι αυτή να λείπει.
—-
Τρεις μόλις στίχους
έγραψε ο ποιητής.
Μ’ αρκούν και τόσοι.
—-
Το χιόνι πέφτει
κι η μαυρίλα της ζωής
σα να ξασπρίζει.
—-
Θάλασσα παντού,
μα το χειμώνα μοιάζει
ν’ αλλάζει χώρα.
—-
Δε λαχανιάζει
σ’ έμπνευσης ανηφοριές.
‘Ιλιγγο νιώθει.
Through the mist is the Indian Ocean. A body of water.
Waters filled with bodies. On my way to Christmas Island
I flew over this ocean, heard the cries of the drowned,
of the loved ones of those who have become
my loved ones. From the plane’s window
I saw arms reaching toward me and grabbed
each hand only to find they were the ripple
of a choppy sea seen from above, not within.
I am told that in the deepest ocean,
when you know that your boat is about to break,
the water is dark, darker than anything known.
No-one tells me what colour this darkness is made of.
They tell me, with astonished eyes,
‘It is so so dark, so dark’.
Eyes float away.
On this dark day, I struggle to find the edges of the ocean.
Grey leads to grey. Sky to water. My eyes cannot distinguish
where it begins. The ends have washed into a river
mined for petty politics, salt and sand.
Water and bile become indistinguishable
amongst an impetus to consume and regurgitate
bodies; bodies of loved ones
who have become my loved ones.
The becoming of a loved one is a mystery of listening
and love. A becoming that struggles against voids. Voids
with slippery wet edges that collapse. When I sink
I discover, over again, that there is no way
to fill a void – be it mine or yours.
Water will not soothe.
Poetry echoes only absence.
Some wounds are too deep to enter.
αγναντεύω
τα δευτερόλεπτα
αδέκαστος αλήτης
το πρωινό
είναι αδυσώπητο
το απομεσήμερο
με κατατεμαχίζει
με χέρια τρεμάμενα
σε κακοκαιριές
τις νύχτες
περιπλανιέμαι
όλα είναι πρόσκαιρα
αγωνιώ να τα κάνω μόνιμα
οι ουρανοί μου
τέμνονται
σε φυλλωσιές
αποσυντιθέμενου αέρα
“Σε τι να συναινέσω;”
εδώ βαλλόμαστε από παντού
στα χαρακώματα του κόσμου πανικός
αρχιτεκτονικές δομές
πληγές τεράτων
μεταφυσικές γραμμές
–είναι όλα λάθος–
στόματα χάσκουν στο κενό
πλανητικές σκιές
άστρα βουλιάζουν στον βυθό
και εκρήγνυνται και σβήνουν
κόσμοι φουσκώνουν σαν νερό
Κ’ εμείς φυτρώσαμε κάτι ψελλίσαμε
και τραγουδήσαμε
δεν ηρεμήσαμε
τη σκόνη την τινάξαμε
τα κόκκαλα πετάξαμε στον ουρανό
σαν δορυφόροι γύριζαν
ωσότου…
αφού είσαι ηλίθιος
θα εναρμονιστείς
στο τέλος μάλιστα θα εκτοξευθείς
γύρνα και πάλι στο κενό
χωμένος μες στον αστρικό γιακά
του σύμπαντος
*Δείγμα γραφής το τρίτο ποιητικό μου βιβλίο του Πέτρου Γκολίτση “Η σάρκα των προσωρινών”. Η πρώτη παρουσίασή του θα γίνει στη Θεσσαλονίκη την Τετάρτη, 24 Ιουνίου, στο κέντρο της πόλης, στον πεζόδρομο της Παπαμάρκου (πλατεία Άθωνος), στο ίδρυμα Υδρία.
«Δεδομένου ότι ο Φερνάντο διαθέτει μια ευαισθησία σε υπερβολική ετοιμότητα καθότι συνοδεύεται από μια ευφυΐα σε υπερβολική ετοιμότητα, αντέδρασε πάραυτα στο Μεγάλο Εμβόλιο – το εμβόλιο που προστατεύει από την ηλιθιότητα των ευφυών».
Αυτά γράφει ο Άλβαρο Ντε Κάμπος, ένας από τους ετερώνυμους του Φερνάντο Πεσσόα για τον δημιουργό του.
Τη βλέπω γύρω μου αυτήν την ηλιθιότητα.
Στην κλειδωμένη ματιά του νέου ανθρώπου που στα είκοσι νομίζει πως βρήκε όλες τις απαντήσεις και δεν καταδέχεται να θέσει ερωτήματα.
Στην αλαζονεία του «επιτυχημένου» μεσήλικα που, αυτάρεσκα κλειδωμένος στο κουτί της γνώσης του, απορρίπτει μετά βδελυγμίας – καλά οχυρωμένης πίσω από ένα προσωπείο συναίνεσης και μετριοπάθειας – οτιδήποτε δε χωράει στα κουτάκια της μικρονοϊκής σκέψης του.
Μονάχα τα παιδιά στέκουν αλώβητα από αυτήν. Η ευφυΐα τους είναι στ’ αλήθεια μαγική, γιατί οι αλυσίδες της σκέψης δεν έχουν προλάβει ακόμη να τη μολέψουν. Και υποπτεύομαι πως η παιδική ματιά του είναι που έσωσε τον Φερνάντο Πεσσόα από την ηλιθιότητα των ευφυών.
«Σαν ένα παιδί προτού το μάθουν να είναι μεγάλος,
Υπήρξα αληθινός και πιστός σε ό,τι είδα και άκουσα».
Μονολογεί ο Φερνάντο Πεσσόα μέσα από τα ασύνδετα ποιήματα του Αλμπέρτο Καέιρο.
Το πιο σημαντικό: O ίδιος ο ποιητής δεν επαίρεται για τίποτα. Επινοεί τον ετερώνυμό του, τον Αλμπέρτο Καέιρο, ως τον υπέρτατο δάσκαλο που τον εμπνέει.
Νομίζω πως η ανάγκη του αυτή να επινοεί χαρακτήρες φανταστικούς πέρα για πέρα και αποστασιοποιημένος απ’ τον εαυτό του να γράφει τα ποιήματα που αυτοί του υπαγορεύουν, υπογράφοντας με τα ονόματά τους δεν είναι τυχαία. Πίσω απ’ αυτήν κρύβεται μια βαθιά εντιμότητα, μια αδήριτη ανάγκη για αλήθεια.
«Ο δάσκαλός μου Καέιρο δεν ήταν παγανιστής. Ο Ρικάρντο Ρέις είναι παγανιστής, ο Αντόνιο Μόρα είναι παγανιστής. Ο ίδιος ο Φερνάντο Πεσσόα θα ήταν παγανιστής, αν δεν ήταν ένα κουβάρι μπερδεμένο από μέσα».
Γράφει ο Άλβαρο Ντε Κάμπος.
Ο Πεσσόα έχει την εντιμότητα να σκάψει βαθιά μέσα του, να κοιτάξει την έρημο της ψυχής του και να παραδεχτεί πως «είναι ένα κουβάρι μπερδεμένο από μέσα».
Έχει όμως παράλληλα μέσα του τη σφραγίδα της δωρεάς που λίγοι εκλεκτοί έχουν, το κεντρί της αμφιβολίας, την ακόρεστη ανάγκη για αναζήτηση της αλήθειας. Κι όταν αυτή τον πληγώνει;
Ο αυθεντικός ποιητής φτιάχνει τη δική του αλήθεια. Γίνεται ο προφήτης της και την κηρύσσει μέσα από το έργο του. Εναγώνια προσπαθεί να την προστατεύσει από τα βρώμικα χνώτα των άλλων.
Και η αλήθεια του ποιητή Φερνάντο Πεσσόα δεν υπήρξε ποτέ μονοδιάστατη. Από κει και η ανάγκη του να υποδυθεί ρόλους, να επινοήσει τόσους ετερώνυμους όσα και τα πρόσωπα της αλήθειας του.
«Δεν αλλάζω. Ταξιδεύω (…) Εμπλουτίζω την ικανότητά μου δημιουργώντας νέες προσωπικότητες. Συγκρίνω αυτήν την πορεία προς τον ίδιο μου τον εαυτό όχι με κάποια εξέλιξη αλλά με κάποιο ταξίδι».
Πάνω απ’ όλα όμως υπερασπίζεται την παιδικότητα, τη ματιά την μπολιασμένη με το όνειρο.
«Έχουμε όλοι δυο ζωές:
Την πραγματική, αυτή που ονειρευόμαστε
Στην παιδική μας ηλικία, αυτή
Που συνεχίζουμε να ονειρευόμαστε, μεγάλοι,
Στο βάθος της ομίχλης
Και την ψεύτικη, αυτή που ζούμε
Στις συναλλαγές μας με τους άλλους.
Που είναι η πρακτική, η χρήσιμη,
Αυτή που την τελειώνουμε στο φέρετρο.
Στην άλλη δεν υπάρχουν φέρετρα, θάνατοι,
Μόνο εικόνες των παιδικών μας χρόνων:
Μεγάλα βιβλία χρωματιστά, για να δεις κι όχι για να διαβάσεις
Μεγάλες σελίδες χρωματιστές, για να θυμάσαι αργότερα.
Στην άλλη είμαστε εμείς,
Στην άλλη ζούμε.
Σ’ αυτή πεθαίνουμε, και ζωή σημαίνει αυτό ακριβώς.
Αυτή τη στιγμή, λόγω αηδίας, ζω στην άλλη…»
(Δακτυλογραφία, απόσπασμα, μετάφραση Γιάννης Σουλιώτης, εκδόσεις Printa)
Πόσοι τη νιώθουν αυτήν την αηδία; Ή μάλλον πόσοι είναι ικανοί να τη νιώσουν; Σ’ αυτούς απευθύνεται ο ποιητής. Ο ποιητής «με τη διανοητική πάντα ευαισθησία του, την έντονη και ανέμελη προσοχή του, τη θερμή λεπτότητα που δείχνει στην παγερή ανάλυση του εαυτού του».
Ο Φερνάντο Πεσσόα, ένας διανοητής με βλέμμα που στοχεύει στην ψίχα των πραγμάτων ανέγγιχτος από τις μικρονοϊκές θεωρήσεις των ευφυών ηλιθίων.
(Τα αποσπάσματα είναι από τα βιβλία: «Τα ποιήματα του Αλμπέρτο Καέιρο», μετάφραση, σημειώσεις Μαρία Παπαδήμα, εκδόσεις Gutenberg και «Fernando Pessoa, Ποιήματα», εισαγωγή-μετάφραση Γιάννης Σουλιώτης, εκδόσεις Printa)
*Το άρθρο και η εικόνα της ανάρτησης αναδημοσιεύονται από τον Ποιητικό Πυρήνα στον συνδεσμο http://ppirinas.blogspot.com.au/2014/11/blog-post_30.html
Camargue
Πράσινη λάμψη φεγγαριού
Πάνω από μενεξεδένιους χορευτές
Πιάνουν φωτιά οι κορυφές των ίσκιων
Ξεχνούν ξεχνούν
Ξεχνούν ξυπνούν με γνώση βαθιά πέφτουν στο πηγάδι
Που κελαηδούν τα αηδόνια
Στην ανθισμένη ροδιά
Είσαι δίπλα μου
Σαν πουλάρι που κολυμπά αργά ανάμεσα στα φύκια
Σε μια γυμνή θάλασσα
Που δέκα χιλιάδες πουλιά
Απλώνονται σαν κυματιστό φουλάρι
Πάνω στο μακρύ κύμα του ύπνου.
***
Αξία στέρφα
Έμποροι, κληρικοί και χαφιέδες,
Συγχέουν πάντα την τιμή με την αξία.
Η μακρόχρονη επιστημονική
Διαφθορά της σύγχρονης φιλοσοφίας –
Οι εκπαιδευτές της αστυνομίας συλλογίζονται
Του Πιλάτου το δίλημμα. Ο Ιούδας συμβουλεύεται
Τους καλύτερους δικηγόρους επί των φορολογικών.
*Από το βιβλίο “Κένεθ Ρέξροθ Ποιήματα” σε εισαγωγή, επιμέλεια και μετάφραση Γιάννη Λειβαδά. Εκδόσεις Ηριδανός 2014. Σε.λ. 36 και 78.
There are always ways of avoiding prosecution
for instance if you’re suffering from something akin to melancholia
or ― ideally ― you write paranoid verses such as
“Soldiers have eyes to see with’
or “Sergeant, I’m colour blind; I see the target as my heart’.
There’s ways.
But if you’re now certain in your mind that through bribery
you’re paying for another to have his own way
collect from every corner what remains of your despair
and steady
and composed
as a prompter
go whisper the words that need be enounced
by prosecutors and court-martial officers.
When in jail don’t count the days.
As you observe the forecourt narrow bit by bit
it’s best for you to shorten your own stride.
Best also you should make light of reports.
Ceremonies, party turncoats and elections
probably have as much effect on the passage of time
as the evening sea breeze
on coal miners lamps.
Then again if you can’t go on living without hope
build your dreams upon earthquakes,
These ― everything’s possible ― may grant you
the lovely journey
of a transportation.
*Trnslated from Greek by Yannis Goumas. From http://www.poiein.gr
Artwork: Droga Życia
Ξέρετε τώρα.
Είμαι μωσαϊκό από στιγμές,
η ενέργεια, το διάστημα και ο χρόνος.
Είμαι μια σπείρα,
η πλευρά που καταστρέφει
είμαι, ότι το χέρι σχεδιάζει
αυτό το παγκόσμιο,
όταν όλοι θα ‘χουν πεθάνει.
Είμαι όποιος αναλαμβάνει,
αυτός που αποφασίζει
πώς ο σπόρος μεταμορφώνεται σε δέντρο
ξέρετε τώρα τι πρέπει να κάνετε
σκεφτείτε μόνο
αποκτήστε το αγγελούδι σας κι ένα χαμόγελο.
***
Ανάγκη.
Πράσινο γρασίδι σε θερινές ημέρες,
η φύση είναι εδώ,
λάμπει.
Μια αιμορραγία μέσα από κλειστό παράθυρο
με τρομάζει,
χρειαζόμαστε κάτι να φοβόμαστε
κάτι.Τα τρομακτικότερα πράγματα,
τα ‘χουμε ανάγκη
μια αράχνη,
το παράθυρο θα κρυφτεί πίσω από το κλείδωμα
για την τήρηση των κανόνων,
η φύση είναι εδώ
και λάμπει.
Το βιβλίο αυτό για την Εξέγερση της Κροστάνδης το ζήτησε από τον Άρη Αλεξάνδρου ο εκδότης Χ. Φυτράκης για να το εντάξει σε μία σειρά βιβλίων που κυκλοφόρησαν τη δεκαετία του 1970 με τον τίτλο «Τα φοβερά ντοκουμέντα». Με τη γνωστή του ευσυνειδησία, ο Αλεξάνδρου δεν έκανε μια δουλειά απλώς διεκπεραιωτική, αλλά έγραψε ένα από τα καλύτερα βιβλία διεθνώς επί του θέματος.
Μολονότι στην αφήγηση του Αλεξάνδρου είναι εμφανής η συμπάθειά του για τους εξεγερμένους της Κρονστάνδης, η παροιμιώδης πνευματική του εντιμότητα έχει ως αποτέλεσμα να παρουσιάζονται λεπτομερώς όλες οι απόψεις, ώστε να σχηματίσει ο κάθε αναγνώστης ιδίαν άποψη.Το βιβλίο, που στην πρώτη έκδοση δεν αναγράφει καν στο εξώφυλλο το όνομα του Αλεξάνδρου, αλλά μόνο στη σελίδα τίτλου, κυκλοφόρησε στα τέλη του 1975. Δυστυχώς, ο τότε εκδότης είχε κάνει κάποιες αυθαίρετες «διορθώσεις» στη γλώσσα του συγγραφέα, που είχαν σαν αποτέλεσμα μια επιστολή διαμαρτυρίας (ενδεικτική κι αυτή του ήθους και της ευγένειας του Αλεξάνδρου ακόμα και όταν τον έθιγαν), την οποία παραθέτουμε ως παράρτημα.Με βάση αυτή την επιστολή, αποκαταστήσαμε –κατά το δυνατόν– το κείμενο, εκσυγχρονίζοντας απλώς μερικούς ορθογραφικούς τύπους που θα ξένιζαν τον σημερινό αναγνώστη.
Ό,τι και να γράψω για την τιμή που μου έκανε η Καίτη Δρόσου, με την ευγενική της άδεια να επανεκδώσω έπειτα από 40 χρόνια το λησμονημένο και εν πολλοίς άγνωστο αυτό βιβλίο, θα είναι λίγο.
Το να βυθιστεί κανείς στο ιστορικό νόημα εκείνης της εξέγερσης οδηγημένος από τις λέξεις του Άρη Αλεξάνδρου, είναι δώρο ζωής.Για το Πανοπτικόν, δεν θα μπορούσα να φανταστώ μεγαλύτερη τιμή, και για εμένα μεγαλύτερη συγκίνηση. Τούτη η δεύτερη έκδοση λοιπόν, ας είναι αφιερωμένη στην «γιαγιά-Καίτη».
Κώστας Δεσποινιάδης
.από μεγάλο ύψος
ποιος ο εαυτός μου
μέσα στα φθινόπωρα
να’ χει δικό του τάρταρο
εάν το επιθυμεί
ποιος ο εαυτός μου
να πέφτει
στα χέρια στα πρόσωπα
μεγάλο το κυνήγι,
να λέει:
χορτάσαμε
κι απόψε
χρήση.
***
.θα ήθελα
έρωτας παρακείμενος
ως διαπέρασε ενώπιόν μου την υαλόπορτα
ματώνοντας ξεματώνοντας
το ψάρι στο τηγάνι
ματώνοντας ξεματώνοντας
την αλήθεια στο πιάτο˙ φευ! προσέκρουσα
κι έκτοτε
ασκήθηκα να τραμπαλίζομαι
ανάμεσα στα σώματα.
*Από τη συλλογή “.ο εαυτός ήχος”, εκδόσεις Εξάρχεια 2013.
To Koskino 